Người thứ tư

Thứ Sáu tuần 12. Mười bảy học sinh.

Hai mươi bốn ghế trống. Nước ngập ngang đầu gối ghế, sẫm đen, mùi đáy sông, mùi đá cũ, mùi thứ gì đã nằm dưới nền đất trước khi trường được xây. Mặt nước không phẳng hôm nay: có gợn, nhỏ, đều, kiểu có dòng chảy ngầm bên dưới, kéo từ giữa sàn ra bốn góc phòng, chậm nhưng liên tục. Khi Minh ngồi xuống, nước chạm đế giày và cậu cảm thấy dòng kéo, nhẹ, đều, như ai đó ở phía dưới đang hít thở qua mặt nước.

Diệp Chi ngồi hàng đầu. Từ vai trở lên rõ ràng, nhưng phần còn lại gần như không nhìn thấy trong ánh sáng phòng. Cánh tay cô hòa vào không khí, chỉ còn đường viền mờ nơi da gặp ánh sáng. Cô không viết, không cầm bút, không mở vở. Cô ngồi thẳng, mắt nhìn bảng, và Minh nhìn mặt cô: sắc nét, rõ ràng, mắt sáng, môi khép, kiểu khuôn mặt đang cố giữ hình dạng khi phần còn lại đã buông.

Gia Huy vắng. Ghế hàng ba trống, ba lô không có, sách không có. Minh nhìn ghế trống ba giây. Gia Huy chưa bao giờ vắng. Mười một tháng, cậu đến mỗi ngày, đúng giờ, đồng phục sạch, lưng thẳng. Hôm nay ghế trống.

Thầy Hoàng vào lớp 7:42. Muộn bốn mươi hai phút. Ông nhìn ghế hàng ba, nhìn Minh, không nói. Mắt ông hỏi. Minh lắc đầu. Ông bước lên bục, đứng trước bảng, không giảng, không viết. Ông đứng đó, hai tay nắm mép bục, và Minh thấy tay ông run nặng hơn, không chỉ ngón mà cả cổ tay, cả cánh tay, như ông đang giữ thứ gì nặng bằng toàn bộ cơ thể.

Nước dâng trong giờ học. Minh quan sát: lúc 8:00 nước ở giữa bắp chân ghế, lúc 10:00 ngang đầu gối, lúc 12:00 gần mặt ngồi. Tường Vy co chân lên ghế, ôm gối, mắt rỗng. Hai bạn ở hàng bảy đứng lên, nước chạm đùi khi ngồi, và họ đứng mà không biết vì sao mình đứng, vì vòng lặp không có mục "nước ngập." Họ đứng, nhìn bảng, mắt chờ, kiểu người đang chờ lệnh mà không ai ra.

Thầy Hoàng nhìn họ đứng. Ông nhìn nước. Ông nhìn sổ da nâu trên bục. Rồi ông nói, thấp, đủ cả lớp nghe:

– Ngồi xuống.

Họ ngồi. Nước chạm đùi. Họ không phản ứng. Vòng lặp nhận lệnh: "ngồi xuống" = ngồi. Nước không nằm trong phương trình.

17:00. Chuông. Lớp tan. Minh đợi ở cổng, gọi Gia Huy. Không nghe. Gọi lần hai. Không nghe. Lần ba. Chuông dài, rồi:

– Minh.

Giọng Gia Huy khác. Thấp hơn, nhanh hơn, và có thứ gì trong đó mà Minh chưa nghe ở cậu trước: sợ.

– Mày ở đâu?

– Nhà. Mày gặp tao được không? Không phải ở quán. Ở nhà tao.

Im lặng một giây. Gia Huy chưa bao giờ mời Minh đến nhà.

– Địa chỉ.

– Số 14 hẻm 3 Trần Hưng Đạo. Tầng hai. Đến ngay.

Minh đi. Mười phút từ trường đến hẻm 3, con đường nhỏ ngoằn ngoèo, nhà lụp xụp nối nhau bằng mái tôn và dây phơi, cây xanh mọc từ kẽ tường che bóng lên vỉa hè nứt. Cậu chưa từng đến khu này, chưa từng biết Gia Huy sống ở đâu, chưa từng hỏi, vì mười một tháng qua hai người giao tiếp bằng khoảng cách: đủ gần để quan sát nhau, đủ xa để không ai phải giải thích mình là gì. Số 14: nhà ống hai tầng, cửa sắt sơn xanh bong tróc, cầu thang hẹp đủ một người đi, bậc xi măng mòn giữa. Minh lên tầng hai, gõ. Gia Huy mở, nhìn xuống cầu thang, nhìn ra hẻm, rồi kéo Minh vào, đóng cửa.

Phòng nhỏ: giường, bàn học, tủ quần áo, cửa sổ nhìn ra hẻm. Sạch, gọn, kiểu phòng của người quen sống một mình. Gia Huy ngồi trên giường, hai tay trên gối, mắt nhìn Minh.

– Có người đến nhà tao sáng nay.

Minh ngồi xuống ghế bàn học. Chờ.

– Hai người. Một nam khoảng bốn mươi, áo sơ mi trắng, tóc ngắn. Một nữ khoảng ba mươi, mặc vest, cặp da. Họ đến lúc 6:30, gõ cửa, mẹ tao mở. Họ nói là cán bộ huyện, phòng giáo dục, hỏi thăm học sinh sống sót tai nạn, theo dõi tâm lý sau chấn thương. Mẹ tao mời vào, pha trà.

– Mày ở nhà.

– Tao ở nhà vì tao định sáng nay đi học muộn. Tao nghe từ phòng trên. Họ hỏi mẹ tao về tao: sức khỏe, tâm lý, bạn bè, có ai đến thăm không, có ai hỏi chuyện tai nạn không. Mẹ tao trả lời bình thường: con trai khỏe, đi học đều, không ai hỏi.

– Mẹ mày không biết.

– Mẹ tao không biết gì. Mẹ tao nghĩ tao đã "vượt qua," vì tao giả vượt qua giỏi.

Im lặng. Minh đợi.

– Rồi người đàn ông hỏi, Gia Huy nói, giọng thấp hơn. Hỏi mẹ tao: "Gần đây có ai liên lạc với cháu không, bạn bè, người lạ, hoặc ai đó quan tâm đến vụ tai nạn?" Mẹ tao nói không. Người đàn ông gật, uống trà, nói chuyện vui thêm năm phút, rồi đứng dậy, chào, ra cửa.

– Và?

– Khi họ ra cửa, người phụ nữ quay lại nói với mẹ tao: "Nếu có ai hỏi cháu về vụ tai nạn, chị liên lạc số này nha." Đưa danh thiếp. Mẹ tao cầm, cảm ơn.

Gia Huy lấy danh thiếp từ gối, đưa cho Minh. Giấy trắng, in đơn giản:

Nguyễn Thị Hà Chuyên viên Phòng GD-ĐT huyện M. ĐT: 0xxx.xxx.xxx

Minh cầm danh thiếp, lật mặt sau: trắng, không ghi thêm gì. Phòng GD-ĐT huyện M. Huyện M. Khải là Phó Chủ tịch huyện M., người quản lý tất cả phòng ban cấp huyện, kể cả giáo dục, kể cả những người mang danh thiếp này.

– Mày nghĩ gì? cậu hỏi.

Gia Huy nhìn Minh. Mắt cậu không phẳng hôm nay. Mắt cậu có thứ gì dao động bên dưới, kiểu mặt nước trước khi sóng đến.

– Tao nghĩ không ai từ Phòng GD-ĐT đến thăm tao suốt mười một tháng. Không ai gọi, không ai hỏi, không ai "theo dõi tâm lý." Tao xuất viện, Hưng đưa tiền, ký giấy, kết thúc. Mười một tháng im lặng. Và hôm nay, đúng lúc mày bảo tao tố cáo, hai người từ phòng do Khải quản lý xuất hiện ở nhà tao hỏi "có ai liên lạc về vụ tai nạn không."

– Trùng hợp.

– Không có trùng hợp, Gia Huy nói. Không có trùng hợp khi cha mày chết vì điều tra, Phong chết vì nói, Toàn mất tích vì viết, và bây giờ người ta đến nhà tao hỏi có ai đang đào không. Ai đó biết.

Minh ngồi im. Cậu nghĩ: ai biết? Cậu lấy biên bản từ tủ sắt phòng hiệu trưởng, không ai chứng kiến. Cậu chụp ảnh, đặt lại đúng vị trí, ra cổng lúc bảo vệ không nhìn. Nhưng Thầy Hoàng biết (nước nói cho ông). Thầy Hoàng nói với ai? Không. Thầy Hoàng không liên lạc với bất kỳ ai bên ngoài.

Vậy ai?

– Có thể không liên quan đến mày, Minh nói chậm. Có thể đây là kiểm tra định kỳ. Có thể Khải kiểm tra mày thường xuyên mà mày không biết, vì mày là nhân chứng duy nhất còn sống.

– Có thể. Nhưng thời điểm. Đúng lúc. Đúng câu hỏi.

Minh nhìn danh thiếp trong tay. Nguyễn Thị Hà. Chuyên viên. Có thể là người thật làm việc thật, đến thăm học sinh theo lệnh sếp, không biết sếp giết bốn mươi mốt đứa trẻ. Có thể cô ta chỉ là tay chân, mắt, tai. Khải không cần biết cụ thể ai đang đào. Khải chỉ cần biết có ai đang đào không. Và cách dễ nhất là hỏi nhân chứng duy nhất: "Có ai liên lạc với cháu không?"

Mẹ Gia Huy nói không. Nhưng nếu một ngày mẹ Gia Huy nói có? Hoặc nếu Gia Huy tố cáo, và Khải truy ngược thấy đơn từ Gia Huy, và Khải biết nhân chứng đang nói?

Lịch sử lặp lại. Phóng viên Toàn: viết bài, mất tích. Cha: điều tra, chết. Phong: khai, chết. Ba người đào đến gần Khải, ba người không còn. Gia Huy sẽ là người thứ tư.

– Mày vẫn muốn tao tố cáo? Gia Huy hỏi.

Minh nhìn cậu. Cậu ngồi trên giường, gối dưới tay, phòng nhỏ, sạch, cửa sổ nhìn ra hẻm. Mười bảy tuổi, sống sót, tay không bó bột nữa, sẹo ở gáy đã mờ, và hai người từ phòng giáo dục huyện vừa ngồi uống trà ở tầng dưới hỏi mẹ cậu "có ai liên lạc không." Cậu sợ. Cậu có quyền sợ. Cậu sống sót một lần rồi, và sống sót không phải thứ người ta muốn làm lại.

– Tao không trả lời được câu đó, Minh nói. Tao là người chết. Tao không phải người chịu hậu quả. Mày là.

Gia Huy nhìn Minh lâu. Rồi cậu nói, thấp, không nhìn:

– Tao nghĩ cả đêm. Tao nghĩ đến Diệp Chi, đến Tường Vy, đến Thiên Nam, đến ba mươi tám người tao không nhớ tên nữa. Tao nghĩ đến cha mày. Tao nghĩ đến Phong lẩm bẩm "tôi kiểm tra rồi" trên giường bệnh viện. Tao nghĩ đến hai mươi triệu đồng Hưng đưa tao ở bệnh viện, tiền mà tao biết giờ là tiền im lặng, tiền mua cái gật đầu của đứa trẻ mười sáu tuổi tay bó bột nằm một mình.

Cậu dừng. Hít.

– Rồi sáng nay hai người đó đến. Và tao hiểu: tao im hay không im, Khải vẫn sẽ kiểm tra. Tao im mười một tháng, Khải vẫn gửi người đến. Tao im thêm mười một tháng nữa, Khải vẫn sẽ gửi. Vì tao là bằng chứng sống. Tao tồn tại là rủi ro. Tao im là chờ đến lúc Khải quyết định rủi ro quá lớn.

– Mày đang nói gì?

Gia Huy nhìn Minh. Mắt cậu thay đổi. Không còn sợ, hoặc vẫn sợ nhưng có thêm thứ khác, nặng hơn sợ, kiểu quyết định mà người ta đưa ra không phải vì dũng cảm mà vì hết lựa chọn.

– Tao đang nói: cho tao năm ngày. Không phải mười. Năm. Tao sẽ chuẩn bị lời khai, tao sẽ viết đơn, tao sẽ gửi cho cơ quan điều tra cấp tỉnh, vượt Khải. Mày chuẩn bị hồ sơ. Ảnh ống phanh, biên bản họp, sơ đồ đất, lời khai Phong qua thầy Hoàng, tất cả. Scan hoặc chụp, gửi kèm đơn tao.

Minh nhìn cậu. Gia Huy nói "năm ngày," không phải "có thể" hay "tao sẽ nghĩ." Năm ngày. Cụ thể. Chắc chắn.

– Năm ngày đủ cho thầy Hoàng không?

– Tao không biết. Nhưng tao không chờ mười. Hai người phòng giáo dục thay đổi mọi phép tính. Nếu Khải đang kiểm tra, mười ngày là quá lâu. Khải sẽ không chờ.

Minh gật. Cậu đứng dậy, nhìn quanh phòng Gia Huy lần nữa: giường, bàn, tủ, cửa sổ. Phòng của đứa trẻ mười bảy tuổi sống sót tai nạn giết bốn mươi mốt bạn, ngồi trong lớp mỗi ngày cạnh những người đã chết, giữ im lặng mười một tháng, và hôm nay quyết định mở miệng vì hai người uống trà ở tầng dưới hỏi mẹ cậu một câu.

– Năm ngày, Minh nói. Tao sẽ chuẩn bị hồ sơ.

Cậu bước ra cửa. Xuống cầu thang, mỗi bậc xi măng kêu dưới dép, ra hẻm. Trời đã tối từ lúc nào, đèn đường vàng đục, xe máy thưa, mùi cơm từ nhà ai đó trộn với mùi khói. Mười phút đi bộ về nhà trọ, và trong mười phút đó Minh nghĩ đến phòng Gia Huy, sạch, gọn, giường gấp vuông, bàn ngay ngắn, kiểu phòng của người đã tập sống như thể mọi thứ bình thường cho đến khi không thể bình thường nữa. Cậu mở cửa phòng trọ, nhìn tường điều tra, nhìn tên Khải, và lấy bút viết ở góc phải:

"Khải kiểm tra GH. 2 người PGD đến nhà sáng nay. Hỏi 'có ai liên lạc về tai nạn không.' Thời điểm trùng với lúc GH được nhờ tố cáo."

Dưới đó:

"GH quyết định: 5 ngày. Viết đơn, gửi cấp tỉnh. Tao chuẩn bị hồ sơ."

Dưới cùng:

"Đồng hồ bắt đầu."

Cậu đặt bút xuống. Lấy điện thoại, gõ cho Diệp Chi:

"GH quyết định tố cáo. 5 ngày. Khải đang kiểm tra."

Năm phút. Dài hơn mọi lần. Rồi tin nhắn đến, từng chữ, chậm:

"Tốt. Cậu cẩn thận."

Ba chữ. Mỗi chữ là một lần ngón tay xương xuyên qua phím và cố ấn, và Minh đọc trong ba chữ đó: Diệp Chi biết cô sẽ không ở đây khi năm ngày kết thúc, và cô nói "tốt" vì cô muốn ai đó sống sót để kể lại vì sao bốn mươi mốt đứa trẻ chết, dù cô không còn ở đây để nghe câu chuyện được kể.

Minh đặt điện thoại xuống. Nằm trên giường, nhìn trần. Vết ẩm ở góc phải lan rộng thêm, bốn ngón tay mờ ấn qua trát, ngón thứ năm gần chạm qua. Dưới sàn nhà trọ, nhịp ba giây, và giữa hai nhịp, tiếng gõ, sáu lần, rõ, mạnh, gần, kiểu ngón tay gõ lên mặt dưới sàn gỗ ngay bên dưới chỗ Minh nằm.

Sáu lần. Rồi im. Rồi nhịp. Ba giây. Ba giây.

Năm ngày.