Hệ thống

Thứ Ba tuần 12. Hai mươi học sinh.

Thêm một ghế trống qua đêm. Minh không biết ai, và cậu không nhớ ai ngồi ở vị trí đó. Ghế biến mất cùng người, không để lại khoảng trống vật lý, chỉ để lại khoảng trống trong phép tính: hai mươi mốt trừ một bằng hai mươi.

Sàn lớp ngập ngang gần đầu gối ghế. Nước không chảy, không cuộn, chỉ ở đó, phẳng, trong, phản chiếu trần và đèn và hai mươi khuôn mặt lộn ngược. Khi Minh ngồi xuống, nước chạm đế giày, lạnh hơn hôm qua, lạnh kiểu nước sông mùa đông, và cậu rút chân lên thanh ngang ghế, ngồi co, nhưng nước đang dâng, chậm, đều, mỗi giờ cao thêm một chút.

Thầy Hoàng vào lớp 7:25. Muộn hai mươi lăm phút. Ông không giảng. Ông ngồi ở ghế giáo viên, mở sổ da nâu, đọc, lật trang, đọc tiếp. Hai mươi phút ông đọc sổ trước lớp, và lớp ngồi im, không ai hỏi, không ai nói, vì vòng lặp không có mục "thầy không giảng." Họ chờ, kiên nhẫn, vô thức, như người ngồi trước bảng trống mà vẫn tin bài đang được dạy.

Minh quan sát tay Thầy Hoàng lật trang. Run, nhưng chính xác. Ông đọc từng tên, từng dòng, và môi ông mấp máy theo, kiểu người điểm danh trong đầu. Minh đếm: ông lật mười hai trang, mỗi trang chừng mười giây, tổng hai phút. Mười hai trang cho năm đợt chết, năm mươi bốn tên, bốn mươi bảy năm. Mỗi tên mười giây.

Diệp Chi ngồi hàng đầu, lưng thẳng, mắt nhìn bảng trống. Tay trái cô đặt trên bàn, từ khuỷu trở xuống nhạt hơn hôm qua, và ánh đèn trần chiếu xuyên phần cổ tay, tạo vệt sáng trên mặt bàn bên dưới, như da cô đang trở thành kính mờ. Cô không nhìn tay. Cô nhìn bảng, bảng trống, chờ bài giảng không đến.

Gia Huy ngồi hàng ba, lưng tựa ghế, mắt nhìn xuống vở mở. Cậu viết gì đó, chậm, đều, kiểu người viết để giữ tay bận, không phải để ghi chép. Thỉnh thoảng cậu ngẩng lên nhìn Thầy Hoàng, nhanh, rồi cúi xuống tiếp. Mắt cậu không đọc vở. Mắt cậu đọc thầy.

Minh nhìn cả hai: Diệp Chi mờ dần ở hàng đầu, Gia Huy sắc nét ở hàng ba. Một người đang mất cơ thể, một người đang mất lý do giữ im lặng. Và giữa họ, Thầy Hoàng ngồi đọc sổ tên người chết.

17:00. Chuông. Minh ra cổng, không về nhà trọ. Cậu đi về phía đông, qua ba con hẻm, đến quán cà phê nhỏ ở đầu phố Nguyễn Trãi, ngồi góc trong, gọi nước.

Rồi cậu gọi điện cho Gia Huy.

Gia Huy nghe máy sau bốn hồi chuông. Không nói trước.

– Gặp được không? Minh nói. Quán cà phê đầu phố Nguyễn Trãi, cách trường mười phút.

Im lặng ba giây.

– Hai mươi phút.

Gia Huy đến sau mười bảy phút. Ba lô, đồng phục, sạch sẽ. Cậu ngồi đối diện Minh, không gọi nước, đặt hai tay trên bàn, chờ.

– Mày biết Nguyễn Đình Khải, Minh nói.

Gia Huy không phản ứng ngay. Cậu nhìn Minh năm giây, rồi gật, nhẹ.

– Phó Chủ tịch huyện.

– Mày biết Khải liên quan đến vụ tai nạn.

– Tao biết Khải liên quan đến Hưng. Hưng làm việc dưới Khải, theo một nghĩa nào đó. Hưng không tự quyết.

– Mày biết từ khi nào?

Gia Huy nhìn xuống bàn. Ngón tay cậu gõ nhẹ, không đều, không nhịp, kiểu người đang tính có nên nói không.

– Ở bệnh viện. Ngày thứ bảy. Hưng đến lần thứ hai, mang thêm giấy tờ, hỏi tao ký thêm. Tao ký vì tao mười sáu tuổi, tay bó bột, nằm một mình, sợ. Khi Hưng đi, tao nghe Hưng nói điện thoại ngoài hành lang. Hưng nói: "Anh Khải ơi, em xong rồi. Nó ký rồi."

– "Nó" là mày.

– Tao là "nó." Gia Huy nói bằng giọng bằng phẳng, kiểu người đã sống với sự xúc phạm đủ lâu để nó không còn xúc phạm nữa. Hưng gọi tao là "nó," khoảng cách ba mét, cửa phòng mở, tao nghe rõ. Hưng báo cáo cho Khải rằng "nó" đã ký, vụ xong, không ai hỏi thêm.

Minh ghi nhớ. Gia Huy nghe trực tiếp Hưng gọi Khải. Bằng chứng gián tiếp, nhưng bằng chứng.

– Mày không kể chuyện này cho ai.

– Tao kể cho ai? Cảnh sát? Cảnh sát ở huyện M. do Khải quản lý gián tiếp. Báo chí? Phóng viên Toàn viết bài rồi mất tích. Cha mày? Cha mày điều tra rồi chết. Tao mười sáu tuổi, tao biết nếu tao mở miệng, tao sẽ là người tiếp theo.

Im lặng. Quán vắng, chiều muộn, nắng xế qua cửa kính. Người pha chế lau ly sau quầy, không nhìn sang, kiểu quen với khách ngồi im.

Minh để Gia Huy im. Mười giây. Mười lăm. Cậu đợi vì cậu biết Gia Huy đang cân, đang đếm, đang quyết định mở bao nhiêu. Mười một tháng giữ im lặng không dễ phá trong một lần gặp.

– Tao biết thêm, Gia Huy nói, chậm, như mở tủ đã khóa lâu. Hưng là người trực tiếp. Hưng phụ trách cơ sở vật chất, Hưng có chìa khóa bãi xe, Hưng tiếp cận xe ban đêm. Nhưng Hưng không phải kẻ nghĩ ra.

– Thảo.

– Thảo là người ký. Thảo bổ nhiệm Hưng, Thảo duyệt tuyến xe, Thảo ký hợp đồng bảo hiểm giả qua ban quản lý không tồn tại. Nhưng Thảo cũng không phải đỉnh.

– Khải.

– Khải ở trên Thảo. Khải phê duyệt quy hoạch, Khải ký quyết định chuyển mục đích đất, Khải chỉ đạo đóng hồ sơ sau tai nạn, Khải chuyển Hưng lên Sở. Chuỗi chỉ huy: Khải → Thảo → Hưng → Đức. Bốn mắt xích.

– Mày biết cả Đức?

Gia Huy gật. Cậu uống nước của Minh, tự nhiên, như người quen uống chung ly, và Minh nhận ra: Gia Huy không gọi nước vì cậu không muốn tạo dấu vết. Không hóa đơn, không camera quay cậu gọi thứ gì. Mười một tháng sống với bí mật dạy người ta thận trọng đến từng chi tiết.

– Đức đến bệnh viện một lần, ngày thứ chín. Không tự xưng, mặc thường phục, hỏi thăm kiểu người lạ. Nhưng y tá gọi ông ta là "anh Đức." Và Hưng gọi ông ta là "anh Đức" khi nói điện thoại. Phạm Hoàng Đức. Anh vợ Hưng. Tao biết vì tao nằm viện mười một ngày và tao không có gì làm ngoài nghe.

Minh nhìn Gia Huy. Cậu nói giữ im mười một tháng, nhưng mười một tháng đó không phải im lặng trống. Cậu nghe, ghi nhớ, sắp xếp, chờ. Giống Minh. Giống cha.

– Mày giữ tất cả trong đầu.

– Tao không viết ra giấy. Giấy bị tìm thấy. Tao giữ trong đầu vì đầu tao là nơi duy nhất an toàn.

– Mày giữ trong đầu mười một tháng. Ngồi trong lớp mỗi ngày, nhìn bốn mươi mốt người chết, biết ai giết họ, và không nói.

Gia Huy nhìn Minh. Không gật, không lắc. Mắt cậu phẳng, nhưng tay cậu nắm dưới bàn, và Minh thấy gân cổ tay nổi, kiểu người đang giữ thứ gì nặng bằng ý chí thuần túy.

– Mày có biết tao ngồi trong lớp hôm nay nghĩ gì không? Gia Huy nói, thấp. Tao nghĩ: thầy Hoàng đọc sổ, đếm tên, và trong sổ đó có tên bốn mươi mốt đứa bạn tao. Tao nhìn thầy đọc và tao nghĩ: ông cũng giống tao. Ông cũng biết, ông cũng giữ, ông cũng chọn im.

– Nhưng thầy Hoàng im vì vòng lặp. Mày im vì sợ.

Gia Huy không phản bác.

– Tao im vì sợ. Và vì tao muốn bọn họ ở đây. Hai lý do. Lý do nào nặng hơn tao không biết. Có lẽ cả hai bằng nhau.

Minh ngồi lại. Cậu có thêm lời khai trực tiếp từ nhân chứng sống sót: Hưng gọi Khải xưng "anh," Đức đến bệnh viện, chuỗi chỉ huy bốn người. Gia Huy không phải bằng chứng giấy, nhưng là bằng chứng người, bằng chứng duy nhất có thể đứng trước tòa.

– Tao cần mày, Minh nói.

Gia Huy nhìn cậu. Mắt cậu thay đổi, nhẹ, từ phẳng sang thứ gì đó sâu hơn, kiểu người biết câu nói đang đến nhưng vẫn chưa sẵn sàng nghe.

– Mày là người duy nhất còn sống, có tên, có giấy tờ, có thể tố cáo. Tao không thể. Thầy Hoàng không thể. Bốn mươi mốt người kia không thể. Chỉ mày.

Gia Huy không trả lời ngay. Cậu nhìn ra cửa kính, nhìn vỉa hè, nhìn người đi bộ, nhìn thứ gì đó Minh không nhìn thấy, có lẽ là tương lai mà trong đó cậu mở miệng và trở thành người thứ tư.

– Cha mày chết vì điều tra, cậu nói thấp. Phóng viên Toàn mất tích. Tài xế Phong đột quỵ. Tao mà mở miệng, tao sẽ là người tiếp.

– Có thể.

– "Có thể" không phải "không."

– Tao không nói dối mày.

Gia Huy nhìn Minh. Trong mắt cậu, Minh thấy mười một tháng sống giữa bốn mươi mốt người chết, ăn cùng bàn, ngồi cùng lớp, cười cùng tiếng cười, và biết rằng mỗi ngày cậu giữ im lặng, kẻ giết họ vẫn đang sống, vẫn đang thở, vẫn đang ký quyết định bằng bàn tay ký giết bốn mươi mốt đứa trẻ.

– Cho tao thời gian, Gia Huy nói. Tao cần nghĩ.

– Bao lâu?

– Không biết. Nhưng không lâu.

Cậu đứng dậy, khoác ba lô, bước ra cửa. Dừng ở ngưỡng, quay lại:

– Mày hỏi thầy Hoàng chuyện gì rồi?

– Thầy biết trước tai nạn. Thấy dầu sáng hôm đó. Không dừng.

Gia Huy đứng im ba giây. Minh thấy vai cậu cứng, tay nắm quai ba lô chặt, đốt ngón trắng. Quai ba lô nhún theo nhịp thở, nhanh, nông. Rồi cậu buông, hít một hơi, nói rất thấp, gần như không nghe:

– Bốn mươi bảy năm. Và ông ta nhìn.

Rồi cậu bước đi. Ba lô lệch vai, bóng dáng khuất sau cửa kính, rẽ phải, mất hút trong dòng người trên vỉa hè. Gia Huy lẫn vào đám đông dễ dàng vì cậu là người sống, cậu có bóng, có nhiệt, có giấy tờ. Cậu là thứ mà Minh không còn là.

Minh ngồi lại một mình. Ly nước trên bàn, đầy, lạnh. Cậu nhìn ly nước, nghĩ đến tường điều tra ở nhà trọ, nghĩ đến bốn mắt xích: Khải, Thảo, Hưng, Đức. Bốn người, một chuỗi, 175 tỷ, bốn mươi mốt cái chết. Giấy tờ gọn gàng, chữ ký rõ ràng, quy trình bài bản, kiểu hệ thống hành chính giết người bằng ngôn ngữ hành chính: "phương án tự nhiên," "xử lý hậu quả sự cố," "di dời cơ sở giáo dục."

Không ai hét. Không ai cầm dao. Không ai dính máu. Chỉ có chữ ký trên giấy A4, dấu đỏ, mực xanh, phòng họp máy lạnh, và bốn mươi mốt đứa trẻ chết vì đất.

Cậu lấy điện thoại, gõ cho Diệp Chi:

"Gặp GH. GH nghe Hưng gọi Khải ở BV, xưng 'anh Khải.' Đức cũng đến BV. Chuỗi: Khải → Thảo → Hưng → Đức. GH xác nhận. GH đang nghĩ."

Hai phút.

"GH sẽ tố cáo?"

"Chưa biết. GH sợ chết."

Một phút.

"GH có quyền sợ. Ba người trước GH đều chết."

Minh nhìn câu trả lời. Diệp Chi không phán xét Gia Huy. Cô nói "có quyền sợ" bằng giọng người đã chết, người không còn quyền sợ, và nhìn người sống sợ mà hiểu.

"Tay mình hôm nay."

Một phút.

"Mờ đến giữa cẳng tay. Viết bằng bút được nhưng không cầm được cốc nước. Cốc xuyên qua."

Minh đọc tin nhắn hai lần. Cốc xuyên qua tay. Diệp Chi đang mất khả năng chạm vào thế giới vật lý, từng phần, từng ngày, và cô viết về điều đó bằng giọng mô tả hiện tượng, không than, không sợ, chỉ báo cáo.

"Mấy ngày?"

"Không biết. Thiên Nam từ lúc mờ đến lúc biến mất, khoảng hai tuần. Mình mờ nhanh hơn. Có thể một tuần. Có thể ít hơn."

Một tuần. Hoặc ít hơn. Minh nhìn con số, và con số không đổi dù cậu nhìn bao lâu.

"Tao sẽ tìm cách."

"Mình biết."

Hai chữ. Diệp Chi không hỏi cách gì, không yêu cầu, không hy vọng. Cô nói "mình biết" như người tin rằng Minh sẽ làm điều cần làm, dù điều đó là gì, dù kịp hay không.

Minh đặt điện thoại xuống. Đi về nhà trọ. Mười lăm phút. Mở cửa, nhìn tường, nhìn tên Khải ở trung tâm, nhìn bốn mũi tên, nhìn ba dòng ghi chú tối qua.

Cậu lấy bút, viết thêm:

"GH xác nhận chuỗi chỉ huy: Khải → Thảo → Hưng → Đức. GH nghe trực tiếp ở BV."

"GH = nhân chứng duy nhất + người tố cáo duy nhất. Nhưng GH = mục tiêu nếu mở miệng."

"DC còn ~1 tuần. Cốc xuyên qua tay."

Ba dòng nữa. Bài toán vẫn không có đáp án. Nhưng biến số đã rõ hơn: thời gian, người, rủi ro. Và đồng hồ đang chạy, không phải theo phút, mà theo số người còn lại trong lớp, theo phần cơ thể Diệp Chi còn chạm được vào thế giới.

Cậu nhìn tường lần nữa. Khải ở trung tâm, Thảo bên trái, Hưng bên phải, Đức bên dưới. Bốn tên. Bốn người sống. Bốn mươi mốt người chết. Và giữa hai bên, ba câu hỏi cậu chưa trả lời: làm sao đưa bằng chứng ra ngoài khi không ai ở ngoài biết cậu tồn tại, làm sao bảo vệ Gia Huy nếu cậu nhờ Gia Huy mở miệng, và làm sao giữ hai mươi người khi nền đất bên dưới họ đang rung theo nhịp thứ gì đó già hơn tất cả.

Dưới sàn nhà trọ, nhịp ba giây. Giữa hai nhịp, tiếng gõ mỏng, xa, cao, lặp lại hai lần rồi biến mất. Cùng tiếng gõ cậu nghe ở hành lang tầng bốn chiều nay. Nó đang đến gần. Hoặc nó đang lớn lên.