Ngồi giữa người chết

Thứ Tư. Sáng.

Minh đứng trước cổng trường Minh An lần thứ mười, cậu đã đếm. Mười ngày kể từ buổi sáng đầu tiên, khi cậu bước qua cánh cổng sắt sơn xanh mà chưa biết gì. Bây giờ cậu biết. Và biết rồi thì phải giả vờ không biết, đó là phần khó nhất.

Cổng mở, bảo vệ gật đầu. Sân trường ẩm sau mưa hôm trước, nắng sáng phơi khô từng mảng xi-măng. Học sinh các lớp tầng dưới đi qua, xách cặp, nói cười, đôi ba nhóm chạy nhau ngoài sân. Sống. Tất cả đều sống. Minh nhìn họ, lần đầu tiên trong mười ngày, cậu nhìn học sinh các lớp khác và nghĩ đúng một từ đó.

Lên cầu thang. Tầng một, tầng hai, tầng ba, tiếng ồn giảm dần theo từng tầng, quy luật của mọi ngôi trường: tầng cao ít người, tầng thấp ồn hơn. Tầng bốn im lặng. Lạnh. Hành lang sạch, đèn sáng đều, không ai ngoài cậu. Sàn khô, mưa đã tạnh từ đêm, dấu chân biến mất. Như chưa từng có gì.

Cậu đẩy cửa lớp.

Bên trong, bốn mươi mốt người. Bàn ghế đầy đủ. Quang cảnh mỗi sáng: Tường Vy đang kể gì đó cho nhóm bạn nữ bàn ba, tay vung vẩy; mấy bạn nam bàn đầu cúi đầu chép bài; Gia Huy ngồi thẳng, lật vở, liếc lên khi nghe tiếng cửa.

Và Diệp Chi, bàn bên cạnh, ngẩng lên. Cười.

– Sáng, Minh.

Cô đã chết.

– Sáng.

Minh ngồi xuống. Đặt ba lô, mở vở. Mọi cử chỉ giống hệt chín ngày trước, nhưng hôm nay, mỗi động tác đều có ý thức. Cậu không chỉ ngồi, cậu diễn. Diễn vai người không biết gì, giữa bốn mươi mốt người đã chết từ tháng mười năm ngoái.

Tường Vy quay sang:

– Ê Minh! Hôm qua nghỉ hả? Bệnh à?

– Ừ. Hơi mệt.

– Trông cũng xanh thiệt.

Cô vỗ vai cậu rồi quay lại cuộc trò chuyện. Tay cô, nhỏ, ngón thon, vòng tay nhiều màu, vỗ lên vai cậu nhẹ nhàng, tự nhiên. Ấm. Rõ ràng ấm. Minh cảm nhận hơi ấm đó qua lớp vải đồng phục, và nghĩ: cô chết đuối trong xe buýt tháng mười năm ngoái, bây giờ vỗ vai cậu hỏi có bệnh không.

Cậu cúi xuống vở. Không để mặt lộ gì.

Tiết một. Toán.

Giáo viên toán, không phải Thầy Hoàng, một cô giáo trẻ tầng dưới, giảng bài trên bảng. Lớp nghe. Phấn kêu trên bảng đen, đèn huỳnh quang vo nhẹ, quạt trần quay chậm. Bình thường. Hoàn toàn bình thường.

Minh không nghe giảng. Cậu quan sát.

Diệp Chi bên cạnh, chép bài, tay trái cầm viết, nét chữ tròn. Thỉnh thoảng cô nghiêng đầu, nhìn bảng, rồi cúi xuống viết tiếp. Nếu Minh không biết, cậu sẽ nghĩ đây là một nữ sinh lớp mười hai ngoan, chăm, hơi trầm. Nhưng cậu biết. Và khi biết, mọi chi tiết đều đổi nghĩa.

Áo khoác cô mặc dù trời không lạnh, vì cô luôn lạnh. Lạnh từ bên trong, kiểu lạnh không rõ nguồn. Cách cô ngồi, hơi co vai, khép người, tư thế thu nhỏ diện tích, như ai quen sống trong không gian chật. Cách cô cười, nhẹ, nhanh, như xin lỗi vì tồn tại.

Dừng lại. Thiên kiến xác nhận.

Minh siết ngòi bút. Cậu đang suy diễn quá nhiều, đang gán ý nghĩa cho mọi thứ vì đã biết kết luận. Cha gọi đó là "thiên kiến xác nhận", khi đã tin điều gì, mọi bằng chứng đều trở thành bằng chứng cho điều đó. Cậu cần giữ đầu lạnh. Quan sát mà không diễn giải trước. Thu thập trước, phân tích sau.

Cậu mở sổ tay, ghi nhanh: "Quan sát: cần kiểm chứng, không suy diễn."

Giờ ra chơi thứ nhất.

Minh ở lại lớp, lấy cớ chép bài. Thực tế, cậu lắng nghe.

Tường Vy nói chuyện với hai bạn nữ gần cửa sổ, giọng to, nhanh, nhảy chủ đề. Minh ngồi cách ba bàn, tai ghé:

– ...nè, tối qua tớ xem phim hay lắm.

– Phim gì?

– Quên tên rồi. Nhưng mà có đoạn cô gái chạy trên cầu, phía dưới là sông, nước chảy dữ lắm...

Tường Vy dừng lại. Nửa giây. Mắt hơi mờ, như ai bấm nút tạm dừng rồi bấm tiếp.

– ...rồi sao nữa?

– Rồi... rồi quên rồi.

Cô cười, hai bạn cười theo. Chuyện tiếp tục như không có gì.

Minh ghi nhận trong đầu: Tường Vy "xem phim" nhưng không nhớ tên, không nhớ kết. Sông, nước chảy. Cô dừng lại đúng ở đoạn đó, như chạm phải bức tường ký ức mà không biết.

Cậu đợi năm phút rồi đứng dậy, đi ngang nhóm Tường Vy. Dừng lại tự nhiên.

– Vy ơi.

– Hả?

– Cuối tuần vừa rồi cậu làm gì?

Tường Vy nhìn cậu. Chớp mắt. Cười:

– Ờ... bình thường thôi. Chắc ở nhà.

– Ở nhà làm gì?

Cô nghiêng đầu, tay xoay vòng tay trên cổ tay, thói quen vô thức.

– Ờ... xem phim. Ngủ. Kiểu... bình thường ấy mà.

– Cậu ở với ai? Ba mẹ à?

Im lặng.

Tường Vy không trả lời ngay. Nụ cười vẫn ở đó nhưng cứng lại, như bị đóng băng nửa chừng. Mắt cô, trong khoảnh khắc ngắn hơn nhịp thở, trống. Cùng kiểu trống mà Minh đã thấy ở Diệp Chi khi không ghi được ngày tháng.

– Ba mẹ...

Cô lặp lại hai từ đó, giọng nhẹ dần.

– ...ờ, ờ. Ba mẹ tớ bình thường.

Rồi cô lắc đầu nhẹ, như tự kéo mình ra khỏi gì đó:

– Hỏi chi vậy? Kỳ ghê.

Cô cười. Nhưng đôi mắt chưa về hẳn, vẫn giữ chút trống ở rìa đồng tử, như ai mở cửa sổ rồi không đóng kịp.

Minh cười lại, nhún vai:

– Hỏi chơi. Cảm ơn.

Cậu quay về chỗ, ngồi xuống. Ghi nhanh vào sổ: "Tường Vy: không nhớ chi tiết cuối tuần. Nhắc ba mẹ → đóng cứng ngắn, mắt trống, lặp từ. Không nói tên ba mẹ, không mô tả nhà, không có chuyện cụ thể. Trả lời giống kịch bản học thuộc."

Cạnh đó: "Giả thuyết: ký ức không bao gồm cuộc sống ngoài trường. Gia đình, nhà, cuối tuần, khoảng trống. Tồn tại như học sinh, chỉ như học sinh. Vai diễn không có hậu trường."

Tiết ba. Văn.

Thầy Hoàng vào lớp.

Minh nhìn ông, sơ mi trắng, quần tối, gương mặt trung niên, bình tĩnh. Bước chân đều, đặt cặp lên bàn, mở sổ. Quét mắt qua lớp, dừng ở Minh nửa giây, rồi đi tiếp. Giống mọi ngày.

Nhưng hôm nay Minh nhìn ông bằng con mắt khác.

Hoàng Minh Đức. Giáo viên chủ nhiệm lớp 11A3. Đi cùng trên xe. Thoát nạn. Ảnh năm 1995 giống hệt hiện tại, hai mươi tám năm. Cha muốn gặp ông trực tiếp. Hai ngày sau, cha chết.

Cậu cúi xuống vở, viết, giả vờ chép bài, thực tế ghi: "Thầy Hoàng = Hoàng Minh Đức = GVCN trong bài báo. Cùng người. Dạy 11A3 năm ngoái, dạy 12A3 năm nay. Thoát nạn, theo bài báo. Nhưng cha ghi 'không phải người thường.' Ảnh 28 năm không đổi."

Thầy Hoàng giảng bài. Giọng đều, mềm, kiên nhẫn, giọng giáo viên kinh nghiệm. Đang phân tích bài thơ, từng câu, từng ý, gọi học sinh trả lời. Tường Vy giơ tay nhiệt tình. Gia Huy trả lời chính xác. Diệp Chi nghe, ghi chép, gật đầu nhẹ.

Minh quan sát. Lớp học bình thường, thầy dạy, trò học. Nhưng dưới lớp bình thường đó, cậu nhìn thấy cấu trúc: đây là bản sao. Bản lặp lại hàng ngày của một lớp học đã bị xóa khỏi mọi dữ liệu, mọi ký ức, mọi bằng chứng. Và người đứng trước bảng, người giảng bài bằng giọng mềm mỏng, nhìn từng học sinh với ánh mắt kiên nhẫn, là kẻ duy nhất trong phòng biết tất cả. Người thoát nạn. Người mà cha cậu muốn gặp trước khi chết.

Giữa tiết, Thầy Hoàng gọi Minh đọc đoạn thơ trong sách. Minh đứng dậy, đọc. Giọng đều, không run, không lạc. Thầy gật đầu:

– Tốt. Em ngồi xuống.

Mắt thầy nhìn cậu, lâu hơn cần thiết cho một lời nhận xét bài. Không phải nghi ngờ. Gần hơn với thăm dò. Hoặc, kiểm tra. Xem cậu có khác không, sau một ngày nghỉ.

Ông ta biết tôi nghỉ hôm qua. Ông ta muốn biết tôi đi đâu.

Hay đó chỉ là cậu suy diễn?

Tiết học kết thúc. Thầy Hoàng thu sổ, đứng dậy, đi ra cửa. Đi ngang bàn Minh, không nhìn xuống, không dừng, không nói gì. Nhưng bước chân chậm lại nửa nhịp, đủ cho Minh nhận ra. Hoặc đủ cho Minh tưởng tượng là nhận ra.

Cậu siết bút. Thiên kiến xác nhận vẫn là thiên kiến xác nhận, dù đối tượng là giáo viên hay bảo vệ. Giữ đầu lạnh.

Trưa. Lớp ở lại ăn cơm hộp.

Minh ngồi bàn mình, mở hộp cơm mua ở quán trước cổng. Diệp Chi cũng ăn, cơm trắng, trứng chiên, rau luộc. Minh nhìn sang: mỗi ngày, cô đều mang cùng hộp cơm, cùng thức ăn. Ai nấu? Cô mang từ đâu?

– Chi.

– Hả?

– Cơm cậu mang từ nhà à?

Diệp Chi nhìn xuống hộp cơm. Im nửa giây, đũa dừng giữa chừng, mắt hơi nheo, như nhìn vào thứ quen thuộc nhưng không nhớ tại sao quen.

– Ờ... ừ. Từ nhà.

– Nhà cậu ở đâu?

Im lâu hơn. Hạt cơm rơi khỏi đũa, rơi lại hộp. Minh thấy cùng biểu hiện: khoảng trống. Đôi mắt mất tiêu điểm, trôi về hướng nào đó xa hơn căn phòng này, xa hơn bốn bức tường, xa hơn trường Minh An, đến một nơi không có tên.

Rồi cô chớp mắt. Cười, gượng:

– Gần đây thôi. Đi bộ mười phút.

Không tên đường. Không số nhà. Không "gần chỗ nào" hay "đối diện quán gì." Mười phút, một con số trừu tượng, đủ để trả lời mà không nói gì.

Minh không hỏi thêm. Nhìn xuống cơm, ăn tiếp.

Suốt bữa trưa, cậu lắng nghe. Tường Vy cười nhỏ ở góc phòng. Gia Huy nói chuyện với mấy bạn nam bàn đầu, giọng đều, nội dung vô thưởng vô phạt. Quạt trần quay, đũa va hộp cơm, tiếng nhai, tiếng cười.

Bốn mươi mốt người chết đang ăn trưa. Và Minh ngồi giữa, nhai cơm, nuốt, giả vờ bình thường. Nhưng vị cơm hôm nay cậu không cảm nhận được, như thể lưỡi đã tê, hoặc quá nhiều thông tin trong đầu đẩy hết chỗ cho cảm giác bình thường.

Tiết chiều. Minh đếm.

Suốt ba tiết, cậu lắng nghe mọi cuộc trò chuyện trong phạm vi ba bàn. Ghi nhận từng câu. Và đếm: có ai nhắc đến "mẹ tao," "ba tao," "anh chị tao"? Có ai rời trường giữa buổi? Có ai gọi điện thoại cho người ngoài?

Không. Không một lần.

Chủ đề xoay quanh bài vở, chương trình truyền hình mà ai cũng nhớ mơ hồ, thời tiết, và những câu đùa quen thuộc, quen đến mức Minh bắt đầu ngờ rằng hôm trước cậu đã nghe đúng những câu đó rồi. Không ai nói "mẹ gọi," "ba đưa đi học," "anh trai lấy xe." Không ai nhận tin nhắn từ bên ngoài. Không ai nhắc đến một cái tên nào ngoài bốn mươi mốt người trong phòng này và mấy giáo viên.

Lớp học khép kín. Một hệ sinh thái thu nhỏ, tự cung, tự cấp, không có đầu vào từ bên ngoài. Không cha mẹ gọi đón. Không bạn bè lớp khác. Không lịch hẹn cuối tuần. Bốn bức tường, bốn mươi mốt người, và thế giới kết thúc ở ngưỡng cửa lớp 12A3.

Minh nhìn ra cửa sổ. Sân trường nắng nhạt, vài học sinh tầng dưới đá cầu. Phía dưới là sống. Phía trên, tầng bốn, là gì?

Cậu không tìm được từ nào chính xác. Không phải "chết", họ cười, nói, ăn, thở. Không phải "sống", họ không có gia đình, không có nhà, không có ký ức ngoài bốn bức tường này. Họ tồn tại ở vùng giữa, nơi từ ngữ chưa với tới.

Chuông reo. Hết giờ.

Lớp tan. Học sinh lần lượt ra cửa, cặp sách, ô, áo khoác. Minh thu dọn chậm. Gia Huy rời sớm, trước khi bước ra, cậu ta liếc Minh nửa giây. Mắt đọc. Không cười, không gật. Chỉ nhìn. Rồi đi.

Diệp Chi vẫy:

– Về nhé, Minh.

– Ừ. Mai gặp.

Cô cười, nhẹ, nhanh, rồi đi. Bóng áo khoác khuất ngoài cửa lớp. Đi đâu? Về đâu? "Nhà" nào? "Đường" nào? Minh nhìn theo cho đến khi bóng cô mất hẳn, và nhận ra cậu không bao giờ thấy ai trong lớp ra khỏi cổng trường. Mỗi ngày họ rời lớp, đi xuống cầu thang, và biến mất ở đâu đó giữa hành lang với cổng trường. Như sương tan trong nắng.

Cậu đứng dậy, bước ra hành lang.

Và gặp Thiên Nam.

Cậu ta đứng ở đầu cầu thang, không dựa tường, không cầm gì. Chỉ đứng, tay bỏ túi, nhìn Minh. Mắt tỉnh, sắc hơn mọi ngày, hơn bất kỳ khi nào cậu ta gục mặt trên bàn giả vờ ngủ.

Hai người nhìn nhau. Hành lang trống, các bạn khác đã xuống hết. Gió từ cửa sổ cuối hành lang đẩy mùi ẩm vào, và xa xa, tiếng sóng biển từ phía cảng.

Thiên Nam nói, giọng thấp, phẳng, không phải câu hỏi:

– Cậu biết rồi đúng không.

Không nghi vấn. Phát biểu. Cậu ta nhìn Minh, và thấy. Thấy thứ gì đó trong mắt Minh đã đổi qua một đêm. Cách cậu ngồi trong lớp hôm nay, cứng hơn, xa hơn, như người giữ khoảng cách với thứ mình không dám chạm.

Minh không trả lời.

Thiên Nam gật nhẹ. Như xác nhận với chính mình.

– Mắt cậu khác. Giống người đi đám tang mà phải giả cười.

Cả hai im lặng. Gió luồn qua khe cửa sổ. Hai cậu đứng trong hành lang tầng bốn, một kẻ biết mình đã chết, một kẻ vừa biết tất cả đã chết, và giữa họ là sự im lặng nặng hơn bất kỳ lời nào.

Rồi Thiên Nam quay lưng. Bước xuống cầu thang, chậm, đều, không quay đầu. Dép cậu ta không tạo tiếng trên bậc đá, bóng lưng gầy khuất dần ở góc quẹo.

Minh đứng lại. Nhìn theo.

Hắn biết tôi biết. Hắn nhìn thấy ngay, từ cách tôi ngồi, cách tôi nhìn. Nhưng hắn không báo ai. Không nói với Gia Huy, không nói với Thầy Hoàng. Hắn chỉ xác nhận, rồi đi.

Nghĩa là: hắn không đứng cùng phía với những kẻ muốn giấu.

Minh nhìn hành lang. Đèn sáng, sàn lạnh, cửa lớp 12A3 đóng. Phía trong, bàn ghế trống, bảng đen còn phấn, quạt trần dừng. Bốn mươi mốt người đã rời đi, đi về phía nào đó mà Minh không theo được, hoặc chưa dám theo.

Cậu xuống cầu thang. Ra cổng. Đi bộ về nhà trọ.

Đường phố chiều, nắng nhạt, xe máy, tiếng còi, mùi cơm từ quán ven đường. Bình thường. Thật. Sống. Minh đi trong dòng người bình thường, và biết: cậu vừa ngồi tám tiếng giữa bốn mươi mốt người chết. Đã cười với họ, ăn cơm cạnh họ, nghe họ nói chuyện. Ngày mai sẽ lại thế, và ngày kia, cho đến khi cậu tìm ra sự thật hoặc sự thật tìm ra cậu.

Tối. Nhà trọ.

Minh ngồi trước bàn. Mở sổ. Viết:

"Ngày 10. Kết luận sau quan sát hậu bài báo.

1. Ký ức lớp 12A3 bị giới hạn trong phạm vi trường. Gia đình, nhà, cuối tuần, khoảng trống. Đề cập → đóng cứng, mắt trống, trả lời chung chung.

2. Thầy Hoàng = Hoàng Minh Đức, GVCN lớp 11A3, thoát nạn. Xác nhận qua bài báo + tên trong sổ cha. Cần thêm bằng chứng.

3. Thiên Nam biết tôi biết. Phản ứng: không báo, không cản, chỉ xác nhận. Kết luận: hắn không phải đồng minh của Thầy Hoàng hay Gia Huy.

4. Câu hỏi mới: học sinh đi đâu sau giờ học? Nếu không có nhà, không có gia đình, họ tồn tại ở đâu ngoài giờ học? Hay họ không tồn tại?

5. Bước tiếp: nói chuyện riêng Thiên Nam. Theo dõi một người sau giờ học.

6. Rủi ro: Gia Huy theo dõi. Thầy Hoàng có thể biết tôi đi đâu ngày hôm qua."

Cậu đóng sổ. Nhìn hộp di vật cha trên kệ, đã mở, nắp lật, gáy cuốn sổ da thấp thoáng bên trong.

Mười ngày. Cậu đã tìm thấy nhiều hơn dự kiến, và ít hơn mức cần. Biết cả lớp đã chết là một chuyện. Biết tại sao họ vẫn ở đây, ai giữ họ lại, và cha chết vì gì, là chuyện khác hoàn toàn.

Cậu nằm trên giường. Nhìn trần nhà. Vết ẩm góc phải vẫn ở đó, hình dạng quen thuộc, mỗi ngày trông hơi khác, hoặc chỉ là mắt cậu mỗi ngày nhìn từ một góc hơi khác.

Ngày mai cậu sẽ quay lại. Ngồi cạnh Diệp Chi. Nghe Tường Vy cười. Nhìn Thầy Hoàng giảng bài. Và giữ mặt phẳng, như cha đã dạy: khi điều tra, thứ quan trọng nhất không phải tìm ra gì, mà là không để ai biết mình đã tìm ra.

Nhưng Thiên Nam đã nhìn thấy. Chỉ bằng mắt. Chỉ cần một ngày.

Minh nhắm mắt. Và lần đầu tiên kể từ khi đến trường Minh An, cậu cho phép mình nghĩ đến một khả năng mà trước đó cậu gạt sang: nếu sự thật lộ ra, nếu vòng lặp bị phá, Diệp Chi sẽ biến mất. Tường Vy sẽ biến mất. Tất cả sẽ biến mất. Và cậu sẽ phải nhìn họ mất đi lần thứ hai.

Cậu nhắm mắt chặt hơn. Ngủ.

Giấc mơ không đến. Nhưng ở rìa ý thức, ngay trước khi mất đi, cậu nghe thấy tiếng nước. Xa. Rất xa. Tiếng sông chảy qua nơi bốn mươi mốt đứa trẻ nằm lại, một năm trước, dưới đáy nước lạnh.