Lời Nói Dối Có Lợi

Khải Minh nhận được email phỏng vấn vào sáng thứ hai.

Email từ một công ty truyền thông tên Kiến Phong Media, trụ sở ở quận 3, tuyển vị trí biên tập nội dung cấp cao. Lương gấp năm lần thu nhập freelance của hắn. Hắn không nộp đơn. Hắn nộp một lời nói dối.

Ba ngày trước, trong một buổi cà phê với người quen trong ngành, hắn đã nói rằng mình "có kinh nghiệm ba năm ở vị trí biên tập, từng quản lý đội nội dung mười người". Câu nói dối thoáng qua, trong lúc hắn đang giải thích tại sao mình chuyển sang freelance. Người nghe gật đầu, không hỏi thêm. Khải Minh quên mất câu đó ngay khi rời quán.

Nhưng hiện thực không quên.

Email phỏng vấn ghi rõ: "Dựa trên hồ sơ ứng tuyển của anh ngày 10 tháng 3, chúng tôi muốn mời anh đến phỏng vấn vòng hai." Hắn không nộp hồ sơ nào ngày 10 tháng 3. Hắn mở email cũ, tìm trong thư đã gửi, và thấy nó: một bức thư xin việc hoàn chỉnh, đính kèm CV hai trang, gửi lúc 9:47 sáng ngày 10 tháng 3. CV ghi ba năm kinh nghiệm tại hai công ty: Minh Phát Telecom (2021-2022) và Ngôi Sao Digital (2022-2024). Chức danh: Biên tập trưởng.

Hắn chưa nghe tên hai công ty này trong đời.

Mở cuốn sổ ghi chép, viết nhanh:

"Lời nói dối 5: 'Có kinh nghiệm 3 năm biên tập, quản lý đội 10 người'. Kết quả: CV + email ứng tuyển tự động gửi. 2 công ty cũ được tạo ra. Mời phỏng vấn. Thời gian: 3 ngày. Ghi chú: Hiện thực tạo LỊCH SỬ VIỆC LÀM. Phức tạp hơn mọi lần trước."

---

Buổi phỏng vấn diễn ra chiều thứ tư. Tòa nhà Kiến Phong Media ở đường Võ Văn Tần, tầng mười hai, sảnh đón bằng kính và gỗ, có cây xanh trong chậu sứ trắng. Khải Minh mặc áo sơ mi trắng mượn của Thành Nam, quần tây mua vội ở chợ Bà Chiểu, giày da cũ đánh xi lại. Lần đầu tiên trong nhiều tháng, hắn nhìn vào gương và thấy một người có vẻ thuộc về nơi như thế này.

Cảm giác đó ngọt. Ngọt đến mức nguy hiểm.

Người phỏng vấn là phó giám đốc nhân sự, một phụ nữ khoảng bốn mươi, tóc ngắn, mắt kính gọng đen, trước mặt bà là một tập hồ sơ dày mà Khải Minh biết mình không viết. Bà lật qua các trang, gật đầu.

– Hồ sơ anh rất ấn tượng. Ba năm kinh nghiệm, hai công ty, đội mười người. Tôi đã gọi xác minh với Ngôi Sao Digital, họ xác nhận.

Khải Minh ngồi thẳng lưng, mặt bình thản. Bên trong, một phần của hắn đang đếm: hiện thực đã tạo ra ít nhất hai công ty có thật (hoặc sửa hai công ty có thật), tạo hồ sơ nhân sự, sửa ký ức nhân viên cũ để họ "nhớ" hắn, và qua được cuộc gọi xác minh. Quy mô lớn hơn bất kỳ lần nào trước. Lời nói dối về piano tạo một cuốn sách và ký ức cơ bắp. Lời nói dối về kinh nghiệm tạo ra hai công ty, một CV, một lịch sử nghề nghiệp ba năm, và hàng chục nhân chứng.

– Anh có thể kể về dự án lớn nhất anh từng quản lý không?

Câu hỏi bình thường trong phỏng vấn. Nhưng Khải Minh không có ký ức nào về dự án đó. Hắn không biết mình "từng quản lý" gì. Hiện thực tạo bằng chứng cho người khác, nhưng không cho hắn ký ức đi kèm. Hắn vẫn là người biết mình nói dối.

Hắn nói vòng. Nói về quy trình chung, về cách quản lý đội nhóm, về những nguyên tắc hắn đọc được trong sách và bài viết. Không nói cụ thể, vì không có gì cụ thể để nói. Phó giám đốc ghi chép, thỉnh thoảng gật đầu. Bà không nghi ngờ. Câu trả lời của hắn đủ hay để vượt qua, vì hắn viết nội dung cho sống, và viết nội dung thuyết phục là kỹ năng hắn có thật.

Ba mươi phút. Bốn câu hỏi. Một bài test viết nội dung (hắn hoàn thành trong mười lăm phút, tốt hơn mong đợi, vì đây là việc hắn thật sự biết làm). Phó giám đốc đứng dậy, bắt tay hắn.

– Chúng tôi sẽ liên hệ trong hai ngày. Nhưng nói thật, tôi ấn tượng.

Hắn cảm ơn, ra khỏi phòng, đi thang máy xuống sảnh, bước ra đường Võ Văn Tần. Nắng chiều chói, xe cộ ồn ào, mùi xăng pha lẫn mùi cơm từ quán bên đường. Hắn đứng trên vỉa hè, và lần đầu tiên trong bao lâu, hắn cảm thấy nhẹ.

Nhẹ như khi uống ly cà phê đầu tiên sau đêm thức trắng. Nhẹ như khi trả xong một khoản nợ. Nhẹ như khi có ai đó nói "anh giỏi lắm" và hắn tin điều đó.

Tao có thể đổi đời.

Câu nghĩ trượt qua đầu, tự nhiên, không cần gọi. Hắn đã nghĩ nó trước đó, ở cuối chương bốn của cuốn sổ ghi chép, nhưng lúc đó nó là câu hỏi. Bây giờ nó là khẳng định. Hắn có thể đổi đời. Không cần cố gắng mười năm. Không cần quan hệ. Không cần may mắn. Chỉ cần nói, và hiện thực sẽ vá cho hắn.

Hắn đi bộ về nhà, bước chân nhanh hơn bình thường. Trên đường, hắn nghĩ đến những gì hắn có thể nói dối tiếp. Một căn hộ lớn hơn. Một chiếc xe. Một vị trí cao hơn. Một tài khoản dày hơn. Mỗi thứ chỉ cần một câu, một người nghe, và vài ngày chờ hiện thực vá.

Cảm giác ngọt đó vẫn ở đó, lan từ ngực xuống bụng, ấm và êm, giống như lần đầu uống rượu, khi hắn còn nhỏ, khi Thành Nam lén mang rượu ba mẹ ra uống ở sân thượng, và hắn uống hai ngụm, và thế giới mềm đi, và mọi thứ dễ chịu hơn.

---

Thứ năm, Kiến Phong gọi. Hắn được nhận. Bắt đầu tuần sau. Lương mười tám triệu, chưa kể thưởng.

Hắn ngồi trên giường, nhìn điện thoại sau cuộc gọi, và cười. Không phải cười vui, mà cười vì lạ. Vì cuộc đời hắn, cho đến một tháng trước, là viết bài ba trăm nghìn một bài, nợ tiền nhà, ăn cơm hộp, sống trong phòng mười lăm mét vuông. Và bây giờ hắn có việc mười tám triệu, hồ sơ đẹp, người ta gọi hắn là "anh biên tập trưởng". Khoảng cách giữa hai cuộc đời đó chỉ là vài câu nói dối.

Hắn mở sổ ghi chép, bút đã sẵn trong tay, và bắt đầu viết tổng kết. Nhưng khi hắn lật đến trang CV, trang hắn đã in ra từ email để đọc kỹ, mắt hắn dừng ở một dòng.

"Minh Phát Telecom, Biên tập viên (2021-2022)."

2021. Hắn sinh năm 2002. Năm 2021, hắn mười chín tuổi, vừa vào đại học. Không phải mười chín tuổi không thể làm biên tập viên, nhưng dòng bên dưới ghi: "Trước đó: Thực tập sinh tại Hoa Đăng Comms (2019-2020)." 2019. Hắn mười bảy tuổi. Lớp mười một.

Hắn lật qua trang hai. Phần "Học vấn" ghi: "Cử nhân Truyền thông, Đại học X, 2018-2022." Năm 2018, hắn mười sáu. Chưa tốt nghiệp cấp ba.

Hắn ngồi im, nhìn các con số. Hiện thực đã tạo một lịch sử nghề nghiệp bắt đầu từ khi hắn còn là thiếu niên. Nó vá bằng cách kéo mọi thứ về sớm hơn: tốt nghiệp sớm, đi làm sớm, thăng tiến sớm. Nhưng nó quên, hoặc không thể sửa, một thứ: tuổi thật của hắn.

Hoặc có thể nó đã sửa tuổi hắn trong hồ sơ. Hắn mở email, tìm lại CV. Ngày sinh ghi: 15/08/1999. Ba năm sớm hơn thật. Hiện thực đã sửa cả ngày sinh để các con số khớp. Nhưng ở đâu đó, trong hệ thống hộ khẩu, trong giấy khai sinh gốc, trong ký ức của mẹ hắn, hắn vẫn sinh năm 2002.

Hai bộ hồ sơ. Hai ngày sinh. Và nếu ai đó đủ tỉ mỉ để so sánh, lỗi sẽ lộ ra.

Hiện thực vá không kịp.

Hắn viết vào sổ:

"Lỗi phát hiện: CV ghi ngày sinh 1999, thực tế 2002. Hoa Đăng Comms ghi thực tập 2019-2020, khi tôi 17 tuổi. Hiện thực sửa ngày sinh để lịch sử nghề nghiệp hợp lý, nhưng không sửa được tất cả hồ sơ gốc.

Kết luận: hiện thực có giới hạn. Lời nói dối càng phức tạp, càng nhiều chỗ cần vá, càng dễ có lỗi. Lần trước lỗi nhỏ (lỗi chính tả giống tôi, cuốn sách ghi 'lớp 2B'). Lần này lỗi lớn hơn: tuổi tác."

Và bên dưới, một dòng ngắn:

"Câu hỏi: nếu ai đó tìm ra lỗi, chuyện gì xảy ra?"

---

Tối hôm đó hắn nằm trên giường, không ngủ được. Không phải vì lo lắng. Vì phấn khích.

Mười tám triệu mỗi tháng. Văn phòng trên tầng mười hai. Người ta bắt tay hắn, gọi hắn "anh", nhìn hắn với sự tôn trọng mà hắn chưa bao giờ nhận được ở bất kỳ đâu trong hai mươi hai năm cuộc đời. Cảm giác đó mạnh hơn năm mươi triệu ở Vĩnh An, vì lần đó là tiền, còn lần này là vị trí. Tiền tiêu hết, nhưng vị trí ở lại. Tiền không ai nhớ, nhưng vị trí thì người ta ghi nhận.

Hắn nhắm mắt, và trong bóng tối, hắn tưởng tượng cuộc đời mới. Không phải tưởng tượng viển vông kiểu trẻ con, mà tưởng tượng có kế hoạch, có bước đi, có logic. Bước một: vào công ty, ổn định. Bước hai: nói dối thêm vài mối quan hệ cấp cao, mở rộng mạng lưới. Bước ba: thăng tiến, hoặc mở công ty riêng. Mỗi bước chỉ cần một câu.

Tao không cần tài năng. Tao không cần may mắn. Tao chỉ cần nói.

Câu nghĩ ngọt ngào, dễ nuốt, và sai.

Sai vì hắn đang quên cái giá. Quên rằng mỗi lời nói dối lấy đi ký ức. Quên rằng cô giáo lớp mười hai đã biến mất trong đầu hắn. Quên rằng có thể hắn đã quên nhiều thứ khác mà hắn không biết mình quên. Cảm giác phấn khích che lấp cảm giác mất mát, giống như rượu che lấp đau, không phải hết đau, chỉ là không cảm thấy nữa.

Hắn nằm trong bóng tối, mắt mở, nhìn trần nhà. Quạt trần quay chậm, bóng cánh quạt lướt qua tường như kim đồng hồ. Hắn đếm vòng quay, và ở vòng thứ mười bảy, một ý nghĩ chen vào giữa cơn phấn khích: Hoa Đăng Comms. 2019. Lúc đó tao mười bảy tuổi.

Một công ty đã tạo ra vị trí thực tập cho một đứa trẻ mười bảy tuổi chưa từng tồn tại ở đó. Người ta ở công ty đó nhớ hắn, nhớ hắn đến làm mỗi sáng, nhớ hắn pha cà phê ở phòng nghỉ, nhớ hắn nộp bài đúng hạn. Ký ức giả, tất cả. Nhưng với họ, nó thật.

Hắn đang sống trên nền tảng của ký ức người khác bị sửa. Mỗi lời nói dối, hắn sửa thêm một chút. Ông Bảo, bà Liên, Thành Nam, nhân viên Vĩnh An, người ở Hoa Đăng, người ở Ngôi Sao Digital, phó giám đốc Kiến Phong. Danh sách dài hơn mỗi ngày. Và không ai trong số họ biết ký ức của mình đã bị thay đổi.

Trừ Nhược Vy.

Ý nghĩ đến đột ngột, không mời. Hắn nhớ câu nói của cô: "Tôi không nhớ anh theo cách người khác nhớ." Câu đó có nghĩa gì, hắn vẫn chưa biết. Nhưng nó nằm trong đầu hắn, cạnh bên cơn phấn khích, như một vết xước trên mặt kính.

Hắn xoay người, kéo chăn, nhắm mắt. Phấn khích thắng. Hắn ngủ, và trong giấc mơ, hắn ngồi ở văn phòng tầng mười hai, nhìn xuống thành phố, và thành phố nhỏ, và hắn lớn, và không ai biết hắn đến từ đâu.