Sửa Một Lời Nói Dối

Hắn không ngủ được.

Căn hộ Bình Thạnh im lặng, quạt trần quay chậm, bóng cánh quạt chạy trên trần nhà như kim đồng hồ hỏng. Khải Minh nằm ngửa, mắt mở, nhìn bóng quạt xoay. Trong đầu hắn chỉ có một ý nghĩ, lặp đi lặp lại, đều như nhịp quạt: Mẹ đã mất. Mẹ đã mất ba năm.

Nhưng ngay sau đó, một ý nghĩ khác: Tao có thể sửa.

Ý nghĩ đó đến không mời, và hắn biết nó nguy hiểm. Bà Người Ghi Nhớ đã cảnh báo. Cuốn sổ ghi chép nằm trên bàn, trang cuối còn mở, dòng chữ viết tay run rẩy từ chiều ở nghĩa trang. Dị năng đánh cắp từ phiên bản khác của thực tại, không tạo mới. Mỗi lần dùng, hiện thực mỏng thêm. Hắn biết. Hắn ghi rõ ràng, tay mình viết, mắt mình đọc. Nhưng mẹ đã mất, và hắn có thứ có thể sửa điều đó.

Lý trí nói dừng. Nhưng lý trí không phải người mất mẹ.

Hắn ngồi dậy. Ba giờ sáng. Thành phố bên ngoài gần như im, chỉ có tiếng xe máy thỉnh thoảng chạy qua, xa, rồi mất. Hắn mở sổ, đọc lại quy tắc mình đã ghi: lời nói dối cần người nghe, cần hắn biết là giả, cần mong người nghe tin. Hắn cần một người nghe.

Bà Tám đang ở Bình Dương. Hàng xóm tầng dưới, ông Sáu, sáu mươi mấy tuổi, tai nặng, hay ngồi trước cửa hút thuốc buổi sáng sớm. Hắn sẽ đợi đến sáng.

---

Sáu giờ. Ông Sáu ngồi trước cửa, đúng như mọi ngày, ghế nhựa, điếu thuốc, ly cà phê đen đặc. Trời còn mờ, ánh đèn đường vàng nhạt rơi trên vỉa hè.

Khải Minh bước xuống cầu thang, cố giữ bước chân bình thường. Tim đập nhanh, tay hơi ẩm, nhưng mặt hắn giữ được, phẳng, bình thường. Hắn đã tập biểu cảm này nhiều năm, từ trước khi có dị năng: mặt của người không có gì phải giấu.

– Chào chú Sáu.

Ông Sáu ngước lên, gật đầu, rít thuốc.

– Sáng vậy con.

– Dạ. Con vừa nói chuyện với mẹ con.

Câu đó bật ra tự nhiên, giọng bình thường, như kể chuyện hàng ngày. Hắn biết đó là lời nói dối. Mẹ hắn đã mất ba năm, mộ ở Bình Hưng Hòa, khu C hàng bảy vị trí mười hai. Hắn biết. Và hắn mong ông Sáu tin.

– Mẹ con vẫn khỏe chứ?

– Dạ khỏe. Bà còn nói tuần sau lên thăm con.

Ông Sáu gật đầu, rít thuốc, không hỏi thêm. Đối với ông, đó là cuộc trò chuyện bình thường lúc sáng sớm, không đáng nhớ.

Khải Minh quay lên phòng. Ngồi trên giường, đợi.

---

Hiện thực mất hơn một giờ.

Lần trước, với hợp đồng Vĩnh An, mất một đêm. Với Nhược Vy, mất hai ngày. Lần này, nhanh hơn, có lẽ vì lời nói dối đơn giản, trực tiếp, không nhiều nhánh cần vá.

Bảy giờ mười lăm, chuông cửa kêu.

Khải Minh mở cửa. Một phụ nữ đứng ở hành lang, khoảng năm mươi lăm tuổi, tóc ngắn ngang tai, da sạm nắng, mặc áo bà ba màu nâu nhạt, xách túi vải. Bà nhìn hắn, cười, nụ cười quen thuộc nhưng sai, sai ở góc môi, sai ở nếp nhăn quanh mắt, sai ở cách mắt bà nheo lại.

– Con ơi, mẹ lên sớm quá hả? Tưởng tuần sau mới lên mà sáng nay rảnh quá nên đi luôn.

Giọng miền Nam, đúng. Cách gọi "con", đúng. Nhưng tông giọng hơi cao hơn mẹ hắn, và câu nói dài hơn cách mẹ hắn hay nói. Mẹ hắn sẽ nói "Con mở cửa chưa?" hoặc "Sao ốm vậy?" Mẹ hắn không giải thích lý do mình đến.

Hắn đứng ở cửa, nhìn bà. Người phụ nữ này trông giống mẹ hắn khoảng bảy mươi phần trăm. Đúng tầm tuổi, đúng dáng người, đúng nước da miền Nam. Nhưng mũi hơi khác, gò má hơi cao hơn, và mắt, mắt bà không có cái nhìn mà hắn nhớ, cái nhìn vừa lo lắng vừa giả vờ không lo, cái nhìn mẹ hắn dành cho hắn mỗi lần gặp.

– Con? Sao đứng hoài vậy?

Hắn lùi lại, để bà vào. Bà bước vào, đặt túi lên bàn, nhìn quanh phòng. Phòng nhỏ, bừa bộn, quần áo trên ghế, ly cà phê cũ trên bàn. Bà nhặt ly, đem rửa, quen thuộc, tự nhiên, như đã đến đây nhiều lần. Hiện thực đã vá: bà có ký ức đến thăm con trai, có ký ức về căn phòng này, có ký ức về ly cà phê trên bàn.

Nhưng bà không phải mẹ hắn.

Hắn biết, chắc chắn, ngay từ giây đầu tiên. Không phải vì khuôn mặt sai, hay giọng nói lệch. Mà vì khi bà bước vào phòng, không có cảm giác gì. Mẹ hắn bước vào phòng, hắn biết, dù không nhìn, dù quay lưng, dù đang ngủ. Mùi dầu gió, tiếng dép lê, cách bà đặt túi xuống nhẹ nhàng vì sợ con giật mình. Những thứ đó không ở trong khuôn mặt hay giọng nói. Những thứ đó ở trong hai mươi hai năm.

Bà đến từ một phiên bản khác của thực tại. Bà có hai mươi hai năm với một Khải Minh khác, ở một cuộc đời khác.

– Mẹ mang cơm sườn cho con nè. Sáng nay mẹ kho sườn, biết con thích.

Hắn nhìn hộp cơm bà lấy ra từ túi vải. Hộp nhựa xanh, cơm trắng, sườn kho. Mẹ hắn hay mang cơm trong hộp inox tròn, không bao giờ dùng hộp nhựa vì "nhựa nóng độc lắm." Chi tiết nhỏ. Hiện thực không biết điều đó, hoặc ở phiên bản kia, mẹ dùng hộp nhựa.

– Cảm ơn mẹ.

Hắn ăn. Sườn kho vị khác, ngọt hơn, ít tiêu hơn. Mẹ hắn kho sườn mặn, nhiều tiêu, ít đường, hắn ăn quen đến mức khi không có vị tiêu đó, miệng hắn biết trước khi đầu hắn hiểu.

Bà ngồi đối diện, nhìn hắn ăn, cười. Nụ cười giống mẹ nhất. Gần nhất. Nhưng vẫn sai, sai ở chỗ mẹ hắn không cười khi nhìn hắn ăn. Mẹ hắn nhìn hắn ăn với mặt nghiêm, rồi nói "ăn chậm thôi" hoặc "sao gầy quá vậy." Mẹ hắn lo bằng cằn nhằn, không bằng cười.

---

Buổi chiều, hắn đưa bà đi chợ. Hiện thực đã vá xong: hàng xóm nhận ra bà, ông Sáu chào "chị Hương lên thăm thằng nhỏ hả," bà bán rau đầu hẻm gọi đúng tên. Danh bạ trong điện thoại hắn, số "Mẹ" giờ kết nối đến số bà, không phải nghĩa trang. Mọi thứ khớp. Hiện thực làm tốt việc của mình.

Nhưng ở chợ, bà mua khổ qua. Mẹ hắn ghét khổ qua. Hai mươi hai năm, không bao giờ nấu khổ qua, vì bà ghét vị đắng, vì hồi nhỏ bà bị ép ăn canh khổ qua đến mức ói. Hắn biết câu chuyện đó, nghe từ bé, nghe mẹ kể đi kể lại mỗi lần ai mời ăn khổ qua.

Bà này mua hai trái, chọn kỹ, bóp thử, hỏi giá. Tự nhiên, vui vẻ, như người mua thứ mình thích.

Hắn không nói gì. Đi theo bà, xách túi, nhìn bà mua từng thứ. Đúng một nửa, sai một nửa. Đúng thịt heo, sai loại thịt (mẹ hắn mua ba rọi, bà này mua nạc vai). Đúng rau muống, sai cách chọn (mẹ hắn chọn cọng nhỏ, bà này chọn cọng to). Những chi tiết không ai để ý, không ai so sánh, vì không ai biết mẹ hắn ngoài hắn.

Và hắn đang quên. Mỗi phút bên "mẹ mới", ký ức về mẹ thật mờ đi thêm một chút. Vị sườn kho mặn, hắn còn nhớ không? Hộp inox tròn, hắn chắc chắn không? Hay hắn đang bịa thêm chi tiết để phân biệt, để giữ lấy mẹ thật trong khi mẹ giả ngồi ngay trước mặt?

Hiện thực đang thay thế. Không chỉ bên ngoài. Cả bên trong.

---

Tối. Bà nấu cơm trong bếp nhỏ, mùi thức ăn bay khắp phòng. Khải Minh ngồi ở bàn, mở sổ ghi chép, nhưng không viết. Hắn nhìn bà xào rau, thái thịt, nêm nếm, cử chỉ nhanh, quen, như người đã nấu ăn cả đời. Bà giống mẹ, nhiều, đủ để lừa thế giới, đủ để lừa hàng xóm, đủ để lừa bất kỳ ai không phải con trai bà.

– Mẹ, hồi con nhỏ, mẹ hay ru con bài gì?

Bà quay lại, cười.

– Bài gì hả? Mẹ đâu nhớ, lâu quá rồi.

– Con nhớ mẹ hay ru một bài, mẹ tự hát, không phải bài nào nổi tiếng.

Bà nghĩ, nghiêng đầu, giống mẹ hắn khi nghĩ. Rồi lắc đầu.

– Mẹ không nhớ. Con nhớ lộn không? Mẹ hát dở lắm, đâu có ru con bao giờ.

Mẹ hắn hát. Mẹ hắn hay hát, giọng không hay nhưng ấm, và bài ru không có tên, bà tự đặt, lời đơn giản, mấy câu về con sông sau nhà ngoại, về con cá nhỏ, về trăng. Hắn không nhớ hết lời, nhưng nhớ giai điệu, nhớ giọng mẹ khi hát, nhớ bàn tay mẹ vuốt tóc hắn trong khi ru.

Hắn hát thử. Nhẹ, chỉ vài nốt, giai điệu mẹ hay ru, đoạn mở đầu.

Bà nhìn hắn. Mắt bà ngơ ngác, không phải ngơ ngác giả, mà ngơ ngác thật, của người chưa từng nghe giai điệu đó.

– Con hát bài gì vậy? Mẹ chưa từng nghe.

Bảy chữ. Mỗi chữ rơi xuống như viên đá nhỏ, chính xác, lạnh. "Mẹ chưa từng nghe." Bà nói thật. Bà chưa từng nghe, vì bà không phải người đã hát bài đó. Bà là mẹ của một Khải Minh khác, ở một cuộc đời khác, nơi có thể bà không hát ru, hoặc hát bài khác, hoặc không có con sông sau nhà ngoại.

Khải Minh nhìn bà. Bà quay lại xào rau, bình thường, không để ý câu hỏi vừa rồi. Mùi rau muống xào tỏi, mùi quen, nhưng không đúng. Tất cả đều gần, nhưng gần không phải là đúng.

---

Đêm. Bà ngủ trên giường hắn, hắn nằm đất, chiếu trải cạnh bàn. Bà ngủ nhanh, thở đều, quay nghiêng, tay gối dưới đầu. Mẹ hắn ngủ nằm ngửa, hai tay để dọc thân, hắn biết vì hồi nhỏ hay ngủ chung.

Hắn nằm nhìn trần nhà, nghe tiếng thở của người phụ nữ này, và viết trong đầu những gì sẽ ghi vào sổ sáng mai:

Nói dối "mẹ còn sống" → mẹ mới xuất hiện. Nhưng không phải mẹ cũ. Hiện thực không thể trả lại người đã mất. Nó chỉ có thể kéo một phiên bản khác từ một thực tại khác. Mẹ mới có ký ức riêng, thói quen riêng, bài hát ru riêng (hoặc không có). Bà không biết tôi ghét ăn cay. Bà mua khổ qua. Bà ngủ nghiêng.

Quy tắc mới: sửa ngược không trả lại phiên bản cũ. Chỉ tạo phiên bản thay thế. Mẹ thật đã mất vĩnh viễn. Không lời nói dối nào đưa bà trở lại.

Và mỗi phút bên mẹ mới, ký ức về mẹ thật mờ thêm. Hiện thực không chỉ thay người. Nó thay cả ký ức về người cũ.

Hắn không ghi. Sổ nằm trên bàn, bút cạnh sổ, nhưng hắn không với tay. Vì nếu ghi, nghĩa là hắn thừa nhận. Và nếu thừa nhận, hắn sẽ phải quyết định: giữ mẹ mới, hay để bà biến mất.

Giữ, nghĩa là sống với bản sao, mỗi ngày nhìn khuôn mặt gần giống mẹ, ăn cơm gần giống mẹ nấu, nghe giọng gần giống mẹ nói, và mỗi ngày ký ức về mẹ thật nhạt thêm, cho đến khi hắn không còn phân biệt được, cho đến khi "gần" trở thành "đúng" vì không còn "đúng" nào để so sánh.

Để biến mất, nghĩa là mẹ mất lần thứ hai. Và lần này hắn chọn.

Hắn nằm im. Tiếng thở đều từ giường. Quạt trần quay. Thành phố ngủ.

Ngủ sớm nha con.

Giọng đó. Giọng mẹ thật, không phải mẹ mới, giọng từ tối thứ sáu, qua điện thoại, trước khi mọi thứ thay đổi. Hắn nghe thấy trong đầu, rõ, gần, và biết rằng mỗi ngày giọng đó sẽ xa thêm một chút, nhỏ thêm một chút, cho đến khi hắn không còn phân biệt được giọng mẹ thật với giọng mẹ mới.

Sáng mai hắn sẽ ghi vào sổ. Sáng mai hắn sẽ quyết định. Nhưng đêm nay, hắn nằm nghe tiếng thở của người phụ nữ giống mẹ hắn bảy mươi phần trăm, và cố nhớ, cố giữ, từng chi tiết nhỏ: vị sườn kho mặn, hộp inox tròn, bài hát không tên, giọng ru ấm, bàn tay vuốt tóc.

Những thứ mà không lời nói dối nào tạo lại được.