Một Câu Nói Dối Vô Hại

Con trỏ chuột nhấp nháy trên trang trắng đã mười bảy phút.

Lâm Khải Minh đếm được, vì đồng hồ trên góc phải màn hình nhảy từ 21:43 sang 22:00 trong lúc hắn nhìn nó. Mười bảy phút không gõ được một chữ. Bài viết cần nộp trước nửa đêm, hai nghìn từ về "Xu hướng chuyển đổi số cho doanh nghiệp vừa và nhỏ", chủ đề mà hắn không hiểu và cũng không quan tâm. Nhưng khách trả ba trăm nghìn. Ba trăm nghìn đồng cho hai nghìn từ, tức là mỗi từ trị giá một trăm năm mươi đồng, rẻ hơn một viên kẹo.

Hắn xóa dòng mở đầu lần thứ tư, tựa lưng vào ghế xoay rẻ tiền mà bánh xe đã long một bên. Căn phòng thuê rộng chừng mười lăm mét vuông, đủ cho một cái giường đơn, bàn làm việc ghép từ hai tấm ván, và một tủ quần áo nhỏ mà cánh cửa không đóng khít. Ánh đèn huỳnh quang trên trần hơi nháy, đủ để nhức mắt nhưng không đủ sáng.

Khải Minh mở ứng dụng ngân hàng trên điện thoại, dù biết thừa số dư. Bốn mươi ba nghìn hai trăm đồng. Không đủ mua một phần cơm bình dân nếu thêm trứng. Hắn đóng ứng dụng, rồi lại mở, như thể số tiền sẽ thay đổi nếu nhìn đủ nhiều lần.

Không thay đổi.

Màn hình laptop phản chiếu khuôn mặt hắn trong phần trang trắng còn trống. Gầy hơn so với tháng trước, quầng mắt đậm hơn. Hai mươi hai tuổi nhưng trông như đã ba mươi, hoặc ít nhất là trông như một người ba mươi tuổi đã từ bỏ việc cố gắng.

Hắn bắt đầu gõ. "Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển mình..." Một câu mở mà hắn đã dùng cho ít nhất bốn bài khác nhau, chỉ thay đổi phần sau dấu phẩy. Không ai để ý. Khách hàng không đọc lại bài, chỉ cần đủ từ, đủ từ khóa, đủ để đăng lên trang web mà không ai ghé thăm. Công việc lý tưởng cho một người quen sống bằng cách giả vờ.

Tiếng gõ cửa cắt ngang dòng thứ ba.

Ba tiếng gõ, đều nhau, mỗi tiếng cách nhau đúng một giây. Khải Minh biết ai đang đứng ngoài trước khi nhìn qua khe cửa, vì chỉ có một người gõ cửa như đang đếm nhịp.

Bà Tám, chủ nhà. Sáu mươi tuổi, tóc nhuộm nâu đã phai, dép lê xanh, tay cầm cuốn sổ bìa cứng mà bà dùng để ghi nợ từ thời còn bán tạp hóa. Cuốn sổ đó xuất hiện mỗi cuối tháng, chính xác như lịch trả nợ của ngân hàng.

— Minh, tháng này nữa là ba tháng rồi đó.

Giọng bà không lớn, cũng không nhỏ. Đủ để hắn nghe rõ từng chữ, đủ để hàng xóm không nghe thấy. Bà Tám có cách nói chuyện như vậy, luôn vừa đủ, không thừa không thiếu, như thể bà đã tập lượng giọng qua nhiều năm đi đòi nợ.

— Dạ, con biết.

Khải Minh mở cửa rộng hơn một chút, đủ để bà thấy bàn làm việc đang bừa bộn phía sau. Hắn không mời bà vào, bà cũng không có ý vào. Cả hai đều hiểu cuộc trò chuyện này sẽ diễn ra ở ngưỡng cửa, như mọi lần.

— Con nói tháng trước là sẽ có. Tháng trước nữa cũng nói vậy.

Bà lật cuốn sổ. Hắn không nhìn nhưng biết trong đó có tên mình, gạch đỏ, số tiền nợ viết bằng bút bi xanh rồi gạch đè bằng bút đỏ khi cộng dồn. Ba tháng tiền nhà, năm triệu mỗi tháng, mười lăm triệu. Với hắn, mười lăm triệu tương đương năm mươi bài viết, mỗi bài hai nghìn từ, tổng cộng một trăm nghìn từ. Hắn chưa bao giờ viết được một trăm nghìn từ trong một tháng.

— Bà Tám ơi, con...

— Tui không đuổi ai bao giờ, nhưng con cũng hiểu, căn này mà cho người khác thuê là có tiền liền. Sinh viên đang mùa tìm phòng.

Bà nói bằng giọng bình thản, không hăm dọa, không cảm thông. Trình bày sự thật, sạch sẽ và rõ ràng. Khải Minh thấy mình gật đầu, một phản xạ nhỏ mà hắn đã luyện từ bé. Gật đầu trước, nghĩ sau.

Và rồi hắn nói, không kịp cân nhắc, không kịp chọn lọc từ ngữ, như cách hắn luôn làm khi bị dồn vào góc.

— Bà Tám, con vừa nhận được một hợp đồng lớn. Tuần sau là có tiền.

Câu nói thoát ra nhẹ nhàng đến mức hắn gần như không nghe thấy chính mình. Nhẹ như thói quen, như hơi thở. Hắn đã nói câu tương tự bao nhiêu lần trong đời, chỉ thay đổi đối tượng và số tiền. Với mẹ, hắn nói "Con sắp được tăng lương." Với An Hạ, hắn nói "Tháng sau anh sẽ tìm được việc ổn định." Với bản thân, hắn nói "Ngày mai sẽ khác."

Không câu nào thành thật. Cũng không câu nào khiến ai thất vọng, vì không ai kỳ vọng hắn nói thật.

Bà Tám nhìn hắn. Mắt bà không sắc, không mềm, chỉ quen thuộc. Ánh mắt của người đã nghe quá nhiều lời hứa để còn phân biệt thật giả.

— Hợp đồng gì?

— Viết nội dung cho một công ty truyền thông. Dự án dài hạn, trả trước năm mươi phần trăm.

Chi tiết cụ thể khiến lời nói dối nghe hợp lý hơn. Hắn biết điều đó từ kinh nghiệm. Người nói dối giỏi không nói chung chung, họ thêm con số, thêm tên, thêm chi tiết mà người nghe không thể kiểm chứng ngay. Khải Minh không phải người nói dối giỏi, nhưng hắn là người nói dối nhiều, và số lượng đôi khi thay thế được chất lượng.

Bà Tám gập cuốn sổ lại.

— Tuần sau. Nếu tuần sau không có, tui phải cho người khác vào.

— Dạ. Con hiểu.

Bà quay đi, dép lê lạt xạt trên hành lang. Khải Minh đóng cửa, tựa lưng vào mặt gỗ mỏng, và thở ra. Lồng ngực nhẹ đi, như mỗi lần hắn thoát được một tình huống bằng vài câu nói. Cảm giác quen thuộc, gần như dễ chịu, cái khoảnh khắc giữa lời nói dối và hậu quả, khi mọi thứ còn có thể được hoãn lại.

Hắn quay về bàn, ngồi xuống, nhìn con trỏ vẫn nhấp nháy trên trang trắng.

"Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển mình..."

Hắn xóa câu đó lần thứ năm, gõ lại từ đầu. Ba trăm nghìn. Một trăm năm mươi đồng mỗi từ. Hắn cần viết, cần tiền, cần ít nhất một thứ gì đó thật trong ngày hôm nay.

Hắn viết đến hai giờ sáng. Hai nghìn từ về chuyển đổi số, mỗi từ nặng như đá, mỗi đoạn giống đoạn trước. Nộp bài lúc 2:17, kiểm tra chính tả lần cuối rồi gập máy tính. Không kiểm tra xem khách đã nhận chưa, vì biết thừa sáng mai mới có người đọc, nếu có người đọc.

Nằm xuống giường, mắt mở nhìn trần nhà có vết ẩm loang hình bản đồ. Nghĩ đến bà Tám, đến mười lăm triệu, đến hợp đồng không tồn tại. Tuần sau sẽ đến, và hắn sẽ không có tiền. Hắn sẽ phải nói dối lần nữa, hoặc chuyển đi, hoặc cả hai.

Ngày mai sẽ khác.

Câu nói quen thuộc lướt qua đầu trước khi hắn ngủ, nhẹ và rỗng như mọi lần. Hắn không tin nó. Nhưng vẫn nghĩ, vì không có gì khác để nghĩ.

Hắn tỉnh dậy lúc chín giờ vì tiếng chuông điện thoại.

Không phải cuộc gọi. Thông báo từ ứng dụng ngân hàng, loại thông báo mà hắn hiếm khi nhận vì tài khoản ít khi có biến động.

"Số dư tài khoản: +50.000.000 VND. Từ: CÔNG TY TNHH TRUYỀN THÔNG VĨNH AN. Nội dung: Thanh toán hợp đồng VAN-2024-0073, đợt 1/3."

Khải Minh nhìn màn hình, mắt chưa hoàn toàn tỉnh. Hắn đọc lại. Đọc lần ba. Ngón tay cuộn lên, cuộn xuống, kiểm tra xem có phải tin nhắn lừa đảo không. Nhưng thông báo đến từ ứng dụng chính thức, có logo ngân hàng, có số tham chiếu giao dịch.

Hắn mở ứng dụng. Số dư: năm mươi triệu bốn mươi ba nghìn hai trăm đồng. Bốn mươi ba nghìn hai trăm đồng cũ vẫn ở đó, nằm bên cạnh con số năm mươi triệu như một lời nhắc rằng hắn không mơ.

Công ty TNHH Truyền Thông Vĩnh An. Hắn chưa nghe tên này bao giờ.

Khải Minh ngồi trên giường thêm một phút, điện thoại nằm trên đùi, màn hình tắt rồi lại sáng vì hắn chạm vào mà không biết. Không phải lừa đảo. Lừa đảo chuyển tiền vào rồi yêu cầu chuyển lại, nhưng đây không có yêu cầu nào. Không phải chuyển nhầm. Nội dung ghi rõ tên hắn, mã hợp đồng, đợt thanh toán. Hắn cố nghĩ ra một lời giải thích hợp lý, loại giải thích mà người bình thường sẽ nghĩ đến khi tài khoản đột ngột có năm mươi triệu, nhưng không tìm được.

Hoặc đúng hơn, hắn tìm được một lời giải thích, nhưng nó không hợp lý.

Hắn ngồi dậy, lưng tựa vào tường, ngón tay lướt nhanh trên màn hình. Tìm kiếm "Công ty TNHH Truyền thông Vĩnh An" trên mạng. Kết quả hiện ra, một trang web doanh nghiệp đơn giản nhưng đầy đủ, có địa chỉ ở quận 1, có danh sách dịch vụ, có mục "Đối tác" với logo của các thương hiệu mà hắn nhận ra. Công ty thật. Ít nhất, trông như thật.

Trong hòm thư điện tử, hắn tìm thấy ba lá thư từ địa chỉ hr@vinhan.com.vn. Lá đầu tiên gửi cách đây ba tháng, tiêu đề: "Xác nhận hợp đồng cộng tác: Lâm Khải Minh". Lá thứ hai cách đây sáu tuần: "Bản thảo đợt 1: Xác nhận nhận". Lá thứ ba gửi tối qua, lúc 23:41: "Thanh toán đợt 1/3: Chuyển khoản hoàn tất".

Ba lá thư. Sạch sẽ, chuyên nghiệp, có chữ ký đầy đủ gồm tên, chức vụ, số điện thoại.

Khải Minh không nhớ đã nhận email nào trong số này.

Hắn mở lá thư đầu tiên. Đính kèm là một bản hợp đồng dạng tập tin, bốn trang, có con dấu đỏ và hai chữ ký. Chữ ký phía bên trái là của giám đốc công ty, một cái tên hắn không biết. Chữ ký phía bên phải, nét bút hơi nghiêng về bên trái, hắn nhận ra ngay.

Chữ ký của hắn.

Khải Minh đặt điện thoại xuống, nhìn nó như nhìn một vật thể lạ vừa mọc ra trên bàn. Hắn đứng dậy, đi ra cửa sổ, quay lại, ngồi xuống giường. Không phải hoảng loạn. Chỉ là cơ thể cần di chuyển trong khi đầu óc đang cố xử lý một thứ không có trong danh mục kinh nghiệm sống của hắn.

Hắn nhớ rõ tối qua, từng phút một. Ngồi viết bài ba trăm nghìn, bà Tám đến đòi tiền, hắn nói dối về một hợp đồng lớn. "Viết nội dung cho một công ty truyền thông." Hắn nói câu đó lúc mấy giờ? Khoảng mười giờ tối. Và email thanh toán được gửi lúc 23:41.

Sự trùng hợp.

Phải là sự trùng hợp.

Hắn cầm điện thoại lên, cuộn đến bản hợp đồng đính kèm, kéo xuống trang cuối cùng, nơi ghi ngày ký kết.

Ngày: 15 tháng 3 năm 2024.

Ba tháng trước.

Khải Minh nhìn dòng ngày tháng. Mười lăm tháng ba. Hắn cố nhớ mình đang làm gì vào ngày đó. Không nhớ. Không phải quên, mà là không có gì để nhớ, mười lăm tháng ba là một ngày bình thường như mọi ngày khác, hắn chắc chắn không ký bất cứ thứ gì.

Nhưng chữ ký trên trang giấy là của hắn. Nét nghiêng về trái, nét gạch dưới chữ "Minh" hơi dài hơn bình thường, đuôi bút nhấn xuống rồi kéo lên. Đó là cách hắn ký, từ hồi còn tập viết chữ ký đẹp ở năm hai đại học vì nghĩ người thành đạt cần có chữ ký riêng.

Hắn đóng tập tin, mở lại, nhìn thêm một lần.

Ngày 15 tháng 3. Con dấu đỏ. Chữ ký. Năm mươi triệu đã nằm trong tài khoản.

Có gì đó không đúng, nhưng hắn không gọi tên được. Như khi bước vào một căn phòng quen thuộc và nhận ra đồ đạc đã bị xê dịch vài phân, đủ để gây khó chịu nhưng không đủ để chắc chắn ai đó đã động vào.

Khải Minh đặt điện thoại xuống bàn. Năm mươi triệu. Đủ trả ba tháng nợ nhà còn dư. Đủ để bà Tám gập cuốn sổ lại, lần này không gạch thêm bút đỏ. Đủ để hắn thở, ít nhất vài tuần nữa.

Chỉ là trùng hợp.

Hắn lặp lại câu đó trong đầu, như cách hắn luôn lặp lại những gì mình muốn tin.

Nhưng tay hắn, khi cầm điện thoại lên lần nữa để nhìn bản hợp đồng, hơi run. Không phải vì sợ, cũng không phải vì vui. Run vì một thứ hắn chưa có từ để gọi, nằm giữa hoang mang và linh cảm, giữa câu hỏi "chuyện gì đang xảy ra" và lời thì thầm mờ nhạt rằng hắn đã biết câu trả lời.

Hợp đồng ghi ngày ký ba tháng trước.

Và Khải Minh biết chắc, chắc hơn bất kỳ điều gì hắn từng biết, rằng ba tháng trước hắn không ký bất cứ thứ gì.