Hệ thống phản ứng

G-07 không kháng.

Relay ga Cầu Giấy mở nhanh nhất trong sáu ga, đúng sáu phút toàn bộ bốn công tắc, đèn xanh từng cái một như thể mạch chờ từ ba mươi bảy năm cho lúc này. Khang không kịp thở ra đã chuyển sang G-08, ga Đống Đa, ga mà An sinh ra trong phòng kỹ thuật phụ, ga mà đồng nghiệp cũ ca đêm từng ngồi và nhấn xác nhận.

Tay quay ghi ray vẫn trơn. Dầu máy Soát Vé tra hàng năm, mỡ cũ nhưng đủ. Relay chuyển, đèn đỏ sang vàng sang xanh, và Khang nhận ra mình đang đếm trong đầu. Không đếm ga. Đếm cửa. Hai mươi sáu công tắc đã gạt. Bốn mươi bốn còn lại.

G-08 CỬA A. Gạt. Vàng. Bốn giây. Xanh.

Ga 8. Đống Đa. Ga cũ nhất Tuyến 0 sau ga 1. Relay ở đây phải tốt vì nông nhất, mười lăm mét, khô, ít ẩm.

CỬA B, CỬA C. Nhanh, không kháng. Tổng ga 8: mười hai phút. Chậm hơn ga 7 nhưng không kháng.

Đồng hồ thứ hai: 4:02. Ba giờ từ lúc bắt đầu, tám ga, ba mươi bốn công tắc. Sáu ga còn lại.

Khang uống nước. Chai gần hết. Không có chai thứ hai vì không nghĩ sẽ cần hơn bốn giờ, nhưng relay ga 5 đã ăn bốn mươi phút, và ga 9 trở đi sẽ sâu hơn, ẩm hơn, xa hơn.

G-09 CỬA A. Gạt.

Đèn đỏ. Nhấp nháy. Đèn đỏ.

Không chuyển vàng.

Khang nhìn công tắc. Đã gạt đúng hướng, đúng vị trí, tiếp điểm khớp. Dây đồng từ mặt sau bảng nối vào mạch chung, tín hiệu đi qua mười bốn cây số tunnel đến relay ga 9. Relay nhận tín hiệu, kéo, mở tiếp điểm, đóng mạch cửa. Vật lý đơn giản. Không có lý do để đèn giữ đỏ.

Trừ khi relay không kéo. Hoặc relay kéo nhưng bị chặn.

Khang vặn tay quay giảm tải. Cách cũ: tắt mạch ghi ray, dồn dòng cho mạch cửa. Gạt lại.

Đỏ. Nhấp nháy.

Vàng. Ba giây. Đỏ.

Nhấp trở lại đỏ. Lần đầu tiên một relay chuyển sang vàng rồi quay về đỏ. Khang đã gạt ba mươi bốn công tắc, không cái nào bị đẩy ngược. Relay cơ 1987 không có cơ chế quay về: gạt mở, giữ mở, bằng lực nam châm. Để relay đóng lại phải có tín hiệu ngược từ cùng mạch, hoặc có ai đó ở đầu kia cắt dòng.

Anh ngồi thẳng lại. Nhìn bảng. Tám nhóm đèn xanh. Nhóm thứ chín nhấp nháy đỏ.

Rồi nhóm thứ tám, ga Đống Đa, nhấp nháy.

CỬA A ga 8: xanh, nhấp vàng, xanh, nhấp vàng. Rồi giữ xanh. Nhưng nhấp nháy đó không phải tự nhiên. Relay cơ không nhấp nháy khi đang giữ. Ai đó đang gửi tín hiệu thử vào mạch, đang kiểm tra xem có đẩy ngược được relay đang mở không.

Nút 15.

Khang đã biết nút 15 sẽ phản ứng. Câu hỏi là cách nào. Phần mềm K0-SYS không tắt được relay cơ 1987, thiết kế tách biệt, mạch vật lý độc lập. Nhưng ai xây nút 15 hiểu mạch 1987 đủ để biết lỗ hổng. Ba mươi bảy năm để vá.

Cách vá đơn giản nhất: cài thêm relay điện tử song song với relay cơ, nối vào mạch K0-SYS. Khi relay cơ mở, relay điện tử đóng ngược, cắt dòng đến cửa. Phần cứng vẫn nói "mở" nhưng dòng điện bị chặn trước khi đến cơ cấu cửa.

Nếu đúng, công tắc ở đây sẽ xanh nhưng cửa ở ga vẫn đóng. Override vô nghĩa.

Nhưng ga 8 đã nhấp nháy rồi giữ xanh. Nghĩa là relay điện tử thử can thiệp nhưng không đủ mạnh, hoặc chỉ cài ở một số ga, hoặc Soát Vé khi kiểm tra hàng năm đã vô tình phá kết nối mà không biết.

G-09 CỬA A. Gạt lại lần ba. Giảm tải mạch ghi ray hai vòng. Gạt.

Đỏ. Vàng. Nhấp nháy. Vàng. Xanh.

Xanh giữ. Nhưng đèn chỉ thị bên phải nhấp nháy nhanh hơn bình thường, như relay đang rung trong ổ, phần cứng và phần mềm kéo hai hướng.

Ga 9. Ga Khang từng làm ba năm. Ga mà anh nhấn nút xác nhận cho những chuyến tàu đưa người xuống đây.

CỬA B ga 9 không chuyển. Đỏ. Giảm tải, gạt. Đỏ. Giảm tải hết mạch phụ, gạt. Vàng. Nhấp nháy dữ dội, vàng đỏ vàng đỏ vàng, relay đang giật trong ổ, phần cứng đang thắng phần mềm ở từng tiếp điểm.

Xanh. Giữ. Nhưng mất mười một phút cho một công tắc.

4:23. Bộ đàm cá nhân.

– An.

Im. Rồi:

– Ở ngoài cửa. Giọng An thấp hơn bình thường, nhanh hơn. Có người đến.

Khang ngừng tay trên công tắc.

– Bao nhiêu người.

– Ba. Đi từ phía ga 13. Đồng phục cũ, kiểu công nhân bảo trì. Một người mang đèn pin, hai người tay không.

– Khu cách ly?

– Không rõ. Có thể canh gác cũ. Kiểu người ông Soát nói trước.

Khu cách ly phía bắc, mười hai phòng, bốn người hiện tại, cư dân tự quản canh gác. Soát Vé đã nói: có người canh, không phải lính, không phải nhân viên hệ thống, chỉ là cư dân tình nguyện giữ cho khu A im. Họ biết phòng điều phối gốc, biết đường đi, biết tiếng relay đêm nay nghĩa là ai đó đang mở cửa.

– Họ có vũ khí?

– Không thấy. Đi chậm. Người giữa khập khiễng.

– An, giữ cửa. Không cho ai vào. Nếu họ hỏi, nói ông Soát cho phép.

– Biết rồi.

An tắt. Khang nhìn cửa phòng điều phối. Cửa thép, khóa từ trong, An ở ngoài. Ba người đi từ ga 13, bốn mươi phút đi bộ, nghĩa là nghe tiếng relay từ sớm và quyết định đến đây. Có thể tò mò, có thể lo, có thể muốn chặn.

Không thay đổi gì. Khang quay lại bảng.

G-09 CỬA C. Gạt.

Đỏ. Vàng. Nhấp nháy. Vàng giữ. Mười bốn giây. Xanh.

Mỗi công tắc từ ga 9 trở đi đều đánh nhau. Đều nhấp nháy vàng đỏ trước khi xanh. Đều mất lâu hơn. Phần mềm đang gửi tín hiệu đóng liên tục, phần cứng đang giữ mở bằng nam châm cơ. Cuộc chiến ở mức tiếp điểm, milimet kim loại, dòng điện chạy ngược hai hướng.

Phần cứng thắng vì vật lý: nam châm cơ giữ relay mở bằng lực không đổi, relay điện tử cần dòng liên tục để đóng. Nếu mạch phần mềm mất điện một giây, relay cơ giữ. Nếu mạch phần cứng mất điện một giây, relay đóng. Ai thắng phụ thuộc vào nguồn điện nào ổn định hơn.

Mạch 1987: máy phát diesel hầm trú ẩn hạt nhân, thiết kế chạy hai mươi năm không bảo trì. Soát Vé thay dầu mỗi năm.

Mạch K0-SYS: nguồn điện lưới metro công cộng, bổ sung sau, có UPS pin nhưng pin không vĩnh cửu.

Khang đang thắng. Nhưng thắng từng công tắc, từng giây, từng milimet relay.

4:41. Ga 10 gần xong. Bốn công tắc, tổng mười tám phút, mỗi cái đều đánh nhau nhưng không cái nào kháng bằng CỬA B ga 9.

Bốn mươi hai công tắc đã gạt. Hai mươi tám còn lại. Bốn ga: 11, 12, 13, 14.

Bộ đàm quân đội trên tường kêu. Giọng tổng đài, lần thứ hai đêm nay:

"Cảnh báo. Hệ thống ghi nhận thay đổi trạng thái không xác thực tại mười nút ga. Kích hoạt quy trình bảo vệ."

Không giống thông báo đầu tiên. Thông báo đầu "chờ xác nhận từ quản trị." Thông báo này "kích hoạt quy trình bảo vệ." Không chờ, kích hoạt.

Đèn huỳnh quang trong phòng nhấp nháy. Một giây tắt, một giây sáng, ba lần, rồi giữ sáng nhưng yếu hơn. Nguồn điện phòng vẫn từ máy phát diesel 1987, nhưng đèn nối vào mạch K0-SYS cho chiếu sáng. Phần mềm đang giảm nguồn ở mọi nơi có thể.

G-11 CỬA A. Gạt. Đỏ. Vàng đỏ vàng đỏ. Relay giật liên tục, Khang nghe tiếng qua bộ đàm quân đội, tiếng kim loại va kim loại ở ga 11, mười một cây số phía bắc. Như tiếng người gõ cửa từ bên kia.

Vàng. Giữ. Hai mươi giây. Xanh.

Bộ đàm cá nhân:

– An.

– Nghe, anh. Giọng nén. Ba người đứng đầu hành lang. Một người nói muốn gặp người bên trong. Cậu nói ông Soát cho phép, họ bảo muốn nghe ông Soát nói, không phải "con nít." Cậu giữ cửa.

– Ông Soát đâu?

– Đi khu đông. Chưa quay lại.

– Giữ đến khi ông ấy về.

An tắt. Khang gạt G-11 CỬA B. Đỏ. Đợi. Vàng.

Bốn mươi ba công tắc. Hai mươi bảy còn lại.

4:56. Ga 11 xong. Mười bốn phút. Đèn phòng yếu hơn nữa, mờ như đèn dầu, đủ thấy bảng nhưng không đủ đọc chữ nhỏ. Khang mở đèn pin đặt trên bàn, ánh sáng trắng phản lên trần thấp.

Bộ đàm quân đội kêu lần ba. Không phải giọng tổng đài. Tiếng.

Tiếng va kim loại, nặng, từ xa. Rồi tiếng thứ hai, gần hơn. Rồi ba, bốn, năm tiếng liên tiếp, đều đặn, mỗi tiếng cách nhau khoảng bốn giây. Tiếng không đến từ relay. Đến từ cửa.

Cửa chống cháy. Mỗi ga có hai đến ba cửa chống cháy ở hành lang nối tunnel, thiết kế 1987, thép dày, đóng bằng trọng lực khi mất nguồn hoặc khi hệ thống kích hoạt khẩn cấp. Cửa chống cháy không nằm trên bảng điều khiển của Khang vì không thuộc hệ thống cửa ga. Chúng thuộc hệ thống phòng cháy, mạch riêng, relay riêng, nối vào K0-SYS qua kênh khác.

K0-SYS đang đóng cửa chống cháy. Không phải cửa ga, không phải cửa Khang đang mở. Cửa hành lang, cửa tunnel, cửa nối giữa các ga. Nếu tất cả cửa chống cháy đóng, cửa ga mở cũng vô nghĩa: ai ở ga nào kẹt ở ga đó, không đi đâu được.

Lockdown không phải đóng cửa ga. Lockdown là chia tunnel thành mười bốn đoạn cách ly.

Bộ đàm quân đội phát, giọng tổng đài:

"Quy trình bảo vệ kích hoạt. Tất cả nhân viên di chuyển đến khu vực an toàn. Cửa phòng cháy đóng trong hai phút."

Hai phút. Đèn huỳnh quang tắt hẳn. Phòng tối, chỉ còn đèn pin trên bàn và ánh sáng nhấp nháy từ đèn chỉ thị trên bảng điều khiển. Đỏ, xanh, vàng, nhấp nháy, nhấp nháy.

Khang nghe tiếng va tiếp tục. Bốn giây, bốn giây, bốn giây. Cửa chống cháy đóng từ ga xa nhất trước, tiến dần về phía nam, về phía Ga Chết. Lockdown lan như sóng.

G-12 CỬA A. Gạt. Đỏ. Nhấp nháy dữ dội. Đỏ.

Không chuyển vàng. Relay bị chặn hoàn toàn.

Gạt lại. Giảm tải. Gạt.

Đỏ.

Khang nhìn bảng. Mười một ga đèn xanh. Một ga đang đỏ. Hai ga chưa gạt. Relay ga 12 bị chặn, có thể vì cửa chống cháy đóng trùng mạch, có thể vì K0-SYS tập trung nguồn relay điện tử vào ba ga chưa mở, có thể vì ba mươi bảy năm ai đó cài thêm khóa vật lý ở ga 12, ga An sinh ra, ga gần Thành Phố nhất.

Bộ đàm cá nhân:

– An. Có nghe tiếng cửa không?

Im lặng ba giây.

– Có. Cửa chống cháy hành lang ga 13 vừa đóng. Nghe từ phía bắc. Anh, ba người bảo trì bỏ đi rồi, chạy ngược ga 13 khi nghe cửa đóng.

– Cửa giữa ga 14 và phòng điều phối?

– Chưa đóng. Cầu thang xoắn ốc không có cửa chống cháy. Nhưng hành lang từ cầu thang đến ke ga 14 có một. Nếu đóng, phòng này bị cắt khỏi ga 14.

– Ông Soát?

– Cậu không biết. Đi khu đông từ nãy. Khu đông ở giữa ga 9 và ga 11. Nếu cửa chống cháy đóng ở ga 10 và ga 11, ông Soát bị kẹt giữa.

Kẹt giữa. Soát Vé, ba mươi bảy năm đi bộ toàn tuyến, đã bị hệ thống mà ông biết rõ hơn ai cắt khỏi phần còn lại.

– An, vào phòng.

– Cửa phòng khóa từ trong.

– Mở. Vào. Khóa lại.

Im ba giây. Rồi tiếng bước chân, tiếng khóa xoay, tiếng cửa thép đóng.

An đứng trong phòng điều phối gốc, lần đầu tiên. Cậu nhìn bảng điều khiển bốn mét, đèn xanh đỏ nhấp nháy, đồng hồ kim, dây đồng, tay quay. Ánh đèn pin trên bàn hắt bóng cậu lên tường.

Cậu không nói gì. Mắt quét bảng, đếm đèn. Rồi nhìn Khang.

– Mười một ga xanh.

– Ba ga còn lại.

– Ga 12 không mở?

Khang gạt lại. Đỏ. Nhấp nháy. Đỏ.

– Relay bị chặn. Phần mềm hoặc vật lý.

An nhìn bảng ba giây. Rồi:

– Ga 12 có relay ở phòng kỹ thuật phụ, phía đông ke ga, sau tủ điện. Relay đó nối trực tiếp bảng này bằng dây đồng xuyên tường. Nếu relay bị kẹt cơ, phải xuống đẩy tay.

Khang nhìn cậu.

– Cửa chống cháy ga 13 đóng rồi. Đường từ đây xuống ga 12 đi qua ga 13.

– Có đường khác. Hành lang phụ song song, không có cửa chống cháy. Ông Soát dạy.

Khang không trả lời. An mười bảy tuổi, sinh dưới lòng đất, biết đường trong bóng tối bằng ký ức. Nếu relay ga 12 cần đẩy tay, An là người duy nhất có thể đi.

Nhưng nếu K0-SYS đóng thêm cửa trong khi An ở ngoài.

– Chưa. Thử ga 13 trước.

G-13 CỬA A. Gạt. Đỏ. Vàng đỏ vàng đỏ. Relay giật. Mười tám giây. Vàng. Hai mươi sáu giây. Xanh.

Xanh giữ. Ga 13, ga cuối trước Ga Chết, relay mở được nhưng chậm hơn tất cả ga trước, ngoại trừ ga 12 không mở hẳn. K0-SYS đang dồn nguồn.

CỬA B ga 13. Gạt. Đỏ. Vàng. Xanh. Nhanh hơn CỬA A. Phần mềm không chia đều nguồn, tập trung vào CỬA A mỗi ga, cửa chính, cửa lớn nhất. Khi CỬA A thắng, các cửa phụ dễ hơn.

Khang gạt hết ga 13 trong mười bốn phút. Xanh toàn bộ.

G-14 CỬA A. Ga Chết. Ga cuối. Gạt.

Đỏ. Nhấp nháy dữ dội, nhanh hơn mọi ga trước. Tiếng relay qua bộ đàm quân đội: kim loại va kim loại liên tục, không phải giật từng lần mà rung, như relay đang bị xé.

Đỏ. Đỏ.

An nói, giọng nhỏ:

– Ga 14 có hai lớp relay. Lớp gốc 1987 và lớp bổ sung. Ông Soát nói.

Hai lớp. Ai xây nút 15 biết ga 14 là ga quan trọng nhất, ga cuối tuyến, ga nối phần cứng và phần mềm. Hai lớp relay nghĩa là phần mềm đóng được cửa ga 14 kể cả khi phần cứng ra lệnh mở.

Khang nhìn công tắc G-14 CỬA A. Đỏ. Không nhấp nháy nữa. Đỏ giữ. Relay thắng hoàn toàn.

Mười hai ga mở. Một ga bị chặn (ga 12). Một ga bị khóa hai lớp (ga 14). Sáu mươi bốn trong bảy mươi công tắc xanh. Sáu công tắc đỏ.

Bộ đàm quân đội phát. Giọng tổng đài, lần cuối:

"Quy trình bảo vệ hoàn tất. Lockdown kích hoạt. Tất cả cửa phòng cháy đóng. Hệ thống chuyển sang chế độ cách ly."

Tiếng va cuối cùng, gần, ngay phía trên đầu. Cửa chống cháy hành lang ga 14 đóng. Phòng điều phối gốc bị cắt khỏi toàn bộ tuyến.

Khang và An, trong phòng mười lăm mét vuông, dưới bốn mươi lăm mét bê tông, đèn tắt, đèn pin trên bàn, bảng điều khiển nhấp nháy đỏ xanh, không đường ra.

An nhìn Khang. Không sợ. Không hỏi. Đợi.

Mười hai ga mở trên bảng. Nhưng cửa chống cháy đóng nghĩa là hành lang giữa các ga bị cắt. Cửa ga mở nhưng không ai đi qua tunnel để đến ga. Cư dân Thành Phố ở ga nào kẹt ga đó. Người muốn lên mặt đất phải ở đúng ga có cửa "0" nối metro công cộng, và chỉ bốn ga có cửa "0": ga 3, ga 5, ga 7, ga 9.

Khang nhìn bảng. Bốn ga có cửa "0" đều xanh. Bốn cửa "0" đều mở. Nhưng cửa chống cháy chặn đường đến bốn ga đó từ bất kỳ ga nào khác.

Mở cửa mà không mở đường. Giống mở cửa sổ tầng bốn mươi lăm: thoát khí nhưng không thoát người.

Đèn pin trên bàn run nhẹ. Tay Khang không run. Nhưng bàn gỗ cũ rung vì cái gì đó ở dưới sàn, dưới tầng 4, dưới cả phòng điều phối gốc. Một tiếng ù thấp, đều, không ngừng, như máy phát diesel dưới sàn đang chạy nhanh hơn bình thường.

Máy phát diesel vẫn chạy. Mạch 1987 vẫn có điện. Relay cơ vẫn giữ mở ở mười hai ga.

Nhưng cửa chống cháy đóng bằng trọng lực, không cần điện. Mất điện thì cửa vẫn đóng. Mở cửa chống cháy cần người đứng tại chỗ kéo tay cần. Mỗi cửa một tay cần. Mười bốn ga, hai đến ba cửa mỗi ga. Ba mươi mấy cửa chống cháy trải dọc mười bốn cây số tunnel.

Một người không mở được. Cần đội. Hoặc cần ai đó biết đường tắt.

An nói, không nhìn Khang, nhìn bảng:

– Ông Soát biết đường. Hành lang phụ song song không có cửa chống cháy. Ông ấy đi bằng đường đó hai mươi ba năm qua.

Nếu ông ấy không bị kẹt.

Đèn chỉ thị trên bảng nhấp nháy. Mười hai xanh, hai đỏ, sáu mươi bốn công tắc đã gạt. Phòng tối, đèn pin, tiếng máy phát diesel ù dưới sàn, tiếng tĩnh điện trên bộ đàm quân đội.

Khang nhìn bộ đàm. Tĩnh điện. Không ai gọi. Soát Vé im từ khi đi khu đông.

Rồi tĩnh điện thay đổi. Nhẹ, gần như không nhận ra, nhưng tần số khác. Ai đó đang mở kênh phát.

Giọng Soát Vé, xa, hơi khàn:

– Nghe được.

Khang nhấc bộ đàm:

– Ông ở đâu?

– Ga 10. Hành lang phụ. Cửa chống cháy đóng hết. Tôi nghe.

– Ga 12 và 14 relay bị chặn. Mười hai ga mở nhưng cửa chống cháy cắt toàn tuyến.

Im ba giây. Rồi:

– Biết.

Một từ. Khang đợi. An đợi. Tĩnh điện.

– Cửa chống cháy đóng bằng trọng lực. Mở bằng tay cần. Tôi biết vị trí từng tay cần.

Khang biết ông sẽ nói gì trước khi ông nói.

– Tôi đi mở.

Tĩnh điện. Rồi im hẳn.