Dữ liệu bị sửa

Khang gọi Minh lúc chín giờ sáng.

Nguyễn Đức Minh, bạn cùng khóa K56 Bách Khoa, chuyên ngành an toàn thông tin. Hai người không thân nhưng không xa. Mối quan hệ giữ bằng vài tin nhắn mỗi năm, loại quan hệ mà cả hai đều thấy thoải mái: không gần đủ để phải giải thích cuộc sống, nhưng đủ gần để nhờ được khi cần. Minh hiện làm ở một công ty bảo mật tư nhân, chuyên đánh giá lỗ hổng cho các hệ thống chính phủ. Nghĩa là Minh có quyền truy cập mà phần lớn dân kỹ thuật không có.

— Cần nhờ một việc, Khang nói. Không qua điện thoại.

— Quán Trung Nguyên Legend, Láng Hạ. Mười một giờ.

Quán nằm tầng 2, cửa kính nhìn ra đường, ghế gỗ lớn đệm da. Khang đến sớm mười phút. Gọi cà phê đen, ngồi góc cuối, lưng áp tường. Minh đến đúng giờ: cao, gầy, kính cận gọng đen, áo polo xanh đậm nhét trong quần kaki, ba lô laptop sau lưng. Gọi bạc xỉu, ngồi đối diện.

— Lâu rồi. Minh nói, không hỏi thêm. Cách nói chuyện của dân bảo mật: không hỏi trước khi được nói.

Khang đặt điện thoại úp xuống bàn. Giảm giọng, không thì thầm nhưng đủ để bàn bên cạnh không nghe.

— Tôi cần biết: khi dữ liệu dân cư trên Cổng thông tin quốc gia bị chỉnh sửa, có cách nào xác định ai thực hiện thay đổi đó không? Không phải nội dung thay đổi, mà tài khoản nào thực hiện, quyền truy cập cấp nào.

Minh uống bạc xỉu, mắt nhìn Khang qua gọng kính. Im ba giây. Không hỏi tại sao. Đặt cốc xuống.

— Hệ thống dân cư quốc gia có nhật ký truy vấn ở nhiều tầng. Tầng dưới cùng, cấp cơ sở, ghi lại mọi thao tác: ai truy cập, lúc nào, sửa trường nào, giá trị cũ, giá trị mới. Nhưng nhật ký đó chỉ đọc được nếu có quyền kiểm toán. Công an phường không đọc được. Cấp quận không đọc được. Cấp thành phố: có thể, nhưng hạn chế.

— Cấp nào đọc được toàn bộ?

— Cấp bộ. Cụ thể: tài khoản quản trị hệ thống thuộc Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về Trật tự xã hội, Bộ Công an. Hoặc các tài khoản đặc biệt do Trung tâm Dữ liệu Dân cư Quốc gia cấp cho các đơn vị liên ngành.

— Và nếu dữ liệu bị xóa hoặc sửa bởi tài khoản cấp bộ, nhật ký có ghi không?

Minh ngả lưng ra ghế. Ngón tay gõ nhẹ vào cốc.

— Có. Nhưng với tài khoản cấp đó, người sử dụng có quyền xóa nhật ký sau khi thao tác. Nghĩa là: nếu họ sửa dữ liệu rồi xóa nhật ký, gần như không có dấu vết. Trừ khi ai đó sao chép nhật ký trước khi bị xóa, hoặc hệ thống dự phòng ở tầng thấp hơn vẫn giữ bản ghi.

— Tầng thấp hơn?

— Mỗi thao tác trên Cổng thông tin đều đi qua máy chủ vùng trước khi lên trung ương. Máy chủ vùng ghi nhật ký riêng, thời gian lưu trữ chín mươi ngày. Nếu thay đổi xảy ra trong chín mươi ngày gần nhất, có thể tìm được trên máy chủ vùng. Sau chín mươi ngày, xóa tự động.

Im lặng. Tiếng nhạc nhẹ trong quán, jazz, volume thấp. Khang uống cà phê. Đặt cốc xuống.

— Tôi có một danh sách. Bốn mươi ba người, hồ sơ dân cư bị chỉnh sửa trong vòng bốn mươi tám giờ sau khi mất tích. Tôi cần biết: thay đổi được thực hiện bởi tài khoản cấp nào.

Minh nhìn Khang năm giây. Không hỏi danh sách ở đâu, không hỏi bốn mươi ba người là ai. Minh không phải người cần biết toàn bộ câu chuyện mới giúp. Minh cần biết yêu cầu kỹ thuật là gì.

— Cho tôi năm tên và số CCCD. Những trường hợp gần nhất, trong chín mươi ngày. Tôi kiểm tra trên máy chủ vùng Hà Nội.

Khang mở sổ tay, viết năm tên từ danh sách Linh gửi sáng nay. Năm trường hợp mất tích gần nhất, trong hai tháng. Xé trang, đưa Minh.

Minh gập giấy, bỏ túi áo. Đứng dậy.

— Ba ngày. Tôi nhắn.

— Cảm ơn.

Minh dừng lại ở cửa, quay đầu.

— Nếu thay đổi bằng tài khoản cấp bộ, mày biết nghĩa là gì chứ?

— Biết.

— Thì cẩn thận.

Minh đi. Cửa kính đóng lại. Khang ngồi thêm mười phút, uống hết cà phê. Qua cửa kính, xe máy chạy dưới đường Láng Hạ, trưa nắng, bóng người nhỏ dần giữa phố. Bình thường. Mỗi người có tên, có số, có hồ sơ. Mỗi người tồn tại trong hệ thống cho đến khi không. Tiếng jazz trong quán vẫn phát, nhẹ, đều.

Khang không đợi ba ngày. Về căn hộ lúc một giờ chiều, ngồi vào bàn, mở laptop.

Anh kiểm tra hồ sơ dân cư của chính mình trên Cổng thông tin quốc gia. Tài khoản công dân, đăng nhập bằng CCCD và mật khẩu. Trang hiển thị thông tin cơ bản: họ tên, ngày sinh, quê quán, nơi đăng ký thường trú, số CCCD. Tất cả đúng. Lê Minh Khang, sinh ngày 15/07/1998, quê Hưng Yên, thường trú quận Đống Đa, Hà Nội.

Nhưng trang công dân không hiển thị lịch sử thay đổi. Chỉ trang quản trị mới có. Và Khang không có quyền quản trị.

Anh mở một cửa sổ khác. Đăng nhập vào hệ thống metro bằng tài khoản cũ, tài khoản vẫn hoạt động sau năm năm. Mã nhân viên: LMK-2024-047. Hệ thống metro kết nối với cơ sở dữ liệu nhân sự nội bộ, và cơ sở dữ liệu nhân sự liên thông với Cổng thông tin dân cư ở một tầng nhất định: xác thực danh tính, đối chiếu CCCD, kiểm tra tiền án tiền sự. Quyền đọc, không quyền ghi.

Khang vào trang nhân sự nội bộ, tìm hồ sơ mình. Lê Minh Khang, kỹ sư điều phối hệ thống, cấp 3, nhận việc 03/2024, nghỉ việc 11/2025. Lý do nghỉ: "Cá nhân."

Anh cuộn xuống dòng cuối cùng: "Liên kết dữ liệu dân cư." Một dòng nhỏ, chữ xám, dễ bỏ qua: "Trạng thái đồng bộ: Có sai lệch. Lần đối chiếu gần nhất: 18/11/2025."

Có sai lệch.

Nghĩa là dữ liệu trong hệ thống metro và dữ liệu trên Cổng thông tin dân cư không khớp. Hệ thống nhân sự metro ghi một thứ, Cổng quốc gia ghi thứ khác. Sai lệch được phát hiện lần gần nhất vào ngày 18/11/2025, hai tuần sau khi Khang nghỉ việc.

Nhưng dòng đó không nói trường nào sai lệch. Tên? Ngày sinh? Địa chỉ? Tiền sử? Khang không biết. Và quyền truy cập của anh không đủ để xem chi tiết sai lệch, chỉ đủ để thấy dòng trạng thái đỏ.

Anh ngồi lại, nhìn màn hình.

Hệ thống nhân sự metro đồng bộ với Cổng dân cư mỗi quý. Lần đối chiếu gần nhất: 18/11/2025, hai tuần sau khi Khang nghỉ việc. Trước đó, từ ngày anh nhận việc năm 2024, bốn lần đối chiếu, tất cả đều hiển thị "Khớp." Lần thứ năm, đột ngột: "Có sai lệch." Nghĩa là giữa tháng 11 năm 2025, ai đó đã sửa hồ sơ của anh trên Cổng dân cư, và chưa sửa trên hệ thống metro. Hoặc ngược lại.

Khang kiểm tra thêm: có bao nhiêu nhân viên metro khác có sai lệch? Anh dùng tài khoản cũ, lọc toàn bộ danh sách nhân sự metro theo trạng thái đồng bộ. Kết quả: tám trăm bảy mươi hai nhân viên, tám trăm sáu mươi chín "Khớp," ba "Có sai lệch." Ba người: Lê Minh Khang, Phạm Văn Dũng, Nguyễn Trung Tuấn. Hai người mất tích. Một người vẫn ở đây.

Năm năm trước, anh nghỉ việc. Hai tuần sau, hồ sơ dân cư của anh bị sửa. Sửa gì, anh không biết. Ai sửa, anh không biết. Nhưng ai đó có quyền truy cập cấp bộ đã vào hồ sơ của anh và thay đổi ít nhất một trường thông tin, tạo ra sai lệch giữa hai hệ thống.

Cùng quy trình. Bốn mươi ba người mất tích, hồ sơ bị sửa trong bốn mươi tám giờ. Khang không mất tích, nhưng hồ sơ của anh cũng bị sửa. Cùng thời điểm anh rời metro. Cùng cách.

Anh mở tệp nhật ký K-07 mà Linh và anh đã lập. Thêm một dòng:

"Hồ sơ DCQG bản thân: có sai lệch. Phát hiện 18/11/2025 (2 tuần sau nghỉ việc). Trường sai lệch: không rõ. Cùng pattern với 43 ca mất tích."

Đóng laptop. Đứng dậy, pha trà. Đứng cạnh cửa sổ nhìn ra đường, tầng năm, ga Cát Linh phía bên kia. Buổi chiều, tàu chạy đều, tiếng rít nhẹ khi vào ga, tiếng loa thông báo ga tiếp theo, tiếng cửa mở đóng. Bên trên: metro công cộng, sáu giờ hoạt động mỗi ngày, hàng trăm nghìn hành khách. Bên dưới: Tuyến 0, bốn mươi ba năm, hàng trăm người, mỗi đêm.

Khang uống trà. Đặt cốc xuống bệ cửa sổ.

Mười bảy người chết trong vụ tai nạn metro năm năm trước. Anh là người cuối cùng gửi lệnh chuyển ray. Điều tra kết luận "lỗi hệ thống." Anh nghỉ việc. Hai tuần sau, hồ sơ bị sửa. Tài khoản được giữ lại. Vết sẹo trên mu tay trái mà anh không nhớ. Giấc mơ sân ga. Tiếng tàu trong đầu. Năm năm.

Anh đặt cốc trà xuống, quay lại bàn, mở laptop.

Anh vào lại hệ thống metro, tìm cơ sở dữ liệu nhân sự, nhập tên: Phạm Văn Dũng. Kỹ thuật viên mất tích, người đầu tiên khiến Tuấn liên lạc anh.

"Không tìm thấy kết quả."

Nhập: Nguyễn Trung Tuấn.

"Không tìm thấy kết quả."

Cả hai bị xóa khỏi hệ thống nhân sự metro. Cả hai đã bị xóa khỏi Cổng thông tin dân cư từ trước. Dũng: xóa hoàn toàn, cả CCCD lẫn hộ khẩu, như chưa từng tồn tại. Tuấn: hồ sơ nhân sự sửa ngày nghỉ việc, căn hộ bị dọn lúc hai giờ sáng. Cả hai biến mất không dấu vết, và hệ thống chính thức phủ nhận sự tồn tại của họ.

Khang nhập tên mình: Lê Minh Khang.

"1 kết quả."

Anh vẫn tồn tại. Trong hệ thống metro, trong Cổng dân cư, trong cơ sở dữ liệu. Hồ sơ bị sửa nhưng không bị xóa. Tài khoản vẫn hoạt động. Danh tính vẫn còn.

Tại sao?

Dũng, Tuấn, bốn mươi ba người trong danh sách Linh: xóa. Khang: sửa nhưng giữ lại.

Ba khả năng. Một: anh chưa đến lượt, quy trình xóa chưa hoàn tất. Khó tin, năm năm là đủ thời gian. Hai: ai đó can thiệp, giữ hồ sơ anh lại có chủ đích. Hải nói "may mắn rời đi được." Tài khoản vẫn hoạt động. Giấc mơ, tiếng tàu, vết sẹo trên tay. Ai đó muốn anh quay lại. Ba: anh đã bị xóa một phần. Không xóa danh tính mà xóa thứ khác. Trường sai lệch mà anh không đọc được có thể là ký ức, kinh nghiệm làm việc, tiền sử y tế, hoặc bất kỳ thông tin nào liên kết anh với Dự án 0.

Anh ghi cả ba khả năng vào sổ tay. Gạch chân khả năng hai: "giữ lại có chủ đích." Gạch chân khả năng ba: "xóa một phần." Cả hai không loại trừ nhau. Có thể cả hai đều đúng: ai đó giữ anh lại và xóa đi phần ký ức liên quan đến Tuyến 0. Giữ lại cái vỏ, xóa đi cái ruột.

Vết sẹo trên mu tay trái ngứa nhẹ, như mỗi khi anh nghĩ về nó quá lâu.

Khang không biết đáp án. Nhưng anh biết ai có thể biết: Minh sẽ kiểm tra năm hồ sơ trong ba ngày. Nếu thay đổi dữ liệu bằng tài khoản cấp bộ, không phải xâm nhập từ ngoài, nghĩa là hệ thống không bị tấn công. Hệ thống đang tự làm. Cơ quan nhà nước đang xóa công dân bằng chính quyền hạn mà công dân giao cho họ.

Chín giờ tối. Điện thoại rung. Linh.

— Cảnh báo hoạt động. Hồ sơ một người gần ga Cầu Giấy vừa bị chỉnh sửa. Hai mươi giờ ba mươi lăm phút.

Khang nhìn đồng hồ. Chín giờ đúng. Nghĩa là thay đổi xảy ra hai mươi lăm phút trước. Và người đó có thể mới mất tích trong bốn mươi tám giờ.

— Tên?

— Nguyễn Thị Hòa. Ba mươi lăm tuổi. Hồ sơ bị xóa trắng toàn bộ.

Im lặng hai giây.

— Bốn mươi tám giờ, Khang nói.

— Đúng pattern. Gia đình đã báo công an chưa, tôi không biết. Tôi tìm thử.

— Tôi check camera ga Cầu Giấy.

— Được. Gặp tối mai.

Khang cúp máy. Mở laptop, đăng nhập hệ thống camera ga Cầu Giấy. Tài khoản cũ vẫn hoạt động, như mọi khi. Kéo lịch sử camera ba ngày gần nhất. Tìm khung giờ đêm, từ mười giờ tối đến bốn giờ sáng.

Ngoài cửa sổ, tàu metro cuối cùng trong ngày rời ga Cát Linh. Tiếng rít mỏng, xa dần. Ga sáng đèn, rồi tắt dần, chỉ còn đèn trực sân ga. Bên dưới, sâu hơn, Tuyến 0 bắt đầu ca đêm của nó.

Và Khang ngồi đây, giữa hai hệ thống, hồ sơ bị sửa nhưng chưa bị xóa, tồn tại nhưng không nguyên vẹn, tìm kiếm một phụ nữ ba mươi lăm tuổi vừa bị xóa khỏi mọi cơ sở dữ liệu quốc gia trong bốn mươi tám giờ. Và tự hỏi: nếu họ xóa được bất kỳ ai, tại sao giữ anh lại? Hay đã xóa phần quan trọng nhất của anh, và anh không còn nhớ phần đó là gì?