Bác sĩ nghỉ hưu

Khang tìm được địa chỉ Hoàng Duy vào buổi trưa, từ hồ sơ bảo hiểm y tế cũ.

Cách tìm không phức tạp. Cổng bảo hiểm ghi "BS. H.D." nhưng không ghi địa chỉ phòng khám. Khang đi đường khác: vào trang Viện Nghiên cứu Thần kinh Trung ương, tìm danh sách cán bộ nghiên cứu đã nghỉ hưu, công bố công khai theo quy định. Trang cuối, năm 2022: "TS. BS. Hoàng Duy, Phó Viện trưởng phụ trách Nghiên cứu, nghỉ theo chế độ." Không ghi số điện thoại, không ghi địa chỉ. Nhưng mục "Công trình tiêu biểu" dẫn đến một bài báo năm 2019 trên tạp chí Y học Việt Nam, và bài báo đó ghi địa chỉ liên hệ: "Số 7, ngõ 42, đường Đại Mỗ, Nam Từ Liêm, Hà Nội."

Địa chỉ có thể đã cũ. Bài báo bảy năm trước. Nhưng đó là điểm bắt đầu duy nhất.

Khang không nói Linh. Không phải vì không tin, mà vì câu hỏi anh sắp hỏi Hoàng Duy là câu hỏi cá nhân, và anh muốn nghe câu trả lời mà không cần bảo vệ ai, không cần cân nhắc ai sẽ phản ứng thế nào. Anh nhắn Linh: "Hôm nay tôi đi một mình. Có kết quả sẽ báo." Linh trả lời sau mười giây: "Cẩn thận." Hai chữ. Đủ.

Đại Mỗ nằm ở rìa tây nam Hà Nội, nơi phố thị loãng dần thành làng cũ xen kẽ khu đô thị mới. Khang đi xe buýt từ ga Cát Linh, chuyển tuyến ở Hà Đông, mất bốn mươi lăm phút. Ngõ 42 đường Đại Mỗ hẹp, hai bên tường gạch cũ, cây xanh rợp, im ắng vào giữa trưa. Không giống khu dân cư đông đúc nội thành, nơi này có tiếng chim, tiếng lá, tiếng gió qua hàng rào dây leo.

Số 7 là biệt thự hai tầng, tường vàng nhạt, mái ngói đỏ, sân trước rộng khoảng ba mươi mét vuông với vườn cây cảnh được cắt tỉa cẩn thận. Cổng sắt sơn đen, khóa cài nhưng không khóa chìa. Bấm chuông.

Chờ. Hai mươi giây. Ba mươi giây. Khang nhìn qua song sắt: sân gạch đỏ sạch, chậu cây quất trước hiên, ghế gỗ dưới giàn hoa giấy. Không có xe ô tô trong sân, chỉ một chiếc xe đạp cũ dựng cạnh tường. Rèm cửa sổ tầng một kéo nửa, tối bên trong.

Cánh cửa chính mở. Một người đàn ông bước ra hiên, dừng lại, nhìn về phía cổng.

Năm mươi tuổi hoặc hơn. Tóc muối tiêu, mặt gầy, kính gọng mảnh, áo sơ mi trắng cài nút tay, quần vải xám, dép lê. Dáng đi thẳng nhưng không cứng, kiểu người giữ tư thế tốt vì thói quen, không phải vì cố gắng. Tay phải cầm tách trà nhỏ, tay trái thả bên hông. Mắt nhìn Khang qua cổng, không ngạc nhiên, không phòng thủ.

Ông ta bước xuống bậc hiên, đi qua sân, đến cổng. Đứng cách Khang một mét, song sắt giữa hai người.

– Lê Minh Khang.

Không phải câu hỏi. Phát biểu. Giọng Bắc, trung bình, bình tĩnh, kiểu người nói tên thuốc trong buổi khám: chính xác, không cảm xúc.

Khang nhìn ông ta. Khuôn mặt không quen, nhưng giọng nói gợi lên thứ gì đó trong vùng ký ức mờ, như nghe một giai điệu mà anh không nhớ tên bài nhưng biết mình đã nghe trước đây. Giọng trung niên, bình tĩnh, chuyên nghiệp. "Anh sẽ không nhớ gì."

Giọng này.

– Ông Hoàng Duy, Khang nói.

– Tôi biết cậu sẽ đến. Sớm muộn thôi.

Hoàng Duy mở chốt cổng, đẩy sang một bên, lùi lại nhường lối. Không vội, không ngần ngại, động tác của người đã chuẩn bị cho khoảnh khắc này, có thể từ lâu.

– Vào đi. Tôi vừa pha trà.

Phòng khách biệt thự rộng nhưng đồ đạc ít. Bộ bàn ghế gỗ cũ, kệ sách cao đến trần chiếm hết bức tường phía bắc, tranh thủy mặc nhỏ trên tường đối diện. Sàn gỗ sạch, ánh sáng từ cửa sổ lọc qua rèm vải mỏng, tạo tông vàng nhạt trên mọi bề mặt. Mùi trà sen, mùi gỗ cũ, mùi sách.

Khang ngồi ghế đối diện Hoàng Duy, bàn trà giữa hai người. Hoàng Duy rót trà vào tách nhỏ, đặt trước Khang, rồi rót cho mình. Động tác chậm, chính xác, kiểu người quen tay với quy trình. Tách trà sứ trắng, trà xanh nhạt, khói mỏng.

– Cậu uống trà được không? Hoàng Duy hỏi. Trà sen, tôi tự ướp.

– Được.

Khang uống một ngụm. Trà nhẹ, hương sen mỏng, không đắng. Anh đặt tách xuống, nhìn Hoàng Duy.

Hoàng Duy ngồi lại, tay đặt trên đùi, tư thế thoải mái nhưng không buông lỏng. Mắt nhìn Khang, bình thản, kiểu bác sĩ nhìn bệnh nhân trong buổi tái khám: quan sát, đánh giá, không phán xét. Hoặc chưa phán xét.

– Ông biết tôi sẽ đến, Khang nói. Vì ông biết ký ức sẽ quay lại.

– Vì tôi biết giao thức không hoàn hảo, Hoàng Duy nói. Không có giao thức nào hoàn hảo khi đối tượng là não người. Biến số quá nhiều: cấu trúc vỏ não khác nhau, mật độ synapse khác nhau, khả năng tái tạo liên kết thần kinh khác nhau. Mười hai bệnh nhân cùng giao thức, kết quả mười hai khác nhau. Cậu thuộc nhóm khó xóa nhất.

Ông nói về xóa ký ức con người như nói về thuốc trừ sâu trên vườn cây. Bình thản, kỹ thuật, không có gợn nào cho thấy ông nhận ra mình đang thừa nhận điều gì.

– Ông điều trị tôi năm năm trước, Khang nói. Ba tháng. Bệnh viện không tên, không hồ sơ. Ông làm gì?

Hoàng Duy uống trà. Đặt tách xuống. Im mười giây. Không phải im vì cân nhắc, mà im kiểu người chọn từ, như bác sĩ chuẩn bị giải thích kết quả xét nghiệm cho bệnh nhân không có nền tảng y khoa.

– Tôi giúp cậu quên. Đó là, theo quan điểm của tôi vào thời điểm đó, lòng tốt.

Lòng tốt. Khang nghe hai chữ đó và cảm thấy cơ hàm siết lại. Anh không phản ứng ra ngoài, chỉ giữ tay trên đùi, thẳng, im.

– Quên gì?

Hoàng Duy nhìn Khang bốn giây. Mắt ông lặng, sâu, không né tránh. Rồi im lặng. Không phải từ chối, không phải lảng tránh. Im lặng có chủ đích, kiểu người đặt khoảng trống trước câu trả lời quan trọng.

– Nếu tôi nói, quá trình sẽ đảo ngược. Ký ức bị đè nén sẽ được kích hoạt, không phải từ từ như bây giờ, mà nhanh, mạnh, không kiểm soát. Cậu có thể không chịu được.

– Tôi chịu được.

– Cậu chưa biết mình sẽ phải chịu cái gì.

Khang nhìn Hoàng Duy. Ông ta không nói để dọa. Giọng đều, mắt thẳng, tay trên đùi không động. Ông nói sự thật, hoặc ít nhất sự thật theo cách ông hiểu. Ông thật sự tin rằng quên là lòng tốt.

– Ông xóa ký ức tôi về cái gì? Khang hỏi lại.

– Cậu hỏi sai câu. Câu đúng là: cậu đã làm gì mà cần phải quên.

Im lặng. Tiếng chim ngoài vườn, tiếng lá xào xạc, tiếng gió nhẹ qua cửa sổ hé. Phòng khách yên tĩnh, ánh sáng vàng, mùi trà sen. Khung cảnh bình yên, như buổi chiều thăm ông ngoại ở quê, nếu bỏ qua nội dung cuộc trò chuyện.

– Tôi đã làm gì? Khang hỏi, giọng thấp hơn.

Hoàng Duy đặt tay lên bàn, ngón tay dài, móng cắt ngắn, tay bác sĩ. Ông nhìn bàn tay mình ba giây, rồi nhìn lên.

– Ba mươi hai tuổi, kỹ sư hệ thống metro, sống một mình, không gia đình gần, ít bạn. Cậu là ứng viên lý tưởng cho Dự án 0 vì không ai sẽ hỏi nếu cậu thay đổi. Và cậu đã thay đổi. Không phải vì bị ép, mà vì cậu đồng ý.

– Tôi không nhớ đồng ý.

– Đúng. Vì tôi đã xóa phần đó.

Khang ngồi im. Cơ bụng siết nhẹ, phản ứng mà anh kiểm soát bằng cách giữ hơi thở đều. Hít vào bốn giây. Giữ. Thở ra bốn giây.

– Dự án 0 là gì?

Hoàng Duy nghiêng đầu nhẹ, kiểu động tác quen thuộc khi đánh giá.

– Cậu đã nghe tên đó chưa?

– Tôi hỏi ông.

– Dự án 0 là lý do Tuyến 0 tồn tại sau năm 1992. Lý do K-07 không bị đóng khi Liên Xô sụp đổ. Lý do mười bốn ga thay vì bảy. Lý do mỗi tháng có người biến mất và không ai tìm được.

Ông nói từng câu chậm, đều, như đọc mục lục. Không nhấn mạnh câu nào, không hạ giọng ở câu nào. Bốn câu, bốn sự thật, cùng trọng lượng.

– Nhưng tôi không giải thích hết hôm nay được, Hoàng Duy nói. Không phải vì tôi không muốn. Mà vì nếu tôi nói quá nhanh, ký ức cậu sẽ vỡ ra cùng lúc thay vì từng lớp. Tôi đã thấy điều đó xảy ra. Hai bệnh nhân, cùng giao thức, bị kích hoạt đồng thời. Một người co giật mười hai phút, một người không nhận ra mình là ai trong ba ngày.

– Ông quan tâm đến sức khỏe tôi bây giờ?

Hoàng Duy nhìn Khang lâu. Lần đầu tiên trong buổi trò chuyện, mắt ông có thứ gì đó không phải bình thản. Không phải hối lỗi. Gần hơn với mệt mỏi, kiểu mệt của người đã mang một thứ nặng quá lâu và biết rằng sắp phải đặt xuống.

– Tôi quan tâm đến kết quả. Nếu cậu muốn nhớ, tôi sẽ giúp cậu nhớ. Nhưng đúng cách. Từng lớp, từng giai đoạn, có giám sát. Không phải vì tôi tốt, mà vì cách khác sẽ phá hỏng cậu, và cậu phá hỏng thì không ai còn hỏi được câu hỏi đúng.

– Câu hỏi đúng là gì?

– Dự án 0 bắt đầu từ đâu. Ai điều hành. Và tại sao, sau bốn mươi ba năm, nó vẫn chạy.

Khang nhìn Hoàng Duy. Ông ta không nói như người bảo vệ bí mật. Ông nói như người muốn ai đó biết, nhưng muốn người đó sống đủ lâu để hiểu.

– Tôi muốn nhớ, Khang nói.

Hoàng Duy gật. Một cái gật nhỏ, chậm, kiểu xác nhận kết quả xét nghiệm.

– Được. Nhưng không phải hôm nay. Hãy quay lại khi cậu hiểu Dự án 0 là gì. Khi cậu biết mình đang đòi lại ký ức gì, chứ không chỉ đòi lại vì tò mò.

– Tôi không tò mò. Tôi bị lấy đi thứ thuộc về tôi.

– Cậu chắc nó thuộc về cậu?

Câu hỏi đó khiến Khang dừng lại. Không phải vì không biết trả lời, mà vì cách Hoàng Duy hỏi, bình tĩnh, không mỉa mai, không thách thức, gợi ý rằng câu trả lời phức tạp hơn "có" hoặc "không."

Khang đứng dậy. Hoàng Duy đứng theo, đi ra cửa, mở cánh cửa gỗ, đứng ở bậc hiên.

– Cậu tìm được tôi qua hồ sơ bảo hiểm, Hoàng Duy nói. Không khó. Tôi không giấu.

– Ông không sợ bị tìm?

– Tôi nghỉ hưu ba năm rồi. Người ta quên bác sĩ nghỉ hưu nhanh hơn quên bệnh nhân. Và những người cần tìm tôi, sớm muộn sẽ tìm. Cậu là người thứ hai.

– Người thứ nhất là ai?

Hoàng Duy nhìn Khang ba giây, rồi quay đầu nhìn vào nhà, nơi kệ sách chạy dài đến trần. Mắt ông dừng ở đâu đó trên kệ, một điểm cố định, rồi quay lại Khang.

– Người thứ nhất không hỏi. Người đó đến, ngồi ở ghế cậu vừa ngồi, uống trà cậu vừa uống, và nói: "Tôi nhớ hết rồi." Rồi đi. Tôi không gặp lại.

– Ai?

– Khi cậu quay lại, tôi sẽ nói. Hôm nay quá sớm.

Hoàng Duy mở cổng. Khang bước ra, dừng lại ở bậc thềm ngoài, quay lại nhìn ông ta.

– Ông nói ông xóa ký ức tôi vì "lòng tốt." Ông xóa bao nhiêu người?

– Mười hai người cùng giao thức M-7. Và trước đó, nhiều hơn, giao thức khác, kết quả khác. Tôi không đếm nữa sau năm 2010.

– Tại sao dừng đếm?

Hoàng Duy đứng ở cổng, tay trên chốt sắt, nhìn Khang. Gió thổi qua giàn hoa giấy, cánh hoa tím rơi lên vai áo ông, ông không phủi.

– Vì đếm không thay đổi gì. Số người không quan trọng bằng câu hỏi: tại sao. Khi cậu hiểu tại sao, cậu sẽ hiểu tại sao tôi dừng.

Ông đóng cổng. Chốt sắt gài lại, tiếng kim loại nhẹ.

Khang đi bộ ra đầu ngõ, đứng đợi xe buýt. Nắng trưa, bóng cây sấu trên vỉa hè, tiếng xe máy từ đường lớn. Anh đứng im, tay trong túi quần, nhìn thẳng phía trước nhưng không thấy gì ngoài câu của Hoàng Duy lặp lại trong đầu.

"Cậu hỏi sai câu. Câu đúng là: cậu đã làm gì mà cần phải quên."

Anh đã làm gì? Năm năm trước, tai nạn giết mười bảy người, anh bị đổ lỗi. Nhưng Hoàng Duy không nói "tai nạn." Ông nói "Dự án 0." Ông nói "cậu đồng ý." Ông nói ký ức bị xóa là "lòng tốt" vì thứ bên dưới tệ hơn việc không nhớ.

Mười hai người cùng giao thức M-7. Tám tên anh sẽ nhận ra nếu nhìn danh sách. Bốn tên anh không biết. Tất cả metro. Tất cả cùng thời điểm. Và Hoàng Duy gọi đó là "điều trị," nói như mình đang cứu họ chứ không phải xóa họ.

Lòng tốt.

Xe buýt đến. Khang lên xe, ngồi hàng cuối, cửa sổ. Xe chạy qua Hà Đông, qua cầu vượt, vào nội thành. Phố đông, người đông, nắng chiều. Bình thường. Hà Nội bình thường.

Anh mở điện thoại, nhắn Linh: "Gặp được. Ông ta thừa nhận xóa ký ức tôi. 'Giao thức M-7.' 12 người, cùng thời điểm 5 năm trước. Ông ta nói tôi 'đồng ý' nhưng xóa phần đồng ý. Không giải thích thêm. Bảo quay lại khi hiểu 'Dự án 0.' Cần tìm hồ sơ 12 bệnh nhân M-7."

Linh trả lời sau hai phút: "12 người. Cùng giao thức. Cùng thời điểm. Bệnh viện nào?"

"Bệnh viện đã đóng 4 năm. Tôi biết tên. Cần kiểm tra hồ sơ lưu trữ."

"Ngày mai."

"Ngày mai."

Khang đặt điện thoại xuống. Xe buýt rung nhẹ trên đường, tiếng động cơ đều, gió từ cửa sổ mở. Và trong tiếng rung của xe, anh nghe tiếng khác, nhẹ, xa, quen: nhịp bánh sắt trên ray, 0,8 giây, đều, nặng. Tiếng tàu dưới đất, chạy song song với xe buýt trên mặt đường, sâu ba mươi lăm mét bên dưới.

Cậu chắc nó thuộc về cậu?

Câu hỏi của Hoàng Duy vẫn treo. Ký ức bị xóa, ký ức anh đang đòi lại, có thật sự là thứ anh muốn nhớ? Hay Hoàng Duy đúng, và quên là lòng tốt duy nhất mà ai đó có thể cho anh?

Khang không biết. Nhưng anh biết một thứ: ông ta nói "người thứ nhất" đã đến trước anh, đã nhớ hết, và đã đi. Ai đó trong mười hai người đã vượt qua giao thức M-7 trước Khang. Ai đó đã nhớ, và thay vì sụp đổ, đã đứng dậy, đến nhà Hoàng Duy, uống trà, và nói bốn chữ: "Tôi nhớ hết rồi."

Ai? Và người đó bây giờ ở đâu?

Xe buýt dừng ở ga Cát Linh. Khang xuống, đi bộ về căn hộ. Ga metro bên kia đường, đèn sân ga sáng, hành khách ra vào. Bên dưới, sâu mười sáu mét, cửa thép ký hiệu "0." Sâu hơn, ba mươi lăm mét, ray sáng bóng, T-000 chờ đêm xuống.

Và ở biệt thự vàng nhạt ngoại thành, Tiến sĩ Bác sĩ Hoàng Duy ngồi một mình trong phòng khách có kệ sách đến trần, uống trà sen tự ướp, đợi người bệnh nhân thứ hai quay lại.

Ông ta đợi được. Ông ta đã đợi năm năm.