Phiên cuối

Hai giờ chiều. Khang mở mắt, trần nhà trắng, vết ẩm góc phải. Ánh nắng xiên qua rèm, vạch sáng chéo trên sàn gạch. Ngủ tám tiếng rưỡi, lần đầu tiên trong ba tuần ngủ không mơ.

Điện thoại trên đầu giường. Một trăm bốn mươi ba tin nhắn. Sáu mươi mốt cuộc gọi nhỡ. Bốn mươi hai từ số lạ.

Khang ngồi dậy, không mở tin nhắn. Vào bếp, pha cà phê, đứng bên cửa sổ nhìn xuống. Rèm hé. Đầu ngõ: xe bán tải trắng vẫn ở đó, nhưng thêm hai xe máy và một xe bốn chỗ đen nữa. Tổng sáu. Không giấu, không cần giấu. Họ biết anh biết, và cái biết đó không thay đổi gì.

Mở điện thoại. Lướt nhanh.

Tin nhắn Linh, 08:12: "Bài viết 2,4 triệu lượt xem. 14 trang đăng lại. Bộ GTVT thông cáo thứ 3: 'Đã cử đoàn kiểm tra liên ngành.' BBC tiếng Việt đưa tin. Reuters trích dẫn."

09:30: "Cảnh sát đến ga Cát Linh. 6 người, 2 mặc thường phục. Vào tầng B1. Tôi không biết họ xuống B2 chưa."

10:45: "Đám đông tụ tập trước ga Cát Linh. Khoảng 200 người. Có người mang biển: 'Mở Tuyến 0.' Cảnh sát giải tán nhưng họ quay lại."

12:20: "Anh. Nếu họ đã xuống B2, họ thấy cửa thép rồi."

Khang đặt điện thoại. Uống cà phê. Nhìn đồng hồ trên tường: hai giờ mười hai phút. Trong đầu, đồng hồ khác chạy: chín giờ ba mươi lăm phút. Master key hết lúc mười một giờ bốn mươi bảy tối nay. Sau đó, hệ thống tự bật lại, SYS-AUTO chạy, tàu T-000 quay về lịch trình cũ, và mọi cánh cửa anh đã mở sẽ đóng.

Chín giờ rưỡi. Không đủ cho một đêm bình thường. Hai đêm trước, tàu chạy lúc hai giờ rưỡi sáng. Tối nay, phải sớm hơn. Sớm hơn nhiều.

Gọi Linh.

– Cửa thép.

– Biết. Cảnh sát vào tầng B1 lúc chín giờ. Hai người xuống B2. Tôi không có mắt ở đó, nhưng nếu họ đi hết hành lang phía nam, họ sẽ thấy cửa.

– Họ mở được không?

– Khóa điện tử bên trong. Mã của anh. Từ ngoài chỉ thấy tường thép. Nhưng nếu họ mang thợ hàn...

Im lặng. Cả hai tính cùng một bài toán: nếu Bộ hàn cửa thép từ ngoài, lối lên duy nhất qua ga Cát Linh bị chặn. Lối cống Hà Đông vẫn còn, nhưng hẹp, xa, không đưa được hai mươi người qua trong một đêm.

– Tôi xuống sớm, Khang nói. Sáu giờ.

– Sáu giờ chiều? Trời chưa tối.

– Tối hay không không quan trọng. Dưới đó không có trời. Vấn đề là cửa thép còn mở không.

Im lặng ngắn. Linh xử lý.

– Tôi kiểm tra. Đến ga Cát Linh lúc năm giờ, đi qua tầng B1 bình thường, xem hành lang phía nam. Nếu cửa bị hàn, tôi báo ngay.

– Nếu bị hàn?

– Thì dùng lối cống Hà Đông. Mất thêm hai tiếng. Nhưng vẫn kịp.

Khang nhìn đồng hồ. Chín giờ mười phút. Trừ hai tiếng dự phòng, còn bảy. Trừ một tiếng đi về, còn sáu. Sáu tiếng cho chuyến cuối cùng.

– Năm giờ, anh nói. Linh kiểm tra cửa. Tôi chờ tin. Nếu cửa còn, sáu giờ tôi xuống.

Tiếng cúp máy.

Ba giờ. Khang tắm, thay quần áo. Áo khoác tối, giày vải đế mềm, ba lô nhỏ đựng bộ đàm analog, đèn pin, sổ tay, bút. Không mang điện thoại. Kể từ tối nay, điện thoại là thiết bị theo dõi, không phải công cụ liên lạc. Bộ đàm 121.5 MHz là đường duy nhất xuống dưới.

Bốn giờ. Ngồi bàn, viết. Giấy A4, bút bi xanh. Không phải lời khai lần này. Danh sách.

"Đêm 1: 18 trẻ em. Quỹ Long Biên (12), chùa Phúc Lâm (6)." "Đêm 2: 6 người lớn. Ông Sơn (17 năm), ông Phúc (23 năm), vợ chồng 7 năm, phụ nữ, thanh niên 24 tuổi (sinh dưới)." "Đêm 3: 20 người đăng ký. Danh sách từ Soát Vé qua An."

Bốn mươi bốn người, nếu đêm nay thành công. Từ năm nghìn. Không đến một phần trăm. Con số nhỏ đến mức vô nghĩa trên bất cứ biểu đồ nào. Nhưng Khang không viết biểu đồ. Anh viết tên.

Gấp giấy, bỏ túi trong áo khoác. Cùng túi với sổ tay ghi tên ông Sơn, con gái Sơn Ngọc Hà, hai mươi ba tuổi.

Năm giờ mười lăm. Tin nhắn Linh qua bộ đàm, tín hiệu yếu nhưng rõ:

"Cửa thép còn. Chưa hàn. Nhưng có ổ khóa mới bên ngoài, loại công nghiệp, thép không gỉ. Tôi không cắt được. Họ khóa từ phía tầng kỹ thuật."

Khang bấm nút phát:

– Ổ khóa trên cửa hay trên khung?

"Trên khung. Móc vào thanh chắn ngang, khóa với tai treo hàn vào tường. Cửa mở được nửa, không mở hết."

– Nửa đủ cho người qua không?

"Đủ. Khoảng bốn mươi phân. Trẻ con qua dễ. Người lớn phải nghiêng."

Khang tắt đàm. Bốn mươi phân. Hẹp, nhưng qua được. Bộ khóa cửa chứ không hàn, nghĩa là họ chưa chắc cửa dẫn đến đâu. Chưa chắc bài viết Linh nói thật. Đang kiểm tra, chưa phá hủy. Sáng mai có thể khác.

Sáng mai không phải việc của tối nay.

Sáu giờ. Khang ra khỏi căn hộ. Cầu thang tối, hành lang tầng năm có mùi nước lau sàn và cơm chiều. Ra cửa chính tòa nhà. Xe bán tải trắng nổ máy. Xe máy phía đông nhấc chân chống. Bốn đôi mắt nhìn anh bước ra vỉa hè, rẽ trái, đi về hướng ga Cát Linh.

Anh không đi nhanh, không đi chậm. Ba trăm mét. Phố chiều Hà Nội: quán bún chả đông, xe máy chen nhau, tiếng còi, mùi than hoa và mỡ nóng. Bình thường. Thế giới trên mặt đất bình thường, ngoại trừ đám đông trước ga Cát Linh: khoảng năm mươi người còn lại sau khi cảnh sát giải tán buổi trưa. Điện thoại giơ cao, biển hiệu bằng bìa các tông, hai phóng viên với máy quay. Một tấm biển viết tay: "5.000 người dưới chân chúng ta."

Khang đi vòng phía sau ga, ngõ hẹp, cửa nhân viên phía nam. Thẻ từ cũ. Đèn xanh. Cửa mở. Vào hành lang bảo trì, xuống cầu thang sắt B1, rẽ phải, hành lang phía nam. Tối hơn bình thường. Hai bóng đèn huỳnh quang bị tắt, chỉ đèn sự cố xanh nhạt. Dấu hiệu ai đó đã đi qua đây hôm nay: vết giày bộ đội trên bụi bê tông, loại giày mà kỹ thuật viên metro không mang.

Cửa thép ký hiệu "0". Ổ khóa mới đúng như Linh mô tả: thép không gỉ, móc vào thanh chắn ngang, khóa với tai treo hàn vào tường bằng mối hàn thô. Cửa mở được khoảng bốn mươi phân, đủ để nghiêng người lách qua.

Khang lách. Ba lô cạ khung thép, kéo xuống, qua. Bên kia: cầu thang bê tông ba mươi bậc, không khí lạnh hơn tám độ, mùi đá ẩm. Xuống ba mươi bậc. Hành lang K-07 dưới Cát Linh, đèn trần vàng nhạt, yên tĩnh.

Nhưng không tĩnh như hai đêm trước. Đèn trần nhấp nháy, nhẹ, không đều, kiểu nhấp nháy của hệ thống điện bị tải bất thường. Lần đầu trong ba đêm, đèn K-07 không ổn định.

Ga 3. Phòng kỹ thuật phụ. Khang bật đầu cuối nội bộ, đăng nhập K0-SYS.

Màn hình nhấp nháy theo đèn trần. Rồi ổn định. Dòng đầu tiên:

> PHIÊN QUẢN TRỊ: 4/72H > CẢNH BÁO: TẦN SUẤT TRUY CẬP VƯỢT NGƯỠNG AN TOÀN > KHUYẾN CÁO: DỪNG PHIÊN VÀ LIÊN HỆ QUẢN TRỊ CẤP TRÊN

Khang đọc dòng cuối. "Quản trị cấp trên." Không có quản trị cấp trên. Ga-14 là chương trình tự động. Nút 15 không phản hồi, hoặc chưa phản hồi. Dòng khuyến cáo này là mã viết sẵn từ bốn mươi năm trước, cho một tình huống mà người thiết kế giả định sẽ có ai đó ngồi ở đầu bên kia để nhận báo cáo.

Không ai ngồi đó. Hoặc có, nhưng không phải người.

Đồng hồ phiên: 05:31:22.

Năm giờ rưỡi. Khang nhập lệnh lập trình tàu:

> T-000: GA 3 → GA 14. KHỞI HÀNH: 18:20. > T-000: GA 14 → GA 3. KHỞI HÀNH: 19:00. HÀNH KHÁCH: 20.

Sớm hơn tám tiếng so với hai đêm trước. Tàu metro không có khái niệm giờ cao điểm hay giờ thấp điểm. Dưới lòng đất, sáu giờ chiều và hai giờ sáng giống hệt nhau: tối, lạnh, im.

Nhấn xác nhận. Tàu nổ máy ở cuối ke ga, rung nhẹ qua sàn bê tông. Khang ra ke ga, lên cabin, ngồi vào ghế điều khiển. Màn hình cabin hiện sơ đồ tuyến: mười bốn chấm sáng nối nhau bằng đường thẳng, ga 3 nhấp nháy xanh, ga 14 đỏ tĩnh.

Tàu rời ga 3 lúc sáu giờ hai mươi. Bóng tối nuốt cabin, chỉ còn ánh sáng từ đèn đường ray phía trước, vàng nhạt, cách nhau mỗi năm mươi mét. Tàu chạy về phía nam, qua đoạn tunnel thẳng dưới phố Nguyễn Thái Học, rẽ nhẹ ở giao lộ ngầm ga 5, tiếp tục.

Ga 7. Tàu không dừng. Qua ke ga vắng, ghế gỗ, bản đồ tuyến treo tường, đồng hồ cột chỉ một giờ bốn mươi ba. Thời gian dưới lòng đất: chậm hơn ba giờ so với mặt đất. Khang không nhìn lâu.

Ga 9. Đèn ke ga nhấp nháy ba lần, rồi tắt hai giây, rồi bật lại. Tàu chạy qua trong bóng tối ngắn. Bộ đàm trên bảng điều khiển cabin phát tạp âm: tiếng xì nhẹ xen tiếng tích, kiểu nhiễu điện từ. Lần đầu trong ba đêm bộ đàm tự phát tín hiệu.

Ga 11. Vùng sống. Tàu giảm tốc qua ke ga, Khang nhìn ra: đèn dây vàng giăng ngang hành lang, bếp cộng đồng phía nam, mùi cơm và rau luộc loáng thoáng qua khe thông gió. Không có ai trên ke ga. Giờ này, cư dân ở trong phòng, hoặc ở quảng trường, hoặc đang gói đồ.

Ga 12. Tàu chạy chậm hơn. Ga 13. Tiếng ray thay đổi, âm trầm hơn, sâu hơn. Tunnel hẹp lại, trần thấp xuống, tường bê tông có vệt nước khoáng trắng chạy dọc.

Ga 14.

Tàu dừng. Cửa mở. Ke ga trắng, sạch, ánh sáng lạnh. Hai mươi người đứng thành hai hàng dọc ke ga, mỗi người một túi xách hoặc ba lô. Im lặng. Kiểu im lặng của người đã đợi nhiều giờ và đã nghĩ xong.

An đứng cuối ke ga, lưng dựa cột bê tông, tay chắp sau lưng. Nhìn Khang bước ra khỏi cabin, gật nhẹ.

Khang đi dọc hàng người. Nhìn mặt. Mười bốn người anh chưa gặp: đàn ông trung niên, phụ nữ trẻ, cặp vợ chồng già, ba người đi một nhóm. Sáu người anh đã thấy qua lần trước: hai thành viên hội đồng tự quản, bà bán rau chợ Khu B, anh thợ điện Khu D, và hai người nữa.

Người cuối cùng trong hàng: phụ nữ khoảng ba mươi, tóc buộc gọn, mắt sưng nhẹ. Tay ôm ba lô nhỏ có gắn con gấu bông bé bằng nắm tay. Mẹ Ngọc. Đêm đầu, bà giao Ngọc cho An, quay mặt đi. Hai đêm sau, bà đăng ký lên.

– Con tôi ở đâu? bà hỏi. Giọng bình tĩnh, kiểu bình tĩnh của người đã khóc xong.

– Quỹ Long Biên. An toàn. Linh theo dõi mỗi ngày.

Bà gật. Không hỏi thêm. Bước lên toa.

An đến gần Khang, nói nhỏ:

– Ông Soát nói nhanh. Hệ thống đang tỉnh.

– Tỉnh nghĩa là gì?

An nhìn đèn trần ke ga. Đèn nhấp nháy, lần thứ ba kể từ khi tàu đến, nhịp không đều, kiểu nhấp nháy của hệ thống tự kiểm tra tải.

– Đèn. Bộ đàm. Ray. Ông Soát nói hệ thống cũ có cơ chế tự bảo vệ. Khi có quá nhiều thay đổi cùng lúc, nó bắt đầu... phản ứng.

– Phản ứng kiểu nào?

– Ông ấy không nói rõ. Chỉ nói nhanh.

Khang nhìn hai mươi người trong toa. Ngồi im, mắt nhìn thẳng, tay nắm chặt quai túi. Không ai nói. Dưới lòng đất, im lặng là ngôn ngữ mặc định.

Anh quay vào cabin. Đóng cửa. Kiểm tra sơ đồ tuyến trên màn hình: mười bốn chấm, ga 14 xanh, ga 3 đỏ tĩnh. Nhấn khởi hành.

Tàu rời ga 14 lúc bảy giờ hai phút, theo đồng hồ cabin. Trên mặt đất, có lẽ đã gần chín giờ tối. Đồng hồ key trong đầu Khang: khoảng hai giờ bốn mươi lăm phút.

Mười phút đầu bình thường. Tàu chạy bốn mươi lăm cây số giờ qua tunnel thẳng, đèn đường ray vàng nhạt lướt qua cửa kính đều đặn. Ga 13, tàu không dừng. Ga 12, không dừng. Ga 11, vùng sống, ke ga có ánh đèn dây, một bóng người đứng nhìn tàu chạy qua, tay giơ lên vẫy, chậm.

Qua ga 11, tunnel hướng bắc. Đoạn giữa ga 11 và ga 9: hai cây số, tunnel cũ nhất, xây 1987, bê tông thô, trần thấp, không có đèn LED mà chỉ có bóng đèn sợi đốt gắn trong lồng sắt cách nhau một trăm mét.

Bóng đèn đầu tiên tắt khi tàu đến gần. Rồi bóng thứ hai. Thứ ba. Như thể ai đó tắt công tắc theo thứ tự, từ nam ra bắc, nhanh hơn tàu chạy. Hai trăm mét phía trước: tối hoàn toàn. Đèn pha tàu quét lên tường bê tông cong, bóng tàu in trên tường lớn gấp đôi, méo.

Tàu chạy trong bóng tối ba mươi giây. Rồi đèn bật lại, tất cả cùng lúc, sáng hơn bình thường, chói, rồi giảm về mức cũ. Hệ thống điện dao động. Không phải hỏng. Phản ứng.

Ga 9. Tàu giảm tốc khi qua ke ga. Khang không lập trình dừng ở ga 9, nhưng tàu tự giảm từ bốn mươi lăm xuống ba mươi. Màn hình cabin nhấp nháy, dòng chữ xuất hiện rồi biến:

> KIỂM TRA TẢI TRỌNG

Rồi mất. Tàu tăng tốc trở lại, nhưng chỉ đến ba mươi lăm. Chậm hơn mười cây so với lúc đi.

Bộ đàm cabin phát tín hiệu. Không phải tạp âm lần này. Tiếng tích đều, cách nhau nửa giây, kiểu tín hiệu phát liên tục. Tần số 121.5 MHz, đúng tần số K-07. Nhưng Khang không phát tín hiệu nào. Hệ thống tự phát.

Qua ga 9, tunnel hướng bắc tiếp. Đoạn giữa ga 9 và ga 7: một cây số rưỡi. Tàu chạy ba mươi lăm cây, chậm dần. Ba mươi. Hai mươi lăm. Đèn pha nhấp nháy. Động cơ thay đổi âm, từ đều sang rung, kiểu rung của hệ thống giảm công suất có chủ ý.

Màn hình cabin:

> CẢNH BÁO: PHIÊN K0-SYS, HOẠT ĐỘNG BẤT THƯỜNG > KHUYẾN CÁO: DỪNG TÀU VÀ CHỜ XÁC NHẬN

Khang không dừng. Nhấn xác nhận tiếp tục. Tàu chạy hai mươi cây. Mười lăm. Mười. Chậm hơn người đi bộ nhanh.

Rồi dòng cuối cùng trên màn hình, dòng mà Khang chờ nhưng không muốn thấy:

> NÚT 10.0.15.1: ĐANG KẾT NỐI...

Nút 15. Ba đêm im lặng, ba đêm "không phản hồi," ba đêm Khang truy vấn mà chỉ nhận lại khoảng trống. Bây giờ, giữa tunnel, giữa bóng tối, khi tàu chở hai mươi người đang chạy mười cây số giờ về phía mặt đất, nút 15 tỉnh dậy.

Đèn cabin tắt. Tàu giảm xuống năm cây. Ba cây. Tiếng phanh từ động rít nhẹ dưới sàn, kiểu phanh tự động khi hệ thống nhận lệnh từ bên ngoài cabin.

Khang nhìn màn hình. Chữ xanh trên nền đen, nhấp nháy:

> NÚT 10.0.15.1: ĐÃ KẾT NỐI > ĐANG NHẬN LỆNH...

Tàu dừng hẳn.