Hải cầu cứu
Đêm hôm trước, Khang xuống ga 14.
An mở phòng kỹ thuật bằng chìa đồng mòn. Bên trong: tủ rack thiết bị cũ dọc tường, nhưng tầng trên cùng có ba thiết bị mới, bộ chuyển mạch, ổ cứng gắn ngoài, màn hình mỏng nối bàn phím. Cáp quang xuyên lỗ khoan trên tường, hướng sâu hơn vào đá. Khang bật màn hình: giao diện dòng lệnh, dòng đầu "K0-SYS, XÁC THỰC QUYỀN TRUY CẬP." Ba mật khẩu mặc định K-07 từ ký ức phục hồi, cả ba đều sai. Khóa mười lăm phút.
Chụp ảnh thiết bị, dây cáp, lỗ khoan. Ra ngoài. An khóa lại.
Trên đường về, anh nghĩ: ai đó lắp thiết bị mới lên hệ thống cũ, kéo cáp quang xuyên tường đá, chạy nút 10.0.14.1 ở đâu đó sâu hơn phòng này. Phòng máy chủ tìm được rồi. Nhưng cửa kỹ thuật số vẫn đóng.
Mười giờ sáng hôm sau. Công viên Thống Nhất.
Khang ngồi trên ghế đá cạnh hồ, cách lối vào phía Trần Nhân Tông hai mươi mét. Mùi nước hồ lẫn mùi lá rụng ẩm. Người đi bộ thưa thớt: hai bà cụ tập dưỡng sinh, một người chạy bộ, một ông già dắt chó. Xa hơn, phía cổng đường Nguyễn Đình Chiểu, một chiếc xe máy đỗ dưới gốc cây, người ngồi trên xe cầm điện thoại nhưng không nhìn màn hình.
Khang nhìn người đó ba giây rồi quay lại. Không bất ngờ. Xe bán tải đầu ngõ Cát Linh vẫn ở đó sáng nay khi anh ra khỏi nhà.
Mười giờ mười hai phút. Hải đến.
Không vest. Áo khoác gió màu xám, quần kaki, giày thể thao. Tóc không chải ngược như mọi lần mà rối nhẹ, kiểu người không nhìn gương trước khi ra khỏi nhà. Kính vẫn đeo nhưng gọng lệch sang phải, không chỉnh. Mắt có quầng, không đậm bằng Khang nhưng đủ rõ dưới ánh nắng.
Hải ngồi xuống cách Khang một mét trên cùng ghế đá. Không chào. Nhìn ra hồ.
Im lặng mười lăm giây. Hải nói trước.
– Tôi biết anh biết về Tuyến 0.
Khang không trả lời.
– Tôi biết từ đầu. Hải nói, giọng đều, không vòng vo. Từ khi anh bắt đầu truy cập nhật ký vận hành. Từ khi anh xuống tầng kỹ thuật ga Cát Linh lần đầu. Tài khoản anh chưa bị thu hồi, tôi biết lý do. Tôi chọn không nói.
– Tại sao.
Hải quay nhìn Khang. Mắt sau kính mỏi, kiểu mỏi không phải vì làm việc khuya mà vì không ngủ được.
– Vì tôi muốn ai đó tìm ra trước khi quá muộn. Và tôi không đủ can đảm tự mình làm.
Hải kể. Ngắn, trực tiếp, không vòng vo. Không giống Hải của bữa trưa sáu tuần trước, không giống Hải của cuộc gọi đêm khuya cảnh cáo Khang đừng quay lại. Giống người đang hết thời gian.
Tám năm trước, Hải được bổ nhiệm giám đốc Trung tâm Điều phối Metro Hà Nội. Tuần đầu tiên, một người gặp riêng ông trong phòng làm việc. Không giới thiệu tên, không đơn vị, không giấy tờ. Người đó nói: "Dưới hệ thống metro công cộng có một hệ thống thứ hai. Nhiệm vụ của ông là giữ cho hệ thống thứ nhất hoạt động bình thường. Đừng hỏi về hệ thống thứ hai."
– Tôi làm đúng như vậy. Tám năm.
Khi có sự cố ở tuyến công cộng liên quan đến Tuyến 0, Hải nhận hướng dẫn qua kênh riêng. Sửa lịch trình, chuyển ca bảo trì, đóng ga tạm thời. Ông không hỏi tại sao. Không ai ở dưới liên lạc trực tiếp.
– Cùng kênh K0-SEC-47, Khang nói.
Hải nhìn Khang. Ngạc nhiên ngắn. Tay phải dừng lại giữa chừng trên đầu gối, như người bị bắt gặp ngoài dự kiến.
– Anh biết nhiều hơn tôi tưởng. Đúng. K0-SEC-47. Tôi nhận lệnh, Duy nhận lệnh, cả hai không biết bên kia cũng nhận. Cả hai nghĩ có người ở đầu dây bên kia.
– Không có người.
– Không có. Hải nói, giọng thấp hơn. Hoặc đúng hơn: trước đây có. Nhưng lâu rồi, lệnh tự động. Tôi không biết từ bao giờ.
Gió thổi qua hồ, mang mùi tảo xanh nhẹ. Hai bà cụ tập dưỡng sinh đi ngang, không nhìn hai người đàn ông trên ghế đá.
– Nhưng gần đây, ai đó sửa hệ thống, Khang nói.
Hải gật. Tay phải nắm lại trên đầu gối, khớp ngón trắng.
– Tháng 8 năm ngoái. Tôi nhận lệnh khác thường: đóng hai ga bảo trì bốn đêm liên tục, không ghi sổ. Trước đó, lệnh tối đa một đêm. Tôi làm theo. Tuần sau, lệnh nữa: chuyển ba nhân viên ca đêm đoạn Hà Đông sang ca ngày, lý do "tái cấu trúc nhân sự." Tháng sau: bảy nhân viên. Tháng sau nữa: mười hai.
– Ông bắt đầu hỏi.
– Tôi gửi qua kênh K0-SEC-47. Hỏi lý do. Không trả lời. Gửi lần hai. Không trả lời. Lần ba, một dòng: "Không thuộc phạm vi của ông."
Hải dừng. Nhìn ra hồ. Người chạy bộ đi qua lần thứ hai, nhịp đều, tai nghe cắm, không nhìn sang.
– Tôi bắt đầu kiểm tra. Tần suất bảo trì đêm tăng: mười đêm, rồi mười lăm, rồi hai mươi hai. Camera vùng Hà Đông bị lệnh tắt ba mươi phút mỗi đêm, từ hai giờ đến hai giờ ba mươi. Lệnh tắt không đến từ kênh K0-SEC-47 mà từ SYS-ADMIN-07.
Khang nhìn Hải. SYS-ADMIN-07. Cùng tài khoản xóa hồ sơ công dân mà Minh phát hiện.
– Tôi biết SYS-ADMIN-07 thuộc P.ĐB-07, Hải nói. Nhưng khi hỏi qua kênh hành chính, câu trả lời: "Không có đơn vị nào tên P.ĐB-07 trong hệ thống." Tôi nhận lệnh từ đơn vị mà theo hệ thống không tồn tại.
Im lặng. Khang đợi.
– Tháng 10 năm ngoái, tôi nhận lệnh cuối cùng qua K0-SEC-47. Bốn dòng: "Phạm Đức Hải. Tất cả giao tiếp qua kênh này sẽ chấm dứt. Từ nay, hệ thống tự vận hành. Không can thiệp."
– Tháng 10, Khang nói. Cùng tháng mã xác nhận chuyển từ LH-001 sang SYS-AUTO.
Hải im lặng lâu. Tay trái vuốt mép ghế đá, ngón tay chạm vào rêu mọc trong khe đá.
– LH-001 là tôi. "L" là "liên lạc," "H" là Hải. Mã tôi dùng khi xác nhận lịch trình đêm cho Tuyến 0 qua hệ thống K-07. Ba tháng đầu năm ngoái, tôi còn nhận bản lịch trình và nhấn xác nhận mỗi đêm. Tháng 10, hệ thống tự xác nhận. Tôi bị cắt quyền truy cập một tuần sau đó.
Khang ngồi yên. LH-001 là Hải. Người cuối cùng nhấn nút xác nhận từ phía mặt đất trước khi hệ thống tự chạy hoàn toàn. Trước Hải là Duy. Trước Duy là Khang. Dây chuyền người nhấn nút, mỗi người biết một phần, không ai biết toàn bộ, cho đến khi không cần người nữa.
– Ai cắt quyền ông.
– Không biết. Khi tôi đăng nhập tuần sau, tài khoản LH-001 không tồn tại. Như chưa từng có.
– Ông bị xóa khỏi hệ thống mình từng xác nhận.
– Đúng. Hải nhìn Khang. Và ba tuần trước, tên tôi xuất hiện trên danh sách "tái bố trí nhân sự cấp cao" trong hệ thống nội bộ Bộ Giao thông. Danh sách đó không ai ký, không ai gửi, tự xuất hiện lúc ba giờ sáng. Cùng kiểu SYS-ADMIN-07.
Khang nhìn Hải. Mắt ông không mỏi nữa mà sắc, kiểu sắc của người đã nhìn thấy tên mình trên danh sách và hiểu danh sách đó nghĩa là gì.
– Nếu tôi lên tiếng, Hải nói thấp, tôi sẽ bị xử lý giống những người khác. Xóa ký ức nếu may. Đưa xuống nếu không. Ai đó đang dùng Tuyến 0 để thanh trừng, không phải cách ly. Những người bị đưa xuống gần đây không có hồ sơ IMT, không có lý do y khoa, chỉ có mã "ĐB" là "đặc biệt." Tôi từng nhìn danh sách hành khách khi còn quyền: bốn tháng cuối, bốn mươi phần trăm người bị đưa xuống thuộc diện "ĐB" mà không có bất kỳ giải thích nào.
Hải lấy từ túi áo khoác một phong bì giấy trắng, nhỏ, bẹp. Đặt giữa ghế đá, giữa hai người. Không đẩy về phía Khang. Chỉ đặt.
– Trước khi bị cắt quyền, tôi sao lưu. Tháng 9 năm ngoái, khi nhận lệnh chuyển mười hai nhân viên ca đêm mà không có lý do, tôi biết có gì đó sai. Tôi tải toàn bộ chứng thực quản trị xuống trước khi mất quyền.
– Toàn bộ.
– Chứng thực quản trị hệ thống K-07. Khóa kỹ thuật số phòng điều phối. Sơ đồ mạng nội bộ. Và mã truy cập nút 10.0.14.1.
Khang nhìn phong bì. Không cầm.
– Tại sao cho tôi.
– Vì anh là kỹ sư duy nhất còn sống từng vận hành Tuyến 0. Hải nói, mắt nhìn thẳng Khang. Anh biết bốn nút bấm, biết giao thức liên lạc, biết cách T-000 nhận lệnh. Nếu muốn dừng hệ thống, phải là anh.
– Ông biết tôi từng làm Tuyến 0.
– Tôi biết từ ngày nhận bổ nhiệm. Hồ sơ anh nằm trong tài liệu bàn giao: "Lê Minh Khang, BN-M7-003, ký ức khóa M-7, giám sát dài hạn." Tám năm, tôi nhận báo cáo sáu tháng một lần về tình trạng anh. Anh ngủ không yên. Anh mơ thấy tàu. Anh không nhớ. Tôi biết hết.
Gió thổi nhẹ, lá rụng trôi trên mặt hồ. Ông già dắt chó đi vòng hồ lần thứ hai.
– Ông theo dõi tôi tám năm, Khang nói. Giọng bình thản, nhưng tay trái nắm lại trên đầu gối. Ông biết tôi bị xóa ký ức. Ông biết mười bảy người chết. Và ông không làm gì.
Hải không cãi. Không giải thích. Ngồi yên, nhìn tay mình trên mép ghế đá.
– Đúng. Tôi không làm gì. Tám năm.
Im lặng lâu. Người trên xe máy phía cổng vẫn ngồi yên.
– Bây giờ ông sợ, Khang nói.
– Bây giờ tôi sợ. Hải lặp lại, không xấu hổ, không biện minh. Vì hệ thống không cần tôi nữa. Vì tên tôi trên danh sách. Vì tôi biết danh sách đó nghĩa là gì.
Khang nhìn phong bì trên ghế đá. Giấy trắng, nhẹ.
Anh nghĩ: đêm qua, ngồi trước màn hình ga 14, ba mật khẩu sai, khóa mười lăm phút. Nếu chứng thực trong phong bì này thật, anh sẽ mở được cửa kỹ thuật số mà đêm qua anh không mở được.
Anh nghĩ: Hải cho quá dễ. Tám năm im lặng, bây giờ đưa chìa khóa hệ thống cho người mà ông từng giúp giám sát. Có hai khả năng. Một: Hải thật sự sợ, và đây là hành động của người tuyệt vọng. Hai: ai đó muốn Khang dùng chìa khóa này, để có cớ xử lý anh. Truy cập trái phép hệ thống an ninh, dùng chứng thực không được phép, can thiệp vào cơ sở hạ tầng cấp quốc gia. Bẫy hoàn hảo.
Khả năng hai hợp lý hơn. Nhưng khả năng một cũng có thể đúng. Và Khang không có cách phân biệt từ bên ngoài.
– Sao tôi phải tin ông.
Hải không trả lời ngay. Nhìn ra hồ. Rồi quay lại.
– Anh không phải tin. Anh chỉ cần kiểm tra. Nếu chứng thực giả, anh sẽ biết trong năm phút. Nếu thật, anh có quyền kiểm soát Tuyến 0. Dừng tàu, mở cửa, xem danh sách, xem ai đã sửa hệ thống. Tất cả.
Hải đứng dậy. Vuốt quần bằng thói quen, dù quần kaki không có nếp để vuốt.
– Tôi đi trước. Đừng liên lạc nữa. Tôi không biết mình bị theo dõi từ bao giờ.
Hải bước đi. Không quay lại. Lưng hơi cong, vai thu, kiểu người đang cố giữ mình nhỏ nhất có thể. Không giống giám đốc Trung tâm Điều phối Metro Hà Nội. Giống người bình thường biết mình có tên trên một danh sách mà không ai muốn có tên.
Khang ngồi lại. Cầm phong bì. Nhẹ, chỉ có một USB bên trong.
Anh nhìn người trên xe máy phía cổng. Người đó vẫn ngồi, tay cầm điện thoại. Hoặc theo Khang, hoặc theo Hải, hoặc cả hai.
Khang bỏ phong bì vào túi trong áo khoác. Đứng dậy. Đi về hướng ngược với Hải.
Dù USB này thật hay bẫy, anh sẽ kiểm tra tối nay. Vì đêm qua, anh đã ngồi trước màn hình ga 14 và không mở được. Và vì hai trăm người mỗi tháng đang lên tàu không ai gác.