Người canh cửa

Soát Vé không đứng dậy ngay.

Ông ngồi trên ghế, nhìn Khang, đợi. Kiểu đợi của người muốn chắc câu trả lời vừa rồi không phải bốc đồng.

– Cậu hiểu rõ không. Ông nói, giọng phẳng nhưng chậm hơn bình thường. Tôi không chọn được truyền gì. Cậu sẽ nhận tất cả: ký ức của cậu bị M-7 khóa, ký ức của tôi bốn mươi ba năm, lẫn vào nhau, không nhãn. Não cậu phải tự phân loại. Có thể mất vài giờ. Có thể mất vài ngày.

– Tôi hiểu.

– Và có rủi ro. Soát Vé nâng tay phải, chạm vào vết lõm trên thái dương. Duy gặp tôi hai mươi phút, cách năm mét. Cậu ta run tay ba ngày sau. Cậu sẽ ngồi cạnh tôi, tiếp xúc trực tiếp. Tác động mạnh hơn nhiều lần.

– Tôi biết.

Soát Vé nhìn Khang thêm mười giây. Không phải đánh giá, là ghi nhận. Kiểu người ghi vào cuốn vở: "Lê Minh Khang. Đồng ý. 2:17 sáng."

Rồi ông đứng dậy. Kéo ghế đến gần giường sắt, đặt đối diện, cách nửa mét. Ngồi xuống.

– Đặt tay trên đầu gối. Nhắm mắt. Đừng cố kiểm soát, đừng cố chọn ký ức nào xem. Để nó chảy.

Khang ngồi trên giường, đặt tay trên đầu gối, nhắm mắt.

Soát Vé đặt tay lên vai phải Khang.

Không có cảnh báo.

Không có chuyển tiếp dần dần, không có hiệu ứng mờ dần kiểu phim. Một khoảnh khắc Khang ngồi trong phòng bê tông, khoảnh khắc sau anh đứng trong ánh sáng trắng lạnh, trần thấp, mùi thuốc sát trùng, tường gạch men trắng lốm đốm vàng.

Phòng thí nghiệm. Năm 1987.

Khang nhìn xuống tay mình: không phải tay mình. Tay to hơn, thô hơn, vết chai ở lòng bàn tay, móng đen vì đất. Tay của Soát Vé hai mươi ba tuổi. Khang đang nhìn qua mắt ông.

Phòng nhỏ, hai giường, một bàn thép không gỉ, một người mặc áo choàng trắng ngồi ghi chép. Trẻ. Kính gọng đen, tóc đen, tay sạch. Không phải Duy, Duy lúc này mới bảy tuổi ở đâu đó trên mặt đất. Người này lớn hơn, cằm vuông, mắt sáng nhưng không có nét mệt mỏi của người đã thấy quá nhiều. Ông ta ngước lên, nhìn thẳng vào mắt Soát Vé, gật.

"Anh Soát, hôm nay chúng ta thử liều mới."

Giọng nhẹ, lịch sự, kiểu bác sĩ nói với bệnh nhân mà mình đã quen. Không lạnh. Chưa lạnh. Người này còn tin mình đang cứu người.

Hình ảnh nhảy.

Khang đứng trong đường hầm tối. Đường hầm đào dở, bê tông ướt, mùi xi măng. Bốn người lính mang ông (mang Soát Vé) xuống cầu thang sắt, tay bị trói phía trước, không thô bạo nhưng chắc. Dưới chân: ray sắt mới, chưa rỉ, nằm trên nền đá dăm đầm chặt. Phía xa, ánh đèn vàng yếu từ bóng đèn dây tóc treo trần. Ga đầu tiên. Chưa có tên, chưa có số, chỉ có biển gỗ viết phấn: "Điểm tập kết 01."

Một người đàn ông đứng trên ke ga. Quân phục, cấp bậc đại úy, mặt vuông, tóc cắt ngắn. Nhìn Soát Vé bị dẫn qua, không biểu cảm. Ghi sổ. Dòng đầu tiên trong cuốn sổ đó, có thể là dòng đầu tiên trong lịch sử Tuyến 0: "Đối tượng 01. Lê Văn Soát. 23 tuổi. Nhập: 15/8/1987."

Hình ảnh nhảy.

Bóng tối. Phòng kín. Soát Vé nằm trên sàn bê tông, co người, tay ôm đầu. Tiếng hét từ phòng bên: anh công nhân cùng phòng trước đó, bây giờ ở phòng riêng, la trong đêm vì nhìn thấy ký ức không phải của mình. Đám cưới. Ao làng. Đứa trẻ chìm dưới nước. Ký ức Soát Vé tràn sang, và không có cách nào dừng.

Ba tháng cách ly. Bóng tối hoàn toàn. Không người, không ánh sáng, không tiếng. Soát Vé nằm đếm nhịp tim. Một trăm lẻ hai lần mỗi phút. Rồi tám mươi sáu. Rồi bảy mươi. Cơ thể tự điều chỉnh, quen bóng tối, quen im lặng, quen không có gì. Khi cánh cửa mở sau ba tháng, người đầu tiên bước vào ngã quỵ vì ký ức ba tháng cô đơn tràn ra trong năm phút.

Hình ảnh nhảy.

Khang đứng trên sân ga. Không phải ga 1987. Ga mới hơn: tường sơn, đèn huỳnh quang, ghế nhựa. Ga 3 hoặc ga 5, không rõ. Nhìn xuống tay: tay mình. Tay anh. Đồng phục xám, thẻ cài ngực, chữ nhỏ đọc ngược trong kính: "Kỹ sư Lê M.K."

Ký ức anh. Không phải của Soát Vé. Ký ức bị M-7 khóa, bây giờ được giải phóng bởi dòng truyền từ tay Soát Vé trên vai anh.

Sân ga vắng. Hai giờ sáng. Đèn tín hiệu nhấp nháy vàng ở đầu tunnel. Tàu T-000 sắp đến. Khang (Khang của năm năm trước) cầm bộ đàm, nghe giọng bình tĩnh bên kia: "Chuyến 0-2217. Bốn hành khách. Xác nhận khởi hành."

Khang nhấn nút. "Xác nhận."

Tàu trượt ra khỏi bóng tối. Bốn toa, đen, không đèn nội thất. Cửa mở. Bốn người bước lên, mắt lờ đờ, bước chân kéo lê, kiểu người vừa uống thuốc an thần. Cửa đóng. Tàu đi. Khang đứng nhìn, không biểu cảm, không hỏi.

Tôi nhấn nút mà không hỏi.

Hình ảnh nhảy.

Đêm khác. Sân ga khác. Ga 9. Phòng điều phối. Ba người: Khang, một kỹ sư tên Phong, và một người mà Khang không nhớ mặt nhưng nhớ giọng. Giọng nam, trung niên, bình tĩnh, quen.

Bộ đàm kêu: "Chuyến đặc biệt. Không mã đối tượng. Thực hiện."

Phong nhìn Khang. Khang nhìn màn hình: danh sách hành khách. Ba tên. Tuổi: 8, 11, 14. Cơ sở xuất phát: Trại bảo trợ xã hội số 3.

Trẻ em.

Khang nhớ rõ khoảnh khắc này, rõ hơn bất kỳ ký ức nào M-7 đã cố khóa, vì cơ thể anh nhớ dù đầu không nhớ: tay anh run, ngực anh nghẹn, mắt anh nhìn ba cái tên trên màn hình và nghĩ không.

"Từ chối xác nhận."

Phong nhìn anh. Im lặng. Rồi Phong nhấn nút xác nhận thay Khang. Không nói gì. Mặt phẳng. Phong đã nhấn nút cho hàng trăm chuyến trước đó, và sẽ nhấn cho hàng trăm chuyến nữa, vì đó là công việc, và Phong không bao giờ hỏi.

Hình ảnh nhảy.

Khang chạy trong đường hầm. Sau phòng điều phối, sau khi từ chối, sau khi gửi tin nhắn cho Tuấn. Chạy về phía cầu thang, về phía mặt đất. Tim đập trong tai. Bước chân vang trên bê tông.

Dừng lại.

Trước mặt: Soát Vé. Đứng giữa đường hầm, bóng ông tối trên nền bóng tối sâu hơn. Mặt bình thản. Đồng phục cũ. Mắt nhìn Khang.

"Ông phải giúp tôi." Khang nói, thở dốc, tay bám tường. "Họ đang đưa trẻ con xuống. Trẻ mồ côi. Không lý do. Ông biết. Ông phải giúp."

Soát Vé nhìn Khang. Mắt ông không thay đổi. Không thương xót, không lạnh lùng, chỉ có sự nhìn thuần túy, kiểu mắt người đã chứng kiến quá nhiều thứ tương tự và biết mình sẽ không can thiệp.

"Tôi không can thiệp."

"Tại sao?"

"Vì nếu tôi can thiệp, tôi truyền ký ức. Nếu tôi truyền ký ức, họ sẽ đưa cả tôi đến ga 14. Và tôi, ở ga 14, với bốn mươi năm ký ức trong đầu, sẽ phá hủy mọi người xung quanh."

Khang nhìn ông. Hiểu. Ghét. Hiểu.

Soát Vé bước sang bên. Khang chạy tiếp. Đến chân cầu thang, hai người mặc đen đã đợi sẵn. Bắt. Tiêm thuốc. Bệnh viện Phúc An. Hoàng Duy. M-7. Quên.

Và ngày hôm sau, tàu HN-2A-09 va tường cuối ray phụ lúc 2:17 sáng. Mười bảy đồng nghiệp của Khang. Chết. Vì Khang gửi cảnh báo, vì ai đó quyết định giết tất cả để diệt khẩu, vì hệ thống không cho phép ai hỏi tại sao trẻ mồ côi bị đưa xuống lòng đất.

Soát Vé biết. Đứng trong đường hầm, nhìn Khang chạy qua, biết ngày mai sẽ có người chết, và không làm gì.

Hình ảnh tắt.

Khang giật tay khỏi vai mình.

Mở mắt. Phòng bê tông. Đèn dầu. Soát Vé ngồi trên ghế, tay rút về, mắt nhìn Khang.

Khang thở dốc. Mồ hôi lạnh trên trán, trên cổ, trên lưng. Hai tay bám mép giường sắt, khớp ngón trắng. Trong đầu anh, ký ức xoáy: phòng thí nghiệm 1987 lẫn với phòng điều phối năm năm trước, mặt Duy trẻ lẫn với mặt Duy già, tiếng hét trong phòng cách ly lẫn với tiếng tàu va tường lúc 2:17, tay Soát Vé hai mươi ba tuổi bị trói lẫn với tay Khang ba mươi hai tuổi bám tường đường hầm.

Không phân biệt được đâu là mình đâu là ông.

– Uống.

Soát Vé đưa một cốc nước. Kim loại, lạnh. Khang uống. Nước chảy qua cổ họng, lạnh, thật, giúp anh neo lại vào hiện tại.

– Cậu thấy gì?

Khang đặt cốc xuống. Nhìn Soát Vé. Ông ngồi bình tĩnh, hai tay trên đùi, mắt không chớp. Bình thản đến mức kỳ lạ, bình thản đến mức tàn nhẫn, vì ông vừa cho Khang thấy ký ức kinh khủng nhất mà không hề dao động.

– Ông biết. Khang nói, giọng khàn. Đêm đó. Tôi xin ông giúp. Ông từ chối. Ngày hôm sau, mười bảy người chết.

Soát Vé không nhìn đi chỗ khác. Không né.

– Đúng.

– Ông biết sẽ xảy ra.

– Tôi biết ai đó sẽ bị trừng phạt. Không biết cách nào. Không biết bao nhiêu người.

– Nhưng ông không làm gì.

Im lặng. Soát Vé nhìn Khang. Trong ánh đèn dầu, mặt ông không thay đổi, nhưng tay phải ông nắm chặt trên đùi, ngón trỏ gõ nhẹ vào vải quần, một lần, hai lần, kiểu thói quen vô thức của người đang kiềm chế.

– Tôi ghi vào sổ. Mười bảy cái tên. Ngày. Giờ. "Thanh trừng nội bộ, lệnh không xác định." Đó là tất cả tôi làm. Ghi.

Khang nhìn ông. Ghét. Hiểu. Hai thứ đó tồn tại song song trong ngực anh, không triệt tiêu nhau.

– Ông giống Duy. Giống Hải. Biết sai, ghi lại, rồi im.

Soát Vé gật. Không phản biện, không bào chữa.

– Đúng. Tôi giống họ. Chỉ khác ở chỗ: tôi có lý do không hành động. Nếu tôi can thiệp, ký ức tôi sẽ tràn ra. Nếu ký ức tôi tràn ra, người xung quanh sẽ sụp. Không phải biện hộ. Là sự thật.

– Sự thật cũng có thể là biện hộ.

Soát Vé nhìn Khang. Im lặng dài. Rồi ông nói, giọng thấp nhất từ đầu cuộc nói chuyện, gần thì thầm:

– Cậu đúng.

Im lặng. Ngọn đèn dầu lay nhẹ. Bóng hai người trên tường bê tông gần như chồng lên nhau trong ánh sáng yếu.

– Nhưng gần đây, Soát Vé nói, giọng trở lại phẳng. Có thứ thay đổi. Không phải hệ thống. Hệ thống vẫn chạy. Thứ thay đổi là người ở dưới.

Khang chờ.

– Phong trào. "Ba mươi năm là đủ." Cậu đã thấy khẩu hiệu. Họ không chỉ viết trên tường. Họ có kế hoạch. Có tổ chức. Có người đứng đầu ở Thành Phố. Và họ muốn mở cửa ga 7 để lên.

– Tôi biết.

– Cậu biết. Nhưng cậu chưa biết: gần đây, ai đó phản ứng. Tần suất tàu tăng. Người từ vùng sống bị đưa đến ga 14. Mười hai người trong ba tháng. Tôi ghi hết. Mười hai cái tên. Tất cả là người tham gia phong trào.

Khang ngồi thẳng lại. Thông tin này khớp với dữ liệu tần suất anh đã phân tích: ga 11 xuất phát, ga 14 đích đến. Ai đó đang thanh trừng phong trào từ bên trong.

– Ai đó truy cập hệ thống tự động. Thay đổi tham số. Biến Tuyến 0 thành công cụ giết.

– Đúng. Và tôi không biết ai. Soát Vé nói. Bốn mươi ba năm tôi ở đây. Tôi biết mọi hành khách. Nhưng người điều khiển máy tính, tôi không thấy. Tôi chỉ thấy kết quả: tàu chạy nhiều hơn, người biến mất nhiều hơn, và phong trào đang bị đập tan trước khi kịp mở cửa.

Khang nhìn Soát Vé. Ông già (hay trung niên, hay bao nhiêu tuổi theo đồng hồ sinh học, Khang không biết) ngồi trên ghế gỗ trong phòng bê tông, bên cuốn vở ghi tên hàng nghìn người, và thừa nhận: ông bất lực. Bốn mươi ba năm quan sát. Ghi chép. Không can thiệp. Và bây giờ hệ thống đang vượt khỏi tầm quan sát của ông.

– Ông nói hệ thống tự chạy. Nhưng ai đó đang sửa nó. Nếu tôi truy cập nút 10.0.14.1, tôi có thể tìm ra ai.

Soát Vé gật.

– Nút đó nằm ở đâu?

– Phòng máy chủ. Ga 14. Phía sau tường ke ga, có cửa kỹ thuật. Bên trong: máy tính, cáp mạng, hệ thống điều phối gốc. Tôi đã vào đó một lần, ba mươi năm trước, khi tò mò. Không hiểu gì. Nhưng nó ở đó.

Khang ghi nhớ. Ga 14. Phòng máy chủ. Phía sau tường ke ga. Anh cần xuống lại, đến nơi anh đã đến nhưng chưa khám phá hết. Lần trước anh vào Thành Phố Thứ Hai qua cửa bê tông. Lần tới anh cần vào phòng kỹ thuật.

Soát Vé đứng dậy. Đi đến kệ sách. Lấy cuốn vở dày xuống, đặt lên bàn trước mặt Khang.

– Cầm đi.

Khang nhìn cuốn vở. Bốn mươi ba năm. Hàng nghìn cái tên.

– Ông chắc không?

– Tôi giữ bốn mươi ba năm. Đủ rồi. Soát Vé nói, giọng phẳng, nhưng tay ông rời cuốn vở chậm, như thả thứ gì đó đã mang quá lâu. Nếu cậu tìm ra ai đang sửa hệ thống, nếu cậu muốn phơi bày, cuốn vở này là bằng chứng. Mỗi cái tên, mỗi ngày, mỗi chuyến tàu. Không có gì chính xác hơn người đứng đếm.

Khang cầm cuốn vở. Nặng. Nặng hơn phong bì của Duy, nặng hơn thẻ nhớ dưới bồn rửa, nặng hơn bất kỳ bằng chứng nào anh từng giữ. Vì đây không phải dữ liệu. Là tên người.

– Một điều nữa. Soát Vé nói khi Khang đứng dậy, cầm vở, chuẩn bị ra cửa.

Khang quay lại.

– Lệnh M-7 xóa ký ức cậu. Ai đó ra lệnh: "Xóa hết. Thả về. Nếu nhớ lại, đưa xuống."

Khang đứng yên. Câu đó anh vừa nghe trong dòng ký ức truyền: giọng ai đó, không mặt, không tên, chỉ có lệnh.

– "Nếu nhớ lại, đưa xuống." Cậu đang nhớ lại. Nghĩa là đồng hồ đang chạy. Ai giám sát hồ sơ cậu sẽ biết. Và họ sẽ đến.

Khang nhìn Soát Vé. Ông đứng bên kệ sách trống (chỗ cuốn vở vừa nằm), tay buông hai bên, mặt bình thản, nhưng mắt ông có thứ mà Khang chưa từng thấy: lo ngại. Không phải lo cho mình. Lo cho người khác. Bốn mươi ba năm không lo cho ai vì không có ai để lo, bây giờ có Khang đứng trước mặt, và ông biết: Khang sẽ bị lấy đi, sớm hay muộn.

– Tôi biết, Khang nói.

Rồi anh quay người, mở cánh cửa thép bánh xe, bước ra hành lang tối. An đợi bên ngoài, ngồi trên bậc cầu thang, chân co, đầu gối ôm ngực, ngủ gật. Khi nghe tiếng cửa, cậu bé mở mắt, nhìn Khang, nhìn cuốn vở trong tay anh, không hỏi.

Đứng dậy. Đi trước. Dẫn Khang lên.