Hoàng Duy không biết

Một giờ chiều. Biệt thự Hoàng Duy, đường Hoàng Hoa Thám, Ba Đình. Khang đến bằng xe buýt, xuống cách hai trăm mét, đi bộ. Cổng sắt đen, tường gạch trát vàng, cây bàng che nửa sân. Ông mở cửa trước khi Khang bấm chuông, đứng trong khung cửa, áo sơ mi trắng, tay phải cầm khăn lau mắt kính.

– Cậu gọi sáng nay.

– Tôi cần ông xem thứ này.

Duy nhìn Khang. Lau kính, đeo lại, bước sang bên. Khang vào. Phòng khách quen: sách trên kệ, bàn trà gỗ, cửa sổ nhìn ra vườn sau. Lần thứ tư anh ngồi trong phòng này. Lần đầu, Duy nói "quên là lòng tốt." Lần hai, Duy cho xem hồ sơ và nói "tôi không phải đồng minh." Lần ba, Duy cho số liệu IMT thật. Mỗi lần, ông hé thêm một lớp. Không phải vì tin tưởng, mà vì Khang mang đến thông tin mà Duy cần nhưng không tự tìm được.

Hôm nay cũng vậy.

Khang mở sổ tay, đặt trên bàn, trang bảng tính viết tay: sáu tháng, sáu dòng, tần suất tăng, tỷ lệ ĐB tăng, đường cong lũy thừa.

Duy đeo kính, nhìn. Im lặng lâu. Ngón tay chạy dọc cột số, dừng ở tháng giêng.

– Số này... không phải của tôi.

Khang chờ.

– Ý tôi là: khi tôi còn giám sát, tối đa mười đêm mỗi tháng. Và luôn có mã đối tượng. Luôn. Dù là A, B, hay C. Mỗi người có hồ sơ, có đánh giá, có lý do. Không bao giờ chỉ có "ĐB."

– Ba tháng gần nhất: tất cả là ĐB. Không một hồ sơ IMT.

Duy đặt tay xuống bàn. Nhìn sổ tay, nhìn Khang, nhìn lại sổ tay.

– Ai cung cấp dữ liệu này cho cậu?

– Dữ liệu K-07. Thẻ nhớ tôi sao lưu trước khi bị xóa ký ức.

– Thẻ nhớ, Duy lặp lại, giọng phẳng nhưng mắt hẹp lại. Cậu có bản sao dữ liệu hoạt động của Tuyến 0 trong năm năm qua.

– Sáu tháng cuối. Đủ để thấy đường cong.

Duy im. Đứng dậy, đi đến cửa sổ, đứng quay lưng. Thói quen Khang đã thấy ba lần: khi Duy cần nghĩ, ông quay lưng, nhìn ra vườn, hai tay đan sau lưng, rửa tay không nước. Tics vô thức. Khi quay lại, ông đã có câu trả lời, hoặc ít nhất có câu hỏi tốt hơn.

Lần này ông đứng lâu hơn. Hai phút. Ba phút. Khang đếm trong đầu.

– Tôi nghỉ hưu ba năm rồi.

Giọng Duy nhẹ hơn bình thường. Không phải giọng giảng bài, không phải giọng giải thích y khoa. Gần hơn với giọng người đang nói với chính mình.

– Ba năm. Tôi biết hệ thống vẫn chạy. Biết Ga-14 vẫn ra lệnh. Biết tàu vẫn chạy mỗi đêm. Nhưng tôi cho rằng... cho rằng nó vẫn trong biên độ. Năm, sáu đêm mỗi tháng. Mỗi chuyến có hồ sơ. Mỗi người có lý do. Tôi cho rằng...

Duy dừng, tay sau lưng nắm chặt hơn.

– Tôi cho rằng nếu tôi không nhìn, nó sẽ ổn.

Ông quay lại. Nhìn Khang.

– Hai mươi hai đêm mỗi tháng. Ba chuyến mỗi đêm. Không hồ sơ. Cậu biết điều đó có nghĩa gì không?

– Biết.

– Nghĩa là Ga-14 không còn cần lý do. Không cần y khoa. Không cần đánh giá. Chỉ cần lệnh. Và hệ thống chấp hành.

Duy ngồi xuống. Lấy kính ra, lau, tay run nhẹ. Lần đầu Khang thấy tay Duy run. Ông là người kiểm soát mọi thứ, kiểm soát giọng nói, kiểm soát biểu cảm, kiểm soát lượng thông tin tiết lộ mỗi lần gặp. Tay run là thứ ông không kiểm soát được, và việc ông để Khang thấy có nghĩa: ông thực sự bất ngờ.

– Ông nói "ba người." Hải, ông, Ga-14. Nếu ông nghỉ hưu ba năm, nếu Hải chỉ quản lý mặt nổi, thì Ga-14 đang chạy hệ thống một mình. Không ai kiểm tra. Không ai phản biện.

Duy gật. Chậm.

– Khi tôi còn trong hệ thống, ít nhất có hai bước: Ga-14 ra lệnh, tôi xem hồ sơ, tôi có quyền phản đối. Năm 2027, khi Ga-14 ra lệnh đưa tất cả IMT xuống, tôi phản đối. Lệnh không đổi, nhưng ít nhất Ga-14 biết có người không đồng ý. Bây giờ tôi không ở đó. Không ai phản đối. Ga-14 muốn gì làm nấy.

– Ông biết Ga-14 là ai không?

Im lặng. Duy đặt kính lên bàn, nhìn Khang.

– Không. Mười lăm năm, tôi nhận lệnh qua kênh mã hóa một chiều. Chỉ có mã vào, không có mã ra. Tôi gửi báo cáo, phản hồi, nhưng không bao giờ nhận xác nhận từ ai cụ thể. Chỉ có lệnh tiếp theo. Đúng giờ, đúng format, không sai một dấu.

– Ông không tò mò?

Duy nhìn Khang. Mắt ông có thứ gì đó mà Khang nhận ra: xấu hổ. Không nhiều, không lộ liễu, nhưng có. Kiểu xấu hổ của người thông minh biết mình đã cố tình không hỏi câu hỏi hiển nhiên vì sợ câu trả lời.

– Tôi tò mò. Nhưng không tìm. Vì nếu tìm ra, tôi sẽ phải đối mặt với người ra lệnh nhốt hai nghìn người không có lý do y khoa. Và tôi sẽ phải chọn: im hoặc hành động. Tôi đã chọn im hai mươi năm. Tìm ra danh tính sẽ bắt tôi phải chọn lại. Và tôi sợ lần này sẽ lại chọn im.

Câu nói đó dài hơn mọi câu Duy từng nói với Khang. Và thật hơn. Không có ẩn dụ y khoa, không có lớp bảo vệ bằng thuật ngữ, không có khoảng cách giữa bác sĩ và bệnh nhân. Chỉ có một người đàn ông năm mươi tuổi ngồi trong phòng khách thừa nhận: ông biết sai từ lâu, và ông đã chọn không biết thêm để khỏi phải hành động.

Khang để im lặng trôi. Không nhận xét, không phán xét. Anh cần Duy, và phán xét sẽ đóng cửa mà Duy vừa hé.

– Còn thứ nữa. Khang lật trang sổ tay. Ga 11 xuất hiện trong cột "điểm xuất phát hành khách." Mười hai người trong ba tháng gần nhất, lên tàu tại ga 11, đến ga 14.

Duy nhìn. Im. Rồi:

– Ga 11 là vùng sống. Người ở bên trong Thành Phố.

– Đúng. Người ở dưới đang bị đưa đến ga 14. Ga Chết. Một chiều.

Duy đứng dậy lần thứ hai. Lần này không đi đến cửa sổ. Đi đến kệ sách, đứng trước kệ, tay cầm mép kệ, không lấy sách nào. Khang nhìn tay ông: trắng, ngón nắm chặt, khớp ngón nổi.

– Phong trào. Duy nói, giọng gần thì thầm. "Ba mươi năm là đủ." Tôi nghe về nó trước khi nghỉ hưu. Cư dân muốn lên. Có tổ chức. Có kỷ luật.

– Và ai đó đang dọn dẹp.

Duy quay lại. Nhìn Khang.

– Nếu phong trào thành công, nếu cư dân mở cửa ga 7, nếu năm nghìn người bước lên mặt đất, trong đó có hai trăm người có ký ức lây nhiễm... Duy không nói hết câu. Không cần. Cả hai đều biết phần tiếp theo: hỗn loạn, hoảng sợ, và không ai trên mặt đất sẵn sàng cho điều đó.

– Nhưng dọn dẹp bằng cách đưa người đến ga 14 không phải giải pháp. Đó là giết.

Duy im. Khang biết ông đang nghĩ. Ông là nhà khoa học, ông quen với logic, với cân nhắc lợi hại, với "giải pháp nhân đạo hơn." Nhưng ga 14 không nhân đạo. Ga 14 là biến mất. Là một chiều. Là tên gọi đẹp cho thứ mà ở bất kỳ nơi nào khác gọi là mất tích cưỡng bức.

– Tôi cần ông giúp tôi tìm Ga-14. Khang nói, giọng đều, không yêu cầu, không đe dọa. Nêu sự kiện.

Duy nhìn anh.

– Tại sao tôi nên giúp cậu?

– Vì ông nói: "Bây giờ ta có cùng kẻ thù." Lần gặp đầu tiên. Ông nói câu đó.

Duy im. Nhìn xuống tay. Nhìn lại Khang.

– Tôi nói nhiều thứ. Không phải tất cả đều thật lúc tôi nói. Nhưng câu đó...

Duy gật.

– Câu đó thật.

– Vậy giúp tôi. Ông biết kênh mã hóa. Ông biết cách nhận lệnh. Ông biết cách gửi báo cáo. Nếu có cách truy ngược nguồn...

– Không. Duy lắc đầu, dứt khoát. Một chiều. Tôi đã thử. Năm 2019, khi tôi phản đối lệnh đưa nhóm C xuống. Tôi cố truy ngược kênh liên lạc. Mỗi lần gửi, tín hiệu qua bốn lớp chuyển tiếp, cuối cùng đến một nút mà tôi không giải mã được. Tôi không phải kỹ sư mạng. Tôi là bác sĩ thần kinh.

– Nhưng tôi là kỹ sư. Và tôi có dữ liệu K-07.

Duy nhìn Khang. Nghĩ. Tay vẫn nắm mép kệ sách.

– Cậu nghĩ cậu có thể truy ngược?

– Tôi nghĩ tôi có thể thử. Nhưng cần kênh liên lạc cũ của ông. Mã vào, giao thức, thời gian gửi, bất kỳ thứ gì ông còn giữ.

Im lặng dài. Duy bước ra khỏi kệ sách, đi đến bàn làm việc góc phòng, mở ngăn kéo dưới cùng, lấy ra phong bì giấy nâu, dày, đặt lên bàn trà.

– Tôi giữ tất cả. Bản sao mã hóa, nhật ký liên lạc, lịch nhận lệnh. Mười lăm năm. Giấy, không số hóa, không lưu trên máy.

Khang nhìn phong bì. Dày khoảng hai phân. Mười lăm năm ghi chép bằng tay, trên giấy, bởi một người đã chuẩn bị cho ngày này từ lâu mà không thừa nhận.

– Ông giữ suốt.

– Tôi không giữ vì muốn giúp ai. Tôi giữ vì... Duy dừng, tìm từ. Vì nếu một ngày ai đó hỏi tôi: "Ông đã làm gì?", tôi muốn có câu trả lời dài hơn "tôi im."

Khang cầm phong bì. Nặng.

– Cậu lấy đi. Nhưng Khang.

Khang nhìn lên.

– Nếu cậu tìm ra Ga-14, cậu sẽ gặp người đã ra lệnh nhốt năm nghìn người, giết (gián tiếp hoặc trực tiếp) không biết bao nhiêu, xóa ký ức hàng trăm, và vận hành hệ thống bốn mươi năm mà không ai biết. Người đó không phải kiểu người để cho cậu hỏi rồi đi.

– Tôi biết.

– Cậu có sợ không?

Khang không trả lời. Đứng dậy, cầm phong bì, bỏ vào ba lô. Đi ra cửa.

– Ông Duy.

Duy nhìn từ trong phòng khách.

– Nếu hệ thống mất kiểm soát, ông nói cả trên lẫn dưới sẽ sụp. Nó đang mất kiểm soát.

Duy gật. Không nói gì. Đóng cửa sau khi Khang đi qua cổng.

Trên xe buýt về ga Cát Linh, Khang ôm ba lô trên đùi, bên trong phong bì dày hai phân chứa mười lăm năm nhật ký liên lạc giữa một bác sĩ thần kinh và một bóng ma có mật danh.

Duy sợ. Lần đầu Khang thấy ông sợ thật, không phải sợ kiểu "tôi đã nói rồi," mà sợ kiểu "tôi không biết chuyện gì đang xảy ra và tôi không còn kiểm soát được." Một người đã kiểm soát bộ nhớ người khác bốn mươi năm, bây giờ phát hiện hệ thống mà ông giúp tạo ra đã vượt khỏi tầm tay, đang ăn nhanh hơn, đang giết nhanh hơn, và ông không biết ai đang cầm lái.

"Nếu hệ thống mất kiểm soát, tất cả sẽ sụp. Cả trên lẫn dưới."

Duy nói câu đó lần gặp thứ hai. Bây giờ, sau dữ liệu tần suất, câu đó không còn là cảnh cáo. Là mô tả hiện trạng.

Xe buýt dừng ở Nguyễn Thái Học. Khang xuống, đi bộ dọc phố, qua quán phở góc đường, lên tầng năm, khóa cửa, kéo rèm. Ngồi xuống bàn, lấy phong bì ra, mở.

Bên trong: mười hai phong bì nhỏ hơn, mỗi phong bì ghi năm bằng bút bi xanh, nét chữ đều, nghiêng phải (2010, 2011, 2012... đến 2024). Khang lấy phong bì 2010 ra trước. Giấy A4 gấp đôi, viết tay cả hai mặt. Dòng đầu: "03/02/2010, 22:47. Lệnh số K0-0043. Nội dung: xác nhận đưa đối tượng mã B-012 vào lộ trình. Ghi chú: đối tượng nữ, 34 tuổi, IMT cấp B, phạm vi 1.5m. Không chống cự."

Khang đọc tiếp. Mỗi lệnh ghi đầy đủ: thời gian nhận, mã lệnh, nội dung, đặc điểm đối tượng, ghi chú cá nhân của Duy. Phong bì 2010 có mười bảy lệnh. Phong bì 2011 có hai mươi hai. Năm 2015, ba mươi sáu. Năm cuối cùng Duy còn trong hệ thống, 2023, bốn mươi bốn lệnh, gần bốn lệnh mỗi tháng.

Nhưng quan trọng hơn số lượng là ghi chú. Duy ghi chú mỗi lệnh bằng một hai dòng, giọng lâm sàng, nhưng càng về sau càng có thêm thứ khác. Năm 2010: "Đối tượng hợp tác. Quy trình chuẩn." Năm 2018: "Đối tượng 14 tuổi. Yêu cầu xem lại tiêu chí tuổi. Không phản hồi." Năm 2022: "3 đối tượng cùng lệnh. Không hồ sơ y khoa. Lần đầu nhận lệnh không kèm đánh giá."

Mười lăm năm. Ba trăm bốn mươi lệnh. Mỗi lệnh là một người, đôi khi hai, đôi khi ba. Duy viết tất cả xuống, không bỏ lệnh nào, bằng nét chữ không thay đổi suốt mười lăm năm, như thể hành động ghi chép là cách duy nhất ông giữ lại bằng chứng rằng mình đã ở đó, đã thấy, đã biết.

Và ở dưới cùng, một tờ giấy gấp tư, không nằm trong phong bì nào. Giấy mới hơn, nét bút đậm hơn, viết gần đây:

"Mã kênh liên lạc: K0-SEC-47. Giao thức: AES-256, khóa xoay 72 giờ. Nút chuyển tiếp cuối cùng mà tôi biết: 10.0.14.1, nội bộ, không phải mạng công cộng. Nút này nằm trong hệ thống mạng K-07, không phải mạng metro hiện đại. Ai vận hành nút này, vận hành Ga-14."

Khang đọc. Đọc lại. Ba trăm bốn mươi lệnh trong mười lăm năm, và một địa chỉ mạng nội bộ. Đó là tất cả những gì Duy có sau hai thập kỷ trong hệ thống: giấy viết tay, bốn con số cách nhau bằng dấu chấm, và sự xấu hổ của người biết quá nhiều nhưng hành động quá ít.

Khang mở máy tính.