Giao thức M-7

Căn hộ Khang lúc mười giờ đêm.

Anh ngồi ở bàn làm việc, laptop mở, hai cốc trà trên bàn (một nguội, một vừa pha), sổ tay đặt bên cạnh. Trước mặt: mười hai ảnh chụp hồ sơ bệnh viện Linh gửi qua tin nhắn mã hóa, đã in ra giấy A4 tại tiệm in tự phục vụ gần ga Cát Linh. Mười hai trang, mười hai người, mười hai bộ não bị can thiệp.

Khang bắt đầu từ cái tên: Giao thức M-7. Hoàng Duy gọi nó là "giao thức," không phải "phương pháp điều trị" hay "liệu pháp." Giao thức: một bộ quy tắc được định sẵn, thực hiện theo trình tự, lặp lại được trên nhiều đối tượng. Ngôn ngữ kỹ thuật, không phải ngôn ngữ y khoa. M có thể là Memory, hoặc một mã nội bộ khác.

Tìm trên trình duyệt: "Protocol M-7" + "memory suppression" + "Hoang Duy." Không kết quả. "Giao thức M-7" + "xóa ký ức." Không kết quả. Thuật ngữ không tồn tại trong bất kỳ cơ sở dữ liệu công khai nào. Nội bộ hoàn toàn.

Khang chuyển hướng. Quay lại bài báo năm 2023 mà anh tìm được ở chương trước: "Targeted memory erasure using low-frequency electromagnetic stimulation: preliminary results." Tác giả: H.D. Hoang et al. Bài này anh chỉ đọc tóm tắt. Hôm nay anh tìm toàn văn.

Không có trên tạp chí gốc. Liên kết chết. Nhưng trên một trang lưu trữ học thuật không chính thức, dạng kho tài liệu mở mà nghiên cứu sinh hay dùng, bài báo xuất hiện dưới trạng thái "retracted" (đã rút). Toàn văn vẫn còn, vì trang lưu trữ giữ bản sao trước khi bị rút.

Bài báo mười bảy trang. Khang đọc từ đầu.

Tóm tắt: nghiên cứu trên mười sáu đối tượng (mười hai nam, bốn nữ, tuổi 25 đến 45) có ký ức chấn thương liên quan đến "sự kiện nghề nghiệp nghiêm trọng." Phương pháp: kết hợp kích thích điện từ xuyên sọ tần số thấp (rTMS, 1-5 Hz) tại vùng hồi hải mã và vỏ não trước trán, với chất ức chế tái củng cố ký ức (propranolol liều cao kết hợp hợp chất thử nghiệm ZD-4712). Quy trình: kích hoạt ký ức mục tiêu bằng gợi ý nghe-nhìn, sau đó áp dụng rTMS + hóa chất trong cửa sổ tái củng cố (4-6 giờ sau kích hoạt). Lặp lại 5-7 lần trong 14-21 ngày.

Kết quả: 75% đối tượng (12/16) mất hoàn toàn ký ức mục tiêu sau 21 ngày. 12,5% (2/16) giảm ký ức nhưng không mất hoàn toàn. 12,5% (2/16) không phản ứng. Theo dõi 6 tháng: 10/12 đối tượng nhóm thành công không có dấu hiệu hồi phục ký ức. 2/12 có ký ức mục tiêu xuất hiện trong giấc mơ nhưng không nhận ra là ký ức thật.

Kết luận: "Phương pháp kết hợp rTMS tần số thấp và ức chế tái củng cố hóa học cho kết quả có ý nghĩa trong việc đè nén ký ức chọn lọc. Tuy nhiên, ký ức không bị phá hủy, chỉ bị ức chế tiếp cận. Trong điều kiện kích thích phù hợp, ký ức có thể phục hồi."

Khang đọc lại câu cuối: "Ký ức không bị phá hủy, chỉ bị ức chế tiếp cận. Trong điều kiện kích thích phù hợp, ký ức có thể phục hồi."

Không phá hủy. Ức chế. Như đặt một bức tường giữa ký ức và ý thức: ký ức vẫn ở đó, nguyên vẹn, nhưng không tìm được đường đến bề mặt. Trừ khi có "kích thích phù hợp."

Anh viết vào sổ tay: "M-7 = rTMS + propranolol + ZD-4712. Không xóa, chỉ đè nén. Ký ức vẫn còn. Cần kích thích để phục hồi."

Khang đứng dậy, đi vào bếp, đun nước, pha trà mới. Lapsang souchong, mùi khói nhẹ. Mang cốc trà về bàn, ngồi xuống. Đọc tiếp bài báo.

Phần phương pháp chi tiết hơn tóm tắt. Đối tượng được cho xem hình ảnh, nghe âm thanh, hoặc tiếp xúc với đồ vật liên quan đến ký ức mục tiêu, để kích hoạt ký ức đó từ trạng thái lưu trữ dài hạn sang trạng thái hoạt động (quá trình gọi là "tái củng cố"). Trong cửa sổ tái củng cố (khoảng bốn đến sáu giờ sau kích hoạt), não bộ phải "ghi lại" ký ức vào bộ nhớ dài hạn. Nếu trong khoảng thời gian đó, hồi hải mã bị ức chế bằng rTMS và hóa chất ngăn tái củng cố, ký ức sẽ không được ghi lại đúng cách. Kết quả: ký ức mờ dần, mất khả năng truy cập có ý thức, nhưng vẫn tồn tại ở dạng ngầm (trí nhớ thủ tục, trí nhớ cảm xúc).

"Vẫn tồn tại ở dạng ngầm."

Khang dừng lại. Nghĩ về tiếng tàu. Năm năm, mỗi đêm, nhịp 0,8 giây, bánh sắt trên ray. Không phải ký ức có ý thức, vì anh không "nhớ" tiếng tàu. Anh "nghe" nó, trong giấc mơ, trong khoảng lặng trước khi ngủ, trong tiếng rung nhẹ từ sàn nhà. Trí nhớ cảm xúc. Trí nhớ thủ tục. Ký ức ngầm mà M-7 không chạm tới, rò rỉ qua kẽ hở.

Giấc mơ về sân ga. Giấc mơ về người mặc đồng phục cũ. Giấc mơ về chữ trên tường. Tiếng loa: "Hành khách Lê Minh Khang. Ga tiếp theo: đích đến cuối cùng." Tất cả không phải ảo giác. Là ký ức ngầm đang tìm đường lên bề mặt.

Và nếu ký ức không bị phá hủy, chỉ bị đè nén, thì tất cả vẫn ở đó. Tất cả những gì anh đã trải qua trong ba tháng "điều trị," tất cả những gì xảy ra trước tai nạn, tất cả những gì anh biết về Dự án 0 và Tuyến 0 và lý do mười bảy người chết, tất cả nằm nguyên trong hồi hải mã, bị nhốt sau bức tường mà Hoàng Duy dựng lên bằng sóng điện từ và hóa chất.

Bức tường đang nứt.

Khang mở phần thảo luận của bài báo. Hoàng Duy viết:

"Hạn chế chính của phương pháp là tính thuận nghịch. Ký ức bị đè nén có thể phục hồi nếu đối tượng tiếp xúc lại với kích thích gốc (context reinstatement). Ví dụ: đối tượng có ký ức chấn thương liên quan đến nơi làm việc sẽ có nguy cơ phục hồi cao nếu quay lại nơi làm việc đó hoặc tiếp xúc với âm thanh, mùi, hình ảnh liên quan."

"Kích thích gốc."

Khang đặt tách trà xuống. Nhìn ra cửa sổ. Ga Cát Linh bên kia đường, đèn an ninh nhấp nháy, sân ga tối. Anh sống ở đây năm năm. Đối diện ga metro. Mỗi ngày đi qua sân ga, nghe tiếng tàu, ngửi mùi dầu máy và bê tông, nhìn đường ray và cửa toa và bảng điện tử. Mỗi ngày, não anh tiếp xúc với kích thích gốc: metro.

Ai cho anh căn hộ đối diện ga Cát Linh? Hợp đồng thuê nhà ký sẵn, trả trước sáu tháng. Ai đó đặt anh ở đây, đối diện ga, nơi mỗi ngày anh hít thở metro. Nếu mục đích là giữ ký ức bị đè nén, đây là vị trí tệ nhất. Nhưng nếu mục đích là...

Nếu mục đích là kích hoạt lại.

Khang ngồi thẳng. Ý nghĩ đó đến rõ, lạnh, logic. Ai đó đặt anh ở đối diện ga metro, biết rằng tiếp xúc hàng ngày với kích thích gốc sẽ từ từ phá vỡ bức tường M-7 dựng lên. Ai đó muốn anh nhớ lại. Không phải ngay, mà từ từ, qua năm năm, từng mảnh, từng giấc mơ, từng tiếng tàu.

Ai đó không muốn anh quên vĩnh viễn. Ai đó muốn anh quên đủ lâu, rồi nhớ.

Hoàng Duy? Ông ta nói "Tôi biết cậu sẽ đến." Ông ta nói "Sớm muộn thôi." Ông ta không ngạc nhiên. Ông ta đợi. Ông ta thiết kế giao thức, biết nó không hoàn hảo, biết ký ức sẽ quay lại, và đặt Khang ở nơi ký ức quay lại nhanh nhất.

Hay người khác? "Người thứ nhất" mà Hoàng Duy nhắc, người đã nhớ hết, đã đến nhà ông ta, đã nói bốn chữ rồi đi.

Khang ghi vào sổ tay:

"Giả thuyết: căn hộ đối diện ga Cát Linh không phải ngẫu nhiên. Ai đó đặt tôi ở đây để kích thích gốc liên tục phá vỡ M-7. Ai đó muốn tôi nhớ. Hoàng Duy? Người thứ nhất? Hay ai khác trong hệ thống?"

"Nếu đúng: tiếng tàu trong đầu tôi mỗi đêm không phải triệu chứng. Đó là ký ức đang phá tường. Giấc mơ sân ga là ký ức đang tìm đường lên. Tiếng loa gọi tên tôi là ký ức gần nhất với bề mặt."

"Và nếu ký ức đang phục hồi tự phát nghĩa là: bức tường M-7 đã quá yếu. Kích thích phù hợp sẽ phá vỡ hoàn toàn. Kích thích đó là gì? Quay lại Tuyến 0? Xuống ga 7? Nghe tần số 121.5 MHz ở khoảng cách gần?"

Khang đọc phần cuối bài báo: ghi chú rút bài.

"Bài báo bị rút theo yêu cầu tác giả, tháng 6 năm 2023. Lý do: 'Dữ liệu cần kiểm chứng thêm trước khi công bố.' Không có đính chính, không có bản cập nhật."

Rút bài theo yêu cầu tác giả. Hoàng Duy tự rút. Không phải tạp chí phát hiện sai phạm, không phải đồng nghiệp phản đối. Ông tự rút, sau khi đã công bố, sau khi dữ liệu đã nằm trên mạng đủ lâu để ít nhất một trang lưu trữ sao lưu. Rút đủ muộn để ai tìm vẫn tìm được, nhưng rút đủ sớm để không trở thành mục tiêu chính thức.

Hoàng Duy chơi cả hai phía. Xóa ký ức cho Dự án 0, đồng thời để lại dấu vết cho ai muốn tìm. Bài báo. Địa chỉ trên nghiên cứu. Trang cuối trong hồ sơ bệnh viện. Căn hộ đối diện ga metro.

Ông ta không phải kẻ tốt. Ông ta cũng không hoàn toàn là kẻ xấu. Ông ta là người biết mình đang làm gì, biết nó sai, và để lại đường thoát cho ai đủ kiên nhẫn đi theo.

Hoặc ông ta là người thận trọng. Để lại bằng chứng phòng trường hợp cần đổi phe.

Mười một giờ ba mươi. Khang tắt laptop, đóng sổ tay. Đi ra ban công, đứng nhìn ga Cát Linh. Đèn ga tắt dần, đèn an ninh nhấp nháy. Phố vắng. Gió đêm mát, mùi lá sấu, mùi bụi.

Tiếng tàu trong đầu bắt đầu, nhẹ, xa, nhịp 0,8 giây. Nhưng tối nay Khang nghe nó khác. Không phải tiếng ảo giác nữa, không phải triệu chứng tâm lý. Đó là ký ức thật, bị nhốt năm năm, đang gõ cửa. Mỗi đêm gõ mạnh hơn. Mỗi đêm bức tường mỏng hơn.

Bài báo Hoàng Duy viết: ký ức bị đè nén sẽ phục hồi khi tiếp xúc kích thích gốc. Năm năm sống đối diện ga metro, năm năm kích thích gốc liên tục, năm năm bức tường M-7 bị bào mòn. Và bây giờ, sau khi xuống Tuyến 0, sau khi đứng ở ga 7, sau khi nghe tiếng tàu thật ở khoảng cách mười mét, bức tường gần như đổ.

Nếu ký ức đang phục hồi tự phát... kích thích đã được kích hoạt. Không phải ai đó kích hoạt. Chính tôi kích hoạt bằng cách quay lại Tuyến 0.

Hệ thống gọi anh quay lại. Tiếng loa mỗi đêm: "Hành khách Lê Minh Khang." Tài khoản metro vẫn hoạt động năm năm. Căn hộ đối diện ga. Tất cả dẫn anh về Tuyến 0. Và khi anh quay về, kích thích gốc ở mức tối đa, bức tường vỡ, ký ức trở lại.

Ai đó muốn anh nhớ.

Câu hỏi không còn là "tại sao tôi quên" mà là "tại sao ai đó muốn tôi nhớ lại."

Khang quay vào, nằm xuống giường, không bật đèn, không uống thuốc ngủ. Nhắm mắt.

Căn hộ im. Tiếng quạt trần, tiếng nước trong ống thoát, tiếng tivi nhà hàng xóm vọng qua tường mỏng. Những âm thanh bình thường, quen, vô hại. Nhưng bên dưới lớp âm thanh đó, tiếng khác bắt đầu: nhịp 0,8 giây, bánh sắt trên ray, rõ hơn mọi đêm. Không phải xa nữa. Gần, ngay dưới sàn, ngay dưới giường, như đoàn tàu đang chạy trong tầng hầm tòa nhà.

Khang biết không có đường ray dưới tòa nhà này. Ga Cát Linh cách đây hai trăm mét, đường ray Tuyến 0 sâu ba mươi lăm mét. Nhưng não anh không phân biệt: ký ức ngầm đang phát tín hiệu, và tín hiệu đó mang theo âm thanh, rung động, cảm giác. Bài báo Hoàng Duy ghi: "Trí nhớ cảm xúc và trí nhớ thủ tục không bị ảnh hưởng bởi giao thức." Nghĩa là phần não chịu trách nhiệm cho cảm giác (nghe, thấy, ngửi) vẫn giữ nguyên dữ liệu cũ. Và dữ liệu đó đang phát lại.

Trong tiếng tàu, lần đầu tiên, anh nghe thêm thứ khác. Không phải tiếng loa. Tiếng bước chân. Nhiều bước chân, trên sân ga, nhịp đều, kiểu bước chân người đi theo hàng, có trật tự, không vội. Bước chân của người được dẫn đi, không phải bước chân của người tự đi.

Ký ức mới. Hoặc ký ức cũ đang lộ mặt.

Anh không mở mắt. Để ký ức chạy, để bức tường nứt thêm, để tiếng bước chân rõ hơn. Trong bóng tối sau mí mắt, anh thấy hình ảnh mờ: sân ga tối, đèn vàng, ray sáng bóng. Người mặc đồng phục metro đứng ở ke ga, cạnh cửa toa đang mở. Mặt không rõ. Nhưng tay người đó cầm thứ gì đó sáng, hình chữ nhật, kiểu máy tính bảng.

Hình ảnh mờ rồi mất. Tiếng bước chân dừng. Tiếng tàu vẫn chạy, nhịp 0,8 giây.

Khang nằm im trong bóng tối, mắt nhắm, hơi thở đều. Ký ức đang quay lại. Không nhanh, không đủ rõ, nhưng đang đến, từng mảnh, từng đêm.

Nếu ký ức đang tự phục hồi... kích thích đã kích hoạt. Và khi ký ức trở lại hoàn toàn, tôi sẽ biết mình đã làm gì ở dưới đó. Câu hỏi là: tôi có chịu nổi câu trả lời không.

Hoàng Duy nói: "Quên là lòng tốt."

Có thể ông ta đúng. Có thể thứ bên dưới bức tường M-7 tệ hơn việc không biết. Nhưng Khang không chọn an toàn. Anh chọn biết.

Tiếng tàu nhỏ dần. Anh ngủ. Giấc ngủ nông, mỏng, đầy hình ảnh chưa rõ nét. Sân ga. Đồng phục. Máy tính bảng. Bước chân. Và ở đâu đó, rất xa, giọng loa cũ, rè nhẹ cuối câu:

"Khởi hành."