Cậu bé An

Ga 7. Mười một giờ đêm.

Khang xuống bằng đường cống Hà Đông, lối cũ mà An chỉ lần đầu. Nắp cống, bậc sắt, hành lang bê tông, rẽ trái ở ngã ba thứ hai, theo đường ống dẫn nước thải cũ đến cửa thép ký hiệu "0." Mở khóa bằng mã KC-0007. Cầu thang xoắn ốc xuống ba mươi lăm mét. Ga 7 mở ra: ke ga hai bên, ghế gỗ, bản đồ mười bốn ga trên tường, đồng hồ cột dừng ở 11:42.

An ngồi trên ống dẫn phía đông ke ga, chân đung đưa, không đèn. Cậu nghe tiếng Khang từ xa, không quay đầu. Biết ai đến bằng tiếng bước chân.

– Anh.

– An.

Khang ngồi xuống ghế gỗ đối diện. An nhảy xuống từ ống, đi đến, ngồi cạnh. Không gần quá, không xa quá. Khoảng cách mà cậu giữ với tất cả mọi người, khoảng cách của đứa trẻ lớn lên không có ai ôm.

Im lặng lâu. Ga 7 về đêm không hoàn toàn im: có tiếng nước nhỏ từ đâu đó, tiếng quạt thông gió quay chậm, tiếng ray kim loại co giãn theo nhiệt độ lòng đất. Khang quen những tiếng này rồi. Lần đầu xuống, anh nghe thấy sợ. Bây giờ nghe thấy quen. Và quen đáng sợ hơn.

– Em nhận tin nhắn.

– Tôi cần hỏi em chuyện.

An nhìn Khang. Mắt cậu trong ánh đèn vàng yếu từ bóng đèn dự phòng cuối ke ga: bình tĩnh, chờ đợi, không tò mò. An không bao giờ tò mò. Cậu biết hoặc không biết, và cậu cho phép mình không biết mà không bứt rứt.

– Ai đứng đầu hệ thống này?

An không trả lời ngay. Cậu nhìn xuống ray, hai thanh sắt song song chạy vào bóng tối hai đầu tunnel, rồi nhìn lên bản đồ trên tường: mười bốn ga, một đường thẳng, ga cuối cùng đánh dấu bằng vòng tròn đen.

– Anh hỏi ai ra lệnh.

– Đúng.

– Em không biết tên.

Khang chờ. An có cách nói chuyện riêng: cậu không nói hết trong một lần, cậu nói từng lớp, như bóc vỏ, và mỗi lớp cậu dừng lại để xem người nghe có chịu được không trước khi bóc tiếp.

– Nhưng em biết ông ấy.

Giọng An thấp hơn. Không sợ, không hồi hộp. Giọng người nói về điều đã sống cùng cả đời, điều không cần phải sợ vì đã quen.

– Ông ấy ở đâu?

An nhìn về phía tunnel tối, hướng ga 8, ga 9, ga 10, sâu hơn.

– Không ở Thành Phố. Thành Phố không biết ông ấy. Cư dân nghĩ hệ thống tự chạy, nghĩ tàu chạy vì đã chạy bốn mươi năm, không ai hỏi ai bấm nút. An dừng. Ông ấy ở sâu hơn. Nơi tàu không đến.

Khang im. Nơi tàu không đến. Bản đồ trên tường có mười bốn ga. T-000 chạy từ ga 1 đến ga 14. Nếu có nơi mà tàu không đến, đó là ngoài bản đồ.

– Sâu hơn ga 14?

– Khác. Không phải sâu hơn. An tìm từ, mắt nhìn xuống tay. Bên cạnh. Nơi đường ray rẽ ra mà không ai thấy. Em gọi là "phòng sau." Ông ấy ở phòng sau.

– Em đã đến đó?

An gật. Chậm.

– Nhiều lần. Khi em còn nhỏ. Trước khi mẹ mất.

Im lặng dài hơn lần trước. Khang không hỏi tiếp ngay. Anh nhìn An: mười bảy tuổi, gầy, tóc dài che nửa trán, da nhợt vì thiếu nắng, tay chai vì leo ống và bám ray. Cậu sinh dưới lòng đất, lớn dưới lòng đất, biết đường tunnel như biết hơi thở. Nhưng trong mắt cậu bây giờ có thứ mà Khang chưa từng thấy: không phải sợ, không phải buồn, mà là sức nặng của người giữ bí mật quá lâu.

– Ông ấy dạy em, An nói, giọng đều, nhìn thẳng về phía tunnel. Dạy đọc. Dạy viết. Dạy sửa van, nối dây, nghe tiếng ray để biết tàu cách bao xa. Mẹ em không biết chữ khi xuống đây. Bà học sau, từ cô Mai. Nhưng em học từ ông ấy trước.

– Ông ấy là ai?

– Em không biết tên thật. An nói chậm, tay xoay chiếc vòng dây thép mỏng trên cổ tay trái, thói quen mà Khang thấy mỗi khi cậu nói về điều quan trọng. Mẹ gọi ông ấy là "người giữ tuyến." Cư dân không biết ông ấy tồn tại. Chỉ Soát Vé biết. Và em.

– Trông ông ấy thế nào?

An nghĩ.

– Già. Nhưng không già như ông Phúc ở trường. Già kiểu khác. Tóc bạc, tay thô, mắt sáng. Nói ít. Khi nói, không lặp. Ông ấy biết mọi thứ về tuyến này. Biết mỗi van, mỗi cầu dao, mỗi đoạn ray nào bị rỉ, đoạn nào mới thay. Biết tàu T-000 rung ở tần số nào khi qua ga 9 và tần số nào khi qua ga 12. Ông ấy nói với em: "Tuyến này là xương sống. Nếu xương gãy, tất cả sụp."

Khang cảm thấy mạch đập ở cổ tay nhanh hơn nhưng giữ giọng đều.

– Soát Vé biết.

– Soát Vé làm việc cho ông ấy. An nói thẳng, không vòng vo, kiểu An. Soát Vé canh tuyến. Ông ấy canh hệ thống. Soát Vé là mắt. Ông ấy là đầu.

– Soát Vé bảo em giữ bí mật.

– Không. An lắc đầu. Ông ấy bảo. Trực tiếp. "Giữ bí mật cho đến khi có người từ trên xuống hỏi đúng câu hỏi."

Khang nhìn An. Cậu bé nhìn lại, mắt không chớp, bình tĩnh theo cách mà không đứa trẻ mười bảy tuổi nào nên bình tĩnh.

– Câu hỏi đúng là gì?

– "Ai đứng đầu."

Im lặng. Tiếng quạt thông gió quay chậm ở trần ga. Tiếng nước nhỏ giọt từ đường ống phía tây. Tiếng ray co giãn trong bóng tối.

– Anh là người đầu tiên hỏi câu đó.

Khang đứng dậy, đi dọc ke ga, nhìn bản đồ mười bốn ga. Ga 1 ở đầu bắc (Ba Đình), ga 14 ở đầu nam (Ga Chết). Đường thẳng, một chiều, không phân nhánh. Nhưng An vừa nói "nơi đường ray rẽ ra." Trên bản đồ không có chỗ rẽ. Vậy hoặc bản đồ sai, hoặc đường rẽ được xây sau khi bản đồ vẽ xong.

– Đường rẽ ở đâu?

– Giữa ga 13 và ga 14. An đến đứng cạnh Khang, chỉ vào bản đồ, ngón tay đặt lên đoạn cuối. Có chỗ ray tách ra. Một nhánh đi thẳng đến ga 14. Nhánh kia rẽ phải, đi xuống, sâu hơn khoảng mười mét, đến một phòng. Không lớn. Bằng phòng khách nhà Duy.

Khang nhìn chỗ An chỉ. Trên bản đồ: đường thẳng, không rẽ, không phân nhánh.

– Bản đồ này vẽ từ khi nào?

– Từ trước khi em sinh. Ông ấy nói bản đồ này vẽ cho cư dân. Cư dân không cần biết phòng sau.

– Em vào phòng đó bao nhiêu lần?

An nghĩ.

– Mười lăm. Mười sáu. Em không đếm. Lần cuối... hai năm trước. Trước khi mẹ mất. Sau đó em không vào nữa.

– Tại sao?

– Ông ấy nói em đã lớn đủ. Nói em canh phía trên. Nói em đợi.

– Đợi gì?

An nhìn Khang. Lần đầu trong cuộc nói chuyện, mắt cậu có thứ gì đó khác: không phải bình tĩnh nữa, mà là nhẹ nhõm. Kiểu người đã ôm vật nặng quá lâu, bây giờ được phép đặt xuống.

– Ông ấy nói sẽ đến lúc mọi thứ mở ra. Nói em đợi. Em đợi lâu rồi.

Cậu bé quay nhìn Khang. Ánh mắt già hơn mười bảy tuổi rất nhiều, già theo cách mà nắng không tạo ra được, chỉ bóng tối tạo ra.

– Ông ấy nói sẽ có người đến. Hỏi đúng câu hỏi. Đó là anh.

Khang ngồi xuống ghế gỗ. Mấy giây, anh không nghĩ được gì. Không phải vì thiếu thông tin, mà vì thông tin đang lắp lại theo cách khác hẳn những gì anh tưởng.

Anh tưởng Ga-14 là quan chức, là ai đó ngồi trên mặt đất, ra lệnh qua kênh mã hóa, giữ khoảng cách an toàn với hệ thống mà mình điều hành. Anh tưởng Ga-14 là phiên bản cao hơn của Hải, phiên bản tàn nhẫn hơn của Duy. Ai đó trong bộ máy, ai đó có chức vụ, có phòng làm việc, có thư ký.

Nhưng An vừa mô tả một người sống dưới lòng đất. Một người có "phòng sau" ở nơi tàu không đến, giữa ga 13 và ga 14, sâu hơn mười mét so với đường ray chính. Một người dạy một đứa trẻ đọc viết, dạy sửa van, dạy nghe ray. Một người nói "sẽ có người đến" như thể đã biết trước. Một người mà Soát Vé phục vụ.

Soát Vé là mắt. Ông ấy là đầu.

Soát Vé xuất hiện từ 1991. Camera số không ghi được. Già chậm hơn vì thời gian dưới lòng đất chậm hơn. Soát Vé biết Khang "từ trước khi cậu biết mình." Nếu Soát Vé là mắt, thì người sai Soát Vé đã theo dõi Khang từ lâu, có thể từ khi Khang còn là kỹ sư Tuyến 0, có thể từ trước đó.

Và người đó bảo An đợi. Đợi người hỏi đúng câu hỏi. Đợi Khang.

Khang nhìn bản đồ. Mười bốn ga, một đường thẳng, và bây giờ anh biết có một nhánh rẽ mà bản đồ không vẽ. Một phòng ở sâu mười mét dưới đường ray chính, giữa ga 13 và ga 14, nơi mạng K-07 nội bộ có nút 10.0.14.1. Nếu người ở phòng đó vận hành nút đó, thì tất cả khớp: lệnh mã hóa đi từ dưới lòng đất lên, qua bốn lớp chuyển tiếp, đến Duy trên mặt đất. Ga-14 không cần ra ngoài. Không cần văn phòng, không cần biển tên, không cần ai thấy mặt. Chỉ cần một căn phòng, một đường truyền, và bốn mươi năm.

Khang xếp lại những gì anh biết về Soát Vé. Gặp lần đầu ở ga Cát Linh: "Chuyến tàu cuối đã đi rồi." Gặp lần hai ở ga 7: "Biết. Từ trước khi cậu biết mình." Camera số không ghi được, chỉ camera VHS/DVD cũ ghi lại. Xuất hiện trên băng từ 1991. Bộ đồng phục cũ thập niên 90. Già chậm hơn vì thời gian dưới lòng đất. Bây giờ An nói Soát Vé là mắt của người điều hành. Mọi lần Soát Vé xuất hiện trước Khang, có thể đều là vì người ở phòng sau muốn quan sát. Kiểm tra. Đánh giá.

"Ông ấy nói sẽ có người đến." Có thể ông ấy biết trước vì Soát Vé đã báo. Khang không phải tình cờ. Không phải may mắn. Anh bị chọn.

– An. Khang nói, giọng chậm hơn bình thường. Ông ấy biết tôi.

– Ông ấy biết tất cả mọi người đi qua tuyến này. An nói. Nhưng anh khác. Anh quay lại.

– Nhiều người quay lại. Linh quay lại. Duy từng ở đây mười lăm năm.

– Linh quay lại vì chị Mai. Duy quay lại vì công việc. Anh quay lại vì anh muốn biết. An nhìn Khang, nghiêm túc, bằng vẻ nghiêm túc của người lớn trong thân xác thiếu niên. Ông ấy nói: "Người muốn biết nguy hiểm nhất. Nhưng cũng là người duy nhất có thể thay đổi."

Khang im. Câu đó nặng. Không phải nặng vì ý nghĩa, mà nặng vì hàm ý: người điều hành hệ thống, người giữ năm nghìn người dưới lòng đất, muốn ai đó đến thay đổi. Hoặc đó là bẫy. Hoặc đó là lời kêu cứu.

– Em có thể dẫn tôi đến phòng sau không?

An im. Lâu. Cậu nhìn xuống tay, hai bàn tay chai, móng tay ngắn và sạch (An rửa tay kỹ, thói quen mà ai đó dạy cậu).

– Được. Nhưng không phải tối nay. Anh cần chuẩn bị. Em cũng cần... An dừng, tìm từ. Em cần chắc.

– Chắc gì?

– Chắc anh sẽ không làm giống những người khác.

– Những người khác?

– Những người biết rồi im. An nhìn Khang, mắt không chớp. Ông Duy biết. Im. Ông Hải biết. Im. Mẹ em biết. Bà mất. Mắt cậu không đổi, nhưng giọng xuống thấp hơn, gần thì thầm. Em biết từ khi năm tuổi. Em giữ mười hai năm. Anh là người đầu tiên hỏi. Anh sẽ làm gì sau khi biết?

Khang nhìn An. Mười bảy tuổi, sinh dưới lòng đất, mẹ mất ba năm, giữ bí mật mười hai năm, sống giữa hai thế giới mà không thuộc về bên nào. Cậu bé này không cần anh hứa. Cậu cần anh trả lời thật.

– Tôi chưa biết. Nhưng tôi sẽ không im.

An nhìn Khang thêm ba giây. Rồi gật. Một cái gật ngắn, dứt khoát, kiểu An.

– Thứ Bảy. Mười một giờ đêm. Ga 13. Em dẫn anh đi.

Cậu đứng dậy, nhảy lên ống dẫn, đi dọc theo ống về hướng đông. Bóng cậu nhỏ dần trong ánh đèn yếu, rồi mất hẳn khi vào tunnel. Tiếng bước chân nhẹ dần, chậm dần, rồi im. Khang ngồi lại trên ghế gỗ ga 7, một mình trong ánh đèn vàng, nhìn hai thanh ray chạy vào đêm.

Người điều hành Tuyến 0 không ở trên mặt đất. Không ngồi trong phòng họp, không mặc vest, không ký văn bản. Người đó sống dưới lòng đất, ở nơi tàu không đến, trong một căn phòng bằng phòng khách, giữa ga 13 và ga 14. Và người đó đã đợi Khang.

Câu hỏi không còn là "ai đứng đầu." Câu hỏi bây giờ là: tại sao người đứng đầu muốn được tìm thấy?