Phân Vân

Canh sườn hôm ấy Nhật nêm hơi mặn.

Cậu biết ngay khi nếm thử, ngay khi muôi chạm môi và vị muối lan trên lưỡi đậm hơn mọi đêm. Không mặn nhiều, chỉ chênh một chút, chênh kiểu người nấu đang nghĩ chuyện khác mà tay vẫn nêm theo thói quen, nhưng thói quen hôm nay lệch. Cậu thêm nước, thêm một miếng sườn, đun lại. Canh sôi, hơi nước bốc, mùi xương hầm quen thuộc dâng lên trần bếp thấp.

Lá thư vẫn nằm trong điện thoại. Hai ngày rồi.

Hai ngày kể từ khi cậu mở thư lần đầu, và cậu đã đọc lại bảy lần. Bảy lần mắt dừng ở dòng "hai mươi tám triệu", bảy lần lướt qua cụm "lập trình viên cao cấp", bảy lần đóng thư rồi mở lại. Mỗi lần đọc, lá thư không thay đổi, nhưng cậu thay đổi. Lần đầu cậu bất ngờ. Lần hai cậu hơi run. Lần ba cậu bắt đầu tính. Lần bốn cậu thấy sợ. Lần năm cậu thấy buồn. Lần sáu cậu không cảm thấy gì. Lần bảy cậu nêm canh mặn.

Mẹ ở trên gác, đỡ nhiều nhưng chưa hết ho. Cậu nói mẹ nghỉ, cậu mở quán một mình, mẹ gật. Mẹ gật kiểu đã quen, kiểu từ đêm mẹ nhập viện tháng tám đến giờ mẹ đã học được cách để con trai tự đứng bếp mà không xuống kiểm tra mỗi tiếng. Nhưng hôm nay cậu ước mẹ xuống. Ước mẹ đứng cạnh bếp, ước mẹ nếm canh rồi chép miệng "hơi mặn", ước có ai đó nhìn cậu và hỏi "sao hôm nay con lạ vậy?" để cậu có cớ mà nói.

Nhưng nói gì? "Con được mời quay lại công ty cũ"? "Lương hai mươi tám triệu"? "Con không biết nên đi hay ở"?

Cậu múc canh vào nồi nhỏ, đặt lên bếp phụ giữ nóng. Mười giờ, bật đèn sodium. Công tắc dây gạt, đèn vàng bật, hẻm tối thu lại, quán sáng ở giữa. Gió tháng mười mang theo mùi lá bàng rụng ẩm ở đầu ngõ, mùi đất ướt sau trận mưa chiều, mùi Hà Nội chớm đông mà chưa lạnh hẳn, lạnh kiểu khoác thêm áo mỏng, kiểu gió luồn vào tay áo chứ chưa cắt vào da.

Ông Tư đến đúng mười một giờ hai mươi. Dép da mòn, tờ báo cũ, ghế sát tường. Cậu bưng canh cải nhạt ra, đặt trước mặt ông, ông gật. Chú Bình tới mười một rưỡi, áo khoác xanh bạc, mũ bảo hiểm kẹp bên hông, gọi trà nóng trước rồi cơm. Cậu pha trà, bưng cơm, lau bàn, rót nước, làm mọi thứ đúng trình tự, tay nhớ, chân nhớ, miệng nhớ nói "anh dùng thêm canh không", nhớ cười, nhớ gật, nhớ hết.

Nhưng đầu cậu ở nơi khác.

Tầng mười bốn, cửa kính, máy lạnh hai mươi bốn độ, hai màn hình, áo sơ mi, đồng nghiệp, lương chuyển khoản ngày hai lăm hằng tháng, bảo hiểm, lương hưu. Những thứ cậu từng có. Những thứ cậu bỏ. Những thứ đang mở cửa đợi cậu quay lại.

Cậu bưng bát cơm ra cho khách bàn hai, bàn gần bếp, cặp đôi trẻ mới đến lần đầu, chắc thấy quán trên mạng. Cô gái chụp ảnh cơm trước khi ăn, anh con trai ngồi chờ. Cậu đặt đĩa rau, đặt bát canh, quay vào bếp. Bình thường cậu sẽ để ý xem họ ăn có ngon không, sẽ lắng nghe xem họ nói gì, sẽ tự nhủ "khách mới, lần đầu, ghi nhớ." Hôm nay cậu chỉ đặt rồi đi. Tay cậu nắm trong túi tạp dề chiếc điện thoại, nắm kiểu người giấu thứ gì đó mà biết không giấu được lâu.

Mười hai giờ mười lăm, Hoàng đến.

Áo blouse trắng, tay cầm hộp cơm nhựa trống mang sang cho mẹ hâm cơm, thói quen từ tháng trước, đêm nào Hoàng cũng mang hộp sang lấy phần cơm về ăn ở bệnh viện khi trực khuya. Anh ngồi bàn một, ghế sát tường, gọi phần bình thường. Cậu bưng cơm ra, đặt xuống, quay đi.

– Nhật.

Cậu dừng.

– Hôm nay cậu lạ.

Cậu quay lại, nhìn Hoàng. Hoàng đang nhìn cậu, đôi mắt trũng vì thiếu ngủ nhưng sắc, sắc kiểu bác sĩ nhìn bệnh nhân và biết có gì không ổn trước khi bệnh nhân tự biết.

– Em lạ chỗ nào?

Hoàng gắp miếng thịt kho, nhai chậm. Bình thường anh ăn bảy phút, gần đây mười lăm phút, hôm nay anh chưa ăn mà đã dừng.

– Cậu bưng cơm mà không nhìn người nhận.

Đúng. Cậu biết Hoàng đúng. Cả đêm cậu bưng cơm mà mắt nhìn xuống bàn, nhìn bát, nhìn đĩa, không nhìn người. Cậu phục vụ đúng nhưng phục vụ kiểu máy, kiểu tay làm mà người không ở đó, và Hoàng, người ăn cơm bảy phút, người nhìn ít hơn nói, lại là người nhận ra đầu tiên.

Cậu ngồi xuống ghế đối diện Hoàng. Lần thứ hai cậu ngồi cùng bàn với Hoàng trong quán, lần đầu là tháng bảy, đêm Hoàng kể lần đầu về chuyện trực đêm. Bàn một hẹp, hai đầu gối gần chạm nhau dưới gầm bàn nhựa.

Im lặng. Hoàng ăn. Cậu ngồi.

Rồi cậu nói. Nói kiểu không chuẩn bị, kiểu nước tràn, kiểu hai ngày giữ trong ngực mà bây giờ có người hỏi thì nó tuôn ra.

– Em được mời quay lại công ty cũ.

Hoàng dừng đũa. Không nói. Chờ.

– Lập trình viên cao cấp. Lương hai mươi tám triệu. Văn phòng Cầu Giấy. Bảo hiểm đầy đủ.

Cậu nói từng chi tiết, nói như đọc lại lá thư, giọng đều, không lên không xuống, kiểu người kể chuyện của mình mà nghe như chuyện người khác. Hoàng nghe hết, mắt không rời mặt cậu.

– Cậu muốn đi?

Cậu muốn đi không? Câu hỏi đơn giản nhất mà hai ngày cậu không dám tự hỏi mình. Cậu nhìn bát cơm trước mặt Hoàng, nhìn miếng thịt kho mẹ nấu, miếng rau muống xào tỏi cậu xào, bát canh sườn cậu nêm hơi mặn.

– Em không biết.

Hoàng gật. Ăn tiếp. Nhai chậm, nuốt, uống nước.

– Tôi hỏi cậu cái khác.

Cậu nhìn lên.

– Tôi ở bệnh viện vì bệnh nhân cần. Cậu ở đây vì ai cần?

Câu hỏi ấy nhẹ. Hoàng nói nhẹ, giọng bình thường, giọng bác sĩ hỏi bệnh nhân "đau ở đâu" mà không phán xét. Nhưng câu hỏi ấy nặng, nặng kiểu viên đá rơi vào mặt nước phẳng, sóng lan ra mà không dừng lại ở mép.

Cậu ở đây vì ai cần?

Vì mẹ. Vì ông Tư đến đúng mười một giờ hai mươi. Vì chú Bình uống trà nóng trước rồi ăn. Vì Vy gọi video mỗi tuần hỏi "bác Lan đỡ chưa anh?" Vì Phúc quay lại sau khi làm sai. Vì Duy đàn bài Cơm Khuya. Vì Hoàng ăn cơm mười lăm phút thay vì bảy. Vì người phụ nữ hai giờ mười bảy mỗi đêm mua cơm cho chồng không ăn được. Vì quán. Vì cơm. Vì đèn sodium. Vì radio cũ cậu vừa sửa bằng đồ nghề cha.

Hay vì cậu? Cậu ở đây vì cậu cần?

Cậu không trả lời. Hoàng cũng không hỏi thêm. Anh ăn hết bát cơm, uống hết bát canh, đặt đũa xuống, lau miệng bằng khăn giấy. Mười bảy phút. Kỷ lục mới.

– Canh hôm nay hơi mặn.

Cậu cười, cười lần đầu trong đêm, cười kiểu thở ra nhẹ qua mũi, kiểu người bị bắt quả tang nhưng không phải lỗi lớn.

– Em biết. Em nêm lố.

Hoàng đứng dậy, khoác áo. Dừng ở cửa, quay lại.

– Nhật.

– Dạ?

– Canh mặn vì cậu đang nghĩ chuyện khác. Ai nấu cho người ta ăn mà nghĩ chuyện khác thì canh nó mặn. Bác Lan không bao giờ nêm mặn, vì bác ấy nấu mà chỉ nghĩ đến người ăn thôi.

Hoàng đi. Bóng áo blouse trắng khuất ở đầu hẻm, rẽ về phía bệnh viện, như mỗi đêm.

Cậu ngồi lại bàn một. Quán vắng dần, ông Tư đã về từ lâu, chú Bình cũng đi, chỉ còn anh chàng chạy xe công nghệ ngồi bàn ngoài ăn nốt bát cơm. Cậu bưng bát canh của Hoàng vào bếp, rửa, úp, lau tay vào tạp dề. Nhìn nồi canh sườn còn nửa.

Canh mặn vì cậu đang nghĩ chuyện khác.

Hoàng nói đúng. Hai ngày nay cậu nấu mà đầu ở tầng mười bốn. Cậu phi tỏi mà nhớ máy pha cà phê ở sảnh. Cậu rửa rau mà nhớ bàn làm việc hai màn hình. Cậu bật đèn sodium mà nhớ thang máy sáng đèn. Cậu ở đây mà không ở đây, và canh mặn là bằng chứng, bằng chứng rằng cậu đang bị kéo, kéo về phía bên kia, phía có lương, có chức danh, có tương lai mà người ta đo bằng con số.

Nhưng mẹ đo bằng gì?

Mẹ đo bằng canh nhạt cho ông Tư vì huyết áp cao. Mẹ đo bằng phần cơm dư lúc bốn giờ sáng. Mẹ đo bằng chăn mỏng đắp cho người lạ. Mẹ đo bằng hai mươi bốn năm đứng bếp mỗi đêm mà không bao giờ hỏi ai cần.

Hai giờ mười bảy. Cậu nghe tiếng dép ở ngoài hẻm. Người phụ nữ bước vào, áo khoác mỏng, tóc buộc thấp, túi vải. Đúng giờ, đúng bước, đúng ánh mắt bình lặng mà sâu.

– Một phần mang đi. Vẫn vậy.

Cậu gói cơm, đặt vào túi nilon, đưa. Bà nhận, gật đầu, quay đi. Rẽ trái ở đầu hẻm, về phía bệnh viện, về phía chồng nằm trên giường trắng không bao giờ mở mắt.

Bà ở đây vì ai cần? Chồng bà không ăn được. Cơm đút rồi rơi, lau rồi đút lại. Nhưng bà vẫn mua. Mỗi đêm. Hai giờ mười bảy. Bà không hỏi "có cần không." Bà chỉ mang đi.

Ba giờ, cậu tắt đèn, đóng quán, rửa nốt nồi canh mặn. Rửa kỹ, rửa bằng nước nóng, rửa kiểu muốn xóa đi cái sai nhỏ mà Hoàng đã chỉ ra.

Lên gác. Mẹ ngủ, tiếng thở đều, radio nhỏ trên đầu giường đang phát bài bolero cũ, tiếng ca sĩ hát về đêm, về đợi, về ai đó không trở lại. Cậu tắt radio, kéo chăn cho mẹ. Mẹ trở mình, lẩm bẩm gì đó trong mơ, nghe như "gạo."

Cậu vào phòng, nằm xuống. Mở điện thoại. Lá thư. Lần thứ tám.

"Rất mong em phản hồi trước thứ sáu tuần sau."

Năm ngày nữa.

Cậu đóng thư, đặt điện thoại lên ngực. Trần nhà tối, quạt trần quay chậm, gió tháng mười luồn qua cửa sổ mang theo mùi lá mục. Và câu hỏi của Hoàng vẫn ở đó, nằm giữa ngực cậu cùng chiếc điện thoại, nhẹ mà không cách nào gạt đi.

Cậu ở đây vì ai cần?

Cậu nhắm mắt. Không ngủ được. Nhưng đêm nay, khi rửa nồi canh mặn lúc ba giờ sáng, tay cậu cọ thành nồi và nước nóng chảy qua ngón, cậu biết. Biết kiểu tay biết trước đầu, kiểu cơ thể nhớ trước ý nghĩ, kiểu sáu tháng đứng bếp mà mọi thứ đã ngấm vào tay vào chân mà cậu chưa kịp nhận ra.

Cậu biết câu trả lời rồi. Chỉ là chưa dám nói thành lời.