Chương 48: Video

Phúc đến lúc mười một giờ, không tai nghe, không hoodie, tóc nhuộm đã phai gần hết còn mảng nâu sẫm ở đuôi. Cậu mặc áo phông đen cũ, quần kaki, dép xỏ ngón, và mang theo cái máy quay nhỏ trong ba lô, loại máy quay không phải điện thoại, loại có ống kính, có chân máy gấp, loại người làm nghề dùng.

Cậu ngồi vào bàn quen, gọi cơm thêm cay, ăn chậm, nhìn quanh quán bằng mắt khác mọi khi. Mắt không phải mắt khách. Mắt người đang đo ánh sáng, đang nghe âm thanh, đang nhìn góc quay.

Nhật biết cái nhìn ấy. Đó là cái nhìn của Phúc khi cậu ta sắp bật camera. Lần trước, Phúc bật camera mà không hỏi, livestream mười lăm phút, sáu trăm ba mươi hai người xem, ông Tư quay mặt né, đi sớm. Lần này Phúc nhìn khác. Nhìn cẩn thận hơn. Nhìn kiểu người đã nghĩ kỹ trước khi đến, đã chuẩn bị, đã mang máy quay thay vì điện thoại. Có điều gì đó thay đổi.

Ăn xong, Phúc đặt đũa xuống, uống trà, rồi nhìn Nhật. Nhìn thẳng, nghiêm, không cười.

– Mình muốn quay một cái video. Về quán.

Nhật nhìn Phúc. Nhớ lần trước.

– Lần trước cậu cũng quay.

– Lần trước khác. Lần trước mình livestream, vì view, vì content, vì muốn mọi người xem. Lần này mình muốn quay vì quán đẹp. Vì mình muốn giữ lại cái này.

"Giữ lại." Phúc nói "giữ lại" thay vì "chia sẻ," và Nhật nghe sự khác biệt. "Chia sẻ" là cho người khác xem. "Giữ lại" là cho mình nhớ. Phúc đã thay đổi gì đó trong ba tháng view tụt và sponsor rút. Cậu ta không còn quay để chứng minh mình tồn tại, mà quay vì muốn giữ thứ mình thấy đẹp trước khi nó biến mất. Và quán cơm khuya, với đèn vàng nhạt và bốn cái bàn nhựa và nồi canh sườn, là thứ Phúc muốn giữ.

– Quay gì?

Phúc đặt ly trà xuống, mắt sáng, sáng khác với sáng lúc livestream, sáng không phải vì camera mà vì tin, vì cậu ta tin vào thứ mình sắp nói.

– Không phải livestream. Không có mình trong video. Chỉ quay quán. Đèn. Canh. Mẹ gói cơm. Tiếng nước. Tiếng radio. Không nói, không dẫn, không giới thiệu. Chỉ quay.

Nhật im. Nghĩ. Nhìn quanh quán: đèn sodium vàng nhạt, hơi nước bốc từ nồi canh, mẹ trong bếp xào rau, ông Tư góc bàn đọc báo, quạt quay chậm, radio phát bài cũ. Tất cả bình thường. Tất cả mỗi đêm. Nhưng Phúc nhìn những thứ bình thường ấy và thấy đẹp, và muốn quay, và lần này hỏi trước.

– Không quay mặt khách.

– Không. Chỉ tay. Bát. Đèn. Góc.

– Không quay mẹ nếu mẹ không muốn.

– Mình sẽ hỏi mẹ.

Nhật gật.

Phúc hỏi mẹ. Mẹ đang đứng bếp, tay cầm muôi, nghe, nhìn Phúc, nhìn cái máy quay nhỏ trong tay cậu, rồi nhìn Nhật. Nhật gật nhẹ.

– Quay gì con?

– Quay quán thôi bác. Quay đèn, quay canh, quay tay bác gói cơm. Không quay mặt bác nếu bác không muốn.

Mẹ nghĩ. Nghĩ lâu hơn Nhật tưởng. Tay vẫn cầm muôi, mắt nhìn xa, nhìn qua cửa bếp ra quán, nhìn đèn sodium, nhìn bàn nhựa, nhìn cuộc sống mình đã giữ hai mươi năm trong hẻm nhỏ tối tăm mà chưa ai nhìn thấy ngoài khách quen.

– Được. Nhưng quay nhẹ thôi nhé. Đừng làm ồn.

Phúc gật, gật nhanh, gật kiểu người vừa được cho phép làm điều mình muốn nhất. Cậu quay sang Nhật, mắt hỏi "ổn chứ?" và Nhật gật lại.

Mẹ nói "quay nhẹ thôi." Nhẹ. Mẹ không sợ bị quay. Mẹ sợ quán bị ồn. Mẹ sợ camera làm mất cái yên tĩnh mà mẹ giữ suốt hai mươi năm, cái yên tĩnh mà khách đến tìm lúc nửa đêm, cái yên tĩnh mà Hoàng cần để ngủ bảy phút, mà ông Tư cần để nghe radio, mà Vy cần để khóc mà không ai nhìn. Mẹ đồng ý cho quay, nhưng mẹ giữ ranh giới: nhẹ thôi. Đừng phá.

Mẹ đồng ý. Và Nhật thấy Phúc cúi đầu cảm ơn mẹ bằng cái cúi đầu mà cậu ta chưa bao giờ làm với ai trên livestream, cái cúi đầu của người hai mươi sáu tuổi vừa được bà mẹ năm mươi sáu tuổi cho phép quay cái quán cơm của bà, và sự cho phép ấy, với Phúc, quan trọng hơn mọi hợp đồng sponsor đã mất.

Phúc quay từ mười một giờ rưỡi đến một giờ sáng. Nhẹ thật. Máy quay đặt trên chân máy nhỏ gấp ở góc quán, hướng ra, không ai để ý, không ai nhìn. Phúc không cầm máy chĩa vào khách, không livestream, không nói. Cậu ngồi ở bàn cạnh máy, uống trà, nhìn quán qua màn hình nhỏ, và đôi khi xoay nhẹ ống kính, đổi góc, đổi hướng, chậm, cẩn thận, như người vẽ tranh thay vì người chụp ảnh.

Máy quay ghi lại: tay mẹ múc canh bằng muôi nhôm, hơi nước bốc lên, ánh đèn sodium phản chiếu trên mặt nước canh. Tay mẹ gói cơm trong hộp xốp, tay quen, nhanh, chính xác, tay hai mươi năm. Ông Tư nhắm mắt nghe radio, ngón tay gõ nhẹ trên bàn theo nhịp. Cái bảng hiệu gỗ sơn đỏ bong chữ "khuya" treo lệch trên cửa, đèn vàng soi lên, chữ loang lổ mà đẹp. Cái chậu nhôm đựng nước nhỏ giọt từ ống nước rò, mỗi giọt rơi tạo vòng tròn nhỏ trong lòng chậu, ánh đèn phản chiếu lung linh. Gió thổi qua bạt xanh, bạt phồng nhẹ rồi xẹp, như quán thở. Khói bốc từ bát cơm nóng trên bàn, khói mỏng, vàng trong ánh sodium, bay lên rồi tan. Tay một người đàn ông cầm đũa gắp thịt kho, tay chai sạn, tay công nhân, tay người ăn cơm lúc nửa đêm vì ban ngày không kịp.

Nhật nhìn quán qua mắt Phúc, và lần đầu tiên thấy quán như người lạ thấy. Cậu ở đây mỗi đêm, thấy đèn sodium thì nghĩ "bật đèn," thấy canh thì nghĩ "múc canh," thấy mẹ gói cơm thì nghĩ "hộp xốp sắp hết phải mua thêm." Cậu nhìn bằng mắt người làm việc, không phải mắt người nhìn. Nhưng Phúc nhìn bằng mắt người yêu cái đẹp bình thường, và qua ống kính ấy, quán của mẹ cậu không phải quán bán cơm, mà là nơi ánh sáng vàng giữ người ta lại giữa đêm.

Đến mười hai giờ rưỡi, Phúc dừng quay, ngồi lại ghế, uống trà. Nhật đặt thêm đĩa trứng chiên trước mặt Phúc, không hỏi, vì mẹ luôn chiên trứng cho Phúc mà không cần gọi, và bây giờ Nhật cũng làm vậy. Phúc nhìn đĩa trứng, mỉm cười, ăn chậm, mắt vẫn nhìn quán.

– Cậu biết không, mình quay bao nhiêu quán rồi. Quán café, quán trà, quán bar, quán nướng. Quay đẹp lắm, ánh sáng thiết kế, nhạc hay, đồ ăn bày biện. Nhưng quay xong mình không nhớ. Không nhớ vì nó giống nhau. Quán nào cũng đẹp kiểu giống nhau.

Phúc cắn miếng trứng, nhai, nuốt, rồi tiếp:

– Quán mẹ cậu khác. Không đẹp kiểu đó. Đẹp kiểu thật. Đẹp vì mẹ cậu gói cơm bằng tay hai mươi năm mà vẫn gói, vì đèn vàng không ai thay mà vẫn sáng, vì cái bảng hiệu bong sơn mà không ai sửa vì sửa thì mất. Mình muốn giữ cái đẹp đó. Trước khi ai đó quên.

Phúc quay quán như quay một người mình yêu. Không phải quay để khoe, không phải quay để kiếm view, mà quay vì sợ mất, vì muốn nhớ, vì biết rằng những thứ đẹp nhất thường là những thứ bình thường nhất, và những thứ bình thường nhất thường biến mất mà không ai hay. Và Nhật hiểu: Phúc không quay cho sáu trăm ba mươi hai người xem. Phúc quay cho mình. Và nếu ai khác xem, thì cũng chỉ để biết rằng ở một góc hẻm nhỏ trong Hà Nội, có một quán cơm khuya mở đèn vàng, có bà mẹ gói cơm bằng tay, có nồi canh sườn lúc nào cũng nóng, có radio cũ phát bài cũ, và có những người đến ăn sau mười giờ đêm, vì họ chưa kịp ăn tối, vì họ mệt, vì họ cô đơn, vì họ cần một chỗ ngồi.

Một giờ sáng. Phúc gấp chân máy, tháo máy quay, bỏ vào ba lô. Quán đang đóng, ghế xếp, bạt buộc. Phúc đứng giữa sân nhỏ, nhìn quanh lần cuối, rồi nhìn Nhật.

– Mình sẽ edit rồi đăng. Chắc không ai xem đâu.

Nhật gật, vỗ vai Phúc.

– Cậu quay đẹp lắm.

Phúc cười, cười nhẹ, cười khác với cười livestream, cười không cho khán giả, cười cho mình.

– Quán đẹp. Mình chỉ bật máy thôi.

Phúc đi, dép xỏ ngón nhẹ trên nền xi măng, ba lô đeo một bên vai, bóng nhỏ dần trong hẻm tối. Không bật livestream trên đường về. Không bật gì cả.

Nhật đứng nhìn Phúc đi, và nghĩ: lần trước Phúc đi mà bật livestream trên đường về, màn hình sáng trên mặt, đường phố tối om. Lần này Phúc đi mà không bật gì, chỉ đi, trong đêm, im lặng. Và im lặng của Phúc tối nay khác với im lặng của Phúc ngày xưa. Ngày xưa Phúc im vì hết khách, hết view, hết người nghe. Tối nay Phúc im vì đủ. Vì vừa quay xong thứ mình muốn quay, vì vừa làm xong việc mình muốn làm, và không cần ai biết, không cần ai khen, không cần sáu trăm ba mươi hai người xem. Chỉ cần mình biết là đủ.

Ba giờ sáng, lúc thành phố ngủ. Phúc đăng video lúc không ai thức, và Nhật nghĩ: có lẽ đó là cách đúng nhất. Vì quán cơm khuya mở cho những người không ngủ, và video về quán cơm khuya nên đăng lúc không ai ngủ, để những người còn thức, ở đâu đó trong Hà Nội, ở đâu đó trong Việt Nam, nhìn thấy rằng họ không cô đơn, rằng có nơi bật đèn vàng giữ cho đêm bớt tối.

Nhật tắt đèn sodium, kéo dây công tắc, ánh vàng tắt, hẻm tối. Quay vào nhà, lên gác, nằm xuống. Nghe tiếng mẹ dưới bếp rửa nồi, tiếng nước chảy, tiếng quen. Và ở đâu đó trong phòng trọ nhỏ của Phúc, cậu ta đang ngồi trước màn hình, ghép từng khung hình, cắt từng đoạn, thêm nhạc nhẹ, và đăng lên lúc ba giờ sáng, lúc không ai thức, lúc thành phố ngủ, với dòng chú thích ngắn: "Quán cơm khuya. Hẻm nhỏ. Hà Nội."

Phúc bảo: "Chắc không ai xem đâu."

Nhật không biết cậu ấy sai đến mức nào.