Chương 46: Bàn Tay Giúp

Ống nước rò từ tuần trước, nhỏ giọt chậm, đều, rơi vào cái chậu nhôm đặt dưới chân tường bếp, tiếng tí tách tí tách xen giữa tiếng bếp gas cháy và tiếng radio phát bài cũ.

Nhật biết ống nước rò vì cậu nghe tiếng nước nhỏ giọt lúc bốn giờ sáng, lúc quán đã đóng, lúc tất cả tiếng khác đã tắt và chỉ còn tiếng nước và tiếng mẹ thở đều trên gác. Cậu thay chậu mỗi đêm, đổ nước ra sân, đặt lại, chờ thợ sửa. Thợ sửa bảo cuối tuần, cuối tuần bảo tuần sau, tuần sau bảo "để anh xem lịch." Hà Nội tháng tám, thợ sửa ống nước bận hơn bác sĩ.

Cậu nghĩ: ba tháng trước cậu sẽ tự sửa. Cậu từng là người tự sửa mọi thứ, tự cài lại hệ thống, tự dọn ổ cứng, tự mua linh kiện thay pin điện thoại. Nhưng ống nước không phải máy tính, và mỗi lần cậu vặn khớp nối thì nước chảy mạnh hơn. Nên cậu đặt chậu, đổ nước, chờ.

Hoàng đến lúc mười một giờ mười lăm, sớm hơn bình thường mười phút. Cậu nhìn Hoàng bước qua cửa, blouse trắng, dép bệnh viện, tay xách cái thùng nước nhựa hai mươi lít, loại thùng nước uống lọc, nặng, xách bằng một tay.

Nhật nhìn cái thùng, nhìn Hoàng, chưa kịp hỏi.

– Nước. Cho quán. Nghe nói ống nước bị rò.

Nghe nói. Ai nói? Nhật không nói với Hoàng. Mẹ cũng không. Nhưng quán nhỏ, hẻm nhỏ, và những thứ nhỏ lan nhanh hơn tin lớn. Có lẽ Vy kể, hoặc chú Bình, hoặc ai đó nghe tiếng nước nhỏ giọt trong chậu nhôm và nói với ai đó, và ai đó nói với Hoàng. Quán cơm khuya không có nhóm chat, nhưng có mạng lưới riêng, mạng lưới bằng giọng nói và quan sát và quan tâm nhỏ.

– Anh không cần mang đâu ạ.

– Nặng gì đâu. Bệnh viện có máy lọc. Anh xin một thùng.

Hoàng đặt thùng nước xuống góc bếp, nhẹ nhàng, đặt ngay ngắn, rồi ngồi vào bàn quen, gọi cơm bằng mắt. Nhật hâm cơm, múc canh sườn, đặt trước mặt Hoàng, thêm đĩa rau muống xào nhiều hơn bình thường vì mẹ dặn "phần anh ấy thêm rau."

Hoàng ăn. Chậm hơn bảy phút ngày xưa, nhưng nhanh hơn hai tiếng đêm ngủ gục. Khoảng mười lăm phút, vừa phải, vừa đủ, nhịp của người đã bắt đầu cho phép mình nghỉ nhưng không dám nghỉ lâu. Anh nhai cơm, húp canh, thỉnh thoảng nhìn ra hẻm tối, mắt mở nhưng không nhìn gì cụ thể, mắt người đang để đầu nghỉ trong khi miệng ăn. Cái tạp dề xanh bạc của mẹ treo trên móc cửa bếp, và Nhật nhớ đêm Hoàng mặc tạp dề ấy bưng cơm thay mẹ, cái tạp dề chật, áo blouse trắng lộ bên dưới, tay bác sĩ bưng đĩa cơm cho sinh viên. Đêm ấy Hoàng nói "ăn đi em" bằng giọng không phải bác sĩ, và hôm nay anh mang thùng nước hai mươi lít bằng một tay như thể đó là việc bình thường.

Mười lăm phút. Từ bảy phút đến mười lăm phút mất ba tháng. Từ "ăn cho xong" đến "ăn cho ngon" mất ba tháng. Hoàng vẫn trực, vẫn mệt, vẫn thiếu người, nhưng anh đã cho phép mười lăm phút là đủ dài để ngồi, để nhai, để nuốt mà không vội. Đó là tiến bộ. Đó là chữa lành. Đó là quán cơm khuya làm được, không phải bằng thuốc, bằng tư vấn, bằng lời khuyên, mà bằng bát cơm nóng và cái bàn nhựa không ai giục.

Chú Bình đến lúc mười hai giờ, mang theo túi đồ nghề nhỏ. Bộ tuốc-nơ-vít, kìm, băng keo điện, mấy con ốc vít bỏ trong hộp thuốc lá cũ. Chú không ăn ngay, đi thẳng vào góc quán, nhìn cái quạt máy cây đã hỏng từ tuần trước, cái quạt mà Nhật đã mở nắp ra nhìn rồi đóng lại vì không biết sửa.

– Cháu để chú coi.

Chú ngồi xổm, tháo nắp, nhìn mô-tơ, sờ dây quấn, lắc đầu nhẹ, rồi lấy tuốc-nơ-vít ra vặn. Tay chú chai sạn, tay người chạy xe mỗi đêm mười hai tiếng, nhưng khéo, khéo kiểu thợ cũ, kiểu đàn ông Hà Nội thế hệ trước biết sửa mọi thứ trong nhà bằng mấy con ốc và sợi dây điện.

Mẹ bưng ra ly trà nóng, đặt cạnh chú, không hỏi, không nói. Chú nhìn ly trà, gật nhẹ, uống một ngụm, rồi quay lại sửa.

Nhật đứng nhìn. Không giúp, vì không biết giúp gì, vì chú Bình sửa quạt nhanh hơn Nhật gấp khăn bàn. Mười lăm phút sau, quạt quay lại, chậm, kêu nhẹ, nhưng quay, và gió thổi qua quán, và mẹ nói "ôi mát rồi" bằng giọng nhẹ, giọng người vừa được tặng thứ nhỏ nhưng đúng lúc.

Chú Bình không nói "để chú sửa cho." Chú chỉ mang đồ nghề đến và sửa, như thể đó là việc tự nhiên, như thể cái quạt hỏng của quán cũng là cái quạt hỏng của chú. Nhật nghĩ: có lẽ đó là cách người ta thuộc về một nơi mà không cần nói. Không cần xin phép. Không cần cảm ơn long trọng. Chỉ cần đến, thấy thứ cần sửa, và sửa.

Sửa xong, chú Bình ngồi vào bàn, ăn cơm, uống trà, mắt nhắm, quạt quay phía trên đầu, gió mát. Chú ăn chậm, nhai kỹ, uống trà nóng giữa hai miếng cơm, cách ăn của người biết bữa này là bữa ngon nhất trong ngày nên không vội. Ngoài hiên, xe máy chú dựng nghiêng, mũ bảo hiểm treo ghi-đông, ánh đèn đường chiếu lên lớp sơn bạc đã tróc nhiều chỗ, chiếc xe chạy mỗi đêm mười hai tiếng qua bao nhiêu con phố. Rồi chú đứng dậy, vỗ vai Nhật, nói "quạt nhớ tra dầu tháng một lần," rồi đi, lên xe, chạy vào đêm.

Vy đến lúc mười hai giờ rưỡi. Không phải đến ăn. Cô mặc áo phông cũ, quần dài, tóc buộc cao, dép lê, tay cầm đôi găng tay cao su mới mua.

– Anh Nhật, em muốn phụ cuối tuần được không ạ?

Nhật nhìn Vy, nhìn đôi găng tay, nhìn cái cách cô đứng trước quầy với dáng vẻ của người đã nghĩ kỹ trước khi hỏi, đã tập hỏi trong đầu nhiều lần, đã sợ bị từ chối nhưng vẫn hỏi.

– Phụ gì em?

– Rửa bát. Dọn bàn. Bưng cơm. Gì cũng được. Em rảnh thứ bảy và chủ nhật.

Vy không nói "trả nợ." Không nói "để cảm ơn bác Lan." Không nói "vì em thiếu tiền." Cô chỉ nói "em muốn phụ," và "muốn" là từ quan trọng nhất trong câu, vì muốn nghĩa là tự nguyện, nghĩa là không phải nghĩa vụ, nghĩa là Vy đến đây không phải vì nợ mà vì cô muốn thuộc về nơi này, muốn đứng trong bếp thay vì ngồi ngoài bàn, muốn cho lại thay vì chỉ nhận.

Nhật nhìn mẹ. Mẹ đang xào rau, nghe, không quay lại, nhưng Nhật thấy mẹ gật nhẹ, gật bằng cái vai, gật kiểu mẹ, kiểu "mẹ đồng ý nhưng con quyết."

– Được. Nhưng em không cần đi buổi tối. Cuối tuần em phụ buổi đầu, từ mười giờ đến một giờ thôi, còn phải về học.

Vy cười, cười tươi, cười kiểu hai mươi mốt tuổi, và bắt đầu ngay tối hôm đó: rửa bát, lau bàn, bưng cơm, hỏi khách "anh chị dùng thêm gì không ạ" bằng giọng lễ phép sinh viên, giọng khác hẳn giọng mệt rã những đêm đến quán ăn một mình.

Mẹ nhìn Vy từ bếp, nhìn lâu, nhìn bằng mắt người nhìn con gái. Nhật nhìn mẹ nhìn Vy, và nghĩ: mẹ chưa bao giờ có con gái. Mẹ có Nhật, có quán, có đèn sodium, có nồi canh sườn, nhưng không có ai để dạy nấu cơm, không có ai để nói "gọt mỏng thôi con" bằng giọng mẹ dạy con gái nấu bếp. Và bây giờ Vy đứng trong bếp, tay cầm cái rổ rau, hỏi "bác ơi rau này rửa mấy nước ạ?" bằng giọng con gái hỏi mẹ, và mẹ trả lời "ba nước, con" bằng giọng mà Nhật chưa từng nghe mẹ dùng với ai.

Mẹ gọi Vy "con." Không phải "em," không phải "cháu," mà "con." Và "con" trong miệng mẹ nặng hơn mọi từ khác, vì mẹ chỉ gọi một người là "con" suốt hai mươi tám năm, và bây giờ có thêm một người nữa. Nhật không ghen. Cậu vui. Vui vì mẹ có thêm người để gọi "con," vì quán có thêm đôi tay, và vì Vy đứng trong bếp cười mà không khóc, và đó là điều đẹp nhất cậu thấy cả tuần.

Tối hôm ấy mẹ nấu canh nhiều hơn, nồi to hơn, gạo đong thêm nửa lon sữa bò.

Nhật đứng giữa quán lúc một giờ sáng, nhìn quanh. Quạt quay, gió mát, thùng nước hai mươi lít trong góc bếp, Vy lau bàn cuối cùng, tóc đuôi ngựa lắc nhẹ khi cô cúi xuống. Hoàng đã về từ mười một giờ rưỡi, ăn xong vỗ vai Nhật, nói "tối mai anh lại ghé" rồi rẽ phải ở đầu hẻm về bệnh viện. Chú Bình đã đi từ mười hai giờ mười lăm, quạt vẫn quay. Ông Tư ngồi bàn cạnh tường, bát canh cải vơi nửa, mắt nhắm, nghe radio phát bài "Hà Nội mùa vắng những cơn mưa," đầu gật nhẹ theo nhịp.

Nhật nghĩ: quán này không còn là của riêng mẹ con cậu nữa. Thùng nước là của Hoàng. Quạt quay là của chú Bình. Bàn sạch là của Vy. Bát canh cải nhạt là của ông Tư. Radio cũ là của tất cả mọi người. Quán vẫn là quán mẹ mở, quán mẹ nấu, quán mẹ giữ, nhưng bây giờ nó thuộc về nhiều hơn hai người. Nó thuộc về những bàn tay đã chạm vào nó mà không ai bảo phải chạm.

Mẹ bước ra từ bếp, lau tay vào tạp dề, nhìn quanh. Nhìn quạt quay, nhìn thùng nước, nhìn Vy đang gấp khăn bàn, nhìn ông Tư gật gù. Rồi quay vào bếp, múc thêm canh vào nồi, lấy thêm gạo, đong bằng lon sữa bò.

Nhật hỏi:

– Mẹ nấu thêm hả?

– Ừ. Hôm nay đông mà.

Đông. Không phải đông khách. Mà đông người, đông tay, đông lòng. Và mẹ nấu thêm, vì mẹ luôn nấu thêm khi có thêm người, vì mẹ tin rằng cơm nấu đủ thì ai cũng no, và ai cũng no thì quán ấm, và quán ấm thì mẹ vui. Đơn giản vậy thôi. Mẹ không triết lý. Mẹ chỉ đong thêm gạo.