Chương 50: Người Lạ

Ngày thứ năm sau khi video lên ba triệu view.

Nhật đếm, vì bây giờ cậu đếm mọi thứ. Đếm khách: ba mươi bảy người tối qua, hai mươi chín người lạ, tám người quen. Đếm bát: bốn mươi hai bát cơm, mười lăm bát canh, sáu đĩa rau xào. Đếm tiền: một triệu bốn trăm nghìn doanh thu một đêm, gấp đôi bình thường. Đếm cơm hết: hai lần nấu thêm, mẹ đứng bếp không nghỉ từ mười giờ đến ba giờ sáng, lưng đau mà không nói.

Và đếm những người không đến: ông Tư vắng ba đêm liền. Hoàng vắng hai đêm. Chú Bình ghé nhanh mua mang đi rồi chạy luôn, không ngồi, không uống trà, không ngủ gật trên bàn. Duy biến mất, nhưng Duy vốn hay biến mất, nên Nhật không biết lần này vì video hay vì lý do khác.

Ba triệu view. Phúc gọi mỗi sáng báo con số mới: ba triệu, ba triệu rưỡi, sắp bốn triệu. Giọng Phúc vui, vui kiểu người vừa sống lại sau ba tháng chết lâm sàng, kiểu người view đang lên và sponsor đang gọi lại. Nhưng mỗi lần Phúc đọc con số, Nhật nghe như ai đọc số bệnh nhân trong phòng cấp cứu, vì mỗi triệu view thêm là mỗi đêm quán thêm đông, và mỗi đêm đông thêm là mỗi đêm ông Tư không đến.

Mười giờ, mẹ bật đèn sodium.

Mười giờ mười lăm, người đã đến. Không chờ mười giờ rưỡi như mọi khi, không chờ mười một giờ như khách quen. Họ đến sớm, chen chỗ, vì sợ hết bàn, vì muốn ngồi đúng cái bàn trong video, cái bàn có ánh đèn sodium chiếu chéo, cái bàn mà Phúc đặt máy quay và ghi lại tay mẹ múc canh.

Họ gọi cơm, nhưng không ăn ngay. Chụp trước. Chụp bát cơm từ trên xuống, chụp đĩa rau muống xào, chụp ly trà, chụp bảng hiệu, chụp đèn. Cơm nguội trong lúc chụp. Canh nguội trong lúc chỉnh góc. Và khi ăn, họ nhai vài miếng, đặt đũa, nói "cũng bình thường," vì cơm nguội thì bình thường thật, vì canh nguội thì mất vị thật, vì họ đến ăn cái họ thấy trong video chứ không phải cái mẹ nấu.

Nhật bưng bát cơm ra bàn, đặt xuống trước mặt cô gái trẻ tóc xoăn, cô cầm điện thoại chụp bát cơm bốn lần trước khi cầm đũa. Canh sườn bốc hơi lúc cô chụp lần một, hơi mỏng đi lúc chụp lần hai, và đến lúc cô đặt điện thoại xuống thì canh đã hết hơi, mặt canh phẳng, không còn sóng nhỏ xao động mà Phúc đã quay trong video. Cô húp một ngụm, nhăn mặt nhẹ. Cơm mẹ nấu để ăn nóng. Canh mẹ nấu để húp lúc còn hơi. Không ai nói cho cô biết điều đó.

Cơm mẹ nấu không phải cơm để chụp. Cơm mẹ nấu để ăn, để húp, để cầm bát bằng hai tay lúc nửa đêm và cảm thấy ấm từ lòng bàn tay lan vào ngực. Cơm mẹ nấu có thời gian, có nhiệt, có hơi nước, và hơi nước ấy chỉ đẹp trong ba mươi giây đầu tiên, rồi tan, rồi hết, và nếu trong ba mươi giây ấy người ta chụp thay vì ăn, thì cơm mẹ chỉ còn là cơm nguội.

Một nhóm bốn người, hai trai hai gái, ngồi bàn cạnh tường, cái bàn của ông Tư. Họ kéo ghế, xoay bàn, dịch cái radio cũ sang một bên để có chỗ đặt điện thoại quay. Tay một người chạm vào radio, radio kêu rẹt, và Nhật muốn nói "đừng đụng vào" nhưng không nói, vì radio không phải của cậu, và cái bàn không phải của ông Tư, và quán là nơi công cộng, ai cũng có quyền ngồi.

Nhưng cậu vẫn muốn nói. Và cái muốn nói ấy nằm trong cổ, nghẹn, cay, không ra thành lời.

Mười một giờ hai mươi. Nhật nhìn ra đầu hẻm, tay cầm bát, mồ hôi trên trán. Không có ông Tư. Không có dép da mòn trên nền xi măng, không có cái túi đựng tờ báo cũ, không có tiếng gõ nhẹ trên mặt bàn gỗ theo nhịp radio. Đêm thứ năm ông Tư không đến.

Nhật nghĩ: ông Tư sáu mươi chín tuổi, sống một mình, vợ mất năm năm trước. Ông đến quán mỗi đêm vì ở nhà nghe radio một mình, ở quán nghe radio có người ngồi cạnh. Ông không cần cơm, ông tự nấu được. Ông cần tiếng người, cần cái gật đầu của mẹ khi ông kể chuyện Hà Nội cũ, cần cái bàn cạnh tường mà không ai ngồi vì ai cũng biết đó là chỗ ông Tư. Và bây giờ, năm đêm liền, chỗ ông Tư có người lạ ngồi, radio bị xê dịch, tiếng ồn che tiếng nhạc, và ông già sáu mươi chín tuổi ở nhà một mình nghe radio một mình, và không ai biết, không ai thấy, vì ba triệu người đang xem video về cái quán mà ông không còn dám đến.

Mười một giờ bốn mươi. Hoàng đi qua đầu hẻm, blouse trắng, dép bệnh viện. Nhật nhìn thấy anh qua khoảng trống giữa hai nhóm khách đứng ngoài hiên chụp ảnh. Hoàng nhìn vào quán, nhìn đám đông, nhìn ánh điện thoại, rồi nhìn Nhật. Mắt anh hỏi "vẫn đông?" và Nhật gật nhẹ, gật kiểu xin lỗi. Hoàng đứng ba giây, rồi quay đi. Rẽ phải. Về bệnh viện. Bụng đói.

Đêm thứ tư Hoàng không ăn tối.

Hoàng trực mười sáu tiếng, về quán ăn cơm bảy phút rồi trực tiếp. Bảy phút ấy không phải ăn, là nghỉ, là đặt tay xuống mặt bàn nhựa mát, là nhắm mắt nghe radio phát bài cũ, là thở mà không ai hỏi "bác sĩ ơi, có ai trực không?" Bảy phút ấy giữ Hoàng qua đêm. Và bốn đêm nay, Hoàng mất bảy phút, vì quán không có chỗ cho im lặng, vì ba mươi người lạ cười nói chen nhau lấn hết khoảng yên mà anh cần. Nhật nghĩ: Hoàng là bác sĩ, anh cứu người mỗi đêm, và anh không có ai cho anh bảy phút cơm nóng, và đó là lỗi của ba triệu view.

Một giờ sáng. Quán vẫn có người. Vy đến từ mười hai giờ, phụ bưng cơm, rửa bát, không nói nhiều. Nhật nhìn Vy lau bàn, lau nhanh hơn bình thường, tay mạnh hơn bình thường, và hiểu: Vy cũng tức. Tức vì quán này là nơi cô đến khóc mà không ai nhìn, nơi cô gọi mẹ "mẹ" lần đầu, nơi cô thuộc về. Và bây giờ nơi đó bị chiếm bởi người lạ cầm điện thoại sáng lóa.

Nhật đứng giữa quán, nhìn quanh, và tức. Tức thật. Tức không phải vì khách lạ ồn, không phải vì cơm hết, không phải vì mệt. Tức vì cậu không biết tức ai. Tức Phúc? Phúc quay vì yêu quán, quay vì muốn giữ lại, quay vì đẹp. Tức khách lạ? Họ chỉ muốn ăn cơm, chỉ muốn xem cái họ thấy trên video. Tức mình? Cậu đã đồng ý cho Phúc quay. Tức ai?

Không ai. Và không biết tức ai thì tức hơn.

Mẹ bước ra từ bếp, tay cầm nồi canh mới, nồi thứ ba tối nay. Mẹ múc canh cho bàn khách lạ cuối cùng, bốn cô gái trẻ ngồi ăn khuya sau xem phim. Mẹ múc đều, múc đầy, tay quen, không phân biệt. Canh cho bàn này giống canh cho ông Tư, giống canh cho Hoàng, giống canh cho Vy. Mẹ không biết phân biệt khách cũ khách mới. Mẹ chỉ biết ai ngồi trước mặt thì múc canh.

Nhật nhìn mẹ múc canh, và hiểu, và càng tức. Tức vì mẹ đúng. Mẹ mở quán hai mươi năm, nấu cho ai đến, không hỏi họ từ đâu đến, không hỏi họ có phải khách quen không, không hỏi họ có xem video không. Mẹ chỉ nấu. Và mẹ đúng, vì quán cơm khuya là cho người đói, cho người mệt, cho người cần một bát cơm nóng lúc nửa đêm, và bốn cô gái trẻ này cũng đói, cũng mệt sau buổi phim muộn, và mẹ nấu cho họ là đúng. Nhưng Nhật vẫn tức, vì cậu không tức cái sai, cậu tức cái mất. Mất ông Tư. Mất Hoàng. Mất cái yên. Và cái mất ấy không phải lỗi ai.

Hai giờ mười bảy. Nhật nhìn ra cửa, theo thói quen. Và bà đến, đúng giờ, như mọi đêm, bất kể đông hay vắng. Áo khoác mỏng, túi vải, tóc buộc thấp. Bà nhìn quán đầy người lạ, nhìn lâu, rồi bước vào, nói nhẹ "một phần mang đi," nhận cơm, cảm ơn, đi ra, rẽ trái ở đầu hẻm về phía bệnh viện. Không chụp ảnh. Không nhìn lại. Và Nhật nghĩ: trong ba triệu người xem video, bà không phải một trong số đó, vì bà đến quán từ trước khi có video, và sẽ đến sau khi ba triệu người quên.

Ba giờ sáng. Quán đóng. Vy đã về. Nhật xếp ghế, buộc bạt, tắt bếp. Mẹ ngồi trong bếp, lưng dựa tường, mắt nhắm, tay đặt trên đùi, tạp dề ướt mồ hôi. Năm tiếng đứng bếp liên tục.

Nhật rót ly trà, đặt trước mặt mẹ. Mẹ mở mắt, uống, chậm.

– Mẹ ơi.

– Gì con?

– Mẹ có thấy khác không? Mấy hôm nay.

Mẹ nhìn Nhật, nhìn lâu, nhìn bằng mắt người hiểu câu hỏi thật sự không phải "có khác không" mà là "mẹ có buồn không."

– Đông hơn.

– Không phải đông. Là... khác.

Mẹ im. Uống trà. Rồi nói, giọng nhẹ, giọng mệt:

– Ông Tư không đến mấy hôm rồi.

Nhật ngồi xuống cạnh mẹ, lưng dựa tường, vai chạm vai mẹ. Hai mẹ con ngồi trong bếp nhỏ, đèn vàng, tiếng giọt nước nhỏ từ ống nước rò rỉ vào cái chậu nhôm, tí tách, tí tách, đều đặn như nhịp tim.

– Con muốn quán lại như cũ.

Mẹ không nói gì. Tay mẹ với lấy cái quạt nan, quạt nhẹ cho Nhật, quạt chậm, quạt kiểu mẹ quạt cho con lúc nhỏ không ngủ được.

Mẹ quạt cho Nhật, và Nhật nhắm mắt, và nghe tiếng quạt nan đều đặn xen với tiếng nước nhỏ giọt, và nghĩ: cậu hai mươi tám tuổi, đã đi xa ba năm, đã về, đã ở lại, đã nói "con ở đây với mẹ," và bây giờ ngồi trong bếp lúc ba giờ sáng được mẹ quạt cho như lúc năm tuổi. Và cậu muốn khóc, không phải vì buồn, mà vì quán đang mất thứ cậu yêu nhất mà cậu không giữ được, vì ông Tư ngồi nhà một mình, vì Hoàng đi ngủ bụng đói, vì mẹ nấu ba nồi canh trong một đêm mà lưng đau không nói, và cậu tức mà không biết tức ai, và mệt mà không ngủ được, và muốn giữ mà không biết giữ bằng cách nào.

Mẹ quạt. Nhật ngồi. Bếp im. Ngoài hẻm, đêm Hà Nội tháng tám, tiếng xe máy thưa dần, tiếng mèo kêu xa, tiếng thành phố đang ngủ. Nhưng quán chưa ngủ, vì mẹ chưa ngủ, vì Nhật chưa ngủ, vì đâu đó trong Hà Nội, ông Tư đang ngồi một mình nghe radio mà không có ai bên cạnh.

Nhật mở mắt, nhìn mẹ.

– Mai con nấu canh cải. Mang cho ông Tư.

Mẹ ngừng quạt, nhìn Nhật, và cười. Cười nhẹ, cười mệt, nhưng cười.

– Ừ. Nấu nhạt một chút. Ông ấy huyết áp cao.

Mẹ nhớ. Mẹ nhớ canh cải của ông Tư phải nhạt, nhớ Hoàng ăn phần nhiều hơn, nhớ Phúc thêm cay, nhớ Vy không ăn hành. Ba triệu người xem video về quán, nhưng không ai biết canh cải của ông Tư phải nhạt. Không ai biết. Chỉ mẹ biết. Và đó là thứ video không quay được, thứ ba triệu view không mua được, thứ mà quán có và internet không có: sự nhớ. Mẹ nhớ từng người, từng bát, từng vị. Và quán sẽ ổn, vì mẹ vẫn nhớ.

Nhật tắt đèn sodium, kéo dây công tắc, ánh vàng tắt. Hẻm tối. Nhưng trong bếp vẫn sáng ngọn đèn nhỏ, và mẹ vẫn ngồi đó, và Nhật vẫn ngồi cạnh, và cái chậu nhôm vẫn hứng giọt nước rỉ đều đặn, và ở đâu đó trong Hà Nội, Hoàng đang trực, và ông Tư đang nghe radio một mình, và Phúc đang nhìn con số view lên mỗi giờ mà không biết mỗi con số ấy là một đêm quán mất đi một người quen.