Làm Lại

Phúc đến quán lúc mười một giờ hai mươi.

Không phải kiểu Phúc hai giờ sáng ngày xưa, kiểu ồn, kiểu to, kiểu cười trước rồi buồn sau, kiểu vào quán như bước lên sân khấu và bước ra như người vừa tắt đèn. Đêm nay Phúc đến sớm, đến kiểu người biết mình cần đến, không phải vì hết chỗ đi mà vì chọn đến. Áo phông xám, quần jean cũ, dép lê, không có chân máy, không có đèn, không có micro cài áo. Tay không.

Nhật đang lau bàn ngoài hiên, ngẩng lên.

– Phúc.

– Ờ. Sớm nhỉ?

– Mười một giờ. Kỷ lục.

Phúc cười, cười nhẹ, cười kiểu người cười vì vui chứ không phải vì cần ai thấy mình vui. Ngồi xuống ghế nhựa, ghế bàn cạnh cửa bếp, chỗ ngày xưa Phúc hay ngồi, chỗ đặt chân máy quay video sáu trăm ba mươi hai người xem. Đêm nay không có gì trên bàn ngoài ly nước mẹ đặt từ lúc nào.

Cậu nhìn Phúc và thấy khác. Không phải khác vì gầy hay béo, không phải khác vì quần áo, mà khác vì mắt. Mắt Phúc không quét, không tìm góc, không đo ánh sáng, không lượng xem chỗ nào đặt camera cho đẹp. Mắt Phúc nhìn quán kiểu nhìn, kiểu nhìn bình thường, kiểu người ngồi xuống quán cơm khuya và chỉ cần ngồi.

– Cơm thêm cay?

– Ờ. Thêm cay.

Nhật vào bếp lấy phần cơm hâm sẵn, thêm muỗng ớt bột, bưng ra. Phúc nhận, gật đầu, ăn. Ăn chậm, chậm hơn ngày xưa, chậm kiểu người đang nhai thật chứ không phải nuốt cho xong để kịp nói. Mẹ trong bếp rửa nồi, tiếng nước chảy đều, tiếng radio nhỏ trên kệ phát bản nhạc vàng quen, tiếng quán khuya bình thường.

Phúc ăn được nửa bát thì đặt đũa xuống, nhìn Nhật.

– Mình muốn nói chuyện.

– Nói.

– Chuyện hồi trước. Video ấy.

Nhật biết Phúc sẽ nhắc. Không phải vì cậu chờ, mà vì cậu thấy cách Phúc đặt đũa xuống, thấy cách Phúc hít vào trước khi nói, thấy kiểu người đã nghĩ sẵn từ lâu nhưng chưa tìm được đêm nào đủ yên để mở miệng. Đêm ch54 Phúc nói "Sorry" ở đầu hẻm, nói nhanh, nói kiểu xin lỗi cho xong để được ngồi lại. Đêm nay khác. Đêm nay Phúc muốn nói thật.

Phúc xoay ly nước trên bàn, ngón tay gõ nhẹ thành nhựa.

– Mình biết lúc đó mình sai. Quay quán không hỏi trước, quay cả khách, đăng lên. Ba triệu view. Mình nghĩ mình giỏi, nghĩ mình "phát hiện" được cái gì hay ho, nghĩ mình đang giúp quán nổi tiếng. Nhưng không phải. Mình chỉ đang lấy cái của quán để làm cái của mình.

Nhật không đáp ngay. Cậu ngồi xuống ghế đối diện, chỗ cậu hay ngồi khi quán vãn khách, lưng tựa tường, tay đặt trên đầu gối.

– Ông Tư vắng năm đêm. Hoàng vắng bốn. Quán đông nghẹt người lạ, mẹ phải tắt bảng hiệu.

– Mình biết.

– Cậu biết nhưng lúc ấy cậu không nghĩ tới.

Phúc gật, gật chậm, gật kiểu người nhận lỗi không cần biện minh.

– Không nghĩ. Lúc ấy mình chỉ nghĩ tới con số. View, like, share. Mình nhìn video lên ba triệu mà sướng, sướng kiểu nghiện, kiểu lâu rồi không có con số nào đẹp vậy. Rồi mình đọc comment, comment khen "quán cơm tình người," khen "Hà Nội vẫn còn chỗ ấm áp." Mình nghĩ mình đang truyền cảm hứng. Nhưng comment đẹp thì quán đông, quán đông thì ông Tư sợ, Hoàng không tới, mẹ mệt. Mình lấy cái ấm của quán đổi lấy view cho mình. Đó là ăn cắp.

Phúc nói "ăn cắp" bằng giọng phẳng, giọng người đã chọn từ trước khi đến, đã lật đi lật lại từ ấy trong đầu không biết bao nhiêu đêm, và cuối cùng quyết định dùng nó vì nó đúng. Cậu nhìn Phúc và nhớ đêm đầu tiên Phúc đến quán: hai mươi sáu tuổi, nói to, cười to, gọi "cơm thêm cay," kể chuyện livestream liên tục, cơm nguội mà vẫn nói. Rồi khi quán hết khách, Phúc im bặt, ăn một mình trong yên tĩnh, ra về bật livestream trên đường. Phúc ngày ấy và Phúc đêm nay là hai người, nhưng cũng là một. Chỉ là đêm nay Phúc không cần livestream trên đường về nữa.

– Rồi bây giờ sao?

Phúc hít sâu, thở ra chậm, rồi cười. Cười lần thứ hai trong đêm, nhưng cười này khác cười lúc nãy, cười kiểu người sắp nói cái gì quan trọng mà sợ nói xong thì không rút lại được.

– Mình bỏ rồi. Stream giải trí ấy. Bỏ hết. Xóa kênh cũ, bỏ hợp đồng sponsor còn lại, bỏ luôn cái tên "Phúc Vlog."

– Bỏ thật?

– Thật. Mười ngày trước. Mình ngồi trong phòng trọ, nhìn lại toàn bộ video cũ, từ cái đầu tiên đến cái cuối cùng, một trăm bảy mươi mấy cái. Và mình nhận ra: mình không thích cái nào. Không một cái nào mình xem lại mà nghĩ "ờ, hay đấy." Toàn video mình đóng vai vui, đóng vai hài, đóng vai người biết tuốt, đóng vai cái gì cũng được trừ chính mình.

Nhật nhìn Phúc. Phúc đang xoay ly nước, mắt nhìn xuống, giọng nhẹ hơn bình thường, nhẹ kiểu người nói với mình nhiều hơn nói với người đối diện.

– Rồi mình nhớ đêm mất điện. Cậu nhớ không?

Nhật nhớ. Đêm mất điện cả khu, quán sáng nến và bếp gas, Phúc ngồi im vì không có điện thoại, Duy đàn guitar trong ánh nến, ông Tư kể Hà Nội cũ. Đêm ấy Phúc không quay gì, không livestream gì, chỉ ngồi, chỉ ăn, chỉ nghe. Và lần đầu tiên Phúc ở lại quán đến khi có điện mà không đứng dậy.

– Nhớ. Cậu ngồi im suốt.

– Đó là đêm đầu tiên mình thấy thoải mái. Không phải diễn, không phải nghĩ tiêu đề, không phải chọn góc quay. Chỉ ngồi ăn cơm nghe nhạc. Và mình nghĩ: tại sao đêm duy nhất mình thấy thật lại là đêm không có camera?

Phúc cầm đũa lên, ăn tiếp. Ăn chậm, nhai kỹ, nuốt xong mới nói tiếp.

– Nên mình bắt đầu lại. Từ đầu. Kênh mới, tên mới, nội dung khác. Không phải giải trí nữa. Mình muốn quay đời thường. Quay thật. Người thật. Chuyện thật. Kiểu... đi chợ sáng sớm, ngồi uống cà phê vỉa hè, nghe bà bán xôi kể chuyện. Không cắt, không lọc, không đóng vai.

– View ít hơn nhiều.

– Biết. Chắc chắn ít. Có khi vài chục. Có khi không ai xem.

– Cậu sợ không?

Phúc dừng ăn, nhìn lên, mắt nhìn thẳng Nhật. Đèn sodium vàng chiếu xiên trên mặt Phúc, chiếu lên vết mụn trên má, chiếu lên đôi mắt không quét, không đo, không tìm góc.

– Sợ. Nhưng mà... làm lại thì đã sao.

Phúc nói bằng giọng bình thường, giọng người hai mươi sáu tuổi ngồi ăn cơm khuya trong quán nhỏ, giọng không diễn, không giả, không lên xuống cho hấp dẫn. Và cậu nghĩ: có lẽ đây mới là Phúc thật. Không phải Phúc cười to, không phải Phúc livestream trên đường về, không phải Phúc gọi "cơm thêm cay" bằng giọng sân khấu. Phúc thật là người ngồi đây, ăn cơm chậm, nói chuyện nhỏ, sợ nhưng vẫn muốn làm lại.

Hai người ăn cơm, ngồi cùng bàn, đối diện. Nhật ăn phần cơm tối muộn của mình, Phúc ăn nốt bát cơm thêm cay. Tiếng đũa chạm bát nhẹ, tiếng radio phát bolero cũ, tiếng gió tháng chín thổi qua bạt quán mang theo mùi lá ẩm. Mẹ bước ra từ bếp, đặt đĩa trứng chiên trước mặt Phúc, không nói, quay vào. Phúc nhìn đĩa trứng, rồi cười, cười lần thứ ba.

– Bác Lan vẫn cho trứng.

– Mẹ thấy cậu gầy là cho trứng. Không liên quan gì đến cậu.

– Biết. Nhưng mà vẫn vui.

Phúc ăn trứng, ăn kiểu người ăn ngon, kiểu nhai chậm, kiểu nhắm mắt một giây khi nuốt. Nhật nhìn Phúc ăn và nhớ đêm Phúc đứng đầu hẻm không dám vào, đêm cậu bưng cơm thêm cay ra, đêm Phúc nói "Sorry" bằng giọng run. Đêm ấy xa rồi. Mấy tuần thôi mà xa.

– Mình muốn nói thêm một chuyện.

– Gì?

Phúc đặt đũa xuống, lau miệng bằng khăn giấy, nhìn Nhật.

– Video quán cơm lúc trước... mình xin lỗi. Không phải "sorry" kiểu lần trước, kiểu nói cho xong. Lần này mình nói thật. Mình không nên quay khi chưa hiểu nó. Quán này không phải nội dung. Không phải chất liệu. Không phải cái gì để mình lấy rồi đăng lên cho ba triệu người xem. Quán là chỗ người ta ăn cơm, chỗ mẹ cậu nấu canh, chỗ ông Tư đọc báo, chỗ Hoàng ngồi bảy phút rồi đi. Mình lấy cái đó ra khỏi ngữ cảnh, đặt lên mạng, và nó trở thành thứ khác. Thứ không phải quán nữa.

Cậu nghe Phúc nói và biết Phúc đã nghĩ về chuyện này lâu rồi. Không phải suy nghĩ kiểu "sai thì xin lỗi cho xong," mà suy nghĩ kiểu hiểu. Hiểu tại sao ông Tư sợ camera, hiểu tại sao Hoàng vắng bốn đêm, hiểu tại sao mẹ phải tắt bảng hiệu, hiểu tại sao quán cơm khuya trong hẻm nhỏ không nên lên ba triệu view. Có những thứ đẹp vì ít người biết, vì chỉ những người cần thì mới tìm thấy, vì nó tồn tại cho người ăn chứ không cho người xem.

– Mình không xóa được video. Ba triệu view rồi, lan khắp nơi rồi. Nhưng mình sẽ không quay quán nữa. Không bao giờ.

Nhật gật. Không cần nói "tha thứ," không cần nói "quên đi," vì đó không phải cách Nhật nói và cũng không phải cách Phúc cần nghe. Cậu chỉ gật, gật kiểu hiểu, kiểu nhận, kiểu hai người đã qua chuyện đó rồi và bây giờ ngồi đây ăn cơm.

– Kênh mới tên gì?

Phúc cười, cười ngượng.

– Chưa biết. Đang nghĩ. Có khi chỉ lấy tên thật. "Phúc." Thế thôi.

– Ngắn.

– Ờ. Lâu rồi mình muốn cái gì ngắn. Không cần "Phúc Vlog." Không cần "Phúc Review." Chỉ "Phúc."

Mẹ bước ra, thu đĩa trứng trống, đặt thêm ly trà nóng trước mặt Phúc. Phúc ngước nhìn mẹ, mắt hơi ướt, nhanh, ướt kiểu người bị bất ngờ bởi cái nhỏ.

– Cảm ơn bác.

– Uống đi. Gầy quá.

Mẹ quay vào bếp, bước chân trên sàn xi măng quen, tiếng tạp dề quệt vào cửa bếp khẽ. Phúc uống trà, hớp nhỏ, mắt nhìn ra sân quán tối. Gió tháng chín nhẹ, mang theo mùi hoa sữa đầu mùa từ đường lớn, mùi ngọt nhẹ lẫn mùi khói xe.

– Cậu biết không, Nhật.

– Gì?

– Mình stream sáu năm. Sáu năm, mỗi ngày ít nhất hai tiếng trước camera. Nói cười, la hét, đóng vai, diễn trò. Sáu năm mà không có đêm nào mình cảm thấy giống đêm mất điện ở quán. Không có đêm nào mình ăn cơm mà thấy đang ăn cơm, nghe nhạc mà thấy đang nghe nhạc. Mình sống sáu năm qua ống kính mà quên mất mình cũng có mắt.

Nhật không đáp. Cậu uống trà, nhìn Phúc, nghe tiếng radio nhỏ trong bếp, nghe tiếng mẹ rửa bát, nghe tiếng đêm.

Phúc hai mươi sáu tuổi. Bỏ stream, bỏ kênh, bỏ tên, bỏ mặt nạ. Bắt đầu lại từ con số không, không sponsor, không view, không ai biết. Sợ, nhưng "làm lại thì đã sao." Cậu nhìn Phúc ngồi uống trà trong quán khuya và nghĩ: quán này không giúp Phúc quyết định. Quán không khuyên, không dạy, không bảo Phúc nên làm gì. Quán chỉ cho Phúc chỗ ngồi, bát cơm, đĩa trứng, ly trà. Và có lẽ cái Phúc cần không phải ai bảo "hãy bắt đầu lại," mà chỉ cần một chỗ ngồi im lặng đủ lâu để nghe được tiếng mình thật.

Phúc ăn xong, uống nốt trà, đứng dậy. Đặt tiền lên bàn, đặt đúng dưới ly, kiểu khách quen đặt.

– Mình đi.

– Ờ.

– Lần sau mình tới sớm hơn. Mười giờ rưỡi.

– Quán mười giờ mới mở.

– Thì mười giờ.

Nhật cười. Phúc cười. Hai người cười nhẹ, cười kiểu bạn cười, kiểu hai mươi mấy tuổi cười, kiểu đã qua chuyện khó rồi và bây giờ cười vì cười.

Phúc bước ra cửa quán, đứng dưới bạt, nhìn hẻm tối. Quay lại.

– Nhật.

– Gì?

– Cơm thêm cay ngon thật. Không phải nói cho vui.

– Biết. Mẹ nấu mà.

Phúc gật, quay đi, bước vào hẻm. Không có đèn điện thoại quay ngược lại, không có livestream trên đường về, không có giọng sân khấu. Chỉ tiếng dép lê trên xi măng nhẹ dần, nhẹ dần, rồi mất.

Nhật ngồi lại, thu ly, thu bát, lau bàn. Mẹ từ bếp bước ra, tay lau vào tạp dề.

– Nó nói gì?

– Nó xin lỗi. Thật.

– Mẹ biết. Mắt nó khác rồi.

Mẹ biết bằng mắt. Mẹ luôn biết bằng mắt. Hai mươi năm bán cơm khuya, mẹ đọc được mắt người ăn: mắt mệt, mắt buồn, mắt sợ, mắt đói, mắt vui, mắt giả vui. Và mắt người thật. Đêm nay mắt Phúc thật, và mẹ biết trước khi cậu kể.

Nhật rửa bát, xếp lên giá, tắt vòi. Quán vắng, đêm sâu, gió mát. Radio nhỏ trên kệ bếp phát bài bolero khác, tiếng guitar lẫn tiếng hát nữ mỏng, nhỏ đến mức chỉ nghe rõ khi cả quán im.

Cậu nhìn ghế Phúc ngồi, ghế nhựa xanh bàn cạnh cửa bếp. Ghế trống, nhưng trống kiểu khác. Không phải trống kiểu Vy đi xa, không phải trống kiểu ông Tư nằm viện. Trống kiểu người vừa đứng dậy và cậu biết người đó sẽ quay lại, quay lại sớm hơn, quay lại bằng dép lê và áo phông xám, quay lại gọi "cơm thêm cay" bằng giọng thật.

Làm lại thì đã sao. Phúc nói vậy và cậu tin. Không phải vì cậu giỏi đánh giá người, mà vì cậu đã thấy Phúc sáu tháng nay: Phúc giả, Phúc buồn, Phúc sợ, Phúc xấu hổ, Phúc xin lỗi, và bây giờ Phúc thật. Sáu tháng, từ "cơm thêm cay" đầu tiên đến "cơm thêm cay" đêm nay, cùng một câu mà khác một người.

Nhật tắt đèn sodium, khóa cửa quán, lên gác. Nằm trên giường, mắt nhìn trần, nghe tiếng mẹ thở đều phòng bên, nghe tiếng radio còn phát nhỏ dưới bếp vì quên tắt, nghe tiếng đêm Hà Nội tháng chín yên bình, yên kiểu thành phố ngủ mà vẫn thức, kiểu quán đóng mà vẫn ấm, kiểu người đi mà vẫn ở.