Lưng Mẹ

Mẹ xoa lưng lúc năm giờ chiều, khi bà tưởng không ai nhìn.

Nhật đi qua cửa bếp, thấy mẹ đứng cạnh bồn rửa, tay trái chống hông, tay phải với ra sau ấn vào khoảng giữa lưng, mặt nhăn nhẹ, miệng mím. Bà ấn, xoay, ấn lại, rồi buông tay, đứng thẳng, mặt trở lại bình thường. Nhanh. Như thể vừa rồi không xảy ra gì.

– Mẹ đau lưng hả?

Mẹ quay lại, hơi giật.

– Không. Mỏi thôi. Hôm qua bê nồi nặng.

Nhật biết bà nói dối. Nói dối kiểu mẹ, kiểu nói nhẹ đi, kiểu biến đau thành mỏi, biến bệnh thành hơi khó chịu, biến không ngủ được thành ngủ ít.

– Mẹ nghỉ đi, tối nay con mở quán một mình được.

– Nghỉ gì. Mấy đêm rồi có gì đâu.

Bà nói xong quay vào bếp, bắt đầu vo gạo. Tiếng gạo xào xạo trong nồi, tiếng nước chảy, tiếng bà đong gạo bằng lon sữa bò cắt miệng. Lưng bà hơi cong hơn mọi ngày, hoặc Nhật bây giờ mới nhìn kỹ, mới thấy, mới nhận ra cái cong ấy không phải mới, nó đã ở đó lâu rồi, từng ngày, từng nồi cơm, từng đêm đứng bếp, nhưng cậu không nhìn vì cậu không ở đây.

Mười giờ đêm. Mẹ bật đèn sodium, kéo bạt, xếp ghế. Nhật phụ, bê nồi cơm ra, đặt bếp gas, xếp bát đĩa. Mọi thứ như mọi đêm, nhưng Nhật để ý hơn. Cậu để ý cách mẹ cúi xuống kéo ghế nhựa rồi dừng lại nửa giây, lưng cứng. Cách bà bê nồi canh bằng hai tay thay vì một tay như mọi khi. Cách bà đứng nấu mà cứ mười phút lại đổi chân trụ, trái sang phải, phải sang trái, như thể đứng yên lâu quá thì lưng không chịu nổi.

Bà không nói gì. Không nhăn mặt. Không kêu đau. Mẹ là kiểu người không kêu đau. Hai mươi tám năm Nhật sống với mẹ, cậu chưa bao giờ nghe bà nói "mẹ đau." Bà nói "mỏi," "hơi khó chịu," "không sao," nhưng không bao giờ "đau." Như thể từ đó không có trong từ điển của bà, hoặc bà đã cất nó đi từ lâu, từ ngày cha mất, từ ngày bà phải một mình nuôi con và mở quán, và từ đó "đau" trở thành thứ xa xỉ mà bà không có quyền.

Mười một giờ. Khách bắt đầu đến.

Nhật chủ động hơn mọi đêm. Cậu xới cơm, bưng ra, rót nước, lau bàn, dọn bát. Khi Hoàng đến, Nhật đã có sẵn phần cơm. Khi chú Bình đến, Nhật đã rót trà. Cậu chạy qua chạy lại giữa bàn và bếp, tay không lúc nào rảnh, chân không lúc nào dừng. Mẹ nấu trong bếp, Nhật phục vụ ngoài quán, hai người chia nhau, tự nhiên, không cần bàn bạc.

Nhưng cậu vẫn nhìn vào bếp. Cứ vài phút, cậu liếc, nhanh, đủ để thấy mẹ đang đứng hay ngồi, lưng có cong hơn không, tay có xoa lưng không. Và mỗi lần nhìn, cậu thấy bà vẫn đứng, vẫn nấu, vẫn múc canh, vẫn xào rau, nhưng giữa hai động tác có những khoảng dừng nhỏ, ngắn, mà trước đây không có. Khoảng dừng khi bà đặt muôi xuống, đứng thẳng, thở, rồi cầm muôi lên tiếp.

Mẹ mệt hơn cậu tưởng.

Mười hai giờ. Quán đông nhất. Ông Tư đến đúng mười một giờ hai mươi, ngồi bàn sát tường, canh cải, đọc báo. Vy ghé muộn, mắt lờ đờ, gọi cơm, ăn nhanh rồi đi, không ngủ gật tối nay vì cô bảo "em thi xong rồi." Một vài khách lạ, xe ôm, công nhân ca đêm, người đi bộ khuya đói bụng. Nhật phục vụ hết, tay thuần, nhanh, không lóng ngóng như tuần đầu, không hỏi mẹ "phần này thêm gì" nữa.

Rồi cậu nhìn vào bếp. Và lần đầu tiên, cậu thấy mẹ ngồi.

Bà ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp trong bếp, cái ghế mà cậu chưa bao giờ thấy bà ngồi giữa ca bán. Lưng bà dựa vào tường, tay đặt trên đùi, mắt nhắm. Không phải ngủ, chỉ nhắm, nghỉ, như thể bà cho mắt nghỉ vài giây trước khi mở ra tiếp tục. Nồi canh sôi nhẹ trên bếp, hơi nước bốc lên, bà mặc kệ, ngồi yên, thở.

Mẹ chưa bao giờ ngồi giữa ca bán.

Nhật đứng ở cửa bếp, nhìn. Ngực cậu nặng, nặng kiểu khác với kiểu nặng khi cậu burnout, nặng kiểu thương, kiểu sợ, kiểu lần đầu nhìn mẹ mà thấy bà không phải sắt đá, bà cũng mệt, bà cũng đau, bà cũng cần ai đó nói "mẹ nghỉ đi" và thật sự bắt bà nghỉ.

Cậu không nói. Cậu vào bếp, tắt nhỏ lửa nồi canh, khuấy nhẹ. Rồi lấy gạo, vo, nấu một nồi cháo nhỏ. Cháo trắng, loại cháo đơn giản nhất, gạo với nước, ninh nhừ, sánh. Cậu không biết nấu gì khác, ba năm ở công ty cậu chỉ ăn cơm hộp và mì gói, nhưng cháo thì cậu biết, vì ngày bé mỗi lần cậu ốm mẹ đều nấu cháo trắng, và cậu nhớ, gạo ngâm mười phút, nước gấp năm, lửa nhỏ, khuấy đều.

Ba giờ sáng. Quán đóng. Khách cuối cùng đã đi.

Nhật múc cháo ra bát, đặt trước mặt mẹ. Bà vẫn ngồi ghế bếp, lưng dựa tường, mắt đã mở, nhìn cậu.

– Cháo gì đấy?

– Cháo trắng. Mẹ ăn đi.

– Mẹ không đói.

– Mẹ ăn đi.

Nhật lặp lại, giọng nhẹ nhưng không nhường. Cậu đặt thìa cạnh bát, rồi ngồi xuống sàn bếp, cạnh mẹ, lưng dựa tủ đồ. Hai mẹ con ngồi trong bếp nhỏ, đèn bếp vàng, nồi cháo bốc hơi, tiếng đồng hồ tích tắc trên tường, kim giây gãy nhưng kim phút vẫn chạy.

Mẹ nhìn bát cháo. Nhìn cậu. Rồi cầm thìa, múc, đưa lên miệng. Cháo nóng, sánh, nhạt, vị gạo mới, thơm nhẹ. Bà ăn chậm, từng thìa, mắt nhìn xuống bát.

Nhật không nói gì. Cậu ngồi cạnh mẹ, nghe bà húp cháo, nghe tiếng thìa chạm bát, nghe hơi thở bà đều hơn, chậm hơn, bớt gấp. Và cậu nhìn lưng mẹ khi bà cúi xuống bát cháo, cái lưng nhỏ, cong, cong hơn cậu nhớ, cong hơn ngày cậu đi, cong của mười mấy năm đứng bếp mỗi đêm, bê nồi, xào rau, múc canh, rửa bát, từ mười giờ tối đến bốn giờ sáng, một mình.

Lưng ấy đã gánh quán này bao lâu rồi?

Mẹ ăn hết bát cháo. Đặt thìa xuống. Rồi nói, nhẹ, mắt không nhìn cậu:

– Ngon.

Một chữ. Giọng bà hơi khàn, và Nhật không chắc bà nói về cháo hay nói về cái gì đó khác, về việc có ai nấu cho mình ăn lúc ba giờ sáng, về việc con trai ngồi cạnh mình trong bếp, về việc lần đầu tiên sau rất lâu bà không phải là người nấu.

Mắt bà hơi đỏ. Hoặc cậu tưởng vậy, vì đèn bếp vàng, vì khuya, vì mệt. Nhưng cậu nghĩ mình không tưởng.

Mẹ rửa bát cháo. Nhật đứng cạnh, lau nồi. Hai mẹ con dọn bếp, im lặng, kiểu im lặng ấm, kiểu im lặng mà không cần nói gì vì mọi thứ đã nói bằng bát cháo, bằng cái ngồi xuống, bằng cách cậu tắt nhỏ lửa và nấu cháo thay vì nói "mẹ phải nghỉ."

Rồi mẹ quay lưng, cúi xuống rửa nồi lớn. Và Nhật nhìn lưng bà, nhìn kỹ, nhìn lâu, nhìn cái lưng đã còng đi so với ký ức cậu. Lưng mẹ. Nhỏ hơn cậu tưởng. Mỏng hơn cậu tưởng.

Mình về đây không chỉ vì mình mệt. Mà vì mẹ cũng cần mình.

Cậu nghĩ vậy, lần đầu tiên, và câu nghĩ ấy không nhẹ nhàng, nó nặng, nặng kiểu trách nhiệm, nhưng nặng theo cách mà cậu không muốn bỏ xuống. Nặng theo cách mà người ta tự nguyện mang.

Nhật tắt đèn bếp. Mẹ đi trước, bước chậm, chân dép lê, lưng hơi còng. Cậu đi sau, tắt đèn sodium, kéo bạt, khóa cửa. Hẻm tối. Gió đêm. Tiếng mẹ bước lên cầu thang nhà, chậm, từng bậc.

Ngày mai cậu sẽ dậy sớm hơn, bê nồi thay mẹ, vo gạo thay mẹ, và nếu mẹ lại xoa lưng lúc tưởng không ai nhìn, cậu sẽ không hỏi. Cậu sẽ chỉ làm nhiều hơn, nhẹ nhàng, để mẹ không cần nói "đau."