Cậu bé không biết mẹ từng vui

Lục Thời cảm nhận cậu bé trước khi cửa mở.

Mùi tuyệt vọng lần này khác mọi lần: không nồng, không cháy, không ẩm. Mùi này nhẹ, sạch, kiểu tuyệt vọng của người trẻ chưa biết tuyệt vọng trông thế nào, chỉ biết mình đang cảm thấy thứ gì đó không tên và cần ai đó giúp. Mùi tuyệt vọng lần đầu.

Cửa mở. Cậu bé bước vào.

Hai mươi tuổi, có thể trẻ hơn, có thể hơn. Cao, gầy, mặt giống mẹ: xương gò má cao, mắt sâu, miệng mỏng. Nhưng mắt sáng hơn mẹ, sáng kiểu người chưa mất gì, chưa bán gì, chưa sống đủ lâu để mắt tối đi. Tóc cắt ngắn, áo phông trắng, quần jean, giày thể thao. Tay cầm ô đen, ướt mưa.

Hắn nhìn quanh tiệm. Nhìn đèn nến, quầy gỗ, kệ sách, lọ hoa dại tím. Nhìn Bạch Miên ngồi ở ghế cạnh cửa sổ. Nhìn Lục Thời sau quầy.

– Mẹ tôi từng đến đây.

Lục Thời gật.

– Bà bán tiếng cười.

– Đúng.

Cậu bé ngồi xuống ghế trước quầy. Đặt ô ướt lên sàn. Tay đặt trên đùi, ngón đan nhau, siết nhẹ.

– Tôi tên Đình Khôi. Mẹ tôi tên Diệu. Bà đến tiệm mười bảy năm trước, bán tiếng cười để lấy tiền chữa bệnh tim cho tôi. Tôi biết vì mẹ kể. Không phải kể trực tiếp, mà kể gián tiếp, kể qua cách bà sống: mười bảy năm không cười. Bà vui thì mắt sáng, nhưng miệng phẳng. Bà nghe chuyện hài thì gật đầu, nhưng không bật cười. Tôi mười tuổi thì hỏi vì sao. Bà nói: "Mẹ bán tiếng cười." Tôi không hiểu. Mười lăm tuổi hỏi lại. Bà nói: "Để cứu con." Tôi hiểu rồi.

Cậu bé nhìn Lục Thời. Mắt không giận, không buồn. Mắt rõ ràng, thẳng, kiểu người đã suy nghĩ lâu và đến đây với quyết định chứ không phải với cảm xúc.

– Tôi muốn đổi tuổi thọ. Cho mẹ tôi lấy lại tiếng cười.

Bạch Miên đặt sách xuống. Nhìn cậu bé. Nhìn đôi mắt sáng, sạch, mắt chưa mất gì. Và cô nghĩ: người cha đổi tuổi thọ cứu con gái. Diệu bán tiếng cười cứu con. Và bây giờ con muốn đổi tuổi thọ trả lại cho mẹ. Vòng tròn. Thế hệ này hy sinh cho thế hệ kia, rồi thế hệ kia hy sinh ngược lại, và tiệm đứng giữa, nhận mọi thứ.

Lục Thời rót trà. Ba chén. Đặt một chén trước cậu bé.

– Cậu không đổi được.

Đình Khôi nhìn hắn.

– Vì sao.

– Vì không ai trả giá thay trái tim người khác. Ta đã nói câu này nhiều lần. Với Minh Dã, người muốn trả giá thay Tô Nhiên. Với nhiều người khác nữa. Tiệm không cho phép.

– Tôi không trả giá thay. Tôi trả cho chính mình. Mẹ tôi bán tiếng cười để cứu tôi. Tôi trả tuổi thọ để mẹ lấy lại. Đó là giao dịch riêng của tôi, không phải giao dịch thay mẹ tôi.

Lục Thời nhìn cậu bé. Nhìn lâu. Cậu bé không tránh, không cúi, không run. Mắt thẳng, giọng đều, logic rõ ràng. Hắn nhận ra: cậu bé đã chuẩn bị. Đã nghĩ. Đã lập luận. Đã biết tiệm sẽ từ chối lần đầu và đã chuẩn bị phản biện.

– Cậu bao nhiêu tuổi.

– Hai mươi.

– Cậu biết hai mươi năm tuổi thọ nghĩa là gì.

– Nghĩa là tôi sống đến bốn mươi thay vì sáu mươi. Giống Lâm Hạ. Tôi đọc bài báo về cô ấy. Ca sĩ trẻ chết bất thường, bác sĩ nói cơ thể già hơn tuổi sinh học. Tôi không biết cô ấy có đến tiệm này không. Nhưng tôi đoán.

Im lặng. Bạch Miên nhìn cậu bé. Cậu nhắc Lâm Hạ. Cậu đoán đúng. Và cậu vẫn đến.

– Tình yêu không thể trả nợ bằng hy sinh mù quáng, Lục Thời nói.

Đình Khôi nhìn hắn. Rồi nghiêng đầu, nhỏ, kiểu người đang cân nhắc phản bác hay im. Chọn nói.

– Mẹ tôi hy sinh mù quáng. Bà bán tiếng cười vì con trai ba tuổi bệnh tim, bà không có thời gian suy nghĩ, bà chỉ biết: con sắp chết, tiệm nói có cách. Bà bán. Đó là hy sinh mù quáng. Nhưng anh vẫn cho phép.

– Tiệm cho phép. Không phải ta.

– Vậy tiệm cho phép mẹ tôi hy sinh mù quáng, nhưng không cho phép tôi hy sinh có suy nghĩ. Tôi hai mươi tuổi. Tôi biết tôi đang đổi gì. Tôi không mù quáng. Tôi chỉ... Cậu dừng. Tay siết chặt hơn trên đùi. Tôi chỉ muốn thấy mẹ tôi cười. Một lần.

Lục Thời im.

Hắn nghĩ: cậu bé nói đúng. Diệu bán tiếng cười trong tuyệt vọng, không thời gian suy nghĩ, và tiệm cho phép. Đình Khôi đến sau hai mươi năm suy nghĩ, biết rõ giá, biết rõ hậu quả, và tiệm từ chối. Logic đó không công bằng. Nhưng tiệm không công bằng. Tiệm là tiệm.

– Dù cậu trả tuổi thọ, tiệm cũng không dùng tuổi thọ cậu để chuộc cho mẹ cậu. Hai giao dịch khác nhau, hai người khác nhau. Cậu không thể ký khế ước nói "tôi trả X để bà Y nhận lại Z." Tiệm không hoạt động như vậy.

– Vậy tiệm hoạt động như nào.

– Mẹ cậu phải tự chuộc. Giá chuộc: mười lăm năm ký ức. Ký ức về cậu từ bốn đến mười tám tuổi.

Đình Khôi im. Lâu. Mắt cậu thay đổi lần đầu tiên kể từ khi bước vào: từ sáng, rõ, quyết tâm, sang thứ gì đó tối hơn, sâu hơn, gần với hiểu biết.

– Nghĩa là mẹ tôi lấy lại tiếng cười, nhưng quên mười lăm năm nuôi tôi.

– Đúng.

– Quên tôi lớn lên. Quên tôi biết đi, biết nói, biết đọc. Quên tôi thi đại học. Quên tôi nấu cơm cho bà. Quên tất cả.

– Không hết. Bà sẽ nhớ cậu từ lúc sinh đến ba tuổi (trước khi bán tiếng cười) và từ mười tám tuổi trở đi. Mười lăm năm giữa sẽ trống.

Đình Khôi nhìn xuống tay mình. Tay trẻ, khỏe, da sạch, không gân nổi. Đôi tay chưa bao giờ mất gì.

– Mẹ tôi sẽ cười. Nhưng sẽ quên vì sao bà cười.

Bạch Miên nhìn cậu bé. Và cô nhận ra: cậu bé giống mình. Không phải giống ở ngoại hình, giống ở chỗ: cả hai đều là người mà ai đó yêu thương đã hy sinh vì họ, và cả hai đều đang đứng trước câu hỏi không có đáp án đúng.

– Đình Khôi, Bạch Miên nói.

Cậu bé nhìn cô.

– Mẹ em bán tiếng cười để em sống. Bà chọn. Bây giờ em muốn trả lại, nhưng tiệm nói giá là mười lăm năm ký ức của bà. Câu hỏi không phải em có chịu trả không. Câu hỏi là: bà có chịu trả không.

– Tôi biết bà chịu. Bà yêu tôi.

– Đúng. Bà yêu em. Nhưng yêu em không có nghĩa bà muốn quên em. Tiếng cười và ký ức, hai thứ đó bà phải tự chọn.

Đình Khôi im. Mắt cậu ướt, nhẹ, kiểu người trẻ chưa quen khóc trước mặt người lạ.

– Vậy anh có bao giờ hy sinh mù quáng chưa.

Câu hỏi dành cho Lục Thời. Cậu bé quay sang nhìn hắn, mắt ướt, giọng run nhẹ ở cuối, nhưng vẫn thẳng.

Lục Thời im. Lâu. Dài. Nến cháy ngắn đi, sáp chảy trên đĩa.

Hắn không đáp. Nhưng tay hắn chạm đồng hồ cũ trên cổ tay, ngón trỏ lướt trên mặt kính, nhẹ, chậm, kiểu người vuốt tóc ai đó đang ngủ. Và Bạch Miên hiểu: hắn đang trả lời. Bằng hành động thay vì lời. Ba trăm năm giữ một ngày trong đồng hồ vì một người đã biến mất. Đó có phải hy sinh mù quáng không? Có lẽ. Hoặc có lẽ đó là thứ duy nhất hắn biết làm.

Đình Khôi đứng dậy. Lau mắt nhanh bằng mu bàn tay.

– Tôi sẽ nói chuyện với mẹ.

– Cậu nên, Lục Thời nói. Giọng không lạnh, không ấm. Giọng trung thực. Để bà tự chọn. Không ai chọn thay người mình yêu.

Cậu bé gật đầu. Cầm ô. Bước ra cửa. Dừng ở ngưỡng.

– Mẹ tôi nói đúng. Tiệm này không giống nơi nào khác. Bước vào thì biết mình mất gì. Bước ra thì biết mình quý gì.

Rồi cậu đi. Ra hẻm. Ra mưa. Ô đen mở, bóng nhỏ dần trong hẻm tối.

Bạch Miên nhìn theo. Rồi nhìn Lục Thời.

– Cậu ấy giống cha cậu ấy không.

– Không có cha. Diệu nuôi con một mình.

– Vậy cậu ấy giống mẹ.

– Giống. Xương gò má, mắt, giọng. Nhưng cậu ấy có thứ Diệu không có: cậu ấy hỏi. Diệu vào tiệm không hỏi, không cân nhắc, không phản biện. Bà quỳ xuống và nói "bán." Cậu bé vào tiệm với lập luận. Hai cách yêu khác nhau, cùng một gia đình.

Bạch Miên uống trà. Nhìn ra hẻm. Mưa nhẹ dần. Ô đen đã biến mất.

– Anh Thời.

– Ừm.

– Cậu ấy hỏi anh đã bao giờ hy sinh mù quáng chưa. Anh không trả lời.

– Không.

– Vì câu trả lời là có.

Lục Thời không đáp. Hắn rót trà. Một chén. Uống chậm.

Bạch Miên nhìn hắn. Nhìn ngón tay hắn trên chén trà, đều, kiểm soát. Rồi nhìn đồng hồ trên cổ tay hắn. Kim dừng ở 2:17.

Ba trăm năm giữ một ngày trong đồng hồ. Không ai bảo anh phải. Không ai ép. Anh tự chọn. Và đó là hy sinh mù quáng nhất mà tôi từng thấy.

Tiệm im. Kho Lặng rì rầm. Ngoài hẻm, mưa tạnh. Và ở đâu đó trong thành phố, cậu bé hai mươi tuổi đi bộ về nhà trong mưa, tay cầm ô đen, đầu nghĩ về mẹ, về tiếng cười, về mười lăm năm ký ức, về câu hỏi không có đáp án đúng.