Người đàn ông còn nhớ

Mùi tuyệt vọng đêm nay không giống bất kỳ loại nào Lục Thời từng gặp.

Không chua. Không đắng. Không mặn. Mùi này nhạt, nhạt đến mức gần như không có, giống mùi của nước cất, giống hơi thở của người đã khóc cạn rồi không còn gì để khóc. Mùi tuyệt vọng của người đã chấp nhận, đã buông, đã đặt xuống nhưng không bỏ đi. Đứng cạnh thứ mình đã đặt xuống và nhìn nó, vì không biết đi đâu khi tay đã trống.

Hắn ngồi sau quầy. Đồng hồ treo tường chỉ một giờ mười hai. Bạch Miên ngồi cạnh cửa sổ, đang đọc. Cô đã bắt đầu đọc sách từ kệ sách cũ trong tiệm, những cuốn không ai nhớ ai đặt vào, bìa mòn, chữ nhỏ. Cô đọc chậm, lật từng trang, thỉnh thoảng ngẩng đầu nhìn mưa ngoài cửa sổ.

Cô nhìn hắn.

– Khách?

– Mười phút.

Nhưng khách đến sớm hơn. Bảy phút.

Cửa mở. Không phải mở kiểu xô vào, không phải mở kiểu rón rén. Mở chậm, đều, kiểu người biết mình đang ở đâu, biết cánh cửa dẫn đến gì, và vẫn bước vào.

Người đàn ông bước vào tiệm.

Khoảng ba mươi tuổi. Gầy. Tóc hơi dài, phủ tai. Áo khoác rộng, quá cỡ so với người (gầy đi, Lục Thời nhận ra, gầy đi nhanh, gầy kiểu bệnh chứ không phải kiểu thiếu ăn). Da tái, quầng mắt thâm, nhưng mắt sáng. Sáng theo cách mà chỉ người đang giữ thứ gì đó rất quan trọng mới sáng, sáng vì không dám tắt, vì tắt rồi thì không còn gì.

Lục Thời nhìn con số phía trên đầu anh ta. Và dừng lại.

Bốn. Bốn năm.

Hắn đã thấy nhiều con số thấp. Người cha: mười một năm khi lần đầu đến, rồi giảm xuống còn ba ngày. Nhưng bốn năm ở tuổi ba mươi, đó không phải tuổi thọ tự nhiên. Đó là bệnh.

Người đàn ông nhìn quanh tiệm. Mắt anh ta quét qua đèn dầu, kệ gỗ, vật cầm cố trên giá, cánh cửa nhỏ cuối hành lang. Rồi nhìn Bạch Miên. Rồi nhìn hắn.

– Tôi không đến để giao dịch.

Giọng trầm. Mệt. Nhưng rõ ràng, giọng của người đã chuẩn bị câu này.

Lục Thời nhìn anh ta. Không nói.

Người đàn ông bước tới quầy. Chậm, không phải vì do dự, mà vì mệt. Mỗi bước tiêu sức, mỗi bước nặng hơn bước trước. Hắn nhận ra kiểu đi đó: kiểu đi của người mang bệnh nặng, người mà cơ thể đã bắt đầu từ chối phục vụ ý chí.

Anh ta dừng trước quầy. Nhìn Lục Thời.

– Tôi tên Minh Dã. Tô Nhiên... là người yêu cũ của tôi.

Bạch Miên đặt sách xuống.

Cô nhìn người đàn ông. Nhìn khuôn mặt, dáng người, cách đứng. Và cô nhận ra, nhận ra trước khi anh ta nói tên. Người đàn ông ở triển lãm. Người đứng trước bức tranh chiếc ghế trống, mắt ướt, rồi bỏ đi nhanh. Người mà cô đã biết là biết Tô Nhiên từ trước khi biết bằng chứng.

Cô nhìn Lục Thời. Hắn không nhìn cô. Hắn đang nhìn Minh Dã.

Minh Dã không ngồi. Đứng trước quầy, tay đặt trên mặt gỗ, không phải đặt cho vững, mà đặt vì cần cái gì đó cụ thể dưới tay để giữ mình ở đây, ở hiện tại, ở trong tiệm này thay vì trôi đi nơi khác.

– Tôi biết tiệm này, anh nói. Tôi biết cô ấy đến đây. Tôi biết cô ấy bán ký ức về tôi.

Im lặng.

– Tôi là lý do cô ấy đến đây.

Lục Thời nhìn anh ta. Không gật. Không lắc. Chỉ nhìn, nhìn cách Minh Dã nói: không phải tự buộc tội, không phải tìm sự tha thứ. Chỉ nêu sự thật, phẳng, đều, giống cách anh ta bước qua cánh cửa.

– Cô ấy yêu anh.

Hắn nói. Không phải hỏi. Nêu sự thật hắn đã thấy trong mắt Tô Nhiên khi cô vẽ bức chân dung, khi cô nói bốn năm hai tháng mười bảy ngày, khi tay cô ký khế ước mà không run.

Minh Dã im. Mười giây. Rồi anh nhìn xuống tay mình trên quầy, tay gầy, xương ngón nổi rõ dưới da.

– Tôi rời cô ấy mười bốn tháng trước. Không nói lý do. Không giải thích. Chỉ nói "kết thúc" rồi đi.

Anh dừng. Hít thở. Chậm, cố ý, giống người đang đếm từng nhịp thở vì không còn nhiều.

– Vì tôi bệnh. Tôi biết trước ba năm. Bác sĩ nói bốn đến sáu năm, tùy cách sống, tùy may rủi. Lúc đó tôi còn năm năm. Bây giờ còn bốn. Có thể ít hơn.

Hắn nhìn con số. Bốn. Đúng. Có thể ít hơn, con số nhấp nháy nhẹ ở mép, giống đèn sắp hết pin.

– Tôi rời cô ấy vì không muốn cô ấy nhìn tôi chết.

Giọng Minh Dã phẳng. Không run. Không vỡ. Anh đã sống với câu này đủ lâu để nó trở thành sự thật, không còn là nỗi đau. Giống viên đá trong giày, ban đầu đau, sau thành quen, sau nữa thành một phần của bước chân.

– Tôi biết cô ấy sẽ đau. Tôi biết cô ấy sẽ không vẽ được. Tôi biết tất cả. Và tôi vẫn rời đi. Vì đau vì chia tay vẫn nhẹ hơn đau vì nhìn người mình yêu chết dần trước mặt.

Hắn nghe. Im lặng. Để anh nói. Để tiệm nghe.

– Rồi tôi nghe cô ấy đến đây. Tôi không biết tiệm cầm đồ là gì cho đến khi tôi đi theo cô ấy một đêm, đêm mưa, cô ấy đi bộ qua phố cũ, rẽ vào hẻm, và biến mất. Tôi tìm không thấy. Nhưng hôm sau, mắt cô ấy khác. Cô ấy nhìn tôi, nhìn qua tôi, như nhìn người lạ trên đường.

Anh dừng. Mắt anh nhìn vào khoảng không giữa quầy, nơi ánh đèn dầu lay nhẹ.

– Cô ấy đã quên tôi.

Im lặng kéo dài. Đèn dầu cháy. Mưa ngoài hẻm rơi đều.

Bạch Miên nhìn Minh Dã. Nhìn cách anh đứng, đứng bằng ý chí chứ không phải bằng sức. Nhìn cách anh nói, nói bằng sự thật chứ không phải bằng cảm xúc. Anh giống Lục Thời, cô nghĩ. Giống ở cách giấu đau, giấu bằng im lặng, bằng giọng phẳng, bằng khoảng cách. Khác ở chỗ Lục Thời giấu ba trăm năm, còn Minh Dã chỉ giấu mười bốn tháng. Nhưng đau thì không đo bằng thời gian.

Lục Thời nhìn Minh Dã. Lâu.

– Cô ấy tự nguyện, hắn nói. Tôi không ép. Cô ấy biết giá. Cô ấy chọn.

Minh Dã gật. Chậm.

– Tôi biết. Tôi không đến để trách ai.

– Vậy anh đến để làm gì?

Minh Dã nhìn hắn. Mắt anh (sáng, mệt, trong) gặp mắt hắn. Và anh hỏi, giọng thấp, giọng của người chỉ có một câu hỏi duy nhất mang theo suốt mười bốn tháng:

– Cô ấy có thật sự hết đau không?

Im lặng. Năm giây. Mười giây.

Lục Thời nhìn anh ta. Nhìn lâu, không phải nhìn để đọc, mà nhìn để quyết định nói gì. Hắn đã nghe câu hỏi này, không phải câu hỏi chính xác này, nhưng phiên bản khác, từ người khác, ở thời khác. Câu hỏi của người đã hy sinh thứ gì đó và muốn biết sự hy sinh có đáng không. Câu hỏi không có câu trả lời đúng.

– Cô ấy không đau nữa.

Hắn nói. Chậm. Mỗi từ là một viên đá.

Minh Dã nhìn hắn. Chờ. Anh biết chưa hết, biết bằng cách hắn ngừng, bằng khoảng trống giữa hai câu.

– Nhưng cô ấy cũng không còn hiểu mình nữa.

Hắn nói tiếp, sau năm giây im lặng.

– Cô ấy vẽ. Vẽ giỏi hơn trước. Kỹ thuật tốt hơn. Triển lãm nhiều hơn. Người ta khen. Nhưng tranh cô ấy không còn khiến ai dừng lại. Không còn khiến ai đau. Vì thứ khiến tranh cô ấy có hồn, thứ đó nằm trong ký ức về anh. Mất ký ức, mất cách nhìn. Mất cách nhìn, mất linh hồn trong tranh.

Minh Dã không nói. Mắt anh nhắm, nhắm ngắn, hai giây, rồi mở. Không khóc. Nhưng khi mắt mở, thứ gì đó trong mắt anh đã thay đổi, giống mặt nước đang lặng bị viên đá rơi vào, sóng chưa lan nhưng đã chìm.

– Cô ấy bước đi nhẹ hơn. Nói chuyện dễ hơn. Cười dễ hơn. Nhưng cô ấy sẽ không bao giờ biết vì sao mình vẽ bóng tối trên mặt người bằng cách đó, vì sao mình thích ánh sáng chiều hơn ánh sáng trưa, vì sao mỗi khi trời mưa cô ấy dừng lại nhìn ra cửa sổ mà không biết mình đang tìm gì.

Im lặng. Lâu.

Minh Dã mở miệng. Đóng. Rồi mở lại, giọng nhỏ hơn, giọng mà Bạch Miên phải nghiêng người mới nghe:

– Tôi rời đi để cô ấy đỡ đau. Cô ấy bán ký ức để hết đau. Và bây giờ...

Anh dừng. Nuốt.

– Bây giờ cô ấy hết đau thật. Nhưng cô ấy cũng mất luôn thứ khiến tranh cô ấy sống.

Không phải câu hỏi. Là sự thật. Sự thật mà anh đã biết từ khi nhìn bức tranh chiếc ghế trống ở triển lãm, bức tranh nhỏ, góc khuất, nơi anh đứng rất lâu và mắt anh ướt.

Lục Thời nhìn anh ta. Hắn nhìn lâu. Và trong ánh đèn dầu, trong tiệm vắng, mắt hắn có thứ gì đó mà Bạch Miên chưa từng thấy. Không phải đồng cảm, hắn không đồng cảm theo cách người bình thường đồng cảm. Nhưng là nhận ra. Nhận ra người đàn ông đứng trước mặt mình là phiên bản khác của một câu chuyện mà hắn đã sống. Người rời đi để bảo vệ người mình yêu. Người ở lại nhận hậu quả. Và khoảng giữa: khoảng trống, khoảng im lặng, khoảng mà không giao dịch nào lấp đầy.

– Anh đến đây, hắn nói chậm, không phải vì muốn biết cô ấy có hết đau không. Anh đã biết câu trả lời.

Minh Dã nhìn hắn. Im.

– Anh đến vì muốn biết mình có sai không.

Không phải câu hỏi. Là sự thật thứ hai.

Minh Dã đứng bất động. Năm giây. Mười giây. Rồi anh cười, cười nhẹ, mỏng, kiểu cười của người vừa bị đọc đúng điều mình giấu.

– Vậy tôi có sai không?

Lục Thời không đáp ngay. Hắn nhìn đồng hồ cũ trên tay, kim dừng ở hai giờ mười bảy. Nhìn lâu. Và khi hắn nói, giọng hắn thấp hơn, trầm hơn, giống giọng nói với chính mình hơn là nói với Minh Dã:

– Không ai rời đi vì không yêu. Đôi khi rời đi chính là cách yêu duy nhất còn lại. Nhưng đó không có nghĩa là đúng. Chỉ có nghĩa là không còn lựa chọn nào khác mà anh chịu được.

Im lặng.

– Và đó không phải câu trả lời anh muốn nghe.

Minh Dã nhìn hắn. Lâu. Mắt anh, trong ánh đèn dầu, trong tiệm cầm đồ mở cửa lúc nửa đêm, không còn tìm kiếm. Anh đã nghe. Không phải câu trả lời, nhưng đủ. Đủ để biết rằng người đàn ông ngồi sau quầy tiệm cầm đồ, người đã sống ba trăm năm, cũng không biết câu trả lời.

– Cảm ơn.

Anh nói. Giọng nhẹ. Rồi anh quay đi. Bước về phía cửa. Chậm. Mỗi bước nặng hơn bước trước.

Bạch Miên đứng dậy.

– Anh...

Minh Dã dừng. Quay lại. Nhìn cô.

– Triển lãm... anh có đi xem không?

Minh Dã im ba giây. Rồi gật. Nhẹ. Một lần.

– Bức ghế trống. Bức duy nhất cô ấy vẫn còn vẽ bằng thứ gì đó ngoài kỹ thuật.

Bạch Miên nhìn anh. Cô muốn nói gì đó, nói rằng cô đã thấy anh đứng trước bức tranh đó, nói rằng mắt anh ướt, nói rằng Tô Nhiên không nhớ anh nhưng tay cô vẫn vẽ chiếc ghế mà anh từng ngồi. Nhưng cô không nói. Vì nói ra sẽ không giúp gì. Vì anh đã biết.

Minh Dã nhìn cô. Rồi nhìn bức tranh chân dung đang dựa ở góc tiệm, sau kệ sách, bức tranh mà Tô Nhiên vẽ anh, bức mà Bạch Miên giữ lại. Anh nhìn nó ba giây. Mắt anh thay đổi, không phải đau, mà là nhận ra. Nhận ra bức tranh đó vẫn tồn tại, vẫn được giữ, vẫn có ai đó quyết định ai đó nên nhớ.

Anh không nói gì. Quay đi. Ra cửa. Bước vào mưa.

Cửa đóng.

Tiệm vắng. Mưa rơi đều ngoài hẻm.

Lục Thời ngồi sau quầy. Tay đặt trên đồng hồ cũ. Mắt nhìn cánh cửa đã đóng.

Bạch Miên ngồi lại ghế cạnh cửa sổ. Không đọc sách. Nhìn mưa.

– Anh quen.

Cô nói. Nhẹ. Không nhìn hắn.

– Quen gì?

– Câu chuyện của anh ta. Anh quen.

Im lặng. Năm giây. Mười giây.

– Mọi câu chuyện ở đây đều quen.

Cô quay đầu. Nhìn hắn.

– Không phải kiểu đó. Anh nhìn anh ta... giống nhìn vào gương.

Hắn không đáp. Đứng dậy. Đi về phía Kho Lặng. Dừng ở cánh cửa nhỏ, tay đặt trên tay nắm.

– Đóng cửa giúp tôi. Đêm nay hết khách rồi.

Cô nhìn theo hắn. Nhìn bóng hắn mất sau cánh cửa nhỏ. Nhìn ngăn kéo đã đóng, nhìn lọ hoa tím đã héo trên quầy, nhìn bức tranh chân dung Minh Dã dựa ở góc tối.

Anh nhìn anh ta giống nhìn vào gương.

Cô biết mình đúng. Biết bằng cách hắn nghe Minh Dã nói về việc rời đi, bằng cách hắn nhìn đồng hồ cũ khi trả lời, bằng câu "không ai rời đi vì không yêu", câu mà hắn nói bằng giọng của người đang nói về chính mình.

Cô đứng dậy. Đóng cửa tiệm. Tắt đèn.

Và trong bóng tối, trước khi rời đi, cô nghe, nhẹ và mờ, từ phía Kho Lặng: lọ ký ức bốn năm hai tháng mười bảy ngày phát tiếng rì rầm nhỏ. Giống tiếng người thì thầm tên ai đó. Giống tiếng người không muốn bị quên.