Triển lãm cuối cùng

Lục Thời không ra ngoài tiệm.

Ba trăm năm. Hắn không rời tiệm trước bình minh, đó là luật, là thói quen, là ranh giới mà hắn tự vạch cho mình để giữ khoảng cách giữa mình và thế giới bên ngoài. Hắn ngồi sau quầy, tiếp khách, thực hiện khế ước, ghi sổ, rồi đóng cửa lúc 4:44. Không bước ra. Không nhìn ra. Không quan tâm đến những gì xảy ra sau khi khách rời đi.

Nhưng đêm nay Bạch Miên nói về triển lãm.

Cô kể ngắn, đúng kiểu cô kể: không thêm thắt, không giải thích, chỉ nêu sự thật rồi để hắn tự hiểu. Tô Nhiên mở triển lãm mới. Lớn hơn lần trước. Ở gallery trung tâm, loại có mời nhà phê bình và nhà sưu tập. Và trong triển lãm đó, cô vẽ một bức kỳ lạ: người đàn ông quay lưng, đứng trong mưa, không nhìn thấy mặt.

– Cô ấy không nhớ anh ta. Nhưng cô vẽ anh ta.

Bạch Miên nói, giọng nhẹ. Rồi im.

Hắn không nói gì. Nhìn đồng hồ treo tường: hai giờ bốn mươi. Còn hơn hai tiếng nữa tiệm đóng cửa.

– Anh nên đi xem.

Cô nói. Lần đầu cô nói hắn nên làm gì đó ngoài tiệm.

Hắn nhìn cô. Nhìn lâu. Và trong mắt cô (mắt cô nhìn hắn bằng thứ gì đó mà hắn nhận ra nhưng không muốn gọi tên), hắn thấy: cô không nói vì tò mò. Cô nói vì muốn hắn nhìn. Muốn hắn nhìn Tô Nhiên vẽ người đàn ông mà cô đã quên bằng đầu nhưng chưa quên bằng tay. Muốn hắn nhìn và hiểu thứ mà cô đang hiểu: rằng ký ức có thể bị lấy đi, nhưng tình yêu in vào cơ thể thì không.

Hắn không đi. Đêm đó.

Nhưng hắn nhờ Bạch Miên.

Triển lãm khai mạc đêm thứ ba sau khi Bạch Miên kể. Cô đi từ sáu giờ tối, sớm hơn giờ tiệm mở cửa. Hắn dặn cô một câu, ngắn, trước khi cô bước ra:

– Nhìn xem Minh Dã có đến không.

Cô gật. Ra đi.

Hắn ngồi lại. Một mình. Trong tiệm vắng chưa đến giờ mở cửa, đèn dầu chưa thắp, bóng tối đặc và nặng. Hắn ngồi sau quầy, tay đặt trên mặt gỗ, và nghĩ.

Nghĩ về Minh Dã. Người đàn ông bệnh nặng, còn bốn năm, rời đi vì không muốn người yêu nhìn mình chết. Hắn đã nói với anh ta: "Không ai rời đi vì không yêu." Và câu đó, hắn biết, là câu hắn nói với chính mình. Ba trăm năm trước. Khi hắn đứng ở vị trí khác, trong hoàn cảnh khác, nhưng bản chất giống nhau: người rời đi để bảo vệ. Người ở lại nhận hậu quả. Và khoảng trống ở giữa.

Hắn nhìn đồng hồ cũ trên tay. Kim dừng ở hai giờ mười bảy. Một ngày không bao giờ kết thúc.

Diệp An cũng rời đi. Cũng vì bảo vệ ta. Và ta ở lại. Ba trăm năm.

Hắn nhắm mắt rồi mở ra, thắp đèn dầu, ngồi chờ trong im lặng.

Đêm đó tiệm có ba khách. Khách thứ nhất là người phụ nữ trung niên muốn đổi nhan sắc lấy năm năm sức khỏe cho mẹ già. Hắn định giá, giải thích hậu quả, bà ký. Khách thứ hai là sinh viên muốn bán ký ức tình đầu lấy khả năng tập trung. Hắn định giá, giải thích, cậu ta do dự rồi bỏ đi. Khách thứ ba không bước qua cửa. Đứng ngoài mưa, nhìn vào, rồi quay lưng. Loại khách đó nhiều hơn người ta tưởng.

Giữa những giao dịch, hắn nhìn chiếc ghế cạnh cửa sổ. Ghế trống. Bạch Miên thường ngồi đó, gối cằm trên đầu gối, nhìn ra hẻm. Đêm nay cô không ở đây, và tiệm biết. Ánh sáng nhạt hơn nửa tông. Tiếng thì thầm từ Kho Lặng rõ hơn, như thể khi cô vắng mặt, tiệm mất đi lớp đệm mà cô tạo ra.

Hắn rót trà. Hai chén. Nhìn chén thứ hai một lúc rồi đổ đi.

Thói quen.

Hắn ghét thói quen. Ba trăm năm, hắn tránh mọi thứ có thể trở thành thói quen, vì thói quen tạo ra khoảng trống khi mất đi. Nhưng cô đã tạo ra một thói quen mà hắn không kiểm soát được: hai chén trà. Và đêm nay, khi chén thứ hai trống, hắn hiểu vì sao mình cử cô đi triển lãm thay vì tự đi.

Không phải vì hắn không muốn nhìn bức tranh.

Mà vì hắn sợ nhìn xong sẽ hiểu thêm một điều gì đó. Về Minh Dã. Về chính mình. Về khoảng cách giữa người rời đi và người ở lại.

Bạch Miên trở về lúc mười một giờ đêm, muộn hơn bình thường, muộn hơn cả giờ tiệm mở cửa. Cô bước vào, áo khoác ướt mưa nhẹ, tóc xõa, mắt sáng. Sáng theo cách mà hắn nhận ra ngay: cô đã thấy thứ gì đó quan trọng.

Cô ngồi xuống. Rót trà. Uống một ngụm. Rồi nói.

– Bức tranh lớn nhất triển lãm. Hai mét rưỡi. Treo ở tường chính. Tên: Người trong mưa.

Cô dừng. Uống trà thêm một ngụm.

– Người đàn ông quay lưng. Đứng trong mưa. Áo khoác rộng, tóc dài phủ tai. Không nhìn thấy mặt. Chỉ thấy lưng, vai, cách anh ta đứng: đứng giữa mưa mà không cúi đầu, không co vai. Đứng như người đang chờ.

Hắn nghe. Im lặng. Để cô nói.

– Tô Nhiên không biết mình vẽ ai. Tôi đứng gần khi nhà phê bình hỏi cô ấy về bức tranh. Cô ấy nói: "Tôi không biết. Tôi vẽ một người tôi chưa gặp. Hoặc đã gặp mà không nhớ." Cô ấy nói câu đó bình thường, như nói về nguồn cảm hứng ngẫu nhiên. Không đau. Không nghi ngờ. Nhưng bức tranh đó...

Cô dừng. Nhìn hắn.

– Bức tranh đó đau. Đau hơn ba mươi sáu bức ở triển lãm trước. Đau hơn cả bức ghế trống. Vì lần này không chỉ là khoảng trống. Lần này là hình dáng. Tay cô ấy nhớ hình dáng anh ta: vai rộng bao nhiêu, áo rộng thế nào, tóc dài tới đâu. Tay cô ấy vẽ ra người mà đầu cô ấy đã xóa.

Im lặng. Đèn dầu cháy. Mưa ngoài hẻm nhỏ dần.

– Và Minh Dã?

Hắn hỏi.

Bạch Miên nhìn hắn. Mắt cô thay đổi, mềm hơn, nặng hơn.

– Anh ta đến. Muộn. Đứng ở cuối phòng. Không vào gần. Chỉ đứng ở cửa, nhìn bức tranh từ xa. Hai mươi phút.

Cô dừng. Nuốt nước bọt.

– Rồi Tô Nhiên đi ngang.

Im lặng dài.

– Cô ấy đi ngang qua anh ta. Gần. Gần đến mức vai gần chạm. Và cô ấy... không nhìn. Không một cái liếc. Không dừng. Bước thẳng. Như đi ngang người lạ.

Cô im. Ba giây.

– Nhưng bước chân cô ấy chậm lại. Đúng một nhịp. Cô ấy không biết vì sao. Nhưng cơ thể cô ấy biết.

Lục Thời ngồi bất động.

Hắn nghe Bạch Miên kể, nghe từng chi tiết (bức tranh, nhà phê bình, Minh Dã đứng cuối phòng, Tô Nhiên đi ngang, bước chân chậm lại đúng một nhịp), và mỗi chi tiết rơi vào đầu hắn như đá rơi vào nước. Chìm xuống. Sóng lan ra. Rồi mặt nước phẳng lại.

Bước chân chậm lại.

Hắn biết điều đó có nghĩa gì. Biết vì hắn đã sống ba trăm năm với phiên bản của mình: mỗi đêm, khi Bạch Miên bước vào tiệm, hắn nghe (không cố, không muốn, nhưng nghe) tiếng bước chân cô trong hẻm, và mỗi lần, tim hắn đập khác đi. Không nhanh hơn. Không chậm hơn. Chỉ khác. Khác vì cơ thể hắn nhận ra cô trước khi đầu hắn kịp gạt đi.

Cơ thể nhớ. Luôn nhớ.

Hắn nghĩ đến Diệp An. Nghĩ đến ba trăm năm. Nghĩ đến mảnh ký ức duy nhất hắn giữ, không phải vì mạnh, mà vì cố chấp. Và hắn tự hỏi: nếu mảnh ký ức đó bị lấy, nếu hắn quên Diệp An hoàn toàn, liệu tay hắn có nhớ không? Liệu hắn có nhìn chiếc đồng hồ cũ mà không biết vì sao mình giữ? Liệu hắn có đi qua quán trà cũ mà bước chân chậm lại đúng một nhịp?

Hắn biết câu trả lời. Biết vì hắn từng thử. Năm thứ một trăm hai mươi bảy, hắn đi ngang quán trà cũ mà Diệp An thích. Quán đã đổi chủ ba lần, không còn bán trà sen, không còn chiếc bàn gỗ kê sát cửa sổ. Hắn đi qua, bước chân bình thường, đầu không nghĩ gì. Nhưng tay hắn giơ lên, đúng một nhịp, như thể đang đẩy cánh cửa đã không còn tồn tại.

Cơ thể hắn nhớ cánh cửa. Nhớ góc nghiêng khi đẩy, nhớ lực vừa đủ, nhớ tiếng gỗ kêu. Dù đầu hắn biết quán đã khác, tay hắn vẫn đẩy. Và khoảnh khắc đó, hắn đứng giữa phố, tay giơ trước không khí, hiểu ra rằng ba trăm năm không đủ để cơ thể quên.

Câu trả lời đó nặng. Nặng vì nó không có lối thoát.

– Anh Thời.

Bạch Miên gọi. Giọng nhẹ. Cô đã bắt đầu gọi hắn như vậy, không phải "ông chủ", không phải "Lục tiên sinh", mà là "anh Thời". Giản dị. Gần. Giống cách gọi người mà mình tin.

– Có phải... ký ức bị lấy đi thì mất hẳn không?

Hắn nhìn cô.

– Không.

– Vậy nó đi đâu?

– Vào Kho Lặng. Nằm trong lọ. Sáng hoặc tắt tùy người.

– Không phải ý tôi.

Cô nhìn hắn. Mắt cô, trong ánh đèn dầu, trong đêm mưa, sáng và im lặng cùng lúc.

– Ý tôi là: phần ký ức mà não quên, nhưng cơ thể nhớ. Phần khiến Tô Nhiên vẽ chiếc ghế trống dù không biết ai ngồi. Phần khiến bước chân cô ấy chậm lại khi đi ngang Minh Dã. Phần đó... nó ở đâu?

Hắn im. Mười giây. Hai mươi giây.

Hắn biết câu trả lời. Hoặc hắn biết một phần, phần mà ba trăm năm vận hành tiệm dạy hắn: ký ức có hai tầng. Tầng thứ nhất: sự kiện, tên, mặt, ngày tháng, tiệm lấy được. Tầng thứ hai: dấu hằn trên cơ thể, trên cách nhìn, trên nhịp thở, tiệm không lấy được. Tầng thứ hai là lý do cô bé mười bảy tuổi nghiêng đầu khi nhìn cha dù không nhớ cha. Là lý do Tô Nhiên vẽ mưa trên canvas dù không nhớ mình từng đứng dưới mưa với Minh Dã. Là lý do...

Là lý do Bạch Miên bước vào tiệm đêm đầu tiên. Vì cơ thể cô nhớ đường. Dù đầu cô không nhớ gì.

Hắn nhìn cô. Lâu.

– Tôi không biết.

Hắn nói. Nói dối. Lần thứ (hắn không đếm được lần thứ bao nhiêu) hắn nói dối Bạch Miên. Nói dối vì sự thật sẽ dẫn cô đến câu hỏi tiếp theo, và câu hỏi tiếp theo sẽ dẫn đến Diệp An, và Diệp An sẽ dẫn đến thân phận cô, và thân phận cô sẽ dẫn đến nơi mà hắn không muốn cô đến.

Càng nhớ lại, cô càng biến mất.

Câu đó. Câu mà hắn sẽ nói với cô ở tương lai. Câu mà hắn chưa nói nhưng đã biết, biết vì ba trăm năm, vì cuốn sổ gáy da đen, vì những dòng chữ trong hồ sơ bị niêm phong.

Bạch Miên nhìn hắn. Cô biết hắn nói dối, biết bằng cách hắn nhìn đi chỗ khác sau khi nói, bằng cách tay hắn chạm đồng hồ cũ. Nhưng cô không hỏi thêm. Cô đã quyết định tự tìm.

Cô đứng dậy. Rửa chén trà. Lau quầy. Cắm thêm một cành hoa cúc vào chén. Làm mọi thứ bình thường. Như mọi đêm.

Và hắn ngồi sau quầy, nhìn cô, và nghĩ đến Minh Dã đứng cuối phòng triển lãm, nhìn bức tranh người trong mưa, nhìn Tô Nhiên đi ngang mà không liếc.

Có những người yêu mà không ai biết. Có những người nhớ mà không ai thấy. Và có những người rời đi mà không bao giờ thực sự rời đi.

Đồng hồ treo tường chỉ ba giờ năm mươi. Gần hết giờ.

Hắn nhìn Bạch Miên, cô đang cắm hoa, tóc rủ trước mặt, ngón tay nhẹ nhàng sửa cành hoa trong chén. Và hắn nghĩ, không muốn nghĩ nhưng vẫn nghĩ: cô giống Diệp An. Không phải giống mặt, dù mặt cũng giống. Giống ở cách cô đứng trong tiệm, giữa người tuyệt vọng và quầy giao dịch, tự nhiên, chính xác, như thể chỗ của cô luôn là ở đây.

Hắn gạt suy nghĩ đó đi. Gạt mạnh. Như mọi lần.

Nhưng đêm nay, lần đầu tiên trong rất lâu, hắn không gạt được hết. Có gì đó sót lại, nhỏ, nằm ở đáy ngực, không chịu tan. Giống cặn trà nguội trong chén thứ hai mà hắn đã đổ đi. Giống tiếng thì thầm từ Kho Lặng khi Bạch Miên đi vắng. Giống bước chân của Tô Nhiên chậm lại đúng một nhịp khi đi ngang Minh Dã.

Cơ thể nhớ. Luôn nhớ.

Và cơ thể hắn, ba trăm năm, đang nhớ Diệp An qua dáng người của Bạch Miên cắm hoa bên quầy.

Tay hắn siết chặt đồng hồ cũ. Kim vẫn dừng ở hai giờ mười bảy. Một ngày không bao giờ kết thúc.

Hắn buông tay ra. Nhìn đi chỗ khác. Nhưng tiếng Bạch Miên xếp chén trà vào kệ vẫn vang trong tiệm, nhẹ và đều, như nhịp thở của người đang ở nhà mình.