Bác sĩ không muốn đau nữa

Người đàn ông bước vào tiệm lúc 1:23 sáng.

Không chạy. Không gõ cửa. Cửa tiệm đã mở (luôn mở, từ 0:00 đến 4:44, cho những ai tìm đến), và anh ta bước vào như người bước vào phòng làm việc: thẳng lưng, mắt thẳng, vai không cong. Giày da, quần tây, áo sơ mi trắng xắn tay đến khuỷu. Trên cổ tay trái, vết mực xanh nhạt (bút viết bệnh án), và trên ngón giữa tay phải, vết chai mỏng (người quen cầm dao mổ).

Lục Thời ngửi thấy mùi tuyệt vọng trước khi nhìn thấy mặt anh ta. Mùi đặc biệt: không phải mùi tuyệt vọng sống chết như người cha arc trước, không phải mùi tuyệt vọng tình yêu như Tô Nhiên. Mùi này sạch, lạnh, giống mùi cồn y tế pha nước rửa tay, giống tuyệt vọng đã được khử trùng, đã được lau sạch mặt ngoài nhưng vẫn còn ở bên trong.

Mùi tuyệt vọng của người giỏi giấu. Loại người mà đồng nghiệp gặp mỗi ngày và không nhận ra gì khác thường, vì họ vẫn cười đúng lúc, vẫn làm việc đúng giờ, vẫn ăn cơm đúng bữa. Nhưng tiệm ngửi được, vì tiệm không nhìn bề mặt.

Bạch Miên ngồi ở ghế cạnh cửa sổ, tay ôm đầu gối, nhìn người đàn ông bước vào. Cô không đứng dậy. Không chào. Cô đã ở tiệm đủ lâu để biết: khách hàng bước vào tiệm không cần ai chào, họ cần ai nghe.

Lục Thời đặt cốc trà xuống quầy. Nhìn người đàn ông.

– Tên gì?

– Khương Viễn.

Giọng đều. Không run. Giọng của người quen nói trong phòng cấp cứu, nơi mà run tay hoặc run giọng đều có thể giết người.

– Nghề gì?

– Bác sĩ. Khoa cấp cứu, bệnh viện Nhân Dân.

Lục Thời nhìn anh ta. Nhìn lâu, kiểu nhìn mà hắn dành cho mọi khách hàng khi họ mới vào: đọc tuổi thọ, đọc giá trị, đọc thứ họ sắp mất mà chưa biết. Tuổi thọ Khương Viễn: ba mươi tám năm, con số ổn định, không nhấp nháy, không giảm nhanh. Anh ta không bệnh. Không sắp chết. Cơ thể khỏe mạnh, vai rộng, tay chắc, mắt sáng. Bên dưới mắt có quầng thâm, mỏng, loại quầng thâm của người thiếu ngủ mãn tính nhưng vẫn gượng dậy mỗi sáng vì có ca trực.

Nhưng mùi tuyệt vọng thì nặng.

– Anh muốn gì?

Khương Viễn nhìn quanh tiệm. Mắt anh ta lướt qua kệ đồ cũ, qua lọ thủy tinh trên giá, qua bức tranh chân dung Minh Dã ở góc phía sau, qua Bạch Miên ngồi ở cửa sổ (anh ta nhìn cô một giây, rồi bỏ qua, giống bác sĩ phân loại bệnh nhân: không nguy hiểm, bỏ qua). Rồi anh ta nhìn lại Lục Thời.

– Tôi muốn bán khả năng cảm nhận đau khổ.

Lục Thời không phản ứng. Hắn đã nghe nhiều yêu cầu kỳ lạ trong ba trăm năm: người bán ký ức, người bán tuổi thọ, người bán giọng nói, người bán khả năng khóc. Nhưng bán khả năng cảm nhận đau khổ thì hiếm. Không phải vì ít người muốn, mà vì ít người biết gọi tên chính xác thứ họ muốn bỏ.

Khương Viễn biết. Anh ta là bác sĩ. Anh ta giỏi chẩn đoán, kể cả chẩn đoán chính mình.

– Tại sao?

Hắn hỏi. Không phải vì cần biết lý do để thực hiện giao dịch (tiệm không cần lý do, tiệm chỉ cần sự tự nguyện), mà vì hắn muốn biết. Và vì Bạch Miên đang nghe.

Khương Viễn ngồi xuống ghế trước quầy. Lưng vẫn thẳng, nhưng vai hơi xụi, nhẹ, như trút bỏ thứ gì đó mà anh ta gánh quá lâu.

– Tôi mất bệnh nhân.

Anh ta nói. Giọng đều. Mắt nhìn thẳng. Tay vẫn nắm trên đùi, nhưng ngón cái xoay nhẹ, vô thức, giống tay quen cầm kim tiêm đang tìm gì đó để giữ.

– Mười hai năm cấp cứu, tôi mất nhiều người. Người già, người trẻ, tai nạn, đột quỵ, đâm chém. Năm đầu tôi khóc sau ca trực. Năm thứ ba tôi không khóc nữa, nhưng vẫn mất ngủ. Năm thứ bảy tôi học được cách ngủ, nhưng mơ. Năm thứ mười tôi nghĩ mình đã quen.

Anh ta dừng. Miệng mím lại, rồi mở.

– Tôi sai. Không ai quen được. Chỉ là nỗi đau tìm chỗ giấu, và một ngày nào đó, chỗ giấu đầy.

Anh ta dừng. Hai giây.

– Ba tháng trước. Bé gái, sáu tuổi, tai nạn giao thông. Mẹ đưa vào, máu khắp người, bé tỉnh, nắm tay tôi, nói: "Bác sĩ ơi, đau quá." Tôi nói: "Bác sĩ sẽ chữa cho con." Tôi không chữa được.

Giọng anh ta không thay đổi. Không run, không nghẹn, không lên giọng. Nhưng Bạch Miên, từ ghế cạnh cửa sổ, nhìn thấy: tay anh ta, tay đặt trên đùi, nắm lại. Đốt ngón tay trắng bệch.

– Từ đêm đó, mỗi khi tôi nghe tiếng xe cấp cứu, tôi thấy lại. Mắt bé nhìn tôi. Tay bé nắm tay tôi. Giọng bé nói "đau quá." Và tôi đứng đó, bác sĩ mười hai năm kinh nghiệm, tay đầy máu, và không làm được gì.

Anh ta nhìn Lục Thời.

– Tôi không ngủ được ba tháng. Tôi uống thuốc. Không hiệu quả. Tôi gặp chuyên gia tâm lý. Không hiệu quả. Không phải vì họ dở, mà vì thứ ám ảnh tôi không phải ký ức. Là cảm giác. Cảm giác bất lực, cảm giác đau vì mình không đủ giỏi, cảm giác có lỗi vì đã nói "bác sĩ sẽ chữa cho con" mà không làm được.

Anh ta dừng. Hít vào.

– Tôi không muốn quên bé. Tôi muốn giữ ký ức, giữ bài học, giữ lý do vì sao tôi phải tốt hơn. Nhưng tôi muốn bỏ đau. Bỏ cái phần mà mỗi khi nghĩ đến là ngực tôi nghẹt, tay tôi run, và tôi không thể cầm dao mổ.

Anh ta nhìn xuống tay mình. Hai bàn tay, bàn tay đã mổ hàng nghìn ca, đã khâu hàng nghìn vết thương, đã ấn tim hàng trăm lần trong phòng cấp cứu. Bàn tay đó bây giờ run, nhẹ, gần như không thấy, nhưng Khương Viễn là bác sĩ, anh ta thấy. Và anh ta biết: tay run ở phòng cấp cứu nghĩa là người chết.

– Tuần trước tôi đứng trước bàn mổ, bệnh nhân nằm đó, đèn sáng, ê-kíp chờ, và tôi đứng. Đứng ba mươi giây mà không động. Vì tôi nhìn xuống tay mình và thấy máu bé gái sáu tuổi, dù tay tôi đang đeo găng trắng, dù bệnh nhân trước mặt là người lớn.

Anh ta ngước lên.

– Ba mươi giây ở phòng cấp cứu là rất lâu. Đủ lâu để mất người.

Im lặng. Đồng hồ treo tường rì rầm. Kho Lặng phía sau im lặng, nhưng Lục Thời cảm nhận được nó đang lắng nghe, giống sinh vật già nua nghiêng tai khi nghe tiếng quen.

Bạch Miên nhìn Khương Viễn. Cô đã thấy nhiều người bước vào tiệm: người cha tuyệt vọng, Tô Nhiên đau đớn, Minh Dã cam chịu. Nhưng Khương Viễn khác. Anh ta không tuyệt vọng vì ai đó. Anh ta tuyệt vọng vì chính mình, vì phần con người bên trong anh ta đang bị nghiền nát bởi nghề nghiệp mà anh ta yêu. Và điều đó, bằng cách nào đó, buồn hơn.

Cô muốn nói gì đó. Muốn đứng dậy và nói: đừng. Muốn nói: đau khổ là bằng chứng anh còn quan tâm. Nhưng cô nhớ lại đêm người cha ký khế ước, đêm Tô Nhiên ký khế ước. Cô đã tức giận, đã thách thức Lục Thời. Và hắn đã dạy cô, không bằng lời, mà bằng sự im lặng, rằng tiệm không phải nơi phán xét lựa chọn của người khác.

Cô không nói. Ngồi im, ôm đầu gối, ngón tay siết nhẹ vào ống chân, và nhìn. Cô đã thay đổi. Tiệm dạy cô thay đổi, không phải bằng lời, mà bằng những đêm chứng kiến.

Lục Thời mở sổ gáy da đen. Lật đến trang trống. Viết tên: Khương Viễn.

– Tiệm nhận giao dịch này.

Hắn nói. Giọng đều.

– Cái giá: khả năng cảm nhận đau khổ. Không phải ký ức, không phải tình yêu, không phải sự thấu cảm. Chỉ phần đau. Phần khiến anh thức dậy lúc 3 giờ sáng và nghe tiếng "đau quá" trong đầu.

Khương Viễn gật.

– Nhưng anh phải biết: đau khổ không tồn tại một mình. Nó là mặt sau của thấu cảm. Khi mất khả năng đau, anh sẽ vẫn hiểu người khác đang đau, nhưng anh sẽ không cảm nhận được. Giống đọc mô tả về lửa mà không thấy nóng.

– Tôi biết.

– Anh sẽ trở thành bác sĩ giỏi hơn. Tay không run. Không do dự. Không mất ngủ. Nhưng bệnh nhân sẽ nhìn vào mắt anh và không tìm thấy thứ họ cần: sự ấm áp của người hiểu nỗi đau.

Khương Viễn im. Năm giây. Rồi anh ta nói, giọng thấp:

– Bệnh nhân cần bác sĩ cứu họ sống, không cần bác sĩ khóc cùng họ.

Lục Thời nhìn anh ta. Câu đó nghe đúng. Nghe hợp lý. Nghe như thứ mà một bác sĩ giỏi sẽ nói sau mười hai năm làm việc. Nhưng hắn đã sống ba trăm năm, và ba trăm năm dạy hắn rằng những câu nghe đúng nhất thường là những câu sai nhất, vì chúng đúng ở bề mặt và sai ở bên dưới, giống mặt hồ phẳng lặng phía trên dòng nước xoáy.

Hắn nghĩ: Sai. Nhưng không phải việc của ta nói cho anh ta biết.

Hắn đặt khế ước lên quầy. Giấy vàng, ba dòng, chữ nhỏ, loại giấy không thuộc thời đại nào. Khương Viễn đọc, chậm, từng dòng, giống đọc kết quả xét nghiệm. Rồi anh ta lấy bút từ túi áo (bút bi xanh, loại dùng ở bệnh viện, đầu đã mòn), và ký.

Chữ ký chìm vào giấy. Mực xanh nhạt dần rồi biến mất, giống nước thấm vào đất cát. Khế ước hoàn tất.

Khương Viễn ngồi im ba giây. Vai anh ta thả, nhẹ, giống người vừa đặt xuống chiếc ba lô mang quá lâu. Hắn đã thấy phản ứng này nhiều lần: khoảnh khắc sau khi ký, khi khế ước bắt đầu lấy đi thứ đã hứa, cơ thể khách hàng luôn thay đổi trước mặt.

Và Lục Thời nhìn thấy: mắt Khương Viễn thay đổi.

Không phải thay đổi màu, hay hình dạng, hay kích thước. Thay đổi ở bên trong. Giống cửa sổ mà ai đó vừa kéo rèm, ánh sáng vẫn lọt qua nhưng không thấy phòng bên trong nữa. Mắt anh ta vẫn sáng, vẫn thông minh, vẫn nhìn thẳng. Nhưng không còn ấm. Giống mắt người nhìn bệnh nhân như ca bệnh, không phải như người.

Khương Viễn đứng dậy. Thẳng lưng. Vai không xụi nữa, vì anh ta không còn gánh gì. Anh ta nhìn Lục Thời, gật đầu (gật cảm ơn, nhưng gật lạnh, gật của người vừa hoàn tất thủ tục hành chính), rồi quay đi.

Bước ra cửa.

Không quay lại.

Bạch Miên nhìn theo anh ta. Nhìn lưng thẳng, bước chân đều, giày gõ trên sàn gỗ rồi trên bê tông hẻm, rồi xa dần. Cô nhìn cho đến khi bóng anh ta mất hút trong đêm, rồi quay lại nhìn Lục Thời.

Hắn đang viết trong sổ. Không ngẩng lên.

– Anh thấy sai không?

Cô hỏi. Giọng nhẹ.

Lục Thời không dừng tay. Viết xong, đặt bút, gấp sổ. Rồi mới nhìn cô.

– Anh ta tự nguyện. Anh ta hiểu cái giá. Đó là giao dịch hợp lệ.

– Tôi không hỏi hợp lệ hay không. Tôi hỏi anh thấy sai không.

Hắn nhìn cô. Và nghĩ rằng ba tháng trước, Bạch Miên sẽ không hỏi câu này. Cô sẽ tức giận, sẽ nói "tại sao anh cho phép," sẽ thách thức, giống đêm cô thách thức hắn vì người cha. Nhưng bây giờ cô hỏi khác: bình tĩnh, không buộc tội, chỉ hỏi hắn có cảm nhận giống cô không.

Và đó, bằng cách nào đó, nặng hơn.

– Có.

Hắn nói. Lần thứ hai trong hai tuần hắn trả lời cô bằng chữ "Có." Và giống lần trước, chữ đó nặng hơn bất cứ câu dài nào hắn từng nói.

– Nhưng tiệm không phải nơi tôi quyết thay người khác.

Bạch Miên im. Rồi cô gật, nhẹ.

– Tôi biết.

Cô quay lại nhìn ra cửa sổ. Đêm ngoài hẻm tối, chỉ có ánh đèn đường vàng đục và tiếng xe máy xa xa. Mùi tuyệt vọng của Khương Viễn đã tan, nhưng để lại dấu: mùi cồn y tế mỏng, phảng phất, giống mùi còn lại sau khi ai đó rời phòng bệnh.

Và Bạch Miên nghĩ: Anh ấy sẽ cứu được nhiều người hơn. Nhưng anh ấy sẽ không còn biết vì sao mình cứu.

Cô nghĩ đến Tô Nhiên. Tranh đẹp hơn nhưng lạnh hơn. Kỹ thuật tốt hơn nhưng không ai khóc nữa. Và bây giờ, Khương Viễn. Tay vững hơn nhưng mắt lạnh hơn. Cứu sống nhiều hơn nhưng bệnh nhân sẽ không còn tìm thấy sự ấm áp.

Tiệm lấy đi đau khổ, và cùng với nó, lấy đi thứ khiến người ta là người.

Đó có phải điều tiệm này luôn làm không?

Câu hỏi đó nằm trong đầu cô, không thoát ra, vì cô biết Lục Thời sẽ không trả lời. Hoặc trả lời bằng im lặng, và im lặng của hắn, những tháng qua cô đã học cách đọc, thường có nghĩa là "Có, nhưng ta không biết cách dừng."