Chương 62: Kiệt sức

Ngày hôm sau. Bệnh viện Bạch Mai, tầng ba, khoa nội.

Minh ngồi ngoài phòng khám chuyên khoa, ghế nhựa xanh, hành lang vắng, chỉ có vài người nhà bệnh nhân ngồi rải rác, nhìn điện thoại hoặc nhìn tường. Ánh đèn huỳnh quang trắng trên trần, không gắt nhưng mệt, kiểu ánh sáng mà người ta nhìn quen nhưng không bao giờ thấy ấm. Mùi thuốc sát trùng nhạt, mùi ga giường bệnh viện, mùi nước lau sàn.

Bố đi về phòng bệnh trông mẹ, bảo Minh ở lại chờ bác sĩ gọi. Anh ngồi đó, hai tay đặt trên đùi, nhìn hành lang trước mặt, nhìn cửa phòng khám đóng, tấm biển nhỏ ghi tên bác sĩ và giờ khám, và chờ.

Cửa mở. Y tá gọi tên.

– Người nhà bệnh nhân Trần Thị Mai?

Minh đứng dậy, bước vào. Phòng nhỏ, bàn làm việc, máy tính, hai ghế đối diện. Bác sĩ Nguyễn, tóc hoa râm, kính gọng bạc, áo blouse trắng, mặt bình tĩnh kiểu bác sĩ, nhưng nhìn kỹ thì mềm, kiểu mềm của người quen tiếp xúc với gia đình bệnh nhân, quen nói chuyện khó.

– Anh là con trai bà Mai?

– Vâng ạ.

Bác sĩ Nguyễn mở hồ sơ trên máy tính, lướt nhanh, rồi nhìn Minh.

– Kết quả xét nghiệm của mẹ anh đã có. Thiếu máu, huyết áp thấp mạn tính, suy nhược toàn thân. Các chỉ số đều cho thấy bà ấy kiệt sức nghiêm trọng, đã kéo dài khá lâu, không phải chuyện mới.

Minh gật, chậm. Kiệt sức kéo dài. Không phải chuyện mới. Câu đó anh đã biết trước khi nghe bác sĩ nói, vì anh biết ba mươi năm mẹ dậy năm giờ sáng, nấu cơm, lau nhà, giặt đồ, rửa bát, đi chợ, và không bao giờ nghỉ, không bao giờ ốm đủ lâu để nằm, không bao giờ cho phép cơ thể mình mệt.

– Nhưng tôi muốn nói thêm một điều, bác sĩ Nguyễn tiếp, giọng chậm lại, cẩn thận. Kiệt sức thể chất chỉ là một phần. Qua khám lâm sàng, tôi thấy mẹ anh có những dấu hiệu rõ ràng của trầm cảm. Có thể đã kéo dài nhiều năm.

Trầm cảm kéo dài.

Từ đó rơi vào hành lang im lặng giữa hai người, nặng, rõ, và Minh ngồi đó, nghe, nhưng không ngạc nhiên. Anh nghĩ mình sẽ ngạc nhiên, nhưng không. Vì sau năm tuần với Hạnh, sau tám tờ giấy, sau gaslighting, sau bạo lực tinh thần, anh đã biết thứ gì đó sai với mẹ, sai từ lâu, chỉ không biết nó có tên y khoa, có chẩn đoán, có thuốc.

– Trầm cảm ạ?

– Rối loạn trầm cảm chủ yếu, khả năng cao. Cần đánh giá kỹ hơn với chuyên gia tâm thần. Nhưng các dấu hiệu rất rõ: mất hứng thú, mệt mỏi kéo dài, rối loạn giấc ngủ, sụt cân, tự đánh giá thấp bản thân. Tôi hỏi bà ấy vài câu sáng nay, và bà ấy trả lời rất ngắn, rất nhẹ, kiểu...

Bác sĩ dừng lại, tìm từ.

– Kiểu người không quen nói về mình.

Minh nuốt. Kiểu người không quen nói về mình. Câu đó chính xác đến mức đau. Mẹ không quen nói về mình vì ba mươi năm mẹ không được nói về mình. Ba mươi năm mỗi câu mẹ nói bị sửa, bị chặn, bị bảo mình nhớ sai, bị bảo em nghĩ nhiều, cho đến khi mẹ tin rằng mình không có gì đáng nói, không có gì đáng kể, không có gì đáng cho ai nghe.

– Anh Minh, bác sĩ hỏi, giọng mềm hơn, nhìn anh qua gọng kính. Tôi hỏi thẳng: ở nhà, mẹ anh có chịu áp lực gì không? Áp lực gia đình, áp lực từ chồng, áp lực tâm lý kéo dài?

Im lặng kéo dài. Minh ngồi trên ghế nhựa, tay nắm vào nhau trên đùi, nhìn mặt bàn gỗ trước mặt, nhìn vết xước nhỏ trên gỗ, nhìn bất cứ thứ gì ngoài mắt bác sĩ, vì câu hỏi đó đã chạm vào chỗ mà anh biết nhưng chưa bao giờ nói trước người ngoài, ngoài Hạnh.

Anh muốn nói. Muốn nói bố con kiểm soát mẹ ba mươi năm. Muốn nói mẹ xin phép mua rau, xin lỗi vì ốm, xin lỗi vì tồn tại. Muốn nói gaslighting, bạo lực tinh thần, cô lập, tước quyền tự chủ. Muốn đọc tám tờ giấy A4 cho bác sĩ nghe, từng tờ, từng dòng.

Nhưng nói ra nghĩa là thật. Nói ra nghĩa là anh, con trai cả, đang nói rằng bố anh gây ra chuyện này. Nói ra nghĩa là gia đình gương mẫu, gia đình mà bác Hai khen, cô Phượng khen, cả xóm khen, sụp xuống trước mặt bác sĩ trong phòng khám nhỏ tầng ba bệnh viện Bạch Mai.

Minh nuốt. Hít thở. Rồi nói, chậm, nhẹ, kiểu nói của người đang cẩn thận đặt từng viên gạch:

– Mẹ con... sống trong gia đình mà mọi thứ được quyết giùm. Mẹ không có bạn bè, không có sở thích, không có ý kiến riêng. Đã lâu lắm rồi.

Bác sĩ Nguyễn nhìn anh, gật nhẹ. Không hỏi thêm. Không phán xét. Chỉ gật, kiểu gật của người đã nghe nhiều câu chuyện giống thế này, nhiều gia đình giống thế này, nhiều người mẹ giống thế này. Và kiểu gật đó, bình tĩnh, không ngạc nhiên, khiến Minh hiểu rằng mẹ anh không phải ca đặc biệt. Có nhiều người mẹ giống thế, trong nhiều gia đình giống thế, đều nằm giường bệnh viện vì kiệt sức, đều có con trai ngồi đối diện bác sĩ, đều có chồng đứng ngoài hành lang tin rằng mình đã lo cho vợ đủ tốt.

– Tôi hiểu. Tôi sẽ giới thiệu mẹ anh gặp chuyên gia tâm lý. Kiệt sức thể chất thì thuốc và nghỉ ngơi sẽ giúp được. Nhưng phần tinh thần, anh Minh ạ, phần đó cần thời gian. Và cần người nhà hiểu.

Người nhà hiểu. Minh nghe câu đó và nghĩ đến bố. Bố có hiểu không? Bố có biết mẹ trầm cảm là vì ai không? Hay bố sẽ nói đàn bà hay nghĩ nhiều, sẽ nói bố có làm gì đâu, sẽ nói gia đình mình bình thường? Và nếu bố nói thế, thì Minh nói gì? Nói rằng bố đã kiểm soát mẹ ba mươi năm? Nói rằng cách bố yêu chính là cách bố phá hủy? Nói rằng mẹ trầm cảm không phải vì mẹ yếu, mà vì mẹ đã mạnh quá lâu trong một ngôi nhà mà không ai cho mẹ quyền yếu?

Minh chưa biết mình có dám nói không. Nhưng bác sĩ vừa nói cần người nhà hiểu, và trong gia đình này, người nhà hiểu duy nhất là anh.

– Cảm ơn bác sĩ.

Minh đứng dậy. Cúi chào. Bước ra hành lang, đóng cửa phòng khám sau lưng, và đứng đó, trong hành lang tầng ba, ánh đèn trắng, mùi thuốc, tiếng bước chân ai đó đi qua, và cảm thấy câu bác sĩ nói vang trong đầu, đều, nặng.

Kiểu người không quen nói về mình.

Ba mươi năm. Ba mươi năm mẹ không quen nói về mình. Và kết quả là giường bệnh viện, ống truyền dịch, thiếu máu, suy nhược, trầm cảm. Tất cả những từ y khoa đó, tất cả chẩn đoán đó, tất cả con số đó, chỉ là cách khoa học gọi tên thứ mà mẹ chịu đựng bằng thịt, bằng xương, bằng máu, suốt ba mươi năm.

Minh đi về phòng bệnh, chậm, bước qua hành lang dài tường trắng, qua phòng 310, 311, mỗi phòng có tiếng ho nhẹ hoặc tiếng máy đo nhịp tim kêu đều. Anh tự hỏi trong những phòng bệnh này, có bao nhiêu người phụ nữ nằm vì kiệt sức, vì mạnh quá lâu, vì ba mươi năm không ai hỏi chị có mệt không. Và bao nhiêu ông chồng ngồi cạnh, lo lắng thật, nhưng không biết mình là nguyên nhân.

Mở cửa phòng 312 nhẹ, bước vào. Mẹ đã thức, nửa ngồi trên giường, gối kê sau lưng, chai dịch truyền vơi hơn sáng qua. Bố không ở đó, chắc xuống căng-tin mua cơm.

Minh ngồi xuống ghế cạnh giường. Nhìn mẹ. Mẹ nhìn lại, mắt mẹ yếu, nhưng có nụ cười nhẹ, kiểu cười quen, kiểu cười con đừng lo.

Minh cầm tay mẹ. Tay lạnh, nhỏ, xương dưới da mỏng, gân nổi xanh nhạt. Anh nắm nhẹ, cảm nhận từng đốt ngón tay mẹ, và nghĩ rằng bàn tay này đã nấu bao nhiêu bữa cơm, rửa bao nhiêu cái bát, giặt bao nhiêu chiếc áo, lau bao nhiêu mặt bàn, và chưa bao giờ được ai nắm đủ lâu, đủ chậm, đủ để mẹ cảm thấy mình được giữ.

– Mẹ ơi.

– Gì con?

Minh muốn nói nhiều. Muốn nói con biết rồi, mẹ ơi. Muốn nói mẹ không cần cười nữa. Muốn nói con xin lỗi vì hai mươi tám năm không thấy. Nhưng anh không nói, vì mẹ đang yếu, vì bệnh viện không phải chỗ để sụp đổ, vì mẹ cần nghỉ chứ không cần thêm nỗi đau.

Anh chỉ nắm tay mẹ, chặt hơn, và nói một câu nhỏ, giọng khẽ, kiểu giọng mà mẹ phải nghiêng đầu mới nghe:

– Con thương mẹ.

Mẹ không nói gì. Mắt mẹ ướt, nhưng không khóc, vì mẹ đã quen không khóc trước mặt ai, đã quen giữ nước mắt cho bếp tối, cho phòng vắng, cho những lúc không có con, không có chồng, không có ai nhìn. Nhưng ngón tay mẹ siết lại, nhẹ, yếu, kiểu siết của người không còn sức nhưng vẫn muốn giữ. Và Minh ngồi đó, nắm tay mẹ, trong phòng bệnh viện yên tĩnh, nắng chiều lọt qua cửa sổ hắt lên chăn trắng, lên tay hai mẹ con, lên mặt mẹ gầy, và anh nghĩ: bàn tay này nhỏ quá. Nhỏ quá cho ba mươi năm mẹ mang. Và mỏng quá, gầy quá, xương quá, cho tất cả những gì mẹ đã chịu mà không ai biết.

Giọt dịch truyền rơi đều trên cọc sắt, từng giọt, kiểu đếm nhịp, đều như ba mươi năm. Ngoài cửa sổ, tiếng xe cứu thương rú nhẹ rồi tắt, tiếng chim sẻ trên mái hiên bệnh viện, tiếng đời sống Hà Nội vẫn chạy bên ngoài dù bên trong phòng 312 một người mẹ đang nằm vì ba mươi năm mạnh quá.