Chương 60: Trở thành cha

Nắng sớm. Ánh nắng qua rèm, mỏng, vàng nhạt, kiểu nắng sớm mùa hè Hà Nội, chưa gắt nhưng đủ ấm để đánh thức. Minh mở mắt, nằm trên sofa, chăn mỏng kéo ngang ngực, cổ mỏi vì ngủ sai tư thế, mắt sưng vì đêm qua. Anh nằm im một lúc, nhìn trần nhà, quạt trần đứng im, bụi mỏng trên cánh quạt lấp lánh trong nắng sớm.

Đêm qua. Nước mắt. Tám tờ giấy trên bàn kính. Ba mươi năm. Mọi thứ quay lại, nhẹ, không còn sắc như đêm qua nhưng vẫn nặng, kiểu nặng của thứ đã lắng xuống đáy, không bốc lên nhưng luôn ở đó.

Minh ngồi dậy, đặt chân xuống sàn, sàn gạch lạnh dưới bàn chân trần. Đứng lên, đi vào phòng tắm.

Gương soi. Ánh đèn trắng phòng tắm, sắc, không tha thứ. Minh đứng trước gương, hai tay chống bồn rửa, nhìn mặt mình. Mắt sưng, quầng thâm, tóc rối, mặt hơi xọp vì ăn ít mấy tuần qua. Nhưng không phải những thứ đó khiến anh dừng lại.

Đường nét mặt. Trán rộng. Mũi thẳng. Nhíu mày. Cách nhíu mày. Hai nếp dọc giữa trán, rõ hơn khi mệt, giống hệt bố mỗi khi bực, mỗi khi suy nghĩ, mỗi khi nhìn mẹ bằng ánh mắt mà mẹ phải học cách đọc suốt ba mươi năm. Minh chạm vào hai nếp đó, ngón tay lạnh trên da mặt ấm, và cảm nhận chúng dưới đầu ngón tay, hai rãnh nhỏ, nông nhưng rõ, kiểu rãnh mà thời gian và thói quen khắc lên mặt người mà người đó không hay.

Minh nhìn mình trong gương, và thấy bố.

Không phải giống bề ngoài. Mà giống bên trong. Giống cách anh nhíu mày khi Lan làm khác ý anh, kiểu nhíu mày mà anh nghĩ là lo lắng nhưng Lan đọc được là cảnh cáo. Giống cách anh nói anh chỉ muốn tốt cho em bằng giọng ấm, hợp lý, kiểu giọng mà Lan nghe ra là kiểm soát nhưng Minh tin là yêu thương. Giống cách anh đặt nhà hàng rồi bảo Lan hủy hẹn với bạn, đọc tin nhắn Lan khi cô đang tắm, giận khi Lan có ý kiến khác, lạnh khi Lan không nghe theo. Giống cách anh đập bàn tối đó, khi Lan nói anh đang làm giống bố anh.

Anh nhớ những lần trước đó. Những lần Lan nói điều gì anh không muốn nghe, anh không quát, không cãi, chỉ đứng dậy, lên phòng, đóng cửa, và để Lan ngồi lại một mình ở phòng khách. Im lặng. Kiểu im lặng mà bố dùng với mẹ mỗi khi mẹ nói điều gì bố không thích. Im lặng phạt. Im lặng khiến người kia tự hỏi mình sai ở đâu, tự gặm nhấm cảm giác tội lỗi, tự thu nhỏ lại. Và mỗi lần như thế, Lan xin lỗi trước, và Minh vẫn nghĩ mình đúng.

Anh nhớ tờ giấy hai cột đêm thứ năm. Năm cặp câu. Mình nói, bố nói. Y hệt. Từng câu, từng giọng, từng logic. Anh chỉ muốn tốt cho em bên cạnh anh chỉ muốn tốt cho mình. Anh chỉ hỏi thôi bên cạnh anh có nói gì đâu. Em nghĩ nhiều quá bên cạnh mình hay nghĩ nhiều. Hai cột, hai người, nhưng một giọng. Một giọng chạy dọc ba thế hệ, từ ông nội qua bố qua anh, không ai dạy nhưng ai cũng học, vì sống trong nhà đó là hít thở giọng đó mỗi ngày, và hít đủ lâu thì giọng đó thành giọng mình.

Minh vặn vòi, nước lạnh chảy, anh vốc nước rửa mặt. Lạnh buốt. Nước chảy qua mắt sưng, mát, kiểu mát mà anh cần lúc này, kiểu mát làm tỉnh, không phải làm quên. Lau mặt bằng khăn, mềm, ấm, mùi bột giặt. Rồi nhìn lại gương, mặt ướt, tóc rối, và nét nhíu mày vẫn đó.

Anh nghĩ đến Lan. Đến câu cuối cùng Lan nói ở quán cà phê Nguyễn Du, chiều chia tay:

Em sợ nếu ở lại, em sẽ thành mẹ anh.

Câu đó. Minh đọc lại trong đầu, từng chữ, từng âm tiết, và mỗi lần đọc, câu đó nặng hơn, kiểu nặng của đá chìm trong nước, chậm nhưng chắc chắn. Lan không nói em sợ anh đánh em. Không nói em sợ anh chửi em. Cô nói em sợ em sẽ thành mẹ anh. Thành người im lặng. Thành người xin lỗi. Thành người không còn biết mình thích gì. Thành người cười gượng. Thành người biến mất ngay trong chính ngôi nhà mình.

Và Lan đi. Vì Lan nhìn thấy tương lai đó rõ ràng hơn Minh nhìn thấy hiện tại. Cô nhìn anh và thấy bố. Cô nhìn chính mình và thấy mẹ. Và cô chọn đi, không phải vì không yêu, mà vì yêu không đủ khi người kia đang trở thành thứ có thể phá hủy mình.

Mình đang trở thành cha.

Minh nói câu đó. Thành tiếng. Trong phòng tắm, gương soi, ánh đèn trắng, tiếng nước nhỏ giọt từ vòi chưa vặn chặt. Giọng anh nhỏ, khàn, nhưng rõ, từng chữ rõ, vì anh cần nghe mình nói, cần nghe câu đó bằng tai, không chỉ bằng đầu.

Mình đang trở thành cha.

Và lần đầu tiên trong đời, câu đó không phải lời khen. Hai mươi tám năm, giống bố là điều Minh mơ. Thành giỏi như bố, chăm chỉ nói khi bố, kiên nhẫn như bố, được kính trọng như bố. Thành nhìn xây dựng gia đình giống bố, nơi mọi thứ vào trật tự, nơi vợ nghe lời, nơi con trai thẳng lưng, nơi ai cũng khen gia đình gương mẫu.

Nhưng bây giờ, đứng trước gương, mắt sưng, mặt xọp, và nét nhíu mày giống hệt bố, trở thành cha nghe khác. Nghe đáng sợ. Vì trở thành cha nghĩa là trở thành người khiến vợ khóc trong bếp, khiến vợ quên mình thích gì, khiến vợ xin lỗi vì tồn tại. Trở thành cha nghĩa là nhẹ nhàng, ấm áp, hợp lý, và phá hủy.

Minh đứng thêm một lúc. Nhìn gương. Nhìn mình. Nhìn bố trong mình.

Rồi anh làm một việc nhỏ, đơn giản, nhưng khác. Anh thả lỏng nét nhíu mày. Ý thức thả, kiểu ý thức mà anh chưa bao giờ cần trước đó, vì nhíu mày là tự nhiên, là mặc định, là thứ anh mang trên mặt mà không biết mình mang. Cảm nhận hai nếp dọc giữa trán giãn ra, trán mềm lại, mặt mềm lại, và cơ thể nhẹ đi một chút, nhẹ kiểu không ngờ, vì anh không biết mình đã căng bao nhiêu cơ mặt suốt bao nhiêu năm. Và trong gương, khi nét nhíu mày biến mất, anh trông khác. Trông ít giống bố hơn. Chỉ một chút. Nhưng một chút đó quan trọng.

Vì nó có nghĩa là anh có thể chọn.

Bố không chọn. Hoặc bố không biết mình có thể chọn. Ông lớn lên với ông nội, nhìn ông nội kiểm soát bà nội, nhìn bà nội im lặng, và học rằng đó là bình thường, đó là yêu thương, đó là cách đàn ông lo cho gia đình. Ông không biết cách khác. Và ông truyền cách đó cho Minh, không bằng bài giảng, mà bằng sống, bằng thở, bằng ba mươi năm ở chung nhà.

Nhưng Minh biết. Bây giờ Minh biết. Sau tờ giấy hai cột, sau đoạn ghi âm, sau bà ngoại, sau Hạnh, sau gaslighting, sau bạo lực tinh thần, sau tám tờ giấy trên sàn, sau đêm qua. Mỗi thứ một mảnh, và mỗi mảnh ghép lại thành bức tranh mà anh không muốn nhìn nhưng không thể quay đi. Minh biết mình đang ở đâu trong vòng lặp. Và biết nghĩa là có thể chọn dừng.

Nhưng chọn dừng không dễ. Vì vòng lặp không phải thói quen đơn lẻ, không phải một hành vi có thể bỏ như bỏ thuốc hay bỏ rượu. Nó là cách anh yêu. Cách anh lo. Cách anh nhìn người phụ nữ bên cạnh và nghĩ rằng mình biết điều gì tốt cho cô hơn chính cô. Nó nằm trong từng sợi dây thần kinh, từng phản xạ, từng câu nói mà anh tưởng là của mình nhưng thực ra là của bố, được truyền qua ba mươi năm sống chung, qua bữa cơm, qua giọng nói, qua cách nhíu mày.

Anh nhìn gương lần cuối. Mặt vẫn mệt. Mắt vẫn sưng. Nhưng trán đã phẳng, không nhíu. Và trong đôi mắt sưng đó, Minh thấy thứ mà anh chưa từng thấy ở bố: sợ hãi. Không phải sợ mất kiểm soát, mà sợ gây đau, sợ trở thành người mà mẹ sợ, Lan sợ, và bây giờ chính anh cũng sợ. Nỗi sợ đó mới, lạ, và lạ vì nó mới, vì hai mươi tám năm anh chưa bao giờ sợ điều này, chưa bao giờ nghĩ rằng mình có thể là nguồn đau của ai đó, vì bố cũng chưa bao giờ nghĩ thế, và ông nội cũng chưa bao giờ nghĩ thế, và cả dòng đàn ông trong gia đình anh đều không nghĩ thế, vì họ gọi nó là yêu thương.

Mình đang trở thành cha. Nhưng mình có thể chọn không.

Minh tắt đèn phòng tắm. Bước ra. Ánh nắng sáng đã vàng hơn, ấm hơn, tràn qua cửa sổ, hắt lên sàn phòng khách, lên bàn kính, lên tám tờ giấy. Anh nhìn tám tờ giấy trong nắng sáng, và nghĩ: hôm qua là ngày anh hiểu mẹ. Hôm nay là ngày anh phải chọn: mình sẽ là ai.

Câu trả lời chưa có. Nhưng câu hỏi đã đúng.

Anh rót nước, uống, nước mát chảy qua cổ họng khô, vị nước lọc sáng sớm, nhạt và sạch. Đặt cốc xuống bàn kính, cạnh tám tờ giấy, tiếng cốc chạm kính nhẹ, khẽ, kiểu âm thanh của buổi sáng yên tĩnh mà không có ai khác trong nhà. Anh đứng giữa phòng khách, một mình, nắng vàng trên sàn, trên vai, trên tóc rối, và nghĩ rằng đây là buổi sáng đầu tiên anh nhìn thấy mình thật sự, không qua lời bố, không qua kỳ vọng gia đình, không qua tấm gương nào ngoài tấm gương trong phòng tắm vừa rồi.

Và thứ anh thấy thì đáng sợ. Nhưng ít nhất, anh đã thấy.