Tan rã
Bạch Duyên mờ đến bụng khi hắn kể xong ký ức thứ mười bảy.
Hắn không đếm. Không cố ý đếm. Nhưng mỗi ký ức hắn kể ra, một mảnh gì đó trong hắn nhẹ đi, và cái nhẹ đó đếm thay hắn: mười bảy lần nhẹ, mười bảy khoảng trống mới trong ngực, mười bảy lỗ hổng nhỏ xếp cạnh năm lỗ hổng cũ mà Lõi đã cắn.
Nền sáng nhấp nháy. Yếu hơn trước. Yếu hơn lúc hắn bắt đầu kể. Mỗi lần nền tối, bóng tối từ dưới dâng lên qua khe hở giữa cô và ánh sáng, bóng tối có mùi đất (mùi Quên, mùi trống, mùi thứ cũ hơn mọi thứ), và mỗi lần bóng tối chạm cô, cô mờ thêm.
– Kể nữa đi.
Giọng cô nhỏ hơn. Nhỏ hơn lúc hắn mới xuống. Nhỏ kiểu nhỏ mà giọng người nhỏ khi phổi bị ép: không phải thì thào, mà không đủ hơi.
Hắn nhìn cô. Bạch Duyên nằm trên nền sáng, đầu trên đùi hắn (hắn đã dịch cô lên vì chân cô mờ hết, hông cô mờ nửa, hắn không muốn nhìn, nhưng không nhìn không có nghĩa không xảy ra). Tóc cô tản ra, đuôi tóc bạc chạm nền, bạc lan đến nửa sợi. Mắt cô mở, sao trong mắt còn vài ngôi, lấp lánh yếu ớt kiểu lấp lánh mà than hồng lấp lánh trước khi tắt.
Cô đang mờ nhanh hơn.
Lúc ta mới xuống, chân mờ đến gối. Bây giờ mờ đến bụng. Nhanh gấp đôi.
Sào Lão Đò giữ Quên, nhưng Quên ăn cô không cần tỉnh. Quên ăn trong mơ. Ăn chậm. Nhưng ăn.
Hắn kể. Kể ký ức thứ mười tám: buổi chiều bên bờ suối, Mộ Hà ngồi cạnh Bạch Duyên, cô nhặt sỏi ném xuống nước, mỗi viên sỏi tạo vòng tròn, cô đếm vòng tròn. "Ba mươi hai. Mỗi viên sỏi ba mươi hai vòng." Hắn hỏi tại sao đếm. Cô nói: "Vì mỗi vòng tròn là một câu chuyện. Viên sỏi rơi là khởi đầu. Vòng cuối cùng tan là kết thúc. Ba mươi hai câu chuyện từ một viên sỏi." Hắn cười. Hắn nhớ hắn cười.
Nhưng khi hắn kể xong, mảnh ký ức đó nhẹ đi trong hắn. Nhẹ kiểu nhẹ mà giấy nhẹ khi mực phai: vẫn có hình, nhưng mờ, nhưng không rõ. Hắn vẫn nhớ câu chuyện. Nhưng cảm giác kèm theo (hơi nước trên da, tiếng sỏi chạm nước, ánh nắng xiên qua lá) phai. Như ai đó lấy đi chi tiết, giữ lại khung.
Mỗi ký ức ta kể, ta mất một lớp.
Không mất hẳn. Mất chi tiết. Mất cảm giác. Giữ lại sự kiện.
Nhưng sự kiện không có cảm giác thì có khác gì hồ sơ trống?
Bạch Duyên nghe. Và khi hắn dừng, cô nói:
– Vòng tròn. Mình nhớ. Mình đếm vòng tròn vì ông nội dạy. Ông nói mỗi gợn nước mang theo tiếng nói của sỏi, và nếu lắng nghe đủ kỹ, sẽ nghe sỏi kể.
Hắn nhìn cô. Mắt cô sáng (sáng vì nhớ, sáng vì ký ức hắn kể kích hoạt ký ức cô). Nền sáng dưới cô sáng theo. Và phần mờ dừng lại.
Dừng.
Chỉ một khoảnh khắc. Bụng cô rõ lại, đường viền sắc hơn, chi tiết quay về (vải áo, nếp gấp, đường cong xương sườn dưới vải). Rồi lại mờ. Nhưng chậm hơn.
Khi cô nhớ, cô sáng. Khi cô sáng, cô chậm mờ.
Ký ức giữ cô.
Nhưng ký ức hắn kể thì phai trong hắn.
Hắn đang đổ ký ức mình vào cô để giữ cô, và mỗi lần đổ, hắn vơi.
Hắn không dừng. Dừng là để cô mờ. Hắn kể tiếp. Ký ức thứ mười chín: lần đầu Mộ Hà gặp Mặc Thương. Mặc Thương trẻ, chưa mặc áo trắng, mặc áo xám, mắt có tia cười (khó tin nhưng đúng, Mặc Thương từng cười). Ba người ngồi trên đồi, nhìn mặt trời lặn qua thung lũng, và Mặc Thương nói: "Nếu ta nhớ đủ nhiều hoàng hôn, liệu hoàng hôn cuối cùng có đặc biệt hơn không?" Bạch Duyên trả lời: "Không. Nhưng tất cả hoàng hôn trước sẽ đặc biệt hơn."
Hắn kể xong. Mảnh ký ức đó phai. Phai nhanh hơn mảnh trước. Hắn không còn nhớ màu hoàng hôn hôm đó. Chỉ nhớ là cam. Hoặc đỏ. Hoặc cả hai. Không chắc.
Phai nhanh hơn. Mỗi mảnh sau phai nhanh hơn mảnh trước.
Như nước rò từ bình nứt: càng rò, nứt càng rộng, rò càng nhanh.
Dưới hai người, sâu hơn, qua nền sáng, qua đá, qua tầng: Quên cựa. Nhẹ. Cựa trong ngủ. Sào Lão Đò giữ (hắn cảm nhận qua nền: sào rung, rung đều, rung kiểu rung mà dây đàn rung khi gió chạm). Quên không tỉnh. Nhưng Quên mơ. Và trong giấc mơ của Quên, thứ đỏ sánh dâng lên một vệt mỏng qua khe hở nền sáng, chạm ngón tay Bạch Duyên.
Ngón tay cô nhạt.
Không phải mờ từ dưới lên (phần đó đã mờ đến bụng). Nhạt từ đầu ngón. Nhạt kiểu nhạt mà màu nước nhạt khi pha thêm nước: hình vẫn có, nhưng mỏng, nhưng trong suốt hơn.
– Anh.
Hắn nhìn tay cô. Tay cô vẫn nắm tay hắn. Nhưng ngón nhạt. Bốn ngón nhạt, ngón cái vẫn rõ (ngón cái nắm chặt nhất). Và hắn cảm nhận: tay cô nhẹ hơn. Nhẹ hơn lúc hắn mới xuống. Nhẹ kiểu nhẹ mà tay nhẹ khi xương mỏng thêm lần nữa.
– Mình mờ từ hai phía, cô nói. Bình thản. Giọng nhẹ. Nhưng mắt cô không bình thản.
Hai phía.
Từ chân lên. Từ tay vào.
Quên ăn từ dưới, nơi cô chạm nền. Và Quên ăn từ rìa, nơi cô xa nhất khỏi trung tâm.
Trung tâm là ngực. Là tim. Là ký ức cuối cùng mà cô giữ.
Khi hai phía gặp nhau ở ngực, cô sẽ mất.
Hắn ôm cô chặt hơn. Tay hắn bỏng (da lột từ lần leo Lõi, thịt đỏ bên dưới, bỏng gặp ấm nền sáng thì rát). Nhưng hắn ôm vì không biết làm gì khác.
– Kể nữa đi, cô nói. Mắt nhìn hắn. Mắt ướt nhưng không khóc (đã khóc trước đó, nước mắt đã hết, hoặc cô không để chảy nữa). Kể gì cũng được. Kể để mình nghe. Kể để mình sáng.
Hắn kể. Ký ức thứ hai mươi: ngày Mộ Hà chết.
Không phải ngày Bạch Duyên chết. Ngày hắn chết. Ngày hắn dừng là Mộ Hà và bắt đầu là Dạ Khê. Ngày hắn đứng bên bờ sông này lần đầu tiên, nhìn nước chảy, không nhớ tên mình, không nhớ mặt mình, chỉ biết: mình phải thu thuế. Mình phải lấy ký ức. Mình phải phục vụ hệ thống.
– Ngày đầu tiên, ta đứng ở bờ sông. Sương dày. Sông chảy. Ta không biết mình là ai. Chỉ biết phải làm gì. Và ta làm. Làm vì không có gì khác để làm. Làm vì mình trống, và công việc lấp đầy cái trống.
Bạch Duyên nghe. Im lặng. Mắt nhìn hắn không chớp.
– Linh hồn đầu tiên ta thu thuế... ta không nhớ. Không nhớ mặt, không nhớ tên, không nhớ ký ức nào đã lấy. Chỉ nhớ Tro. Tro bạc rơi vào lọ. Tiếng rì rầm. Và ta nghĩ: đây là công việc. Công việc không cần cảm xúc. Công việc chỉ cần tay.
Mảnh ký ức đó phai khi hắn kể. Nhưng phai ít. Vì mảnh này là mảnh Dạ Khê, không phải mảnh Mộ Hà. Mảnh Dạ Khê ít chi tiết hơn (Dạ Khê không cảm, nên ký ức ít lớp hơn, ít cảm giác hơn, phai ít hơn khi kể ra).
Ký ức không có cảm xúc thì nhẹ. Nhẹ nên phai ít.
Nhưng ký ức không có cảm xúc cũng không giữ cô tốt.
Đúng. Nền sáng dưới Bạch Duyên không sáng thêm khi nghe ký ức này. Sáng đều. Không tối thêm, nhưng không sáng thêm. Ký ức của Dạ Khê về ngày đầu tiên thu thuế không có hơi ấm. Không có gì để nền bám vào.
Cần ký ức có cảm xúc. Ký ức đau. Ký ức yêu. Ký ức nặng.
Nhưng mỗi ký ức nặng ta kể, ta mất nặng hơn.
Đổi chấp. Lại đổi chấp. Ta đổi bản thân mình để giữ cô. Và khi hết mình để đổi, cô vẫn mờ.
Bạch Duyên nắm tay hắn. Ngón cái (ngón duy nhất còn rõ) siết.
– Anh đang mất, cô nói.
Không phải câu hỏi.
– Mỗi ký ức anh kể, anh mất một mảnh. Mình cảm nhận được. Nền cảm nhận được. Ký ức anh rơi vào nền, sáng, rồi phai trong anh. Anh đang đổ mình vào mình.
Hắn im. Cô biết. Cô luôn biết. Cô là nền, và nền cảm nhận mọi thứ đặt lên nó.
– Đừng kể nữa.
– Nếu ta dừng, ngươi mờ nhanh hơn.
– Nếu anh không dừng, anh sẽ trống trước khi Mặc Thương về. Anh sẽ thành Quỷ Rỗng. Hoặc thành thứ gì đó tệ hơn.
Hắn nhìn cô. Và hắn nghĩ về câu hỏi của sát nhân, vạn năm trước, bên bờ sông: Ngươi và ta khác gì nhau? Câu hỏi đó echo qua mọi chương, mọi vòng, mọi lần hắn tỉnh rồi quên. Và bây giờ hắn có câu trả lời:
Khác. Vì ta chọn mất.
Sát nhân lấy đi không tự nguyện. Ta đang cho đi tự nguyện. Và tự nguyện là thứ phân biệt thuế với quà.
– Ta biết mình đang mất, hắn nói. Nhưng ta có nhiều hơn ngươi tưởng. Vạn năm thu thuế. Vạn ký ức chạm qua tay. Không phải tất cả đều phai. Một số ở lại. Dấu vết. Tiếng rì rầm.
Bạch Duyên nhìn hắn. Mắt cô nhíu. Mắt kiểu nhíu mà mắt nhíu khi nhìn thấy ai đó đang nói dối mà biết người đó cũng biết mình đang nói dối.
– Anh có bao nhiêu mảnh Mộ Hà còn lại?
Hắn đếm. Trong đầu. Nhanh. Đếm những mảnh còn rõ: mùi tóc cô (còn), tiếng cười cô bên suối (phai nửa), đêm hắn thiết kế hệ thống với Mặc Thương (còn, nhưng chi tiết mờ), lời hứa bên mộ ông nội (còn rõ), ngày cô chết (còn rõ vì đau nhất), và vài mảnh rời khác. Đếm xong.
– Đủ.
Bạch Duyên không nói gì. Cô biết "đủ" có nghĩa "không nhiều". Cô biết vì cô đã sống trong hắn qua nền, cô đã cảm nhận ký ức hắn rơi vào nền mỗi lần kể, cô biết mỗi mảnh rơi là một mảnh mất. Và "đủ" trong miệng Dạ Khê là cách hắn nói "sắp hết".
Nền rung. Không phải Quên. Rung từ xa. Rung từ trên. Rung qua đá, qua tầng, qua vách Lõi còn sót. Rung kiểu rung mà mặt đất rung khi có gì đó lớn di chuyển phía trên.
Hắn ngẩng lên. Nhìn qua rãnh nứt (rãnh hắn đã leo lên rồi nhảy xuống hai lần). Ánh sáng xám từ quảng trường lọt xuống, và trong ánh sáng đó, hắn nghe:
Tiếng gầm.
Không phải tiếng Quỷ Rỗng (Quỷ Rỗng rền, không gầm). Tiếng khác. Tiếng sâu. Tiếng từ mặt sông. Tiếng nước (nước đã đứng im, nước đã phẳng, nhưng bây giờ nước gầm, gầm kiểu gầm mà nước gầm khi bị nén quá lâu rồi bung).
Sông.
Sông đang vỡ.
Quên ngủ thì sông đứng. Nhưng sông không phải chỉ là da Quên. Sông là dòng chảy vạn năm. Dòng chảy bị nén thì tích áp. Tích đủ thì nổ.
Hắn nhìn Bạch Duyên. Cô cũng nghe. Mắt cô mở to. Và nền sáng dưới cô rung mạnh hơn, rung vì sông rung, vì đá rung, vì mọi thứ bên trên đang rung.
– Lên đi, cô nói. Xem chuyện gì.
– Ta không để ngươi một mình.
– Anh để mình một mình mỗi lần lên. Lần này không khác.
Hắn nhìn cô. Cô nhìn hắn. Và giữa hai người, giữa nền sáng nhấp nháy, giữa mùi hoa phai và mùi đất dâng, giữa tiếng sông gầm từ trên xa: im lặng. Im lặng kiểu im lặng mà hai người im khi đã nói hết rồi, chỉ còn nhìn, và nhìn là đủ.
– Mau lên, cô nói. Rồi xuống. Rồi kể tiếp.
Hắn đặt đầu cô xuống nền sáng. Nhẹ nhàng. Tóc cô tản ra, bạc và đen xen kẽ. Mặt cô trắng. Mắt cô nhìn lên (nhìn trần tối, nhìn vách Lõi, nhìn thứ gì đó xa hơn cả trần). Và hắn đứng. Quay lưng. Bước đến vách.
Quay lại. Sẽ quay lại.
Trước khi hai phía mờ gặp nhau ở ngực cô.
Trước khi cô mất.
Hắn leo. Tay bỏng bám vách. Đau. Nhưng đau đã quen. Đau kiểu đau mà cơ thể đau khi đau quá lâu: không sốc nữa, chỉ còn nền nền (đau nền, cơ bản, luôn có, không bao giờ dừng).
Trồi lên mép rãnh. Và thấy.
Sông vỡ.
Không phải vỡ hết. Vỡ giữa. Mặt nước phẳng (phẳng vì Quên ngủ) nứt dọc từ giữa, nứt kiểu nứt mà băng nứt khi xuân đến: chậm, dài, tiếng kêu sâu. Nước trào lên qua vết nứt, nước có màu (không trong nữa, nước xám, nước lẫn Tro cũ, Tro tích tụ vạn năm dưới đáy sông, Tro không ai biết có). Và trên vết nứt, giữa sông: thuyền Lão Đò.
Thuyền trống. Sào đã theo lão xuống dưới. Thuyền nổi giữa, cũ, mục, nhưng không chìm (thuyền chưa bao giờ chìm). Và vết nứt chạy dọc hai bên thuyền, né thuyền, kiểu nước né thuyền kiểu mà nước đã né thuyền lão vạn năm.
Vô Thanh đứng bên bờ, tay giữ vòng tròn (co còn năm sải, ba mươi hai linh hồn co cụm). Mắt cô nhìn sông. Mặt cô trắng.
– Sông nứt, cô nói. Giọng phẳng. Giọng kiệt. Giọng người đã hết sức để sợ.
Hắn nhìn vết nứt lan. Lan chậm. Lan từ giữa sông ra hai bờ. Và nước trào lên, nước xám, nước lẫn Tro, Tro rì rầm khi chạm không khí (rì rầm nhỏ, rì rầm vạn giọng, rì rầm ký ức lắng dưới đáy sông vạn năm đang trồi lên).
Tro dưới đáy sông.
Lão Đò từng nói: sông mang mọi thứ. Mang xuôi, mang ngược, mang xuống đáy. Tro không mất. Tro chỉ lắng.
Và bây giờ sông nứt, Tro trồi.
Hắn nhìn Tro xám nổi trên mặt nước. Nhiều. Rất nhiều. Nhiều hơn mười hai nghìn bốn trăm mảnh trên tường hang Giữ Nhớ. Nhiều hơn mọi thứ Mặc Thương có thể mang về từ bờ bắc. Tro vạn năm dưới đáy sông, Tro mà hệ thống tưởng đã cho Lõi ăn nhưng thực ra một phần lắng xuống, một phần sông giữ, sông giấu, sông giữ kiểu giữ mà sông giữ: âm thầm, dưới đáy, không ai biết.
Sông giấu Tro.
Lão Đò biết. Lão chèo đò vạn năm. Lão biết đáy sông chứa gì.
Và bây giờ sông nứt, Tro lộ. Ký ức lộ.
Hắn đứng bên rãnh nứt, nhìn sông vỡ, nhìn Tro trồi, và hắn hiểu: sông cũng đang cho. Sông đang nộp thuế. Thuế ngược. Sông trả lại ký ức. Sông trả lại Tro. Sông trả kiểu trả mà Lão Đò trả: không ai bắt, tự nguyện, vì đã giữ đủ lâu rồi.
Nhưng hắn cũng thấy: vết nứt lan. Và khi vết nứt đến bờ, nước sẽ tràn. Tràn lên quảng trường. Tràn vào rãnh. Tràn xuống nền sáng. Nước xám, nước Tro, nước ký ức.
Tro có thể xây nền. Nhưng nước cũng có thể nhấn chìm.
Phải nhanh. Thu Tro trước khi nước tràn. Dùng Tro xây nền mới trước khi Bạch Duyên mờ hết.
Nhưng ta ở đây. Một mình. Mặc Thương ở bờ bắc. Lão Đò dưới sâu. Vô Thanh giữ vòng tròn.
Một mình.
Hắn nhìn Vô Thanh. Vô Thanh nhìn hắn. Và cô gật. Gật nhỏ. Gật kiểu gật mà đồng đội gật khi biết phải làm gì dù không ai nói.
– Ba Thu Thuế mới ở đâu? hắn hỏi.
– Nữ già canh phía đông. Nam trẻ canh phía tây. Mờ mặt canh rãnh.
– Gọi họ lại. Tất cả.
Vô Thanh nhìn hắn. Mắt đỏ. Vai run. Nhưng cô gọi. Giọng nhỏ nhưng sắc. Giọng Thu Thuế.
Ba bóng người chạy đến. Nữ già bình tĩnh (luôn bình tĩnh, bình tĩnh kiểu bình tĩnh mà đá bình tĩnh: không phải vì không sợ, mà vì đã quá cũ để sợ). Nam trẻ thở gấp (trẻ, sợ, nhưng đứng, chân run nhưng đứng). Mờ mặt im lặng (khuôn mặt vẫn mờ, không ai biết mặt người này trông thế nào, không ai hỏi).
Hắn nhìn sông. Nhìn Tro nổi. Nhìn rãnh xuống chỗ Bạch Duyên. Và hắn nói:
– Sông đang trả Tro. Ta cần thu. Tất cả. Mỗi mảnh Tro là một viên gạch. Nền mới cần gạch. Bạch Duyên cần nền mới trước khi mờ hết.
Im lặng. Gió lạnh. Sông gầm nhỏ.
Nữ già nhìn sông. Nhìn Tro. Và cô nói, giọng khàn:
– Thu bằng gì? Lọ đã hết. Kho đã vỡ. Hệ thống đã ngừng.
Hắn nhìn tay mình. Tay bỏng. Tay đã thu vạn ký ức. Tay biết cách cầm Tro. Không cần lọ. Không cần hệ thống. Tay là dụng cụ đầu tiên, trước khi có lọ, trước khi có kho, trước khi có Cục Thuế. Mộ Hà đã thu ký ức bằng tay trần, lần đầu tiên, khi chưa có gì.
– Bằng tay, hắn nói.
Và hắn bước ra bờ sông.