Âm thanh không tên

Kho lưu trữ nằm dưới lòng đất, nếu có thể gọi là đất.

Dạ Khê không nhớ lần cuối mình xuống đây. Có thể vài chục năm, có thể vài trăm, thời gian ở nơi này không phải đường thẳng mà là vũng nước, đứng yên đủ lâu thì mặt vũng phản chiếu được, nhưng bước vào thì chỉ thấy bùn. Hắn mang theo lọ tro bên hông, lọ nặng hơn bình thường, nặng vì Tro bạc, nặng hơn vì Tro đen, và nặng nhất vì thứ Tro vàng nhạt ở giữa, thứ vẫn còn phát ra âm thanh rất nhỏ mà hắn không muốn thừa nhận là mình đang nghe.

Cầu thang xoắn. Đá ẩm. Không có đèn, nhưng có ánh sáng, loại ánh sáng không đến từ nguồn nào, loại ánh sáng giống như thứ còn sót lại sau khi ai đó tắt tất cả đèn và bóng tối chưa kịp chiếm hết.

Hắn đếm bậc thang.

Mười bảy. Hai mươi chín. Bốn mươi ba. Sáu mươi mốt.

Mỗi bậc thang phát ra tiếng khác nhau dưới chân hắn. Không phải tiếng đá. Mà là tiếng rì rầm nhỏ, như ai đó đang thì thầm phía dưới mặt đá, thì thầm bằng ngôn ngữ không phải ngôn ngữ, thì thầm bằng ký ức.

Bậc thứ bảy mươi chín: Dạ Khê dừng lại.

Kho lưu trữ mở ra trước mặt hắn.

Rộng vô tận.

Đó là ấn tượng đầu tiên, và cũng là ấn tượng sai. Không phải rộng. Mà là không có biên. Trần cao đến mức nhìn lên chỉ thấy bóng tối, bóng tối đặc, bóng tối có trọng lượng, bóng tối nằm phía trên như mặt nước đen của một đại dương lộn ngược. Sàn đá nhẵn, lạnh, lan ra mọi hướng và mất hút vào khoảng mờ phía xa.

Và lọ.

Hàng nghìn. Hàng vạn. Có lẽ hàng triệu, Dạ Khê không biết, vì hắn nhìn theo hàng lọ thủy tinh xếp trên giá gỗ đen và hàng đó kéo dài, kéo dài, kéo dài cho đến khi mắt hắn không còn phân biệt được lọ với khoảng tối giữa chúng. Mỗi lọ cao bằng nắm tay, thủy tinh trong, bên trong chứa Tro. Tro bạc phần lớn, lấp lánh mờ, im lặng. Vài lọ chứa Tro đen, nặng, nằm ở đáy như cặn. Vài lọ chứa thứ gì đó không có màu, hoặc có quá nhiều màu, hoặc có màu mà mắt không gọi tên được.

Tiếng rì rầm.

Đó là thứ đầu tiên chạm vào hắn khi bước qua cửa, trước cả ánh sáng, trước cả cái lạnh. Tiếng rì rầm. Không to, không nhỏ, không ở đâu cụ thể, mà ở khắp nơi cùng lúc, như tần số nền của một thế giới khác đang chạy song song. Hàng triệu mảnh ký ức nằm trong lọ, mỗi mảnh vẫn còn rung, vẫn còn phát ra tàn dư cảm xúc của người đã mất nó.

Nếu Dạ Khê lắng nghe kỹ (hắn không lắng nghe, không bao giờ lắng nghe, đó là quy tắc không ai dạy nhưng mọi Người Thu Thuế đều biết: không nghe Tro nói), hắn sẽ phân biệt được: tiếng khóc nhỏ xíu từ lọ thứ ba trăm mười hai, tiếng cười từ lọ thứ tám nghìn, tiếng gọi tên ai đó từ lọ không số.

Hắn không nghe.

Hắn bước thẳng.

Quy trình nộp Tro đơn giản. Mỗi Người Thu Thuế có khu vực riêng trong kho, đánh dấu bằng ký hiệu trên giá. Dạ Khê tìm ký hiệu của mình, một vạch thẳng đứng cắt ngang hai vạch nằm ngang, và bắt đầu chuyển Tro từ lọ bên hông vào các lọ lưu trữ.

Tro bạc vào lọ bạc. Gọn. Im.

Tro đen, hắn do dự một nhịp rồi đặt vào lọ riêng, lọ có nắp dày hơn, thủy tinh đục hơn. Tro đen nằm xuống và phát ra tiếng cộc quen thuộc, tiếng của thứ nặng hơn bình thường, tiếng của ký ức không chịu nhẹ đi.

Rồi đến Tro của nghệ sĩ.

Dạ Khê mở nắp lọ bên hông. Tro vàng nhạt nằm ở giữa, giữa bạc và đen, sáng hơn một chút, ấm hơn một chút. Hắn nghiêng lọ.

Tro rơi.

Và hát.

Không phải hát theo cách hắn hiểu. Không có giọng, không có lời, không có giai điệu hoàn chỉnh. Nhưng khi Tro vàng rơi vào lọ lưu trữ, nó phát ra âm thanh. Mỗi hạt một nốt. Nốt rời rạc, không theo thứ tự, như ai đó gõ phím đàn bằng mắt nhắm, nhưng vẫn đúng, vẫn đẹp, vẫn khiến không khí quanh lọ rung theo tần số mà tai không bắt được nhưng da cảm nhận được.

Dạ Khê dừng tay.

Lọ lưu trữ bắt đầu phát sáng, nhẹ, vàng nhạt, sáng hơn mọi lọ xung quanh. Và bên trong, Tro nghệ sĩ không nằm yên như Tro bình thường. Nó xoay. Chậm. Từng hạt xoay quanh nhau, tạo thành vòng xoáy nhỏ, và mỗi vòng xoáy phát ra một nốt, nốt nối nốt, đoạn nối đoạn, giai điệu dần hình thành từ sự hỗn loạn.

Không hoàn chỉnh. Thiếu nốt cuối. Thiếu hợp âm kết. Như bản nhạc bị cắt giữa chừng (như nghệ sĩ đã bị cắt giữa chừng) và mãi mãi treo ở nốt áp chót, mãi mãi tìm nốt tiếp theo mà không bao giờ tìm thấy.

Nhưng đẹp. Đẹp đến mức Dạ Khê, kẻ đã đứng trước hàng vạn ký ức đẹp mà không gợn, bỗng thấy ngón tay mình cứng lại trên nắp lọ. Hắn không nhấc tay lên. Hắn không đậy nắp. Hắn đứng đó, lọ mở, Tro hát, và hắn nghe.

Lần đầu tiên trong rất lâu (bao lâu, hắn không biết, chỉ biết là lâu đủ để quên cảm giác dừng lại), Dạ Khê dừng lại cho thứ gì đó.

Không phải vì nhiệm vụ. Không phải vì quy tắc. Mà vì hắn muốn nghe.

Muốn.

Từ đó lạ trong đầu hắn, lạ như ngôn ngữ nước ngoài, lạ như mùi mà hắn không còn ngửi được. Hắn muốn. Hắn đang muốn thứ gì đó. Và thứ đó không phải hoàn thành nhiệm vụ, không phải duy trì trật tự, không phải bất cứ thứ gì hắn từng biết. Thứ đó chỉ là: nghe tiếp.

Giai điệu trôi. Không hoàn chỉnh, không bao giờ hoàn chỉnh, nhưng mỗi nốt mang theo cảm giác mà Tro bình thường không có. Hạnh phúc nhỏ. Buồn nhẹ. Cô đơn ấm. Những cảm xúc không thuộc về hắn, thuộc về ai đó đã đi rồi, đã quên rồi, đã mất rồi. Nhưng Tro vẫn giữ.

Tro vẫn giữ.

– Con đứng đây lâu rồi đấy.

Dạ Khê không giật mình (Người Thu Thuế không giật mình, đó là thứ hắn bỏ lại từ lâu, cùng với mùi, cùng với sợ hãi, cùng với nhiều thứ khác). Nhưng hắn quay lại, nhanh hơn bình thường một nhịp.

Lão Đò đứng sau hắn.

Không rõ vào bằng cách nào. Cầu thang chỉ có một, cửa chỉ có một, và Dạ Khê không nghe tiếng bước chân nào. Lão đứng đó như đã đứng đó từ trước khi hắn đến, như thể kho lưu trữ này có lão trước khi có Tro.

Lão vẫn vậy. Mù. Già. Mặt đầy nếp nhăn sâu. Sào gỗ chống trên sàn đá, phát ra tiếng cạch nhẹ.

– Lão vào bằng cách nào?

Lão Đò cười, tiếng cười khô, tiếng cười của người đã cười quá nhiều lần cùng một trò đùa.

– Sông có nhiều nhánh, con ạ. Không phải nhánh nào cũng chảy trên mặt đất.

Hắn bước đến gần hơn, sào gỗ gõ nhịp trên sàn, và dừng cạnh Dạ Khê. Mù, nhưng đầu lão nghiêng về phía lọ Tro vàng, như thể lão thấy nó bằng thứ gì đó khác mắt.

– Tro này khác.

Dạ Khê gật. Hắn biết lão không nhìn thấy cái gật, nhưng hắn biết lão biết.

– Nghệ sĩ.

– Lão nghe thấy. Đẹp. Buồn. Giống lão nghe lần đầu, rất lâu trước.

Dạ Khê nhìn lão. Lần đầu?

– Lão từng nghe Tro hát?

– Tro nào cũng hát, con ạ. Chỉ là phần lớn hát quá nhỏ, quá buồn, quá nhẹ. Phải có tai của kẻ đã mất nhiều thứ mới nghe được.

Im lặng. Giai điệu từ lọ vẫn trôi, nhẹ, rời rạc, không kết thúc.

Rồi Lão Đò nói, giọng thấp hơn, giọng như nước chảy qua đá cuội:

– Tro không chết, con ạ. Nó chỉ đổi chủ.

Dạ Khê nhìn lão. Ánh sáng vàng từ lọ Tro nghệ sĩ phản chiếu trên mặt lão, lấp đầy nếp nhăn bằng bóng mờ, khiến lão trông già hơn, hoặc trẻ hơn, hoặc không thuộc về bất kỳ tuổi nào.

– Đổi chủ?

– Ký ức không biến mất, Dạ Khê. Chỉ biến dạng. Con thu nó, nó thành Tro. Tro nằm trong lọ, nhưng không nằm yên. Nó vẫn tìm. Tìm người mang. Tìm nơi thuộc về.

– Tro được chuyển đi, Dạ Khê nói, giọng phẳng, giọng quy trình. Chuyển đến trung tâm xử lý. Dùng để duy trì hệ thống.

Lão Đò cười. Lần này không khô. Lần này buồn.

– Con tin vậy à?

Im lặng.

– Chuyển đi đâu, con? Con đã bao giờ hỏi chưa? Đã bao giờ theo xe Tro đến tận nơi chưa?

Dạ Khê mở miệng. Đóng lại. Mở lại. Không nói.

Hắn chưa bao giờ hỏi. Chưa bao giờ theo. Thu, nộp, quên. Đó là quy trình. Đó là trật tự. Người Thu Thuế không hỏi Tro đi đâu, cũng như người đào mộ không hỏi xương cốt nghĩ gì.

Nhưng hôm nay (hôm nay có gì đó khác, hôm nay có Tro đang hát, hôm nay có lão già mù đứng trong kho mà không ai biết lão vào bằng cách nào) hắn muốn hỏi.

– Đổi chủ cho ai?

Lão Đò không trả lời.

Hắn quay lưng. Sào gỗ gõ trên sàn đá, cạch, cạch, nhịp chậm. Bước về phía bóng tối, về phía cầu thang, về phía sông.

– Lão.

Dạ Khê gọi. Giọng không gấp, nhưng cũng không phẳng như mọi khi. Có thứ gì đó len vào, nhẹ, mỏng, thứ mà nếu hắn nhận ra thì hắn sẽ sợ.

Lão Đò dừng. Không quay lại.

– Khi nào con sẵn sàng nghe câu trả lời, con sẽ tự tìm thấy nó.

Sào gỗ gõ. Bước chân mất. Im lặng trở lại, im lặng dày hơn trước, như thể kho lưu trữ đã nuốt lão vào giữa hàng triệu lọ Tro và biến lão thành một phần của tiếng rì rầm nền.

Dạ Khê đứng một mình.

Hắn nhìn quanh. Hàng lọ kéo dài vô tận. Mỗi lọ một ký ức, mỗi ký ức một đời người, mỗi đời người bị gói gọn trong nắm tay thủy tinh và xếp lên giá theo số thứ tự mà không ai nhớ nghĩa là gì.

Hắn đi dọc hàng giá, chậm, bước nhẹ, ngón tay lướt trên mặt lọ. Mỗi lọ hắn chạm phát ra rung động nhỏ, như mạch đập yếu ớt của thứ chưa chết hẳn. Lọ nọ chứa Tro bạc lấp lánh mờ, bên trong có tiếng thì thầm, hắn nghe loáng thoáng: "...cánh đồng... buổi chiều...". Lọ kia chứa Tro xám nhạt, phát ra mùi (mùi mà hắn không ngửi được, nhưng lọ bên cạnh rung theo, như thể mùi vẫn tồn tại ở dạng khác, dạng mà vật chất cảm nhận dù con người không còn).

Rồi hắn dừng lại.

Một lọ. Ở tầng thấp nhất, góc khuất, bụi phủ dày. Tro bên trong không bạc, không đen, không vàng. Nó trong suốt. Gần như vô hình. Nếu không có ánh sáng mờ phản chiếu trên mặt thủy tinh, hắn sẽ tưởng lọ rỗng.

Hắn cúi xuống. Lau bụi trên nhãn.

Nhãn trống. Không tên. Không số. Không ký hiệu Người Thu Thuế nào.

Ai thu ký ức này? Của ai? Khi nào?

Hắn nhấc lọ lên. Nhẹ. Nhẹ hơn bất kỳ lọ nào hắn từng cầm, nhẹ đến mức gần như không có, nhẹ như cầm không khí đông lại. Và khi hắn lắng nghe (dù biết không nên nghe, dù biết quy tắc), hắn không nghe thấy gì.

Im lặng tuyệt đối.

Không phải im lặng của Tro đã chết. Mà im lặng của thứ đang chờ.

Hắn đặt lọ lại. Đứng lên. Bước đi.

Nhưng cảm giác lọ trong suốt theo hắn, nhẹ, bám trên đầu ngón tay, cảm giác đã chạm vào thứ gì đó không nên chạm. Hoặc thứ gì đó đã chạm vào hắn.

Hắn quay lại chỗ lọ Tro nghệ sĩ.

Giai điệu vẫn chơi. Nốt vẫn rời rạc, vẫn không hoàn chỉnh, vẫn tìm kiếm nốt cuối mà không bao giờ đến. Nhưng bây giờ, sau khi đi qua hàng nghìn lọ im lặng, Dạ Khê nghe rõ hơn. Không phải vì âm thanh to hơn. Mà vì hắn đang nghe bằng thứ gì đó khác tai.

Hắn đậy nắp lọ.

Giai điệu tắt. Đột ngột. Như ai đó đặt tay lên dây đàn. Và kho lưu trữ trở lại im lặng nền, im lặng rì rầm, im lặng hàng triệu ký ức thì thầm cùng lúc nhưng không ai nghe.

Dạ Khê quay lưng. Lên cầu thang. Bảy mươi chín bậc. Mỗi bậc rì rầm dưới chân, nhỏ hơn lúc xuống, như thể kho lưu trữ đang nhìn hắn đi mà không muốn giữ.

Ra ngoài.

Sương vẫn đó. Bờ sông vẫn đó. Mặt nước đen phẳng, không phản chiếu, không gợn. Mọi thứ y như khi hắn rời đi, y như trước, y như hàng trăm năm qua.

Nhưng Dạ Khê bước đi, và hắn đang huýt sáo.

Không phải một nốt rời rạc như lần trước. Mà là một đoạn. Bốn nốt, năm nốt, sáu nốt, giai điệu uốn lượn, nhẹ, buồn, đẹp. Giai điệu của nghệ sĩ. Giai điệu mà hắn chưa bao giờ nghe trước khi nghệ sĩ đến, giai điệu mà hắn không nên biết, vì ký ức đó đã thành Tro, đã nằm trong lọ, đã đậy nắp.

Hắn dừng lại.

Nhìn tay mình. Bàn tay trắng nhợt, bàn tay đã chạm vào hàng vạn ký ức và mỗi lần đều buông ra sạch sẽ. Bàn tay không nên giữ lại gì.

Tại sao ta biết bài này?

Câu hỏi treo trong sương, không tan, không đi, không trả lời.

Tro không chết. Nó chỉ đổi chủ.

Hắn nhìn bàn tay. Và lần đầu tiên, lần đầu tiên trong rất lâu, Dạ Khê tự hỏi: có phải ta cũng là một cái lọ?

Sương cuốn quanh hắn. Giai điệu tắt trên môi. Nhưng nó không mất, hắn biết. Nó chỉ lắng xuống, nằm ở đâu đó bên trong hắn, ở chỗ mà hắn không biết tên, ở chỗ mà quy tắc không với tới.

Và ở đó, nó tiếp tục hát.

Rất nhỏ. Rất xa.

Nhưng hát.