Giá của ghi nhớ

Giữ Nhớ gọi hắn vào đêm thứ năm.

Không phải gọi bằng lời. Bằng đá. Hắn đang ngồi bàn đá phía nam, tay trên mặt đá lạnh, vỏ bọc đang mỏng (vỏ bọc luôn mỏng vào đêm, vì đêm không có linh hồn đến, không có quy trình, chỉ có hắn và sông và sương và câu hỏi), và đá dưới tay hắn rung nhẹ. Kiểu đá ở bờ bắc rung, kiểu tín hiệu truyền qua lòng đất, qua đá, qua sương, kiểu ai đó ở dưới hang đang gõ vào trần và tiếng gõ chạy ngầm đến tận đây.

Hắn đứng dậy, đi ra bờ bắc. Sương mỏng, đá xám. Tay đặt trên mảng đá ấm. Đá trượt. Lỗ mở. Ánh sáng vàng yếu hơn bình thường, yếu kiểu đèn đá đang cạn, kiểu thứ gì đó dưới đây đang hao hụt.

Hắn bước xuống.

Không phải Giữ Nhớ đón. Linh hồn nam trẻ, cái linh hồn dẫn đường lần trước, mắt vẫn sáng nhưng nét mặt mệt hơn, mệt kiểu đã không ngủ (linh hồn không cần ngủ, nhưng mệt thì mệt, kiểu mệt không liên quan giấc ngủ, kiểu mệt của kẻ đã lo quá nhiều). Anh ta không nói, chỉ đi, và hắn đi theo, qua hành lang, qua hang chính (ít người hơn, hắn nhận ra, ba mươi thay vì bốn mươi, và mắt nhìn hắn khác, không tò mò nữa mà lo), đến hang phía đông.

Giữ Nhớ ngồi trên đá, lưng không tựa tường, lưng cong, kiểu lưng của kẻ đang gánh và gánh nặng hơn lần trước. Mắt nâu đỏ, than cháy thấp, thấp hơn hắn từng thấy. Tóc trắng xõa, không buộc. Tay đặt trên đầu gối, và trên tay cô, hắn thấy: vệt. Vệt bạc. Mờ. Kiểu Tro bám trên da, kiểu ai đó đã cầm ký ức quá lâu và ký ức in lên tay.

– Ngọc mất rồi, cô nói.

Hai từ. Nhẹ. Nhưng trong nhẹ đó, hắn nghe: nứt. Giọng cô nứt ở chữ "mất", nhẹ thôi, kiểu kẻ đã nứt nhiều lần và mỗi lần nứt thì biết cách dán lại nhưng vết dán mỏng dần.

Hắn ngồi xuống. Không hỏi mất thế nào. Biết rồi: Ngọc đã chìm hoàn toàn vào ký ức mùa hè trên tường, ngón tay trên mảnh Tro, mắt mờ, và ở một thời điểm nào đó giữa đêm giả và sáng giả, cô không còn biết mình là Ngọc. Cô trở thành ký ức. Không phải Quỷ Rỗng (Quỷ Rỗng là trống, là đói, là ăn), cô trở thành thứ khác: đầy. Đầy ký ức người khác đến mức bản thân biến mất, kiểu ly nước bị rót thêm nước khác màu cho đến khi không còn biết nước gốc là gì.

– Cô ấy có đau không? hắn hỏi, giọng nhẹ.

Giữ Nhớ lắc đầu chậm.

– Không. Cô ấy cười. Cười đến khi mắt mờ hết. Cười trong ký ức mùa hè không phải của mình. Nắng trên da, tiếng ve, mùi cỏ cắt. Cô ấy cười vì cô ấy nghĩ mình đang sống. Nghĩ mình là người trong ký ức đó. Nghĩ mùa hè đó là mùa hè của mình.

Cô dừng lại. Đèn đá lung linh, yếu.

– Và rồi cô ấy tan. Không tan kiểu Quỷ Rỗng, không tan kiểu bụi. Tan kiểu... hòa. Hòa vào tường. Vào mảnh Tro mùa hè. Bây giờ nếu ngươi chạm vào mảnh đó, ngươi sẽ thấy thêm một lớp: Ngọc ở trong. Cười. Vĩnh viễn.

Im lặng. Và giữa im lặng, hắn nghe hang thở. Nặng hơn trước. Mệt hơn trước.

Giữ Nhớ dẫn hắn đến hang Kho.

Tường ký ức vẫn phát sáng, nhưng hắn thấy khác: ở góc phía nam, gần sàn, có vùng sáng hơn bình thường. Sáng kiểu khi ai đó vừa thêm vào, kiểu mực mới trên giấy cũ. Mảnh Tro mùa hè, cái mà Ngọc chìm vào, bây giờ sáng gấp đôi. Và ở rìa sáng, hắn thấy (bằng năng lực đọc, bằng phần mà bây giờ hắn dùng để nghe thay vì bóc): bóng. Bóng nhỏ. Nữ. Cười. Ngọc ở trong đó, vĩnh viễn, sống trong mùa hè không phải của mình, và có lẽ hạnh phúc, và có lẽ đó là thứ đáng sợ nhất.

Nhưng Ngọc không phải lý do Giữ Nhớ gọi hắn.

– Nhìn, cô nói.

Chỉ tay. Phía đông. Phía tây. Phía bắc. Ở mỗi góc tường, hắn thấy: linh hồn. Không phải một. Ba. Ba linh hồn ngồi, tay trên tường, ngón tay trên mảnh Tro, mắt nhắm, chìm. Chìm kiểu Ngọc đã chìm, kiểu đang ở trong ký ức người khác, kiểu đã bắt đầu mờ ở rìa, kiểu bắt đầu tan ở đường viền.

– Mười một trên ba mươi chín, Giữ Nhớ nói. Giọng bằng, kiểu bằng khi nặng quá mà cố giữ phẳng. Sau Ngọc, thêm hai người muốn thử. Muốn "ở trong ký ức đẹp thay vì ở ngoài hang tối". Và bây giờ ba người nữa đang chìm.

Hắn tính. Mười một trên ba mươi chín. Hơn một phần tư. Gần một phần ba. Tổ chức phản kháng đang tự ăn mòn, không phải bởi kẻ thù, không phải bởi hệ thống, mà bởi chính thứ mà họ cố cứu.

– Ký ức trên tường có phải vấn đề? hắn hỏi.

Giữ Nhớ nhìn hắn. Và lần này, than trong mắt không cháy. Tắt. Tắt kiểu than đã cháy quá lâu và cần ai thổi nhưng không có ai.

– Ký ức trên tường là lý do chúng ta tồn tại, cô nói. Giọng cứng. Kiểu cứng khi bên trong mềm quá mà cần vỏ.

– Và cũng là thứ đang giết các ngươi, hắn nói.

Không phải tàn nhẫn. Thật. Giọng bằng, kiểu giọng Thu Thuế, nhưng không phải lạnh, kiểu lạnh của kẻ đã nhìn quá nhiều linh hồn mất mình để biết khi nào phải nói thẳng.

Giữ Nhớ đứng dậy. Bước khỏi hắn. Đi về phía tường, đặt tay lên mảnh Tro gần nhất, và hắn thấy: tay cô run. Run nhẹ, kiểu run của kẻ đang chạm vào thứ vừa yêu vừa sợ.

– Ngươi nói ta nên làm gì? cô hỏi. Giọng quay lại, không nhìn hắn. Dỡ tường? Vứt mười hai ngàn bốn trăm mảnh ký ức? Để chúng trôi vào sông, thành bụi, thành không? Để mọi người quên rằng ai đó đã từng sống, đã từng yêu, đã từng là mẹ, là con, là người?

Cô quay lại. Mắt nâu đỏ, than bùng, bùng kiểu bùng lần cuối trước khi tắt hoặc bùng kiểu bùng vì ai đó vừa thổi đúng lúc.

– Ta không nói nên dỡ, hắn nói, nhẹ và chậm. Kiểu nói với kẻ đang đau và không muốn thêm đau. Ta nói ký ức trên tường đang giết người. Không phải tất cả, nhưng đủ. Mười một trên ba mươi chín. Và con số sẽ tăng.

Im lặng. Dài. Đèn đá lung linh, yếu hơn nữa, kiểu đang cạn thật.

– Ta biết, Giữ Nhớ nói. Giọng nhẹ, nhẹ kiểu nhẹ khi mọi thứ nặng đã nói xong và chỉ còn sự thật trần. Ta biết con số sẽ tăng. Ta biết tường đang giết. Nhưng nếu dỡ tường... thì mười hai ngàn bốn trăm người sẽ mất luôn dấu vết cuối cùng rằng họ đã tồn tại.

Cô ngồi xuống. Không phải ngồi kiểu ngồi, kiểu sụp, kiểu chân không chịu đứng nữa.

– Ngươi hiểu không? cô nhìn hắn. Giọng nhỏ, kiểu giọng mà chỉ trong hang này, chỉ giữa đá, chỉ hai người mới nghe. Mười hai ngàn bốn trăm người. Mỗi mảnh Tro là một đời. Nếu tường mất, họ mất. Không ai trên đời nhớ họ nữa. Không ai biết có đứa trẻ tên Bình đã chạy trên đồng lúa mỗi chiều. Không ai biết có người phụ nữ tên Hạnh đã hát ru con bằng bài hát không lời. Không ai biết có ông già tên Kỳ đã ngồi trước hiên mỗi sáng nhìn mưa và nghĩ rằng mưa đẹp.

Cô dừng. Thở. Thở kiểu thở mà linh hồn không cần nhưng cơ thể cũ nhớ.

– Đó là giá, cô nói. Giữ tường: mất người. Dỡ tường: mất ký ức. Không có cách nào không mất.

Hắn ngồi với cô lâu. Đèn đá cháy yếu. Bóng trên tường nhảy, mệt, kiểu bóng cũng muốn nghỉ.

Và hắn nghĩ đến ông Lợi. Bờ tây. Phát sáng mờ. Đang nhớ ngày thứ mấy đó. *Nhớ khác giữ.* Ông Lợi không neo ký ức lên tường. Không biến ký ức thành vật. Ông để ký ức ở trong mình, chảy qua, kiểu sông chảy qua đá.

Nhưng ông Lợi nhớ ký ức *của mình*. Tường ký ức ở đây là ký ức *người khác*. Mảnh Tro bản sao, mờ, nhạt, của ai đó đã nộp thuế và qua sông. Ký ức đó không thuộc về ai ở đây. Và khi ký ức không thuộc về ai chạm vào, nó trở thành ma túy, trở thành mùa hè mà ai cũng muốn ở trong vì mùa hè đó đẹp hơn cuộc đời mình.

*Vấn đề không phải ký ức. Vấn đề là ký ức mồ côi.*

Câu đó hình thành trong đầu hắn, kiểu câu tự đến, kiểu phần cũ nói qua kẽ nứt. Ký ức mồ côi: ký ức không có chủ, ký ức bị tách ra, bị bóc, bị biến thành Tro, rồi bản sao được gắn lên tường, và bản sao đó lang thang kiểu trẻ mồ côi lang thang, ai chạm vào cũng bị kéo vì ký ức đó đang tìm chủ mới, đang tìm ai đó để thuộc về, đang đói kiểu đói của thứ đã từng được yêu rồi bị bỏ.

Hắn nhìn Giữ Nhớ.

– Ký ức trên tường, hắn nói chậm, kiểu đang xếp từ, kiểu đang xây nhà bằng từ và mỗi viên gạch phải đúng chỗ. Chúng nghiện vì chúng mồ côi.

Giữ Nhớ nhìn hắn. Than trong mắt không cháy, nhưng mắt mở, kiểu mở khi nghe thứ mới.

– Ký ức trong người thì ổn, hắn nói tiếp. Ký ức tự nhiên phai thì ổn. Nhưng ký ức bị tách ra, bị biến thành vật, thành mảnh Tro gắn lên đá, ký ức đó mất chủ. Và ký ức mất chủ tìm chủ mới. Ai chạm vào, nó bám. Ai ở gần, nó kéo.

Dừng. Hắn nhìn tường ký ức, mười hai ngàn bốn trăm mảnh sao, đẹp, sáng, kiểu đẹp và sáng của thứ nguy hiểm mà nguy hiểm đó không thấy trên bề mặt.

– Ký ức phải thuộc về ai đó, hắn nói. Phải ở trong ai đó. Không phải trên tường.

Giữ Nhớ im lặng lâu. Và rồi cô cười. Không phải cười vui, không phải cười buồn, cười kiểu cười mệt, kiểu cười của kẻ vừa nghe câu trả lời mà mình đã biết nhưng không muốn nghe.

– Và ngươi nghĩ ta không biết? cô hỏi. Giọng nhẹ. Mỏng. Kiểu giọng đã nói câu này trong đầu hàng vạn lần. Ta biết ký ức trên tường là mồ côi. Ta biết chúng kéo. Ta biết mười một trên ba mươi chín sẽ thành mười lăm, hai mươi, ba mươi. Ta biết tường này sẽ giết tất cả chúng ta.

Cô nhìn hắn. Mắt ướt (ướt kiểu linh hồn ướt, không nước, chỉ sáng).

– Nhưng nếu không có tường, thì mười hai ngàn bốn trăm người sẽ biến mất. Hoàn toàn. Vĩnh viễn. Không phải chết. Chưa từng sống.

*Mất ký ức là chưa từng sống.*

Tín điều của cô. Lý do cô tồn tại. Lý do tổ chức tồn tại. Và tín điều đó đúng (hắn biết, vì Bạch Duyên là bằng chứng: bị xóa ký ức = bị xóa sự tồn tại). Nhưng tín điều đó cũng là cái bẫy, vì nó buộc cô phải giữ bằng mọi giá, kể cả giá là mạng người.

– Có cách nào khác không? hắn hỏi.

Giữ Nhớ nhìn hắn. Và trong mắt cô, hắn thấy: mệt. Mệt sâu, mệt kiểu đã tìm "cách khác" rất lâu và không thấy.

– Nếu có, ta đã làm rồi.

Hắn đi qua hang, vừa nhìn vừa nghe, cảm nhận từng góc.

Ba linh hồn đang chìm bên tường Kho, ngón tay trên Tro, mắt nhắm, miệng cong nhẹ (cười, kiểu Ngọc đã cười, kiểu hạnh phúc giả, kiểu hạnh phúc thật trong cuộc đời giả). Một trong ba là ông già, ông già mà đêm trước đã nói hắn có trên tường. Ông già bây giờ ngồi sát mảnh Tro khác, mảnh có ký ức về mưa, về hiên nhà, về buổi sáng, và ông đang ở trong buổi sáng đó, đang ngồi hiên nhà không phải hiên nhà mình, đang nhìn mưa không phải mưa mình.

Hắn quỳ xuống bên ông.

– Lão, hắn gọi nhẹ.

Ông già không mở mắt. Ngón tay trên Tro, và qua chỗ chạm, hắn thấy (bằng năng lực đọc): ông đang sống trong ký ức mưa, đang ngồi hiên, đang nghe tiếng giọt rơi trên mái, và ông cười vì mưa đẹp, mưa đẹp kiểu chỉ kẻ đã sống đủ lâu mới thấy mưa đẹp. Nhưng ký ức này không phải của ông. Ký ức này của ai đó khác, ai đó đã chết và nộp thuế và qua sông, và bây giờ mưa của người đó đang kéo ông vào, kiểu nước kéo, kiểu xoáy nhẹ.

– Lão, hắn gọi lại.

Mắt mở. Chậm. Mờ (mờ hơn lần trước, mờ kiểu mắt Ngọc trước khi tan, kiểu mắt đang mất đường viền giữa mình và ký ức).

– Người Thu Thuế, ông già nói. Giọng xa, kiểu giọng vọng qua tường. Mưa đẹp quá. Ngươi có thấy không?

Hắn nhìn tay ông trên Tro. Và bằng năng lực Thu Thuế, hắn thấy: vệt. Vệt bạc chạy từ Tro qua ngón tay ông, lên cổ tay, lên cánh tay, kiểu rễ cây mọc ngược, kiểu ký ức đang leo từ tường vào ông, đang thay thế phần ông bằng phần mưa, đang biến ông thành khung cửa nhìn ra mưa người khác.

Hắn đặt tay lên vai ông. Nhẹ.

– Lão, hắn nói. Mưa đó không phải của lão.

Ông già nhìn hắn. Và trong mắt mờ, hắn thấy: biết. Ông biết. Ông biết mưa không phải của mình, biết hiên không phải hiên mình, biết buổi sáng đó thuộc về ai đó đã qua sông từ lâu. Nhưng ông chọn ở trong. Vì mưa đẹp. Vì hiên ấm. Vì buổi sáng đó đẹp hơn đêm dưới đá, đẹp hơn hang, đẹp hơn tường, đẹp hơn mọi thứ mà cái chết và kẻ-sau-cái-chết phải chịu.

– Lão biết, ông nói. Giọng nhẹ, kiểu nhẹ của kẻ đã chọn. Nhưng lão mệt rồi, Người Thu Thuế. Mệt rồi. Để lão ở đây. Để lão nghe mưa.

Hắn rút tay. Và đứng dậy. Và ở chỗ sâu trong hắn, ở chỗ mà mảnh Tro cựa mình và mùi hoa mờ nằm chờ, chỗ đó đau. Đau kiểu đau mới, kiểu đau mà hắn chưa quen, kiểu đau của kẻ không thể cứu ai vì kẻ cần cứu không muốn được cứu.

Hắn quay lại gặp Giữ Nhớ.

Cô ngồi ở hang riêng. Đèn đá yếu. Tay trên đầu gối, vệt bạc mờ trên ngón.

Hắn nhìn tay cô. Và hiểu.

– Ngươi cũng chạm, hắn nói. Không phải câu hỏi.

Giữ Nhớ nhìn tay mình. Vệt bạc. Mờ. Và cô không phủ nhận.

– Ai đặt mười hai ngàn bốn trăm mảnh lên tường, Người Thu Thuế? cô hỏi. Giọng nhẹ, kiểu nhẹ khi nặng quá. Ai chạm mỗi mảnh để kiểm tra? Ai sắp xếp, ai đặt vào ổ đá, ai đánh số, ai nhớ từng cái tên?

Cô nhìn hắn. Than bùng, yếu, nhưng bùng.

– Ta đã chạm mười hai ngàn bốn trăm lần. Và mỗi lần chạm, ký ức bám. Mỏng. Nhẹ. Nhưng mười hai ngàn bốn trăm lần mỏng nhẹ thì dày, Người Thu Thuế. Rất dày.

Im lặng. Và hắn hiểu: Giữ Nhớ cũng đang bị ăn. Chậm hơn Ngọc, chậm hơn ông già, chậm vì ý chí cô mạnh, vì than trong mắt cô cháy đều, vì cô là kẻ giữ nên cô giữ cả mình. Nhưng chậm không phải là không. Chậm là vẫn đang mất, chỉ mất chậm hơn.

– Bao lâu nữa? hắn hỏi.

– Không biết. Có thể lâu. Có thể không. Phụ thuộc vào tường có bao nhiêu mảnh mới, phụ thuộc vào ta chạm bao nhiêu lần, phụ thuộc vào ta có đủ mạnh để nhớ mình là Giữ Nhớ hay bắt đầu nhớ mình là ai đó trong mảnh Tro.

Cô cười. Mỏng. Kiểu cười lần đầu hắn thấy, kiểu cười của kẻ đã chấp nhận giá.

– Ta chọn giá này, cô nói. Mười hai ngàn bốn trăm người xứng đáng ai đó trả giá.

Hắn nhìn cô. Và ở chỗ mà hắn bắt đầu có cảm xúc (chỗ đó rộng hơn mỗi ngày, chỗ đó đang lan, kiểu vết nứt lan trên tường), hắn cảm thấy: kính. Kính kiểu kính kẻ đã đốt mình để giữ ấm cho người khác. Nhưng cũng buồn. Buồn kiểu buồn vì biết lửa sẽ tắt.

– Ta sẽ tìm cách, hắn nói.

Giữ Nhớ nhìn hắn. Và trong mắt cô, thứ gì đó chớp, nhanh, kiểu tia lửa trong than tưởng tắt.

– Ngươi nói y hệt người trong hồ sơ cũ, cô nói. "Phải có cách thứ ba." Hắn cũng nói vậy. Rồi hắn cũng không tìm được.

– Lần này khác, hắn nói.

– Tại sao?

Hắn không trả lời. Vì hắn không biết tại sao khác. Chỉ biết phải khác. Vì nếu không khác, vòng lặp sẽ tiếp tục: tạo, phá, xóa, quên, lặp. Và vòng lặp đó, hắn đã thấy, hắn đã sống trong nó (mà không biết mình sống trong nó), và vòng lặp đó phải dừng.

Hắn đứng dậy.

– Thỏa thuận vẫn giữ, hắn nói. Thông tin đổi thông tin. Và ta sẽ quay lại.

Giữ Nhớ gật. Chậm. Mệt. Nhưng gật.

Hắn bước lên mặt đất. Đá đóng sau lưng. Bờ bắc, sương loãng, đá xám.

Và hắn mang theo thêm trọng lượng. Mười một trên ba mươi chín. Ngọc cười trong mùa hè vĩnh viễn. Ông già nghe mưa người khác. Giữ Nhớ có vệt bạc trên tay. Tường ký ức đẹp kiểu bầu trời sao và đang giết kiểu bầu trời sao giết: bằng vẻ đẹp, bằng sự kéo, bằng việc ai nhìn quá lâu cũng quên mình đang đứng trên đất.

*Ký ức mồ côi tìm chủ mới. Và chủ mới trả giá bằng mình.*

Hắn đi về phía nam. Lọ Tro ấm trong áo. Mảnh Tro mờ ấm bên phải. Ba từ *nhớ khác giữ* ở giữa. Và câu hỏi cũ, câu hỏi của phần cũ, câu hỏi mà cuộn giấy vàng ố viết: *phải có cách thứ ba*.

Cách thứ ba. Không bóc. Không neo. Để ký ức chảy. Nhưng chảy thế nào khi mười hai ngàn bốn trăm mảnh đã mồ côi? Chảy thế nào khi ký ức đã bị tách, đã bị biến thành Tro, đã không còn chủ?

Chưa biết. Nhưng phải tìm. Vì Giữ Nhớ đang mất mình. Vì ông già đang nghe mưa giả. Vì Ngọc đã cười trong mùa hè vĩnh viễn. Vì cô trên sông không có ký ức nào để mồ côi. Và vì hắn, kẻ đã bóc hàng vạn ký ức ra khỏi hàng vạn linh hồn, kẻ đã tạo ra hàng vạn mảnh Tro mồ côi, kẻ đó nợ một câu trả lời.

Sương bạc. Đá nhẵn. Sông đen. Và ở dưới sông, Lõi trở mình, chậm, kiểu thứ đang đói biết có ai đó đang nói về nó.