Cuộc mặc cả cổ đại

Lão Đò chèo thuyền vào bờ.

Hắn ngồi trên đá nhẵn, nhìn sông, và Lão Đò ngồi đuôi thuyền cách ba sải, sào ngang đùi, mắt trắng đục nhìn ra (hoặc không nhìn, mù là mù, nhưng Lão Đò luôn hướng mặt về phía thứ lão muốn nghe).

– Lão ở đó khi ta xuống lần đầu, hắn nói. Không hỏi. Biết.

Lão Đò gật. Chậm. Gật kiểu đá gật khi nước bào: mòn, quen, không cần lý do.

– Lão chèo con xuống, lão nói. Giọng khàn. Con trẻ. Ướt. Mới chết. Mắt đen, tay thô, áo nâu vải thô, và trên mặt con có thứ mà lão đã thấy ở nhiều linh hồn trẻ: tin. Tin rằng mình sẽ làm được cái mình đặt ra.

Tin. Mộ Hà tin.

Hắn nhìn tay mình. Tay Thu Thuế, xám, nhẵn, không phải tay Mộ Hà (thô, nâu, cứng vì cuốc đất). Nhưng dưới da, ở chỗ mà xương nhớ, tay này vẫn là tay đó. Tay đã nắm tay cô bên sông nhỏ. Tay đã đào mộ ông nội. Tay đã chìm xuống nước lạnh mùa đông và không ngoi lên.

– Kể lại cho ta, hắn nói.

Lão Đò nhìn hắn. Mắt trắng. Và trên mặt lão, nhăn sâu hơn, kiểu đá nhăn khi nước chảy đúng rãnh cũ.

– Con muốn nghe cái gì? cái con nhớ, hay cái con quên?

– Cái ta quên.

Lão Đò thở. Dài. Thở kiểu thở mà sông thở: từ sâu, từ chỗ mà thở bắt đầu trước phổi.

– Được.

Lão Đò kể kiểu sông kể: chậm, không đường thẳng, vòng quanh đá, quanh khúc cua, quanh chỗ mà nước nhớ đã chảy qua.

– Con xuống đây lần đầu, mới chết ba ngày (ở đây thời gian lẻ, nhưng ba ngày thì chắc, vì sương mới đọng trên con ba lần). Con không qua sông. Con nói: "Lão, cho con xuống đáy."

– Lão nói gì?

– Lão nói: "Không ai xuống đáy mà lên." Con nói: "Con không cần lên. Con cần gặp nó." Lão hỏi: "Con biết có gì ở dưới?" Con nói: "Ông già da trong suốt bảo: thứ ở dưới ăn ký ức. Ta cần nó ăn cái khác."

Hắn nghe. Và ở trong hắn, phần Mộ Hà nhớ: ông già da trong suốt, người biết đường, kẻ đã nói "nó đổi, và cái nó lấy nặng hơn cái nó cho." Mộ Hà không nghe. Mộ Hà trẻ, mới chết, tin, và niềm tin mạnh hơn lời cảnh báo.

– Lão chèo con xuống, Lão Đò nói. Sào chạm đáy (lúc đó có đáy, vì Lõi nhỏ hơn bây giờ, vì Lõi chưa ăn nhiều, chưa lớn, vẫn vừa với đáy sông mà không tràn). Và con bước xuống. Lão đợi. Lão không xuống được (sông có giới hạn, dưới đáy là ngoài sông). Lão đợi trên thuyền.

– Bao lâu?

Lão Đò im. Rồi nói:

– Mười bảy ngày giả.

Mười bảy ngày.

Hắn nhắm mắt. Ngồi trên đá, lưng thẳng, tay trên đùi. Và hắn cho phần cũ trôi lên. Cho phần Mộ Hà, phần đã xuống đáy sông mười bảy ngày, cho phần đó kể. Không phải nhớ (nhớ cần hình ảnh rõ, cần thứ tự, cần mắt). Kể bằng xương. Bằng phần mà xương giữ khi đầu quên.

Lần đầu gặp Lõi.

Không có phía. Không có trên dưới trái phải. Giống lần hắn vừa xuống với Bạch Duyên, nhưng nhỏ hơn, bớt đặc hơn, bớt nội tạng hơn. Lõi thời đó nhỏ hơn bây giờ (nhỏ kiểu nhỏ mà cây nhỏ khi mới có vài rễ, chưa che bóng, chưa bám sâu). Lõi ăn ký ức đá là chính, thỉnh thoảng ký ức sinh vật, thỉnh thoảng ký ức người chết rơi tự do. Lõi đói nhưng đói kiểu đói mà thú hoang đói: đều, chậm, không cuồng.

Và Mộ Hà đứng (hoặc nổi, hoặc ở, ở đây hành động nào cũng kiểu ở) giữa Lõi, trẻ, ướt (nước sông vẫn bám trên áo nâu dù ở đây không có nước), và Lõi nhận ra: thức ăn tự đến.

Nhưng ta không phải thức ăn. Ta là kẻ đi mặc cả.

Lõi giao tiếp bằng ý. Bằng cảm giác. Bằng hình ảnh truyền thẳng vào đầu. Và hình ảnh đầu tiên Lõi gửi Mộ Hà: đói. Đói kiểu đói mà Mộ Hà chưa từng đói (đói ở thế giới bên trên là đói bụng, đói cơm, đói cụ thể, đói nửa ngày rồi ăn rồi hết). Đói của Lõi không có hết. Đói của Lõi là trạng thái, kiểu thở là trạng thái, kiểu tồn tại là trạng thái.

Mộ Hà gửi lại: Bạch Duyên. Hình ảnh cô bên sông nhỏ nước trong, tay giặt áo, miệng hát bài sáu nốt, mắt cười mỗi khi quên tên hắn rồi nhớ lại. Gửi kiểu gửi mà người ta gửi khi đưa thứ quý nhất ra bàn mặc cả: đây, đây là thứ ta muốn cứu, đây là lý do ta chết rồi xuống đây.

Và Lõi nhận. Nhận hình ảnh. Nhận ký ức. Và từ Lõi, thứ gì đó giống phản hồi: hiểu. Không phải hiểu kiểu người hiểu (đồng cảm, thương, biết yêu là gì). Hiểu kiểu hiểu mà dạ dày hiểu thức ăn: đây là thứ ngon. Ký ức tình yêu, ký ức nhớ nhung, ký ức mất mát, ngon. Đặc. Nặng. Giàu hơn ký ức đá một đại dương.

Lõi không hiểu ta yêu cô. Lõi chỉ hiểu ký ức ta có về cô là thứ ngon.

Mộ Hà thử lần đầu.

"Ta cho ngươi ký ức của ta. Tất cả. Đổi lại, ngươi cứu nàng."

Gửi bằng ý. Và Lõi nhận, xử lý (xử lý kiểu dạ dày xử lý: nhanh, không suy nghĩ, phản xạ). Và Lõi đáp: hình ảnh ký ức Mộ Hà, tất cả, từ ông nội đến Bạch Duyên đến đào mộ đến chết, gom lại, sáng, và bên cạnh: bóng Lõi, lớn hơn gấp trăm. Ý rõ: ký ức một người không đủ. Không gần đủ. Kiểu đưa một hạt cơm cho con bò đói.

Không đủ.

Mộ Hà thử lần hai.

"Vậy ta tìm thêm. Ký ức nhiều người. Thu gom. Mang đến."

Lõi lắng. Và lần này, phản hồi chậm hơn (Lõi suy nghĩ kiểu đại dương suy nghĩ, đã biết). Rồi gửi: hình ảnh ký ức, nhiều, đủ loại, chảy xuống Lõi, đều, liên tục, kiểu suối chảy vào hồ. Và bên cạnh: khoang, nhỏ, trống, giữ. Ý rõ: ngươi nuôi ta, ta giữ thứ ngươi muốn giữ.

Đây. Đây là lúc Lõi đề nghị. Không phải ta đề nghị. Nó.

Mộ Hà hỏi (bằng ý): giữ gì?

Lõi đáp: ký ức Bạch Duyên. Giữ nguyên vẹn. Không ăn. Không thấm. Để khi nào Mộ Hà tìm được cách cứu cô, ký ức cô vẫn nguyên.

Nghe hợp lý. Nghe kiểu nghe mà người ta nghe khi muốn tin: hợp lý vì ta muốn nó hợp lý, không phải vì nó thật sự hợp lý.

Nhưng Mộ Hà không gật ngay. Mộ Hà trẻ, tin, nhưng không ngu. Hắn hỏi:

"Bao lâu?"

Lõi đáp: hình ảnh thời gian, dài, không rõ, mờ ở cuối. Ý: cho đến khi no. Khi Lõi no, Lõi trả.

"Ngươi có bao giờ no không?"

Và ở đây, ở câu hỏi này, Lõi dừng. Dừng lâu. Dừng kiểu dừng mà thứ gì đó dừng khi gặp câu hỏi mà nó không có cơ chế trả lời trung thực (vì Lõi không trung thực, không dối, Lõi là bản năng, và bản năng không có khái niệm trung thực). Rồi Lõi gửi: hình ảnh no. Hình ảnh bụng đầy, ấm, im. Nhưng hình ảnh mờ ở rìa, kiểu hình ảnh mà người ta vẽ khi không biết thứ mình vẽ trông như thế nào.

Nó chưa bao giờ no. Nó không biết no trông ra sao. Và nó gửi hình ảnh giả.

Nhưng Mộ Hà không thấy. Mộ Hà thấy hình ảnh no, thấy lời hứa, và Mộ Hà muốn tin.

Lão Đò trên thuyền, mắt nhắm. Lão nghe hắn kể (hắn đã bắt đầu nói thành tiếng từ lúc nào, nói kiểu nói mà người ta nói khi phần cũ trào ra miệng nhanh hơn đầu kiểm soát). Và lão gật, chậm, kiểu sông gật.

– Con ở dưới đó mười bảy ngày, lão nói. Con biết con đã mặc cả gì trong mười bảy ngày đó không?

– Ta nhớ mảnh.

– Mảnh nào?

– Mảnh giữa. Lúc Lõi đề nghị. Lúc ta đặt câu hỏi "ngươi có bao giờ no không."

Lão Đò cười. Cười kiểu sông cười: nhẹ, buồn, không có miệng.

– Con không nhớ phần đầu.

– Phần đầu?

– Con đã thử bốn lần trước khi Lõi đề nghị nuôi.

Bốn lần.

– Lão biết vì...?

– Vì mỗi lần con thử, Lõi cựa. Cựa kiểu cựa mà sông biết: rung nhẹ, sóng đổi, Tro trôi khác. Mỗi lần cựa, lão biết con đang mặc cả thêm một vòng.

Hắn nhắm mắt lại. Tìm sâu hơn. Tìm ở lớp mà xương giữ nhưng đầu không lưu, ở chỗ mà ký ức nằm trước ngôn ngữ, trước hình ảnh rõ, ở tầng mà cảm giác là thứ duy nhất còn.

Lần một: ta xin.

Cảm giác: quỳ (hoặc tương đương quỳ ở nơi không có phía). Đầu cúi. Tay mở. Xin kiểu xin mà con người xin thần: nhỏ bé trước lớn, yếu trước mạnh. "Ta xin ngươi cứu nàng. Nàng quên. Nàng đang quên tất cả. Ở thế giới bên trên nàng quên cách thở, ở đây nàng sẽ quên mình là ai. Xin ngươi."

Lõi đáp: đói. Chỉ đói. Không hiểu xin. Không có khái niệm cho không. Lõi là bản năng, và bản năng không xin, không cho, chỉ ăn.

Lần hai: ta dọa.

Cảm giác: đứng thẳng (hoặc tương đương). Giọng cứng (hoặc ý cứng). "Nếu ngươi không giúp, ta sẽ phá. Ta mới chết, nhưng ta biết: ký ức là năng lượng. Ta có ký ức. Ta sẽ dùng ký ức phá ngươi từ bên trong."

Lõi đáp: rung. Rung kiểu cười (nếu Lõi biết cười). Và gửi: hình ảnh Mộ Hà, nhỏ, ở giữa Lõi, và Lõi quanh hắn, bao la, vô tận, cũ hơn cái chết. Ý rõ: ngươi là hạt bụi dọa núi.

Lần ba: ta đổi.

Cảm giác: bình tĩnh hơn (đã qua giai đoạn xin và dọa, đến giai đoạn thương lượng). "Ta đổi. Ký ức ta có, tất cả, đổi lấy ký ức nàng được giữ. Một đổi một."

Lõi nhận. Cân nhắc (cân nhắc kiểu cân đo, không phải đạo đức). Và đáp: không đủ. Ký ức một người, dù đầy đủ, dù đặc, dù giàu (yêu, mất, đau, nhớ), vẫn không đủ cho Lõi. Lõi ăn ký ức đá cả đại dương thời gian mà vẫn đói. Một đời người không lấp nổi một góc.

Lần bốn: ta hỏi.

Cảm giác: mệt. Mệt kiểu mệt mà người ta mệt khi đã thử mọi cách mình biết và không cách nào đúng. Và mệt sinh ra câu hỏi khác, câu hỏi mà khi khỏe không bao giờ hỏi: "Ngươi muốn gì?"

Không phải "ta cho ngươi gì." Mà "ngươi muốn gì."

Và Lõi, lần đầu tiên, đáp thật. Đáp bằng cảm giác chứ không bằng hình ảnh: đói. Đói đều. Đói kiểu đói mà ăn hết thì đói, không ăn thì đói, đói là tồn tại, tồn tại là đói. Và muốn: ăn đều. Ăn kiểu ăn mà không cần tìm, không cần chờ ký ức rơi tự do (rơi từ thế giới bên trên, loang, phai, mất nhiều trên đường). Muốn ăn tận miệng. Muốn ai đó mang đến.

Nhà hàng. Nó muốn nhà hàng.

Và Mộ Hà, mệt, trẻ, tin, hiểu: Lõi không giúp vì thương. Lõi giúp vì đổi. Và thứ Lõi muốn đổi không phải ký ức một người. Lõi muốn hệ thống. Muốn đường ống. Muốn ai đó đứng ở trên, thu ký ức người chết, tách, chế biến, chuyển xuống. Liên tục. Đều đặn. Vĩnh viễn.

Và ta đã gật.

Hắn mở mắt. Bờ sông. Sương. Lão Đò trên thuyền, sào ngang đùi.

– Lão biết Lõi đề nghị gì, hắn nói. Giọng khô.

Lão Đò gật.

– Lão biết. Sông biết. Khi con gật, sông rung. Rung kiểu rung mà sông rung khi có gì đó thay đổi ở đáy: không phải sóng, không phải dòng, mà nền. Nền thay đổi. Và lão biết: con đã ký thứ gì đó.

– Lão không cản.

Im. Lão Đò nhìn hắn. Mắt trắng, nhưng trên mặt lão, nhăn giãn, nhăn kiểu đá giãn khi áp suất giảm, kiểu nhẹ bớt.

– Sông không cản, con ạ. Sông chảy. Ai muốn nhảy xuống thì nhảy. Ai muốn đắp đập thì đắp. Sông không đồng ý cũng không phản đối. Sông chảy.

– Nhưng lão biết Lõi lừa.

Lão Đò im lâu. Sào trên đùi. Nước chạm mạn thuyền nhẹ.

– Lão không biết Lõi lừa, lão nói. Giọng chậm. Cân nhắc. Lõi không lừa. Lõi không biết lừa. Lõi đề nghị. Con đồng ý. Và thứ Lõi hứa, Lõi làm, theo cách Lõi hiểu. Con hỏi giữ ký ức cô bé. Lõi tạo khoang giữ. Khoang trống vì cô bé không có ký ức để giữ.

Không phải lừa. Thỏa thuận đúng theo nghĩa đen. Giữ ký ức Bạch Duyên. Bạch Duyên không có ký ức. Khoang trống. Đúng theo nghĩa đen mà sai theo mọi nghĩa khác.

– Cô bé là quên lãng, Lão Đò nói. Con biết điều đó khi sống. Con biết cô quên bẩm sinh. Nhưng khi xuống đây, khi mặc cả, con quên rằng cô quên. Con chỉ nhớ cô. Nhớ mặt cô. Nhớ tay cô lạnh trên tay con ấm. Và con dùng ký ức đó để mặc cả, nhưng ký ức đó là của con, không phải của cô.

Đúng.

– Con đổi ký ức vạn linh hồn để giữ thứ mà cô không có, hắn nói. Giọng phẳng. Giọng kiểu giọng mà người ta phẳng khi đau đã qua cấp đau, đến cấp hiểu.

Lão Đò gật.

– Và Lõi không biết sai. Lõi ăn. Lõi giữ khoang trống. Lõi làm đúng thỏa thuận. Đúng kiểu đúng mà hợp đồng đúng: theo chữ, không theo ý.

Hắn nhìn sông. Mặt sông phẳng. Sương mỏng. Và dưới mặt nước, sâu, Lõi rung. Rung nhẹ, kiểu rung mà thứ gì đó rung khi tiêu hóa: đều, chậm, không ngừng.

Vạn linh hồn. Vạn bữa ăn. Vì ta đã mặc cả bằng thứ cô không có.

Và hắn hiểu bây giờ, hiểu sâu hơn lần ở trong Lõi, hiểu sâu hơn khi đọc trầm tích: Lõi không phải kẻ thù. Lõi là bụng. Bụng không thù hận thức ăn, không thương xót thức ăn, không biết thức ăn từng là ai. Bụng ăn. Và hắn, Mộ Hà, là kẻ đã biến vạn linh hồn thành thức ăn, đã nấu, đã bày, đã phục vụ tận miệng. Bụng không có tội. Đầu bếp có tội.

Không phải phá bụng. Phải đóng bếp.

Hắn đứng dậy. Nhanh. Nhanh kiểu nhanh mà người ta nhanh khi ý tưởng đến, khi mảnh ghép cuối rơi vào chỗ.

– Lão Đò.

– Gì, con?

– Không phải phá Lõi. Phá hệ thống.

Lão Đò nhìn hắn. Mắt trắng, nhưng trên mặt lão, thứ gì đó giống chờ. Chờ kiểu sông chờ mưa: biết sẽ đến, không biết khi nào, và khi đến thì gật.

– Lõi ăn vì có nhà hàng phục vụ. Dừng nhà hàng, Lõi tự ăn ký ức rơi tự do. Ít hơn. Loang hơn. Không đủ. Lõi sẽ đói, nhưng đói kiểu đói cũ, đói trước khi có hệ thống, đói kiểu hoang. Và Bạch Duyên ở dưới, ở nền, Lõi co quanh vết nứt. Không vỡ. Co.

Hắn dừng. Nghĩ. Thấy rõ hơn:

– Mặc Thương sợ Lõi vỡ nếu dừng hệ thống đột ngột. Nhưng Lõi không vỡ nếu nền quay lại trước khi hệ thống dừng. Bạch Duyên lấp nền, Lõi mất chỗ bám, rồi dừng hệ thống. Lõi co về dạng cũ. Nhỏ. Chậm. Ăn đá.

Lão Đò nghe. Gật. Chậm.

– Nghe như kế hoạch, lão nói. Nhưng lão già rồi, con ạ. Kế hoạch nào cũng nghe được. Cái khó là giá.

– Giá?

– Cô bé lấp nền. Vậy cô bé ở đâu? Cô bé thành gì? Thành nền? Thành thứ trước Bạch Duyên, trước tên, trước quên lãng? Cô bé có biết mình là ai nữa không?

Im.

Hắn nhìn sông. Và câu hỏi đó, câu hỏi mà hắn đã tự hỏi ở trong Lõi khi thấy vết nứt, câu hỏi mà Bạch Duyên đã trả lời bằng "mình chưa chắc," câu hỏi đó bây giờ nặng hơn, vì bây giờ hắn biết nhiều hơn. Biết Lõi không lừa. Biết Lõi làm đúng thỏa thuận. Biết khoang trống là đúng vì cô không có ký ức. Biết tất cả bắt nguồn từ một sai lầm: mặc cả cứu ký ức cho kẻ không có ký ức.

Vậy cứu cô bằng gì? Nếu không phải ký ức, thì thứ gì giữ Bạch Duyên là Bạch Duyên?

– Cô bé nói gì trước khi con rời Lõi? Lão Đò hỏi.

Hắn nhớ. Nhớ rõ. Nhớ kiểu nhớ mà mọi thứ cô nói đều rõ vì cô nói ít:

"Mình chưa chắc mình sẽ mất. Mình chỉ biết Lõi nứt. Mình chưa biết mình sẽ ra sao."

Và trước đó:

"Mình thuộc về đây hơn ở trên."

Và trước đó nữa, trên thuyền, trước khi xuống:

"Hãy sửa."

Không phải "hãy cứu mình." Không phải "hãy giữ mình." Hãy sửa. Sửa cái sai. Sửa hệ thống. Sửa vòng lặp. Và nếu cô mất trong quá trình sửa, thì cô mất vì sửa, không phải vì ai đó mặc cả sai.

Cô không xin cứu. Cô xin sửa.

Và lần đầu tiên, hắn hiểu: Mộ Hà sai không phải vì yêu cô. Sai vì yêu cô mà không nghe cô. Cô cảnh báo bên bờ sông nhỏ: "Anh không quay lại được." Hắn đi. Cô nói: "Thứ đó không cho không." Hắn đổi. Cô xin xóa. Hắn ký. Cô nói sửa. Hắn muốn cứu.

Cứu khác sửa.

Cứu là giữ cô nguyên vẹn, giữ cô là Bạch Duyên, giữ ký ức cô (mà cô không có), giữ mọi thứ. Sửa là đóng nhà hàng, dừng nuôi Lõi, trả tự do cho vạn linh hồn, và chấp nhận rằng cô sẽ thành thứ cô chọn thành, không phải thứ hắn muốn cô là.

Mộ Hà muốn cứu. Bạch Duyên muốn sửa. Và hai thứ đó không giống nhau.

Hắn ngồi lại xuống. Bờ sông. Đá nhẵn dưới chân. Sương quẩn. Và ở trong hắn, phần Mộ Hà và phần Dạ Khê nhìn nhau, kiểu nhìn mà hai phiên bản của cùng một người nhìn nhau khi biết mình đã sai khác nhau: Mộ Hà sai vì yêu quá mà không nghe, Dạ Khê sai vì quên quá mà không biết.

Bây giờ hắn nhớ. Bây giờ hắn biết. Bây giờ hắn nghe.

Hãy sửa.

Hắn nhìn Lão Đò.

– Ta cần xuống lại. Nói chuyện với cô ấy.

Lão Đò nhìn hắn. Mắt trắng. Và trên mặt lão, lần đầu tiên, nhăn giãn hết. Mặt lão phẳng. Phẳng kiểu phẳng mà mặt nước phẳng khi gió dừng, khi mọi sóng lắng, khi sông quyết định: chảy.

– Lên thuyền, con.

Hắn lên. Thuyền nghiêng. Lão Đò chèo. Sào chạm nước. Và thuyền trôi ra giữa dòng, hướng về chỗ mà nước đen sâu nhất, chỗ mà Lõi ở dưới, rung nhẹ, đói chậm, và ở nền, ở vết nứt, cô đang ngồi.

Lần này ta không mặc cả. Lần này ta nghe.