Tên cũ

Tên thật đến vào lúc hắn không đợi.

Hắn đang rửa lọ Tro (công việc nhỏ, lặp, kiểu công việc mà tay làm khi đầu đang ở nơi khác) thì nó rơi vào. Không phải mảnh ký ức kiểu mảnh bảy mảnh hôm trước, không phải hình ảnh hay tiếng cười hay bàn tay ấm. Mà là âm thanh. Hai âm tiết. Giọng nữ, gọi.

Mộ Hà.

Hắn buông lọ. Lọ rơi trên bàn đá, lăn, không vỡ (lọ Tro không vỡ, hệ thống thiết kế chống vỡ, nhưng hắn không nghĩ về điều đó bây giờ). Hai âm tiết kia vang trong đầu hắn kiểu vang mà hang vang, kiểu vang có chiều sâu, có vách, có tầng đáy mà tiếng dội từ đó lên.

Mộ Hà.

Đó là tên hắn.

Không phải Dạ Khê. Dạ Khê là tên hệ thống đặt, tên vai trò, tên như mã số nhưng nghe được. Tên thật của hắn là Mộ Hà. Và người gọi tên đó, giọng nữ đó, là cô. Bạch Duyên. Cô gọi hắn Mộ Hà kiểu gọi mà người ta gọi ai đó khi đang cười, khi đang nắm tay, khi đang ngồi bên bờ sông nhỏ nước trong và nắng chiếu.

Hắn ngồi xuống. Chậm. Đá bàn lạnh dưới lòng bàn tay, nhưng bên trong hắn, thứ gì đó đang nóng, đang chảy, kiểu chảy mà máu chảy trong mạch nhưng hắn không có máu, chỉ có Tro mỏng và sương.

Ta có tên. Ta từng có tên.

Mảnh ký ức mở ra từ cái tên đó, như cánh cửa bật khi chìa khóa đúng.

Mộ Hà đứng trước gương. Không phải gương bằng đá hay bằng nước, mà gương thật, gương bằng kính (kính? từ đó lạ và quen, kiểu lạ mà thế giới bên dưới không có). Khuôn mặt trong gương: trẻ, hơi gầy, mắt đen (đen, không phải xám, mắt hắn từng đen như đá ướt sau mưa). Da hơi nắng. Tóc hơi dài, kiểu dài mà chưa cắt chứ không phải chọn để dài.

Hắn mặc áo vải thô. Không phải áo đen dài kiểu Thu Thuế, mà áo ngắn, nâu, có vết đất ở khuỷu tay. Tay hắn thô, kiểu tay từng cuốc đất hoặc đẽo gỗ hoặc cầm thứ gì đó nặng hơn bút.

Và phía sau, trong gương, có nắng. Nắng thật, nắng rọi qua cửa sổ, nắng kiểu nắng mà thế giới bên trên đầy ắp.

Hắn là người. Hắn từng là người sống.

Tan mất. Hình ảnh tan, kiểu sương tan khi sáng giả đến, kiểu tan mà vẫn còn ướt chỗ tan nhưng hình thì không còn.

Hắn mở mắt. Bờ sông đen. Sương bạc. Không có gương, không có nắng, không có áo nâu. Hắn mặc áo đen dài, tay trắng nhợt, mắt xám (nhưng, Mặc Thương nói, đang có thứ ấm hơn xám ở rìa).

Mộ Hà. Tên ta là Mộ Hà. Ta từng có da nắng. Ta từng có mắt đen. Ta từng mặc áo nâu và tay có đất.

Ta từng sống.

Mảnh tiếp theo đến khi hắn đứng dậy.

Mộ Hà ngồi bên bờ ruộng. (Ruộng? Lúa? Hắn biết từ "lúa" kiểu biết mà không cần nhớ, kiểu biết bằng xương.) Bên cạnh, một ông lão, lưng còng, mặt đầy nếp nhăn. Ông lão nói gì đó mà hắn không nghe rõ, chỉ thấy miệng động, rồi cười. Cười kiểu cười mà ông nội cười, cười sâu, cười đến nhăn cả thái dương.

Ông nội.

Từ đó rơi vào nhẹ nhàng, kiểu lá rơi, không cần gió. Ông nội hắn. Hắn có ông nội. Hắn có gia đình. Hắn từng là đứa cháu ngồi bên bờ ruộng và nghe ông nội nói chuyện.

Mảnh tan mất.

Lần này hắn không giật. Hắn đã quen (hoặc đang quen) với cách phần cũ cho mảnh: rơi vào, rõ ràng kinh khủng trong vài giây, rồi mất, để lại dư vị mà hắn phải tự nhặt.

Ông nội. Bờ ruộng. Lúa. Nắng.

Thế giới bên trên. Hắn từng sống ở đó. Từng là người. Từng có tên, có gia đình, có đất, có nắng. Rồi chết. Rồi xuống đây. Rồi tạo hệ thống. Rồi tự xóa. Rồi quên.

Và bây giờ đang nhớ.

Hắn đi về phía sông. Không phải đến sông, chỉ đến gần (bờ sông bây giờ là nơi hắn hay đến khi phần cũ rò rỉ, kiểu bến đậu mà hắn quen mùi). Ngồi trên đá bờ sông, nhìn nước đen, và đợi.

Mảnh thứ ba đến lúc hắn nhắm mắt.

Mộ Hà đang chạy. Chạy xuống dốc, chân trần, cỏ ướt, trượt. Phía trước: con sông nhỏ (sông quen, sông nhỏ nước trong, sông mà mảnh thứ ba hôm trước hắn thấy). Và bên bờ sông: cô ngồi. Tóc dài, áo trắng (luôn trắng, hoặc nhạt kiểu nắng chiếu qua), chân nhúng nước.

Cô quay lại. Cười.

"Chậm quá."

Hắn cười. (Hắn cười? Hắn từng cười kiểu cười mà toàn mặt tham gia, kiểu cười mà mắt nheo, kiểu cười mà quên hết?) Ngồi xuống cạnh cô, thở. Mồ hôi trán. Nắng trên vai.

"Ông nội nói anh lại đi," cô nói. Giọng nhẹ. "Ông nói: 'Thằng Hà chạy đi đâu suốt, không chịu ở nhà.'"

"Ông nói vậy?"

"Ông nói vậy."

Im lặng. Nước chảy. Chim kêu (chim? hắn biết tiếng chim?). Cô nghiêng đầu, nhặt sỏi, ném xuống sông, đếm sóng.

"Anh tên Mộ Hà," cô nói bất ngờ. Kiểu nói mà nói thứ ai cũng biết nhưng cần nói lại vì lý do gì đó. "Mộ là mộ gì?"

"Mộ là gỗ. Ngoại bảo tên ta như cây gỗ bên dòng sông."

"Hà là sông?"

"Phải."

Cô cười. "Vậy tên anh là cây bên sông. Đẹp. Buồn. Nhưng đẹp."

Hắn nhìn cô. Nắng chiếu qua tóc cô, kiểu chiếu mà tóc thành nâu lẫn vàng. Và trong ngực hắn, thứ gì đó đập mạnh, kiểu đập mà sau này hắn sẽ hiểu đó là khoảnh khắc mà mọi thứ bắt đầu: mọi thứ đẹp, mọi thứ đau, mọi thứ dẫn đến hệ thống và Tro và sông đen và vạn đêm.

"Bạch Duyên," hắn gọi. Gọi nhẹ, kiểu gọi mà chỉ cần cô nghe, không cần ai khác.

"Gì?"

"Không. Chỉ gọi thôi."

Rồi mất.

Hắn mở mắt. Sông đen. Sương bạc. Không có nắng, không có sỏi, không có chim kêu.

Nhưng trên môi hắn, có thứ gì đó: không phải nụ cười (hắn chưa biết cười lại, cơ mặt quên rồi), mà là dạng của nụ cười, cái bóng của nó, cái chỗ lõm mà nụ cười từng nằm.

Mộ Hà. Gỗ bên dòng sông. Ngoại đặt tên.

Ta có ngoại. Ta có ông nội. Ta có bờ ruộng và lúa và nắng. Ta sống ở thế giới bên trên, gần con sông nhỏ, trong một ngôi làng (chưa nhớ tên làng nhưng sẽ nhớ, phần cũ đang mở và sẽ cho thêm). Ta gặp Bạch Duyên ở đó. Cô gọi ta Mộ Hà. Ông nội ta gọi ta thằng Hà.

Và ta chạy xuống dốc chân trần để gặp cô. Và cười.

Ta từng cười.

Hắn đưa tay lên mặt. Sờ. Da lạnh, da Thu Thuế, da vạn đêm. Nhưng dưới da, ở lớp sâu hơn da, có thứ gì đó đang ấm. Kiểu ấm mà nhớ tạo ra, kiểu ấm mà không đến từ lửa hay nắng mà đến từ chỗ tên mình nằm.

Mảnh thứ tư đến khi hắn bước về bàn đá.

Mảnh này khác. Không có nắng. Không có cười.

Mộ Hà đứng trên đỉnh đồi. Trời đêm. Bên dưới: làng. Nhưng làng sai. Nhà cháy. Khói đen cuộn lên trời, kiểu cuộn mà kiến cuộn khi ổ bị đạp. Tiếng la. Tiếng trẻ con khóc. Tiếng gì đó vỡ, kiểu vỡ mà gỗ vỡ, kiểu vỡ mà nhà vỡ.

Hắn chạy xuống. Chân trần (vẫn chân trần, vẫn dốc, nhưng không có cỏ ướt, chỉ có đất nóng và tàn lửa). Chạy qua sân nhà ai đó, chạy qua hàng rào cháy, chạy cho đến khi

Và thấy.

Ông nội nằm bên bờ ruộng. Cùng bờ ruộng hôm trước, cùng nơi hai ông cháu ngồi. Nhưng ông nội không ngồi. Ông nằm. Và trên ngực ông, thứ gì đó đỏ, kiểu đỏ mà hắn sẽ không quên dù tự xóa bao nhiêu lần.

Hắn quỳ. Giống cách hắn quỳ bên cạnh Bạch Duyên trong mảnh bảy, nhưng trước cả mảnh bảy, trước cả Bạch Duyên chết: ông nội chết trước.

"Ông."

Không trả lời. Mắt ông mở. Trời đêm phản chiếu trong mắt ông, đen, nhưng đen kiểu đen mà không còn ai nhìn.

Mảnh vỡ tắt.

Hắn đứng giữa đường. Tay run. Run kiểu run mà mảnh bốn hôm trước, run kiểu run mà cơ thể phản ứng với thứ quá lớn. Nhưng lần này không phải tội, mà đau. Đau kiểu đau mà mất thay vì phản bội, đau kiểu đau mà nạn nhân chứ không phải thủ phạm.

Ông nội ta chết. Làng ta cháy. Ta mất tất cả trước khi ta tạo hệ thống, trước khi ta trở thành kẻ thu thuế, trước khi ta gặp Lõi.

Ta đã từng bị mất trước khi ta lấy của người khác.

Hiểu biết đó rơi vào nặng. Không nhẹ kiểu lá rơi nữa, mà nặng kiểu đá rơi, kiểu đá rơi xuống đáy sông và không nổi lên.

Hắn ngồi ở bàn đá. Không thu thuế. Không mở lọ. Chỉ ngồi, và để phần cũ cho tiếp.

Mảnh nhỏ hơn bắt đầu rơi, kiểu mưa nhỏ sau cơn lớn.

Mùi cơm. (Cơm? Hắn nhớ mùi cơm? Mùi gạo nấu, hơi khê ở đáy nồi, kiểu khê mà bà nấu hay khê vì bận?)

Tiếng gà. (Gà? Tiếng gáy? Sáng sớm? Hắn từng nghe gà gáy mỗi sáng?)

Con đường đất. (Đất đỏ, dính, kiểu đất sau mưa mà bàn chân in rõ.)

Cái cây to đầu làng. (Cây gì? Đa? Si? Hắn không nhớ lá nhưng nhớ bóng, bóng rộng, bóng che cả ngã ba, bóng mà trưa nắng cả làng ngồi.)

Mỗi mảnh nhỏ, mỗi mảnh ngắn, nhưng mỗi mảnh là một phần thế giới bên trên mà hắn từng thuộc về. Thế giới có mùi, có vị, có nhiệt, có gà gáy buổi sáng, có bóng cây trưa, có cơm khê đáy nồi. Thế giới có ông nội và bờ ruộng và lúa và nắng.

Thế giới có Bạch Duyên bên bờ sông nhỏ, đếm sỏi.

Ta không phải Thu Thuế. Thu Thuế là vai diễn, là áo mà hệ thống mặc lên ta. Ta là Mộ Hà. Con trai của ai đó mà ta chưa nhớ mặt. Cháu nội của ông già hay cười bên bờ ruộng. Đứa con trai của một ngôi làng đã cháy.

Và người yêu của Bạch Duyên.

Từ "người yêu" rơi vào nặng nhất. Nặng hơn "tên thật", nặng hơn "ông nội chết", nặng hơn "làng cháy". Vì từ đó nối hai thứ: quá khứ đẹp (bờ sông, nắng, cười) và quá khứ đau (hệ thống, Tro, vạn đêm). Hai đầu sợi dây cùng dính vào một từ.

Tối giả. Sương dày hơn. Hắn ngồi ở bàn đá, và nhớ.

Không phải nhớ kiểu phần cũ trào ngược nữa. Mà nhớ kiểu nhặt, kiểu ghép, kiểu lấy những mảnh rời rạc từ hai ngày qua (mảnh bảy hôm trước, bốn mảnh hôm nay, vô số mảnh nhỏ) và đặt cạnh nhau.

Mộ Hà sống ở thế giới bên trên. Có ông nội. Có làng. Gặp Bạch Duyên (ở đâu? chưa rõ, nhưng gần sông nhỏ). Yêu cô. Làng cháy. Ông nội chết.

Rồi gì? Rồi hắn và cô chết? Cùng chết? Hay chết khác thời điểm? Hắn chết trước hay cô chết trước?

Cô chết trước. Mảnh bảy hôm trước: cô nằm, mắt đóng, hắn quỳ. Nhưng trước đó, trước cả mảnh bảy, ông nội đã chết. Làng đã cháy. Hắn đã mất gốc rễ trước khi mất cô.

Và khi mất cô, hắn mất nốt cái cuối cùng.

Rồi tạo hệ thống. Rồi thỏa thuận với Lõi. Rồi "bao nhiêu linh hồn không quan trọng."

Câu hỏi mới hiện ra trong đầu hắn, lạnh, sắc: khi ta nói "bao nhiêu linh hồn không quan trọng", ta có nhớ ông nội không? Ông nội ta cũng là linh hồn. Ông nội ta cũng phải nộp thuế. Ông nội ta có thành Quỷ Rỗng không?

Câu hỏi đó đâm vào ngực hắn kiểu đâm mà không có dao, chỉ có nhận ra.

Ta tạo hệ thống thu thuế ký ức. Và ông nội ta, nếu ông đến bờ sông này, sẽ bị thu. Ký ức về bờ ruộng. Ký ức về tiếng cười. Ký ức về thằng cháu chạy đi suốt.

Ta đã lấy ký ức của vạn người như ông nội ta. Vì cô.

Hắn cúi đầu. Hai tay úp trên bàn đá, trán chạm lưng bàn tay. Và ở đó, trong tư thế đó (tư thế mà Thu Thuế không bao giờ có, tư thế mà Dạ Khê không bao giờ có, nhưng Mộ Hà thì có vì Mộ Hà từng quỳ bên ông nội), hắn thở.

Thở dài. Thở kiểu thở mà buông thứ gì đó rất nặng, dù biết buông xong sẽ nhẹ hơn nhưng cũng trống hơn.

Ta không phải Dạ Khê. Ta là Mộ Hà. Dạ Khê là cái tên mà kẻ quên mình đặt cho chính mình, tên mà "suối đêm" ẩn giấu "sông" bên trong, tên mà vô thức vẫn muốn nhớ sông, nhớ nước, nhớ bờ.

Mộ Hà. Gỗ bên dòng sông.

Ta sẽ lấy lại tên ta. Và ta sẽ sửa những gì Mộ Hà đã làm.

Đêm sâu hơn. Sương bạc chuyển xám. Ở đâu đó trên sông, thuyền Lão Đò trôi, và trên thuyền, cô ngồi (hoặc nằm, hoặc nhìn nước, hắn không biết cô làm gì mỗi đêm nhưng bây giờ hắn biết cô là ai: cô là Bạch Duyên, người đếm sỏi bên sông nhỏ, người gọi hắn Mộ Hà, người cười khi nói tên hắn đẹp và buồn).

Dưới lòng sông, Lõi thở. Nhịp thở dài, chậm, kiểu thở của thứ đang ngủ nhưng sắp đói.

Và hắn, Mộ Hà, ngồi trên bàn đá giữa hai thứ đó: cô và Lõi, tình yêu và tội lỗi, nhớ và quên.

Lọ Tro trên bàn lắc nhẹ. Không phải vì Lõi. Vì gió. Gió nhẹ, kiểu gió mà thế giới bên dưới hiếm có, kiểu gió mà sương bị đẩy sang một bên và ở chỗ trống đó, thoáng qua, có mùi.

Mùi cỏ.

Hắn ngửi thấy mùi cỏ. Không phải mùi hoa mờ kiểu Bạch Duyên, không phải mùi băng kiểu Mặc Thương. Mà mùi cỏ. Mùi cỏ ướt, kiểu cỏ sau mưa, kiểu cỏ trên dốc mà hắn từng chạy xuống chân trần.

Khứu giác đang mở. Không phải chỉ mùi hoa, mùi sương nữa. Mà mùi từ quá khứ: cỏ, đất, cơm. Phần cũ không chỉ cho hắn thấy và nghe, nó đang cho hắn ngửi. Giác quan đang thức dậy từ bên trong, kiểu thức mà cơ thể nhớ trước đầu.

Hắn hít sâu. Giữ. Mùi cỏ thoáng qua rồi mất, nhưng trong khoảnh khắc đó, hắn nhắm mắt và không ở bờ sông đen nữa. Hắn ở trên dốc, chân trần, gió thổi, và phía dưới, bên bờ sông nhỏ, cô đang đợi.

Mộ Hà. Cây gỗ bên dòng sông.

Ta nhớ rồi.