Những Người Ghi Nhớ

Hắn tìm thấy họ vào đêm thứ hai sau khi cô đi.

Không phải hắn tìm. Họ tìm hắn. Kiểu mọi thứ quan trọng ở nơi này: hắn tưởng mình đang đi, nhưng thực ra đang bị dẫn.

Hắn đang tuần tra bờ sông phía bắc (tuần tra là từ hắn tự dùng, thực ra là đi, chỉ đi, vì không có gì để tuần, bờ sông phía bắc vắng, sương mỏng, đá trơn, không linh hồn vì linh hồn không đến đây, vì không có gì ở đây để đến), và hắn đi vì không ngủ được (Người Thu Thuế không cần ngủ, nhưng gần đây hắn cần, kiểu cơ thể đòi đặt xuống, kiểu mắt muốn nhắm không phải vì buồn ngủ mà vì mệt nhìn). Lọ Tro trong áo ấm, kiểu hơi ấm tàn dư, kiểu thứ hắn mang theo từ đêm trước và chưa biết làm gì với nó.

Tiếng động.

Không phải tiếng bước chân (bước chân hắn sẽ nhận ra, bước chân có trọng lượng, có hướng, có tốc độ). Tiếng này khác: tiếng thở. Nhiều hơi thở. Ở đâu đó dưới đá, dưới mặt đất, kiểu tiếng mà hắn phải dừng bước và giữ hơi mới nghe, kiểu tiếng mà tai bình thường sẽ nhầm với gió lọt qua kẽ đá, nhưng tai hắn không phải tai bình thường (tai hắn đã nghe hàng vạn tiếng thở cuối cùng của linh hồn trước khi nộp ký ức, mỗi hơi thở có kết cấu riêng, mỗi hơi thở kể một câu chuyện, và hơi thở dưới đá kể câu chuyện rằng có người đang sống ở nơi không ai sống).

Hắn quỳ xuống. Đặt tay trên đá. Và đá dưới tay hắn ấm.

Đá ở đây không ấm. Đá ở đây lạnh, luôn lạnh, lạnh kiểu đá chết, lạnh kiểu đá không nhớ bao giờ từng ấm. Nhưng mảng đá dưới tay hắn ấm, nhẹ, kiểu hơi ấm người truyền qua đá, kiểu nhiều người ở dưới đá đủ lâu để đá nhớ hơi ấm của họ.

Hắn đứng dậy. Nhìn quanh. Bờ sông phía bắc, đá xám, sương mỏng, im lặng. Không ai. Không gì. Chỉ đá ấm bất thường và hơi thở dưới đất.

Rồi đá dưới chân hắn tụt.

Không phải tụt kiểu sập, kiểu rơi, kiểu bẫy. Tụt kiểu mở cửa, kiểu mời, kiểu ai đó dưới kia đã biết hắn ở trên và quyết định rằng đã đến lúc cho hắn xuống. Đá trượt sang bên, im, nhẹ, kiểu đá đã trượt nhiều lần và biết cách trượt không gây tiếng. Lỗ tối hiện ra dưới chân, hẹp vừa đủ một người, sâu, và từ dưới lỗ: ánh sáng. Không phải ánh sáng sương (sương phát sáng bạc, mờ, lười). Ánh sáng này vàng, ấm, kiểu ánh lửa, kiểu ánh đèn, kiểu ánh sáng mà ai đó tạo ra vì muốn nhìn thấy nhau.

Hắn nhìn xuống lỗ. Và lỗ nhìn lại hắn (không phải ẩn dụ, có mắt ở dưới, mắt nhìn lên, mắt của ai đó đang chờ).

– Xuống đi.

Giọng từ dưới, nữ. Trầm nhưng trẻ, kiểu giọng của kẻ đã nói chuyện với bóng tối đủ lâu để bóng tối thành bạn, kiểu giọng mà mỗi từ đều được cân trước khi thả.

Hắn có thể không xuống. Có thể quay đi. Có thể giả vờ không thấy, không nghe, không biết (hắn giỏi giả vờ, đã giả vờ cả đời, hoặc cả cái chết, hoặc cả khoảng mờ giữa hai thứ đó). Nhưng hắn không quay đi. Vì phần cũ trong hắn, phần mà mùi hoa mờ và từ nàng rò rỉ, phần đó nói: đây là thứ ta cần tìm.

Hắn bước xuống.

Hang đá dưới lòng đất.

Rộng hơn hắn tưởng. Trần thấp, vòm cong, đá ẩm nhưng ấm (ấm kiểu nhiều cơ thể ở đây lâu, kiểu hơi thở làm đá nhớ nhiệt). Ánh sáng vàng từ đèn đá, kiểu đèn tự chế, kiểu ai đó đã tìm cách giữ lửa ở nơi không có lửa (ở đây không có lửa, không có gió, không có nắng, nhưng ai đó đã tạo ra thứ giả lửa bằng Tro, bằng ký ức về lửa, bằng thứ gì đó mà hắn chưa từng thấy).

Và người.

Nhiều hơn hắn tưởng. Mười lăm, hai mươi, có thể hơn. Linh hồn. Hắn nhận ra ngay: linh hồn chưa nộp thuế, chưa qua sông, chưa siêu thoát. Mắt của họ vẫn sáng (mắt linh hồn đã nộp hết thuế sẽ mờ, sẽ trống, kiểu mắt đã đổ hết nước, nhưng mắt những linh hồn này đầy, đầy kiểu mắt của kẻ vẫn nhớ, vẫn biết mình là ai). Họ ngồi, đứng, tựa tường, quanh đèn đá, quanh thứ gì đó ở giữa hang mà hắn chưa kịp nhìn rõ.

Họ nhìn hắn, tất cả cùng lúc. Và trong mắt họ, hắn thấy: ghét, sợ, tò mò. Pha trộn, kiểu hỗn hợp cảm xúc mà chỉ kẻ nhìn thấy Người Thu Thuế mới có, kiểu pha của kẻ vừa gặp sói vừa gặp bác sĩ, không biết con nào sẽ cắn con nào sẽ cứu.

– Người Thu Thuế.

Giọng đó lại, vẫn nữ. Hắn tìm nguồn.

Cô đứng ở cuối hang, lưng tựa tường đá, tay khoanh trước ngực. Cao, gầy, tóc trắng (không phải trắng kiểu già, trắng kiểu đã mất quá nhiều thứ và tóc quên mình từng đen), mặt hẹp, mắt nâu đỏ, kiểu mắt của thứ gì đó đang cháy bên trong nhưng chậm, cháy kiểu than, không phải cháy kiểu lửa. Áo xám, rách gấu, bụi đá bám vai. Linh hồn, nhưng linh hồn khác: đặc hơn, rõ hơn, kiểu linh hồn đã ở đây rất lâu và từ chối nhạt.

– Ta biết ngươi, cô nói.

Giọng bằng phẳng. Không sợ. Không ghét. Kiểu giọng mà sợ và ghét đã qua từ lâu, bây giờ chỉ còn thứ sâu hơn: hiểu. Cô hiểu hắn kiểu hiểu kẻ thù, kiểu đã nghiên cứu hắn từ xa, kiểu đã theo dõi hắn đủ lâu để biết hắn là ai mà không cần hỏi.

– Dạ Khê. Người Thu Thuế cấp cao. Bàn tay bạc, mắt xám, giọng lạnh. Đã thu ký ức nhiều hơn bất cứ Thu Thuế nào ở khu vực này.

Cô dừng. Mắt nâu đỏ nhìn hắn, kiểu cân, kiểu đo, kiểu đặt hắn lên bàn cân và đang đợi kim dừng.

– Và gần đây, cô nói, giọng nhẹ hơn, ngươi đã ngừng thu.

Im lặng. Hai mươi đôi mắt nhìn hắn. Đèn đá lung linh. Hơi ấm bao quanh, ấm kiểu sống, ấm kiểu nơi này có người, có hơi thở, có ký ức chưa bị bóc.

– Ta là Giữ Nhớ, cô nói.

Không phải tên. Là vai. Kiểu Người Thu Thuế không phải tên, Giữ Nhớ cũng không phải tên. Vai trò. Vị trí. Thứ mà kẻ đã quên tên mình dùng để thay thế.

– Và đây, cô dang tay, chỉ hang đá, chỉ hai mươi linh hồn, chỉ đèn đá, chỉ ấm, là Những Người Ghi Nhớ.

Giữ Nhớ dẫn hắn đi qua hang.

Hắn đi và thấy: lớn hơn một hang. Nhiều hang. Nối nhau bằng hành lang hẹp, vòm thấp, đá ẩm, ấm. Ở mỗi hang, linh hồn ngồi, đứng, nằm, sống (sống kiểu linh hồn sống, kiểu tồn tại mà không chết thêm, kiểu ở đây đủ lâu để thành thường trú thay vì tạm trú). Hắn đếm: ba mươi. Bốn mươi. Có thể hơn. Nhiều hơn hắn tưởng.

– Bao lâu rồi? hắn hỏi.

– Trước ngươi, Giữ Nhớ nói. Trước cả Thu Thuế trước ngươi. Từ khi thuế bắt đầu tăng lần đầu, từ khi linh hồn đầu tiên bị bóc quá mức và biến thành Quỷ Rỗng. Từ khi ai đó nói: không, ta sẽ không nộp.

Cô đi trước, bước nhẹ nhưng chắc, kiểu bước của kẻ đã đi đường này hàng vạn lần trong bóng tối. Hắn đi theo.

Hang thứ ba. Và ở đây hắn dừng lại.

Tường. Tường đá xung quanh, nhưng không phải tường trống. Trên tường, từ sàn đến trần, hàng ngàn, hàng vạn mảnh nhỏ gắn vào đá. Hắn nhìn gần hơn. Mảnh Tro. Nhưng không phải Tro trong lọ, không phải Tro bạc xoáy chậm. Tro ở đây được gắn vào đá bằng thứ gì đó (sáp? nhựa? ý chí?), mỗi mảnh nhỏ bằng đầu ngón tay, bạc, mờ, và mỗi mảnh phát ra thứ gì đó.

Hắn nghe. Không phải bằng tai. Bằng năng lực Thu Thuế, bằng khả năng đọc ký ức, bằng phần mà hắn dùng để tách ký ức khỏi linh hồn. Và hắn nghe: tiếng cười. Tiếng hát. Tiếng gọi tên ai đó. Tiếng ru. Tiếng tôi yêu em. Tiếng mưa trên mái. Tiếng bước chân trẻ con chạy trên sàn gỗ. Tiếng mẹ ơi. Tiếng khóc vui. Tiếng im lặng ấm áp giữa hai người đã quen nhau đến mức không cần nói.

Ký ức.

Hàng vạn ký ức.

– Đây là những gì chúng ta cứu được, Giữ Nhớ nói.

Giọng nhẹ. Và trong nhẹ đó, hắn nghe: tự hào lẫn đau. Hai thứ pha lẫn, kiểu hai dòng nước gặp nhau ở ngã ba sông.

– Mỗi mảnh là ký ức mà ai đó sắp bị thu. Chúng ta lấy trước. Giữ lại. Để khi linh hồn nộp thuế, họ nộp ký ức khác, ký ức ít quan trọng hơn. Còn ký ức quý nhất, ký ức mà nếu mất thì họ mất luôn mình... chúng ta giữ.

Hắn nhìn tường. Hàng vạn mảnh bạc, mờ, phát sáng nhẹ kiểu đom đóm, kiểu bầu trời sao bé xíu bám trên đá. Và mỗi mảnh là một người. Mỗi mảnh là phần quý nhất của ai đó, phần mà nếu mất thì kẻ đó trở thành vỏ, thành trống, thành Quỷ Rỗng.

– Ngươi lấy ký ức trước khi Thu Thuế đến? hắn hỏi.

– Hoặc sau, Giữ Nhớ nói. Có người nộp thuế xong mới hiểu mình đã mất gì. Đến tìm chúng ta. Chúng ta không trả lại được ký ức đã nộp (Tro đã vào hệ thống, đã bị nghiền, đã qua cửa đá), nhưng chúng ta giữ bản sao. Mờ hơn bản gốc. Nhạt hơn. Nhưng đủ để ai đó biết mình đã từng là ai.

Bản sao. Hắn hiểu: họ không cứu ký ức gốc (ký ức gốc bị Thu Thuế lấy, thành Tro, nuôi Lõi), họ tạo bản sao trước khi thu, kiểu chụp ảnh trước khi đốt, kiểu ghi chép trước khi xóa. Mờ hơn. Nhạt hơn. Nhưng có.

– Bao nhiêu? hắn hỏi.

– Mười hai ngàn bốn trăm mảnh, Giữ Nhớ nói. Giọng chính xác, kiểu đã đếm nhiều lần, kiểu mỗi mảnh là một cái tên và cô nhớ từng cái.

Mười hai ngàn bốn trăm. Hắn nhìn tường. Và lần đầu tiên trong rất lâu, hắn cảm nhận thứ gì đó mà hắn không có tên gọi, thứ gì đó ở ngực, nặng nhưng không đè, kiểu nặng của lọ Tro trong áo, kiểu nặng của ký ức vẫn ấm.

Giữ Nhớ dẫn hắn về hang chính. Ngồi đối diện, đèn đá giữa hai người, bóng lung linh trên tường.

– Tại sao cho ta xuống? hắn hỏi.

Thẳng. Không vòng. Kiểu hắn hỏi Lão Đò, kiểu hắn hỏi khi biết người đối diện cũng thích thẳng.

Giữ Nhớ nhìn hắn. Mắt nâu đỏ, than chậm, kiểu cân nhắc lần cuối trước khi nói thứ không rút lại được.

– Vì ngươi đã ngừng thu, cô nói. Vì ngươi giấu ai đó mà hệ thống muốn tìm. Vì ngươi mang lọ Tro trong áo mà không giao cho hệ thống.

Hắn lặng. Cô biết. Họ biết. Biết hắn ngừng thu, biết hắn giấu ai đó, biết hắn mang Tro. Hắn đã nghĩ mình kín, đã nghĩ vỏ bọc đủ dày, nhưng vỏ bọc nào cũng có kẽ nứt, và kẻ đã sống dưới lòng đất đủ lâu biết nhìn qua kẽ nứt.

– Chúng ta đã theo dõi ngươi từ lâu, Giữ Nhớ nói. Từ trước cả cô gái đó. Từ khi ngươi bắt đầu huýt sáo giai điệu không biết từ đâu. Từ khi ngươi dừng lại trước lọ Tro nghệ sĩ và nghe. Thu Thuế nào cũng thu, nhưng ngươi nghe. Đó là khác biệt.

Hắn nghe. Và hiểu: họ đã nhìn hắn như Mặc Thương đã nhìn hắn, từ bóng tối, từ khoảng trống, nhưng nhìn với mục đích khác. Mặc Thương nhìn để tìm sai phạm. Họ nhìn để tìm đồng minh.

– Ta không phải đồng minh, hắn nói.

Giọng bằng phẳng và thật. Vì hắn không biết mình là gì (đồng minh? kẻ phản bội? kẻ đang lặp lại vòng lặp? kẻ đang tìm sự thật? tất cả? không gì?).

Giữ Nhớ cười mỏng. Kiểu cười mà hắn nhận ra: cười của kẻ đã nghe câu đó nhiều lần và biết nó sẽ thay đổi.

– Chưa, cô nói. Chưa phải. Nhưng ngươi đang đến gần.

Im lặng. Đèn đá lung linh. Ở phía bức tường ký ức, mười hai ngàn bốn trăm mảnh phát sáng nhẹ, kiểu bầu trời sao, kiểu mỗi ngôi sao là một người chưa bị quên hết.

– Thanh Tra đang đến, hắn nói. Hai ngày giả. Có thể sớm hơn.

Giữ Nhớ gật. Không ngạc nhiên. Kiểu cô biết, đã biết, biết trước hắn.

– Thanh Tra luôn đến, cô nói. Đến, tìm, xóa. Chúng ta di chuyển. Tường ký ức tháo xuống, gắn lại ở nơi khác. Hang này đã dời ba lần. Mỗi lần mất mảnh. Mỗi lần mất người.

Cô dừng. Mắt nhìn đèn đá, và trong mắt cô, than cháy chậm hơn.

– Lần này khác, cô nói. Lần này Thanh Tra tìm ngươi. Và qua ngươi, tìm cô gái đó. Và qua cô gái đó...

Cô không nói tiếp. Nhưng hắn hiểu: qua cô gái đó, tìm sự thật. Sự thật mà Vua Thuế đã xóa, sự thật mà hai chữ ký trên lệnh xóa cố chôn.

– Ngươi biết về cô ấy? hắn hỏi. Giọng nhẹ hơn ý muốn. Giọng có thứ gì đó mà hắn ghét nghe từ chính mình: hy vọng.

Giữ Nhớ lắc đầu chậm rãi.

– Không biết cô ấy là ai. Nhưng biết cô ấy tồn tại. Biết ai đó bị xóa khỏi lịch sử, bị xóa sạch đến mức ngay cả ký ức về việc xóa cũng bị xóa. Và biết rằng ai đó quan trọng, vì không ai xóa kỹ đến thế trừ khi thứ bị xóa quan trọng đến mức đáng sợ.

Hắn nghe. Và trong nghe đó, hắn cảm nhận: sợi dây. Không phải sợi dây giữa hắn và cô (sợi đó đã có, đã dính, đã không đứt dù cả hai bị xóa). Sợi dây mới: giữa hắn và Những Người Ghi Nhớ, mỏng và mới, chưa chắc nhưng có.

– Ta cần biết thêm, hắn nói. Về hệ thống. Về Lõi. Về Vua Thuế. Về thứ bên kia sông.

Giữ Nhớ ngồi thẳng hơn. Mắt nâu đỏ sáng hơn, than bùng nhẹ.

– Và chúng ta cần biết thứ mà chỉ Thu Thuế biết, cô nói. Cách hệ thống vận hành từ bên trong. Lệnh đi đâu. Tro đi đâu. Tại sao thuế tăng. Ai ra lệnh. Ai thi hành.

Thỏa thuận. Không nói ra nhưng có. Nằm giữa hai người, giữa đèn đá, kiểu thỏa thuận giữa hai kẻ đều biết mình đang liều và đều chọn liều vì không còn lựa chọn nào khác.

Hắn gật nhẹ. Kiểu gật mà hắn gật với Lão Đò trên bờ sông, kiểu gật không cần lời.

Giữ Nhớ gật lại.

– Về hang khi cần, cô nói. Đá sẽ mở. Sương sẽ chỉ đường. Chỉ cần ngươi đến bờ bắc và đặt tay trên đá ấm.

Hắn đứng dậy. Nhìn quanh lần cuối: hang đá ấm, đèn đá vàng, hai mươi đôi mắt vẫn nhìn hắn (ghét ít hơn lúc vào, tò mò nhiều hơn, sợ vẫn còn nhưng mỏng hơn), tường ký ức phát sáng kiểu bầu trời sao dưới lòng đất.

Mười hai ngàn bốn trăm mảnh ký ức. Mỗi mảnh là một người. Mỗi mảnh là bằng chứng rằng hệ thống sai, rằng ký ức không nên bị bóc, rằng có kẻ đã chống lại từ lâu trước khi hắn bắt đầu nghĩ đến chuyện chống lại.

Hắn bước lên mặt đất. Đá đóng sau lưng, im, nhẹ. Bờ sông phía bắc, sương mỏng, đá xám, im lặng. Kiểu không có gì xảy ra. Kiểu dưới chân hắn không có hang, không có người, không có mười hai ngàn bốn trăm mảnh sao.

Hắn đi về phía nam. Về phía bàn đá. Về phía vỏ bọc.

Và trong áo hắn, lọ Tro ấm, kiểu ấm khác bây giờ, kiểu ấm có thêm thứ gì đó, kiểu ấm mà hắn bắt đầu gọi (trong đầu, chỉ trong đầu, chưa bao giờ nói ra) bằng từ mà phần cũ của hắn đã dùng từ rất lâu trước: hy vọng.