Đổi chấp

Phần cũ cho mảnh cuối cùng về quá khứ vào gần sáng.

Không phải sáng thật (ở đây không có sáng thật), mà khoảng thời gian mà sương mỏng nhẹ, mà bầu trời xám bớt đen, mà hắn biết vì đã ngồi ở bờ sông đủ lâu để nhận ra nhịp giả của thế giới này. Mảnh đó đến không như các mảnh trước: không vàng, không ấm, không có nắng chiều. Mảnh này lạnh. Tối. Và ướt.

Hắn để nó vào.

Mộ Hà chết vào mùa đông.

Không phải chết kiểu bệnh hay tai nạn. Hắn chọn. Chọn kiểu chọn mà người ta chọn khi không còn lý do ở lại: cô đã đi, ông nội đã đi, nhà tranh trống, bờ sông im, giai điệu sáu nốt không ai hát nữa. Hắn đi đến sông nhỏ, con sông mà hai người hay ngồi, và đi xuống.

Nước lạnh. Lạnh kiểu lạnh mà xương biết trước da, kiểu lạnh mà mùa đông giữ sẵn dưới đáy sông cho những ai đi xuống. Hắn đi xuống và không ngoi lên. Không phải vì không biết bơi (hắn biết, cô dạy, cô dạy rồi quên đã dạy). Mà vì không muốn ngoi. Vì phía dưới là nơi ông già da trong suốt nói: "khi ngươi chết, xuống đúng nơi, ngươi sẽ thấy dòng sông."

Và hắn thấy.

Không phải ngay lập tức. Có khoảng tối trước (tối kiểu tối mà không có gì, không ánh sáng, không âm thanh, không nhiệt, chỉ tối, dày, kiểu tối mà tối chính nó là vật chất). Rồi sương. Sương bạc, mỏng, kiểu sương mà hắn bây giờ đã quen nhưng lúc đó lần đầu. Và dưới sương: sông. Sông đen. Nước không phản chiếu.

Hắn đứng bên bờ. Trẻ. Mắt đen. Da nắng (nhưng da đang nhạt, nhạt kiểu nhạt mà da người mới chết bắt đầu phai). Áo nâu vải thô, ướt (ướt từ sông nhỏ, ướt mang theo từ thế giới bên trên, ướt cuối cùng). Tay vẫn thô. Và trong tay, không có gì ngoài lời hứa.

Sông đen. Sương bạc. Và hắn đứng đó, linh hồn mới, lần đầu ở thế giới bên kia, và thay vì sợ, thay vì khóc, thay vì ngồi chờ như các linh hồn khác, hắn nhìn xuống nước đen và nói:

"Ta đến tìm thứ ở dưới sông."

Nước gợn. Nhẹ. Kiểu gợn mà ai đó ở dưới nghe.

Hắn không biết bao lâu. Ở thế giới bên kia thời gian không tuyến tính (hắn chưa biết điều đó lúc đó, chỉ biết mình đợi, và đợi kiểu đợi mà không có đồng hồ thì không biết đã đợi bao lâu).

Lão Đò đến.

Thuyền gỗ đen trôi trên sông đen, không tiếng mái chèo, không sóng. Ông già ngồi đầu thuyền, mù (lúc đó Mộ Hà không biết lão mù, chỉ biết mắt lão không nhìn ai), và hỏi:

"Con muốn qua sông?"

"Không. Con muốn xuống dưới."

Lão Đò im. Lâu. Rồi nghiêng đầu, kiểu nghiêng mà nghe thứ gì đó ở sâu.

"Con biết dưới sông có gì không?"

"Biết. Ông già bảo con. Thứ cũ hơn cái chết. Ăn ký ức."

"Ông già nào?"

"Người biết đường."

Lão Đò im thêm. Rồi cười, nhưng không phải cười vui. Cười kiểu cười mà người rất già cười khi nghe người rất trẻ nói thứ gì đó liều.

"Con trẻ quá để xuống đó."

"Con chết vì người ta yêu đang quên hết. Con không có chỗ để trẻ."

Lão Đò không cười nữa. Quay mặt, mù nhưng quay như nhìn thấy. Và nói, chậm:

"Đi xuống được, nhưng không lên được. Thứ đó không nói tiếng người. Và nó không cho. Nó chỉ lấy."

"Con biết. Con đến để đổi."

"Đổi bằng gì?"

Mộ Hà im. Vì lúc đó, hắn chưa biết đổi bằng gì. Chỉ biết phải đổi. Chỉ biết cô đang quên và hắn phải tìm cách cho cô nhớ lại. Chi tiết sẽ tính sau. Giá sẽ trả sau. Trước hết: xuống.

Lão Đò thở dài. Thở dài kiểu thở dài mà người già thở khi biết không can được, kiểu thở dài mà sông cũng thở theo.

"Lão chở con đến chỗ nước sâu nhất. Từ đó, con đi một mình."

Thuyền trôi. Im lặng. Sương dày dần, từ bạc thành xám, từ xám thành gần đen. Nước sông thay đổi: từ đen thành đen hơn, từ không phản chiếu thành hấp thụ ánh sáng, kiểu nước mà uống mọi thứ rơi xuống.

Lão Đò dừng thuyền ở nơi sông sâu nhất.

"Đây." Lão nói. Đơn giản. Không thêm lời.

Mộ Hà đứng dậy. Nhìn xuống nước. Đen. Sâu. Sâu kiểu sâu mà không có đáy, kiểu sâu mà ánh sáng rơi vào không bao giờ chạm gì.

"Lão."

"Gì?"

"Nếu có ai... trắng, tóc đen, không ký ức. Nếu có ai như vậy đến. Giữ hộ."

Lão Đò không trả lời. Nhưng hắn biết lão nghe. Và đó đủ.

Hắn bước xuống sông. Nước không lạnh lần này (hắn đã chết, nước không có nhiệt cho người chết). Nước chỉ tối. Và sâu. Và hắn chìm, chìm kiểu chìm mà không phải rơi mà đi xuống, kiểu đi mà dưới nước cũng có đường, kiểu đường mà chỉ người tìm mới thấy.

Hắn gặp Lõi ở đáy.

Không phải đáy sông. Đáy mọi thứ. Nơi sâu nhất, tối nhất, cũ nhất. Nơi mà ký ức đọng lại như trầm tích, lớp chồng lớp, nghìn vạn lớp, mỗi lớp là ký ức của ai đó đã quên hoặc bị quên, từ thuở sông chưa có tên.

Lõi không có hình dạng. Không phải sinh vật. Không phải thần. Không phải quỷ. Lõi là thứ-ở-dưới-cùng, thứ mà mọi thứ khác nằm trên, thứ mà sông chảy qua và đá nằm trên và sương bay phía trên. Cũ hơn cái chết vì nó ở đây trước khi có ai chết. Cũ hơn sự sống vì nó ở đây trước khi có ai sống.

Hắn cảm nhận Lõi bằng xương (mắt không thấy, tai không nghe, nhưng xương rung, xương biết, xương đau kiểu đau mà gần thứ quá cũ). Lõi rung. Nhẹ. Rung kiểu rung mà trái tim rung, nhưng nhịp chậm hơn, mỗi nhịp dài bằng nhiều đời. Và giữa các nhịp, Lõi thở: hít vào (hút mọi thứ gần lại), thở ra (đẩy nhẹ).

Hắn đứng (hoặc trôi, hoặc nằm, phương hướng không có ý nghĩa ở đây) trước Lõi và nói. Nói bằng gì? Không phải miệng. Nói bằng ý. Bằng muốn. Bằng thứ-sâu-hơn-ngôn-ngữ mà Lõi hiểu vì Lõi cũ hơn ngôn ngữ.

"Ta muốn giữ ký ức cho người ta yêu. Cô ấy quên hết. Cô ấy chết vì quên. Ta muốn cô nhớ lại."

Lõi rung. Khác nhịp. Rung kiểu rung mà nghe. Mà quan tâm. Mà thức.

Và Lõi trả lời. Không bằng từ. Bằng ý. Bằng hình ảnh. Bằng cảm giác đổ vào đầu hắn kiểu nước đổ vào bình:

Lõi đói.

Luôn đói. Đói ký ức. Ký ức là thức ăn duy nhất Lõi biết, thứ duy nhất Lõi muốn, thứ duy nhất cho Lõi lý do rung tiếp. Trước khi có ai ở đây, Lõi ăn ký ức của đá (đá nhớ áp suất, nhớ nhiệt, nhớ thời gian). Rồi có sinh vật, có ký ức phức tạp hơn (sợ, yêu, đau, nhớ), và Lõi thích hơn, kiểu thích mà người đã ăn cơm trắng rồi được thử cơm có thịt.

Nhưng ký ức rơi xuống tự nhiên quá ít. Quá chậm. Lõi đói.

"Nếu ta mang ký ức cho ngươi," Mộ Hà nói (bằng ý). "Nhiều. Đều. Ngươi đổi gì?"

Lõi rung mạnh hơn. Lõi quan tâm.

Đổi: Lõi sẽ giữ ký ức của Bạch Duyên. Không ăn. Giữ nguyên. Giữ kiểu giữ mà bảo tàng giữ, không phải dạ dày giữ (ông già da trong suốt nói sai, hoặc nói đúng theo cách ông hiểu, nhưng Lõi có thể giữ nếu muốn, nếu được cho ăn đủ). Khi nào Lõi no, Lõi sẽ nhả ký ức Bạch Duyên ra, nguyên vẹn, cho cô.

"Bao nhiêu?"

Lõi không trả lời bằng số. Trả lời bằng cảm giác: nhiều. Rất nhiều. Nhiều kiểu nhiều mà một người không đủ, mười người không đủ, trăm người không đủ. Phải vạn. Phải dòng chảy không ngừng. Phải hệ thống.

Và Mộ Hà hiểu. Hiểu kiểu hiểu mà lạnh chạy dọc sống lưng (dù hắn đã chết và không có sống lưng để lạnh chạy, nhưng xương linh hồn vẫn biết lạnh). Để cứu ký ức một người, phải lấy ký ức vạn người.

Hắn đứng trước Lõi. Đói. Cũ. Rung.

Và hắn chấp nhận.

Không phải chấp nhận kiểu chấp nhận dễ. Không phải chấp nhận kiểu không suy nghĩ. Hắn biết. Biết rằng vạn ký ức nghĩa là vạn người mất đi thứ gì đó. Biết rằng hệ thống nghĩa là cơ cấu, tổ chức, quy trình, thu, nộp, vận hành. Biết rằng mình đang bán linh hồn người khác để chuộc linh hồn cô.

Nhưng hắn nhớ mặt cô trên giường tre, trắng, xương gò má in qua da. Nhớ tay cô lạnh. Nhớ mắt cô mở nhìn trần mà không thấy. Nhớ "Ai..." Nhớ "Anh." Nhớ cách cô nhận ra hắn bằng thứ sâu hơn ký ức, dù quên tên. Nhớ cách cô cười mà mắt đã đi rồi.

Và giữa nhớ và biết, nhớ thắng.

"Ta đồng ý."

Lõi rung. Mạnh. Mạnh nhất. Rung kiểu rung mà đáy sông cũng rung, kiểu rung mà mọi thứ phía trên (sông, đá, sương, bầu trời giả) đều cảm nhận. Lõi vừa được hứa cho ăn. Và Lõi vui, nếu thứ cũ hơn cảm xúc có thể gọi là vui.

Sau đó.

Sau thỏa thuận, hắn thiết kế. Không phải một mình. Ở thế giới bên kia, hắn gặp cô. Bạch Duyên, linh hồn, trắng, tóc đen, mắt nhìn xa. Cô không nhớ hắn (cô đã quên từ khi còn sống, và chết không trả lại ký ức). Nhưng cô ở đây, và hắn tìm thấy cô, và cô nhìn hắn, và trong mắt cô, thứ gì đó lóe kiểu lóe mà cô gọi "anh" trên giường tre dù quên tên.

Hắn thiết kế hệ thống bên cạnh cô. Cô không hiểu hắn đang làm gì (cô quên, cô luôn quên), nhưng cô ngồi đó, và sự hiện diện của cô là lý do hắn không dừng. Mỗi khi hắn nghi ngờ, hắn nhìn cô, và nhớ vì sao.

Hệ thống: linh hồn đến bờ sông. Nộp ký ức. Ký ức thành Tro. Tro chuyển xuống Lõi. Lõi ăn. Linh hồn qua sông, nhẹ hơn, siêu thoát.

Đơn giản. Gọn. "Tốt hơn" cách cũ (cách cũ: linh hồn tự nhạt dần, chậm, không đau nhưng lâu). Cách mới: nhanh hơn, sạch hơn, linh hồn nộp ký ức rồi qua. Mục đích "cao cả" bề mặt: giúp linh hồn siêu thoát nhanh.

Mục đích thật: nuôi Lõi. Để Lõi giữ ký ức Bạch Duyên. Để một ngày, khi Lõi no, hắn sẽ lấy ký ức cô về, đặt lại trong cô, và cô sẽ nhớ.

Hắn tạo vai: Người Thu Thuế. Hắn là Người Thu Thuế đầu tiên.

Hắn cần thêm người. Gặp Mặc Thương (lúc đó MT chưa phải MT, chưa có tên vai, chỉ là linh hồn giỏi lý trí, giỏi hệ thống, giỏi nhìn cấu trúc). Hai người thiết kế cùng nhau. MT không biết lý do thật. MT chỉ biết: "hệ thống giúp linh hồn siêu thoát." Và MT tin, vì MH thuyết phục giỏi, vì MH có lửa trong mắt, vì lý do bề mặt nghe đúng.

"Bao nhiêu linh hồn không quan trọng," MH nói với MT trong đêm thiết kế. "Quan trọng là hệ thống hoạt động."

MT gật. Lúc đó, câu đó nghe như cam kết. Sau này, câu đó là bản án.

Ban đầu hoạt động tốt.

Linh hồn nộp ít. Một ký ức. Ký ức nhẹ nhất, nông nhất (khuôn mặt người lạ, buổi chiều bình thường, mùi cơm nguội). Nộp xong, nhẹ hơn, qua sông, Lão Đò chèo. Lão Đò không thích hệ thống (hắn nhớ mắt lão khi hắn giải thích, mắt mù nhưng nhìn kiểu nhìn mà thấy hết), nhưng Lão Đò không cản. Vì sông không cản. Sông chảy.

Tro bạc. Đẹp. Lắng đáy lọ, im lặng hoặc rì rầm nhẹ. Chuyển xuống Lõi. Lõi ăn. Lõi hài lòng (nếu Lõi có thể hài lòng). Rung nhẹ, đều, kiểu rung mà bụng no.

Nhưng Lõi ăn quen. Quen rồi đói. Đói rồi muốn thêm.

Thuế tăng. Từ một ký ức thành ba. Từ ba thành năm. Từ nhẹ nhất thành bất kỳ. Từ "xin nộp" thành "phải nộp." Từ "giúp siêu thoát" thành "bóc ký ức." Thay đổi không xảy ra một ngày. Thay đổi chậm, kiểu mối mọt ăn gỗ: không nghe tiếng, không thấy vết, nhưng một ngày gỗ gãy.

MH thấy. MH biết. MH không dừng.

Vì dừng thì Lõi đói. Lõi đói thì cựa. Cựa thì mọi thứ rung. Và ký ức Bạch Duyên, nằm ở chỗ nào đó trong Lõi, sẽ bị ăn thay vì giữ.

Vì dừng thì mất cô.

Và hắn đã chết vì cô. Đã xuống đây vì cô. Đã tạo hệ thống vì cô. Đã bán ký ức vạn linh hồn vì cô. Dừng bây giờ thì tất cả vô nghĩa.

Nên hắn không dừng. Tiếp. Tăng. Thu. Nộp. Nuôi. Và mỗi ngày, hệ thống cần nhiều hơn. Và mỗi ngày, linh hồn mất nhiều hơn. Và mỗi ngày, Quỷ Rỗng thêm vài con (lúc đầu không có QR, vì thu ít. Khi thu nhiều: bóc quá mức, trống quá sâu, bản ngã vỡ, đói). Và mỗi ngày, hắn nhìn cô (trắng, tóc đen, mắt xa) và nói: "sắp rồi."

Sắp rồi. Lõi sắp no. Sắp nhả ký ức cô. Sắp.

Nhưng Lõi không bao giờ no.

Hắn mở mắt. Bình minh giả. Bầu trời xám nhạt hơn, sương mỏng hơn. Và hắn nằm trên đá bờ sông, mắt mở, nhìn trời, và toàn bộ quá khứ bây giờ trong hắn kiểu nước trong bình: đầy, nặng, rõ.

Ta tạo ra hệ thống. Ta thiết kế. Ta vận hành. Ta tăng thuế. Ta gây ra Quỷ Rỗng. Ta lừa Mặc Thương. Ta bán ký ức vạn linh hồn để nuôi Lõi. Và Lõi không bao giờ no.

Lõi lừa ta. Hoặc Lõi không lừa, vì Lõi không biết lừa, Lõi chỉ đói. Đói không có đạo đức. Đói chỉ muốn ăn.

Nhưng ta đã biết. Biết Lõi đói không giới hạn. Biết từ rất sớm. Và ta vẫn tiếp. Vì dừng thì mất cô.

Hắn ngồi dậy. Chậm. Xương linh hồn nặng (hoặc hắn tưởng nặng, vì ký ức nặng, vì biết nặng, vì tội nặng). Nhìn sông đen. Nhìn sương bạc mỏng. Và nhớ: "bao nhiêu linh hồn không quan trọng." Câu đó của hắn. Câu đó nói với Mặc Thương, trong đêm thiết kế, bên bờ sông đen, khi hai người vẽ sơ đồ trên mặt đá bằng ánh sáng bạc.

Mặc Thương nhớ câu đó. Giữ câu đó. Mang câu đó theo vạn đêm. Và bây giờ hắn hiểu tại sao mắt Mặc Thương, đêm uống trà, có thứ giống đau nhưng không phải đau thường. Là đau của người bị lừa bởi cộng sự, bị dùng, bị biến thành bánh răng trong hệ thống mà mục đích thật hắn không được biết.

MT không biết về Bạch Duyên. MT không biết ta tạo hệ thống vì cô. MT chỉ biết: hệ thống giúp siêu thoát. Và MT đã làm. Đã vận hành. Đã trở thành Thanh Tra. Đã giữ hệ thống chạy vạn đêm. Vì tin ta. Và ta lừa.

Gió lạnh. Sương tan dần. Và hắn ngồi giữa tất cả ký ức đã mở, giữa mọi mảnh ghép đã về chỗ, và hiểu: hắn không phải nạn nhân. Hắn là thủ phạm. Thủ phạm có lý do, thủ phạm yêu cô, thủ phạm đau, nhưng vẫn là thủ phạm. Và hệ thống hắn tạo ra đã ăn ký ức của vạn linh hồn, đã tạo ra hàng nghìn Quỷ Rỗng, đã biến thế giới bên kia thành nhà máy nuôi Lõi.

Và Lõi vẫn chưa no. Vẫn đói. Vẫn cựa.

Và ký ức Bạch Duyên vẫn chưa được trả.

Lọ Tro trên bàn đá rung. Mạnh hơn mọi lần. Lõi biết hắn đang nhớ. Lõi biết hắn đang hiểu. Và Lõi rung kiểu rung mà nhắc: ta đói, và ngươi đã hứa.

Hắn nhìn lọ Tro. Bạc. Nhẹ. Ký ức của ai đó, đã bị thu, đã bị nộp, sắp bị cho Lõi ăn. Ký ức đó có chủ. Chủ đó có tên. Tên đó đã bị xóa khi Tro được trộn ghép.

Vạn cái tên bị xóa. Vạn đời bị trộn thành bùn nuôi Lõi. Vì ta. Vì lời hứa trước mộ ông nội. Vì "ta sẽ tìm cách giữ ký ức."

Hắn đặt tay lên lọ Tro. Lọ ấm. Bên trong, ký ức ai đó rì rầm, nhẹ, kiểu rì rầm mà ai đó đang kể chuyện rất xa, kiểu kể mà nghe không rõ từ nhưng biết giọng.

Ta xin lỗi.

Xin lỗi ngươi. Xin lỗi vạn người giống ngươi. Xin lỗi mọi linh hồn đã mất ký ức vì ta. Và ta sẽ sửa.

Nhưng trước khi sửa, ta phải nhớ thêm một thứ: tại sao ta xóa ký ức chính mình. Tại sao ta biến thành Dạ Khê. Tại sao ta quên.

Mảnh cuối cùng. Phần cũ, cho ta mảnh cuối.

Hắn nhắm mắt. Tay vẫn đặt trên lọ Tro ấm. Sương quanh hắn mỏng dần. Và trong đầu hắn, kẽ nứt cuối cùng bắt đầu mở, chậm, đau, kiểu cửa đá mà ai đó đẩy từ bên trong.

Mảnh cuối sắp rơi.