Bạch Duyên và Lõi

Thuyền chìm lần hai.

Lần này hắn không sợ. Lần đầu (với cô, với Lão Đò, khi thuyền nghiêng và nước nuốt) hắn chuẩn bị cho thứ dưới đáy, chuẩn bị cho Lõi, chuẩn bị cho cái không có phía. Lần này hắn biết rồi. Biết nước sẽ lạnh rồi ấm rồi không còn là nước. Biết phổi sẽ đòi thở rồi thôi. Biết Tro sẽ trôi quanh hắn kiểu tuyết bạc, mỗi mảnh một đời, mỗi mảnh một tiếng cười hoặc tiếng khóc đã tắt.

Lão Đò chèo xuống. Sào chạm thứ mềm hơn đá, dẻo hơn bùn. Ánh sáng tắt dần, rồi sáng kiểu khác (sáng không nguồn, sáng kiểu mơ). Và Tro bắt đầu trôi quanh: hàng triệu mảnh, bạc, mờ, mỗi mảnh phát yếu ớt, tiếng ru, mùi cơm, tay ai nắm, mưa trên mái.

Hắn nghe. Lần này, hắn nghe. Không phải nghe bằng năng lực Thu Thuế (đọc, tách, phân loại). Nghe bằng tai. Bằng da. Bằng phần Mộ Hà đã từng yêu một người quên bẩm sinh và hiểu: ký ức không phải sở hữu, ký ức là sống.

Vạn người đã sống. Và ta đã tắt họ.

Thuyền dừng.

– Lão không xuống được. Sông có giới hạn.

Lão Đò nói nhẹ, giống lần trước.

– Ta biết.

– Con xuống. Lão đợi.

Hắn bước khỏi thuyền. Chìm. Và lần này, khi Lõi bắt đầu là mọi thứ, khi phía mất và trên dưới trộn, hắn không dùng năng lực đọc. Hắn chỉ đi.

Cô ngồi ở chỗ cũ.

Chân gấp, tay trên đùi, mắt nhắm. Và quanh cô, Lõi co. Co mạnh hơn lần hắn rời. Co kiểu co mà cơ thể co khi dị vật không đi mà ở, khi dị vật bắt đầu thành phần của cơ thể dù cơ thể không muốn. Vết nứt ở nền rộng hơn. Không nhiều. Nhưng rộng đủ để hắn cảm nhận bằng chân khi bước gần: đất (hoặc thứ giống đất ở đây) không liền nữa, có khe, có chỗ mà nền cũ lộ ra dưới Lõi.

Cô mở mắt. Nhìn hắn.

– Anh quay lại nhanh.

– Ta cần nói chuyện.

Cô nhìn hắn. Và trên mặt cô, thứ gì đó giống tò mò. Tò mò kiểu tò mò mà người ta tò mò khi ai đó thay đổi và mình chưa biết thay đổi gì.

– Nói.

Hắn ngồi xuống. Đối diện cô. Ở đây, ở bên trong Lõi, ngồi xuống nghĩa là chìm sâu hơn vào nó, nhưng hắn không quan tâm. Hắn ngồi, và Lõi quanh hắn rung nhẹ (rung kiểu rung mà bụng rung khi có hai dị vật thay vì một).

– Ta đã mặc cả với Lõi bốn lần trước khi gật, hắn nói. Xin, dọa, đổi, hỏi. Bốn lần. Và lần thứ tư, Lõi nói nó muốn nhà hàng. Ta gật. Vì ta muốn cứu em.

Cô nghe. Im. Mắt sáng (sáng hơn ở trên, sáng kiểu sáng mà mắt sáng khi ở đúng nơi mình thuộc về).

– Nhưng ta sai, hắn nói. Không phải sai vì gật. Sai vì lý do gật. Ta gật để cứu ký ức em. Nhưng em không có ký ức. Ta mặc cả cứu thứ em không có.

Cô nhìn hắn. Lâu. Và trên mặt cô, tò mò nhường chỗ cho thứ khác. Không phải buồn. Không phải giận. Gần hơn với: nhẹ. Nhẹ kiểu nhẹ mà người ta nhẹ khi ai đó cuối cùng hiểu thứ mình đã biết từ lâu.

– Mình biết, cô nói nhẹ.

– Em biết?

– Mình là quên lãng, anh nhớ không? Mình biết mình không có ký ức. Biết từ khi sống. Biết khi quên tên anh giữa đường về từ chợ, khi quên cách nuốt, khi quên cách thở. Mình biết mình trống. Và mình biết anh không chấp nhận mình trống.

Đúng.

– Anh yêu mình, cô nói. Và vì yêu mình, anh muốn mình đầy. Muốn mình có ký ức, có quá khứ, có thứ để giữ. Nhưng mình không đầy, anh ạ. Mình chưa bao giờ đầy. Mình là chỗ trống. Và chỗ trống không phải lỗi.

Hắn nghe. Và trong ngực hắn, thứ gì đó nặng rơi. Rơi kiểu đá rơi xuống nước: nặng, sâu, và khi chạm đáy, vang.

– Em nói em thuộc về đây, hắn nói. Chậm. Thuộc về Lõi. Thuộc về nền. Vậy em là gì ở đây?

Cô nhìn quanh. Nhìn Lõi. Nhìn vết nứt. Nhìn chỗ mà nền cũ lộ ra, chỗ mà cô đã ngồi, chỗ mà Lõi co. Và khi cô nhìn, hắn thấy: mắt cô không tìm. Mắt cô nhận ra. Nhận ra kiểu nhận ra mà người ta nhận ra khi về nhà cũ sau nhiều năm: biết từng góc, từng khe, từng chỗ nứt, dù đầu không nhớ.

– Mình là nền, cô nói. Giọng nhẹ. Chắc. Không phải nền kiểu đá nền, kiểu sàn nhà. Nền kiểu trước. Trước Lõi. Trước ký ức. Trước đói. Mình là thứ ở đây trước khi có thứ gì ở đây. Và khi mình rời đi, chỗ thiếu thành chỗ cho Lõi mọc.

– Vì sao em rời đi?

Cô im. Lâu. Và trong im lặng đó, Lõi quanh hai người rung. Rung khác. Rung kiểu rung mà thứ gì đó rung khi nghe ai đó hỏi câu mà nó không muốn ai hỏi.

– Mình không rời đi, cô nói. Chậm. Mình bị rời. Mình... tách ra. Kiểu tách mà nền tách khi có gì đó mọc lên từ nó. Cây mọc lên từ đất, rễ xé đất, đất tách. Lõi mọc lên từ mình, và mình tách.

Lõi mọc lên từ cô.

– Lõi là thứ mọc từ quên lãng?

– Lõi là thứ đối lập với quên lãng, cô nói. Lõi ăn ký ức. Mình là quên. Hai thứ đó không phải hai mặt, mà hai phần: không có quên thì không có nhớ, không có nhớ thì không có đói nhớ. Lõi sinh ra vì mình ở đây. Vì có chỗ trống thì có thứ muốn lấp.

Hắn nghe. Và hắn hiểu, hiểu kiểu hiểu mà xương hiểu: Lõi không phải kẻ xâm lược. Lõi là phản ứng tự nhiên với sự trống rỗng. Nơi nào trống, nơi đó có thứ muốn đầy. Cô là trống. Lõi là muốn đầy. Hai thứ sinh ra cùng nhau, ở cùng nhau, và khi cô rời (bị tách, bị Lõi lớn quá xé nền), Lõi mất gốc, mất nền, nhưng vẫn đói, đói hơn, vì phần trống đã đi mà phần đầy vẫn ở.

Bạch Duyên không phải vũ khí chống Lõi. Bạch Duyên là mẹ của Lõi. Là nền mà Lõi mọc lên từ đó.

– Nếu em quay lại nền, hắn nói. Chậm. Cẩn thận. Em sẽ thành gì?

Cô nhìn hắn. Và trên mặt cô, lần đầu tiên, thứ gì đó giống sợ. Nhưng sợ nhẹ. Sợ kiểu sợ mà người ta sợ khi đứng trước biển và biết mình sẽ bơi ra nhưng chưa biết biển sâu bao nhiêu.

– Mình không biết, cô nói. Thật sự không biết. Mình có thể thành nền. Thành thứ trước Bạch Duyên. Thành thứ không có tên, không có mặt, không có mình. Hoặc mình có thể thành thứ khác. Thứ mà nền và Bạch Duyên gặp nhau trở thành.

– Thứ gì?

– Mình không biết, cô lặp lại. Và lần này, giọng cô có thứ gì đó mới: tò mò. Tò mò thật sự. Tò mò kiểu tò mò mà người ta tò mò về chính mình khi đứng trước ngã rẽ mà không ai đã đi qua.

Hắn nhìn cô. Và hắn thấy: cô không sợ mất mình. Cô tò mò sẽ thành gì. Và hai thứ đó (sợ và tò mò) ở trên mặt cô cùng lúc, như nước và sóng, và hắn không biết cái nào sẽ thắng.

– Em muốn gì? hắn hỏi.

Cô nhìn hắn. Và câu hỏi đó, câu hỏi đơn giản đó, treo giữa hai người trong Lõi kiểu câu hỏi treo giữa hai bờ vực. Vì chưa ai hỏi cô câu đó. Mộ Hà không hỏi (Mộ Hà quyết cho cô: cứu, giữ, bảo vệ). Hệ thống không hỏi (hệ thống xóa cô). Lõi không hỏi (Lõi sợ cô). Chưa ai hỏi Bạch Duyên muốn gì.

Cô cúi đầu. Nhìn tay mình trên đùi. Tay trắng, mỏng, lạnh (luôn lạnh, từ khi sống). Và quanh cô, Lõi co thêm, co kiểu co mà thứ gì đó co khi biết câu trả lời sắp đến sẽ thay đổi mọi thứ.

– Mình muốn biết mình là gì, cô nói. Nhẹ. Rõ. Mình đã sống mà không biết. Đã chết mà không biết. Đã bị xóa, bị giữ, bị cứu, bị sợ, và mình chưa bao giờ biết mình là gì. Anh gọi mình là quên lãng. Lõi gọi mình là nền. Hệ thống gọi mình là biến số. Mình muốn tự biết.

Cô muốn tự biết.

– Và để biết, cô nói, mình phải thử. Phải quay lại nền. Phải xem mình là Bạch Duyên hay là nền hay là thứ khác. Phải xuống tận cùng.

Hắn nhìn cô. Và trong ngực hắn, phần Mộ Hà hét: không, không để cô đi, giữ cô lại, cứu cô. Nhưng phần Dạ Khê (phần đã nghe "hãy sửa," phần đã hiểu cứu khác sửa, phần đã xuống đây lần hai để nghe chứ không phải nói) giữ phần Mộ Hà lại.

– Ta sẽ ở đây, hắn nói. Giọng chậm. Nặng. Kiểu giọng mà người ta nặng khi nói thứ khó hơn mọi thứ đã nói. Khi em xuống, ta ở đây. Không đi. Không xóa. Không quên.

Cô nhìn hắn. Và trên mặt cô, sợ tan. Tò mò ở lại. Và bên cạnh tò mò, thứ gì đó ấm. Ấm kiểu ấm mà mắt ấm khi nhìn ai đó cuối cùng hiểu.

– Anh biết, cô nói, giọng nhẹ, đây là lần đầu tiên anh hỏi mình muốn gì.

Đúng.

Hắn biết. Biết và đau. Đau vì đúng, vì bao nhiêu vòng, bao nhiêu lần nhớ rồi quên, bao nhiêu lần hắn quyết thay cô (cứu, giữ, xóa, bảo vệ, mặc cả), và không lần nào hắn hỏi: em muốn gì?

– Ta xin lỗi, hắn nói.

Cô lắc đầu. Nhẹ.

– Đừng xin lỗi. Mình đã nói rồi.

Hãy sửa.

Cô đứng dậy. Ở đây, đứng dậy nghĩa là tách khỏi Lõi, tách kiểu tách mà dị vật tách khỏi cơ thể: chậm, đau (cho Lõi, không phải cho cô). Lõi co quanh chỗ cô đứng, co mạnh, co kiểu bụng co khi mất thứ đã quen.

Và cô bước. Bước về phía vết nứt. Bước kiểu bước mà người ta bước khi biết nơi mình đi nhưng chưa biết nơi mình đến.

Hắn đứng theo. Không nắm tay cô (muốn, nhưng không nắm, vì nắm là giữ, và giữ không phải nghe). Đi phía sau. Cách ba bước. Đủ gần để cô biết hắn ở đó, đủ xa để cô tự đi.

Vết nứt ở nền rộng hơn khi cô đến gần. Rộng kiểu rộng mà đất rộng khi rễ cây rút: đất nhớ rễ, khe mở, mời rễ quay lại. Và qua vết nứt, từ dưới nền, thứ gì đó tỏa lên. Không phải ánh sáng. Không phải tối. Thứ gì đó trước cả hai, thứ ở giữa sáng và tối mà chưa chọn bên nào.

Cô đứng trước vết nứt. Nhìn xuống.

– Mình thấy rồi, cô nói. Giọng nhẹ. Giọng Bạch Duyên thường, không phải giọng sâu cổ đại. Mình thấy chỗ mình từng ở. Nó nhớ mình. Và mình nhớ nó, dù mình không có ký ức.

– Nhớ kiểu nào?

– Nhớ kiểu xương nhớ. Kiểu tay anh nhớ cách nắm tay mình dù đầu anh quên mặt mình. Xương mình nhớ nền. Nền nhớ mình.

Cô quỳ xuống. Đặt tay trên vết nứt. Và khi tay cô chạm nền cũ qua khe, Lõi rung. Rung mạnh. Rung kiểu rung mà toàn bộ rung: Tro quanh hai người xoáy, nước (hoặc thứ giống nước) dâng, và từ sâu, từ chỗ mà Lõi bám vào nền, tiếng gì đó. Không phải tiếng. Cảm giác. Cảm giác kiểu cảm giác mà đất cảm khi mưa đầu mùa rơi xuống sau hạn dài: đón. Nhận. Nhớ.

Nền đón cô.

Và hắn thấy: quanh tay cô, nơi da chạm nền qua khe, vết nứt sáng. Sáng nhẹ. Sáng kiểu sáng mà than sáng khi thổi: đỏ nhạt, ấm, và lan. Lan theo vết nứt, chậm, kiểu máu lan theo mạch.

Cô nhắm mắt. Và trên mặt cô, lần đầu tiên, bình yên. Bình yên kiểu bình yên mà người ta bình yên khi về đúng nơi, khi cơ thể thả, khi mọi thứ vừa vặn.

– Mình nghe thấy, cô nói. Nhẹ. Gần thì thầm.

– Nghe gì?

– Tiếng trước tiếng. Tiếng mà nền có trước khi có sông, trước khi có ký ức, trước khi có quên. Tiếng im. Im kiểu im mà mọi thứ bắt đầu từ đó.

Hắn nghe. Cố nghe. Và hắn không nghe được (vì hắn không phải nền, không phải quên lãng, hắn là ký ức, là Thu Thuế, là thứ ở phía bên kia). Nhưng hắn cảm nhận: ở chỗ cô chạm, Lõi dừng. Dừng rung. Dừng co. Dừng ăn. Kiểu dừng mà mọi thứ dừng khi gặp lại thứ cũ hơn mình, thứ mà mình mọc từ đó, thứ mà mình là phản ứng của.

Lõi gặp nền. Con gặp mẹ. Và con dừng.

Cô rút tay ra, mở mắt nhìn hắn.

– Mình biết rồi, cô nói. Giọng chắc. Mình biết mình sẽ ra sao.

– Sao?

– Mình sẽ không mất. Cô nhìn hắn. Và trên mặt cô, bình yên vẫn ở, nhưng bên cạnh bình yên, thứ gì đó buồn. Buồn nhẹ. Buồn kiểu buồn mà người ta buồn khi biết mình sẽ thay đổi nhưng chấp nhận. Mình sẽ không mất. Nhưng mình sẽ khác.

– Khác kiểu nào?

– Khi mình lấp nền, mình sẽ thành... rộng hơn. Không phải Bạch Duyên nữa. Không phải cô gái quên tên anh giữa đường về từ chợ. Mình sẽ thành thứ mà Bạch Duyên là một phần, thứ mà nền và quên lãng và sự trống rỗng gặp nhau trở thành. Mình sẽ ở đây. Nhưng mình sẽ không nhỏ nữa.

Hắn nhìn cô. Và hắn hiểu: cô sẽ không chết. Cô sẽ không tan. Cô sẽ trở về nơi cô bắt đầu, và nơi đó lớn hơn cô, cũ hơn cô, và cô sẽ trở thành phần của nó thay vì mảnh tách ra.

Như giọt nước trở về sông. Giọt không mất. Giọt thành sông.

– Em sẽ còn nhớ ta không? hắn hỏi. Nhỏ. Nhỏ hơn mọi câu hắn đã nói. Vì câu này không phải Thu Thuế hỏi, không phải Mộ Hà hỏi. Câu này là thằng Hà, con trai ông nội, kẻ chạy chân trần xuống dốc để gặp cô bên sông nhỏ.

Cô nhìn hắn. Lâu. Và nửa miệng cô nhích. Không phải cười. Gần cười. Gần kiểu gần mà hai bờ sông gần nhau ở chỗ hẹp nhất.

– Mình không có ký ức để nhớ anh, cô nói. Nhẹ. Nhưng mình biết anh. Biết kiểu biết mà xương biết. Kiểu biết mà nền biết cây mọc trên nó. Mình sẽ biết anh. Dù mình là gì.

Hắn muốn khóc. Không khóc. Không phải vì cố giữ (Thu Thuế cố giữ, Mộ Hà cố giữ, nhưng hắn bây giờ không cố gì). Không khóc vì nước mắt không đủ cho thứ hắn đang cảm. Thứ lớn hơn buồn, lớn hơn mất, lớn hơn yêu. Thứ gần với: chấp nhận. Chấp nhận rằng cô sẽ thay đổi. Chấp nhận rằng hắn không sở hữu cô. Chấp nhận rằng nghe cô là để cô đi nơi cô muốn đi, dù nơi đó không có hắn.

– Khi nào? hắn hỏi.

– Chưa. Mình cần thời gian. Nền cần thời gian để nhận mình lại. Lõi cần thời gian để co. Và anh cần thời gian ở trên.

– Để phá hệ thống.

– Để sửa.

Cô nhìn hắn. Và trong mắt cô, ấm. Ấm kiểu ấm mà mắt ấm khi nhìn ai đó cuối cùng đúng.

– Anh lên trên, cô nói. Sửa hệ thống. Dừng nhà hàng. Trả linh hồn. Và khi anh xong, mình sẽ lấp nền. Lõi sẽ co. Và mọi thứ sẽ trở về trước.

– Trước hệ thống?

– Trước Lõi đói. Trước thuế. Trước Quỷ Rỗng. Trước tất cả. Linh hồn tự chọn qua sông hay ở lại. Không ai ép. Không ai bóc. Sông chảy.

Giống cách Lão Đò đã nói. Trước thuế, linh hồn tự chọn.

Hắn gật. Chậm. Nặng. Gật kiểu gật mà người ta gật khi đồng ý với thứ đau nhưng đúng.

– Ta sẽ lên, hắn nói. Sửa. Rồi quay lại.

– Mình ở đây, cô nói. Và mình sẽ ở đây.

Hắn đứng dậy. Quay người. Và trước khi đi, trước khi bước vào Lõi đặc quanh hai người, hắn dừng.

– Bạch Duyên.

– Gì?

– Cảm ơn em.

Cô không đáp. Nhưng hắn cảm nhận, ở phía sau lưng, ở chỗ mà da biết dù mắt không thấy: cô cười. Cười kiểu cười mà cô đã cười trên thuyền Lão Đò, kiểu cười mà cơ thể nhớ dù đầu không nhớ, kiểu cười mà thằng Hà đã thấy lần đầu bên sông nhỏ nước trong.

Hắn đi. Đi lên. Đi ra. Và mỗi bước, Lõi bớt đặc, bớt nội tạng, bớt là mọi thứ. Đá trở thành đá. Nước trở thành nước. Sương trở thành sương. Và ở phía sau, ở sâu, ở nền, cô ở lại.

Lần này, cô chọn ở lại. Không phải vì ai xóa. Không phải vì ai giữ. Vì cô muốn.