Cuộc họp đông nhất lịch sử

Tôi đăng thông báo họp tổ khẩn lúc 6 giờ chiều thứ Năm, 3 ngày sau tin giải tỏa.

"Họp tổ khẩn. Tối nay, 7 giờ. Tại sân chung. Nội dung: quy hoạch giải tỏa hẻm 17. Mong bà con sắp xếp tham dự."

28 chữ. Tôi soạn 10 phút. Bình thường thông báo họp tổ, tôi gửi trước 3 ngày, in giấy dán bảng tin, nhắn nhóm Zalo, đi từng nhà mời. Kết quả: 17 người dự, 10 người quên, 5 người "bận". Lần này tôi gửi trước 1 tiếng.

30 hộ đều xác nhận.

30/30. 100%. Kỷ lục tuyệt đối. Tôi tổ chức hơn 20 cuộc họp trong 15 tháng, chưa bao giờ quá 19 người. Hôm nay 30 hộ đều xác nhận trong vòng 47 phút. Hóa ra không phải bà con không quan tâm họp. Họ chỉ không quan tâm những cuộc họp mà chưa biết sợ.

6 giờ 30, sân chung.

Bác Tư và chú Ba đến sớm nhất, 2 người khuân ghế từ quán anh Tuấn. Bình thường 2 ông phải cãi nhau về cách xếp ghế (4-3-3 hay hàng ngang) ít nhất 15 phút. Hôm nay xếp thành vòng tròn, không nói gì.

Anh Tuấn mang thêm 2 bàn nhựa, 1 bình trà đá lớn, 1 xấp ly nhựa. Không tính tiền.

– Tối nay khỏi tính. Hẻm mình cần nước chứ không cần hóa đơn.

Anh Tuấn miễn phí nước. Anh Tuấn chưa bao giờ miễn phí nước, kể cả khi bác Mười hát karaoke 92 phút hay khi Zalo sập 16 tiếng. Miễn phí = anh cũng sợ.

Chị Hạnh đến lúc 6 giờ 40, tay cầm 2 cái đèn pin và 1 cuộn dây điện. Không phải bán. Chị mắc thêm 1 bóng đèn ở gốc xoài vì "tối rồi, ngồi ngoài sân tối lắm, phải nhìn rõ mặt nhau."

Chị Hạnh mắc đèn cho cuộc họp. Không livestream. Không bán combo đèn pin. Chỉ mắc đèn, vì muốn mọi người nhìn rõ mặt nhau. Đôi khi chị Hạnh bỏ lớp bán hàng xuống, bên dưới là 1 người phụ nữ quan tâm hẻm hơn ai hết.

Cô Lan đến với 1 tập tài liệu dày: Luật Đất đai, Nghị định 47, quyền kiến nghị tập thể. Bé Tin đã gửi cô tài liệu, cô in ra, đánh dấu vàng những điều quan trọng. Lần đầu tiên cô Lan mang tài liệu mà không ai cười.

Bà Sáu đến mang theo 1 bình nước lọc và 1 nải chuối. Không nói phong thủy. Không đo la bàn. Chỉ đặt chuối lên bàn, nói: "Ăn đi, họp lâu đói."

Anh Hùng đến sớm, mang laptop. Không phải để thuyết trình slide. Anh mở trang kiến nghị trực tuyến của quận, sẵn sàng gõ đơn nếu cần.

Anh Hùng mang laptop để giúp, không để pitch. Không ai biết điều này trước ch66. Hùng thay đổi, từ từ, kiểu thay đổi của thanh niên 29 tuổi từng thất bại nhiều lần và bắt đầu hiểu rằng "giúp" đôi khi chỉ cần 1 cái laptop mở sẵn trang đúng.

6 giờ 55. Ông Năm bước ra khỏi nhà 12.

Không phải cửa khép hờ. Mở toàn bộ. Ông đi bộ ra sân chung, tay chống gậy (từ lần nhập viện, ông dùng gậy khi đi xa hơn 20 mét), mặc áo sơ mi trắng, quần tây, kiểu ông mặc đi họp phường thời còn làm bảo vệ. 14 camera vẫn quay, nhưng hôm nay ông không cần nhìn qua màn hình. Ông ra nhìn bằng mắt.

Chú Ba đứng dậy, kéo ghế:

– Anh Năm, ngồi đây. Ghế mát.

Chú Ba gọi "anh". Lần thứ hai kể từ ngày ông Năm ra viện. Không còn "ông Năm" kiểu cư dân. "Anh Năm" kiểu anh em. 62 tuổi gọi 67 tuổi bằng "anh", và cái ghế chú Ba kéo ra là ghế tốt nhất sân, ghế gần gốc xoài nhất, mát nhất, cái ghế chú Ba dán tên ép nhựa hồi chương nào xa lắc.

Ông Năm ngồi xuống, đặt gậy cạnh ghế, nhìn quanh sân. Mắt ông dừng ở cây xoài, ở bảng tin, ở camera số 6 trên cột điện. Rồi ông nhìn xuống tay mình, gật đầu nhẹ, kiểu người đã quyết định rồi mới đến.

7 giờ. Tôi đếm.

30 hộ. 47 người (kể cả con cháu). 32 ghế nhựa không đủ, 15 người đứng. Bé Na 4 tuổi ngồi trong lòng chị Yến. Bé Bảo 9 tuổi (con Tuấn Anh nhà 24) ngồi bệt dưới gốc xoài, cạnh bé Tin. Phong 16 tuổi đứng sau lưng mẹ, lần đầu tiên không cắm mặt vào điện thoại.

Ông Chín nhà 30 ngồi ghế góc, bộ cờ tướng gỗ đặt trên đùi. Không ai biết vì sao ông mang bộ cờ ra cuộc họp. Có lẽ ông cần cầm thứ gì đó quen thuộc trong tay, kiểu bà Sáu cần chuỗi hạt và tôi cần cuốn sổ bìa xanh.

Mai đứng phía sau, tay cầm cuốn sổ phác thảo. Mắt cô nhìn quanh, kiểu họa sĩ đang ghi nhớ cảnh, từng khuôn mặt, từng bóng đèn, từng ghế nhựa. Tôi biết cô sẽ vẽ lại cảnh này.

32 ghế nhựa. 47 người. Lần đầu tiên tôi nhìn quanh mà thấy đủ mặt. Không thiếu ai. Không thừa ai. Kể cả ông Năm vừa ra viện. Kể cả anh Phát nhà 26 chưa bao giờ dự họp (chỉ gửi 👍). Kể cả Tuấn Anh nhà 24 mới dọn đến 2 tháng. Cả hẻm ngồi đây, trong 1 cuộc họp mà tôi không cần soạn chương trình, vì ai cũng biết mình đến để làm gì.

Tôi đứng lên. Không cầm micro. Không cần, hẻm cụt 97 mét, nói vừa là tất cả nghe.

– Bà con, em xin phép bắt đầu. Như bà con đã biết, hẻm 17 nằm trong phạm vi khảo sát của dự án xây chung cư cao tầng. Công ty Hoàng Phát Đầu tư đã nộp hồ sơ quận 3 tháng trước. Em đã đến ủy ban phường xác minh: giai đoạn khảo sát, chưa có quyết định chính thức. Nhưng phường khuyên bà con nên chuẩn bị.

Im lặng. 47 người, và im lặng.

Chú Ba giơ tay. Tôi gật.

Chú đứng dậy, lần này không cầm giấy A4, không vẽ biểu đồ, không trích dẫn GDP:

– Tôi biết nhiều người nghĩ: giải tỏa được đền bù, có khi lời. Đúng. Giá đất Bình Thạnh năm nay tăng 12%. Đền bù theo giá nhà nước thì thấp, nhưng nếu thương lượng tốt, mỗi hộ có thể được 3 đến 5 tỷ. Tiền đó mua được căn hộ ở nơi khác.

Chú dừng lại, nhìn quanh:

– Nhưng tiền không mua được hàng xóm. Tôi ở đây 25 năm. Bác Mười 30 năm. Ông Năm 14 năm. 25 năm để biết ai nấu cá ngon, ai hát karaoke tệ, ai giỏi phân tích kinh tế.

Bác Tư cười khẽ. Chú Ba cười theo.

– Chuyển chung cư mới, 25 năm đó mất. Không lấy lại được.

Chú Ba nói về kinh tế mà không nói về kinh tế. Chú nói về hàng xóm. Lần đầu tiên trong 15 tháng tôi nghe chú phân tích mà không ai bấm sticker mèo ngáp. Vì lần này chú không phân tích GDP. Chú phân tích giá trị của việc biết ai nấu cá ngon.

Bác Tư giơ tay:

– Tôi nói ngắn thôi. Đội hình phòng ngự. Giữ sân nhà. Không phải đá tấn công, chỉ cần giữ, kéo dài, đợi cơ hội. Đó là chiến thuật của đội yếu gặp đội mạnh. Mình là đội yếu. Developer là đội mạnh. Nhưng sân nhà là lợi thế.

Bác Tư so sánh giải tỏa với bóng đá. Bình thường tôi sẽ thở dài. Nhưng hôm nay, lần đầu tiên, phép ẩn dụ bóng đá của bác Tư hợp lý đến mức tôi muốn ghi vào biên bản. Phòng ngự. Giữ sân nhà. Kéo dài. Bác Tư nói đúng.

Anh Hùng giơ tay:

– Anh đề xuất: kiến nghị trực tuyến. Mình làm đơn kiến nghị tập thể gửi quận, kèm chữ ký toàn bộ hộ dân. Anh soạn đơn, bé Tin kiểm tra luật, chú Ba kiểm tra số liệu, chị Hạnh phụ trách truyền thông. Nếu cần, mình mời báo chí.

Hùng đề xuất và lần này không ai cười. Kiến nghị trực tuyến, chữ ký tập thể, báo chí. 3 bước rõ ràng. Không AI, không blockchain, không disruption. Chỉ là 1 thanh niên 29 tuổi biết dùng laptop đúng việc.

Bé Tin đứng lên, cao hơn mẹ nửa cái đầu:

– Con hỗ trợ soạn đơn. Con đã đọc Luật Đất đai, Điều 69 đến 73 về thu hồi đất. Bà con có quyền được thông báo trước ít nhất 90 ngày, được kiểm đếm tài sản, được thương lượng giá đền bù. Nếu không đồng thuận, có quyền khiếu nại.

Cô Lan nhìn con (Phong) rồi nhìn bé Tin, miệng mấp máy muốn nói gì đó về phương pháp giáo dục, nhưng dừng lại. Thay vào đó cô nói:

– Cô phụ in tài liệu cho bà con. Ai cần bản cứng, nói cô.

Bà Sáu giơ tay:

– Tôi không hiểu luật. Nhưng tôi ở đây 30 năm. Nhà tôi hướng Tây Bắc, phong thủy tốt. Tôi không đi đâu hết. Ai muốn tôi ký, tôi ký.

Bà Sáu không hiểu luật, không hiểu kinh tế, không hiểu bóng đá, không hiểu AI. Bà hiểu phong thủy, và bà hiểu 30 năm. Chữ ký của bà Sáu nặng bằng 30 năm sống trong hẻm cụt.

Mai giơ tay, lần đầu tiên cô phát biểu trong cuộc họp tổ:

– Tui vẽ tranh. Không giỏi nói. Nhưng nếu cần poster, tờ rơi, bất cứ gì để mọi người nhìn thấy hẻm mình, tui vẽ.

Mai nói "tui vẽ". 2 chữ. Cô không phân tích, không trích dẫn, không chiến thuật. Cô làm điều cô giỏi nhất: vẽ. Và tôi nghĩ, trong tất cả những vũ khí chống giải tỏa, bức tranh của Mai có thể mạnh nhất. Vì luật pháp cho người ta biết quyền. Nhưng tranh cho người ta thấy thứ sắp mất.

Ông Năm, suốt cuộc họp im lặng, cuối cùng lên tiếng. Giọng ông nhỏ, khàn, nhưng sân chung im phăng phắc nên ai cũng nghe:

– Tôi có 14 camera. Camera ghi được ai đi, ai về, ai cãi nhau, ai hòa giải. Nhưng camera không giữ được hẻm. Bà con giữ.

Ông dừng lại. Nhìn quanh.

– Tôi ở 1 mình 10 năm. Vợ mất, con ở xa. 14 camera là bạn. Nhưng hôm nhập viện, 17 người đến thăm. Không phải camera đến. Là bà con.

Ông vỗ nhẹ tay lên đầu gối:

– Tôi già rồi. Đi đâu cũng được. Nhưng nếu bà con ở, tôi ở.

Ông Năm nói "nếu bà con ở, tôi ở". Ông 67 tuổi, vợ mất 10 năm, con ở Úc, 14 camera trong nhà trống. Ông không sợ mất nhà. Ông sợ mất hàng xóm. Vì nhà thì mua lại được. Hàng xóm biết mình nhập viện rồi đến thăm, không mua được.

8 giờ 30. Biểu quyết.

Tôi hỏi: "Ai đồng ý gửi kiến nghị tập thể đề nghị hoãn giải tỏa, giơ tay."

30 tay giơ lên. Bé Na 4 tuổi giơ theo mẹ. Messi gà đứng dưới gốc xoài cũng ngóc đầu, không biết có tính không.

30/30. Lần đầu tiên trong lịch sử tổ dân phố số 17, phường 25, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh, 30 hộ dân đồng thuận 100% về 1 vấn đề. 15 tháng, 102 vụ, hơn 20 cuộc họp, chưa bao giờ đạt quá 70%. Hôm nay 100%. Hóa ra cách duy nhất để 30 hộ đồng ý là đe dọa mất tất cả.

Phân công:

Bé Tin + anh Hùng: soạn đơn kiến nghị, tham khảo Luật Đất đai.

Chú Ba: tổng hợp số liệu (dân số, diện tích, lịch sử khu dân cư), lần này kinh tế vĩ mô hữu dụng thật.

Cô Lan: in tài liệu pháp lý cho 30 hộ, hướng dẫn quyền lợi.

Chị Hạnh: liên hệ báo chí, truyền thông xã hội. Lần đầu tiên mạng lưới bán hàng của chị được dùng cho mục đích không phải bán hàng.

Bác Tư: vận động hàng xóm 2 hẻm lân cận (cũng trong phạm vi khảo sát).

Mai: vẽ poster, tờ rơi, hình ảnh hẻm 17.

Ông Năm: lưu trữ toàn bộ hình ảnh camera hẻm, làm bằng chứng nếu cần.

Tổ dân phố thiên tài. Chú Ba thiên tài kinh tế. Bác Tư thiên tài vận động. Anh Hùng thiên tài soạn đơn. Cô Lan thiên tài in ấn. Bà Sáu thiên tài ký tên. Bé Tin thiên tài luật. Chị Hạnh thiên tài truyền thông. Mai thiên tài vẽ tranh. Ông Năm thiên tài ghi hình. Ai cũng nghĩ mình giỏi nhất 1 thứ gì đó, và hôm nay, lần đầu tiên, tất cả các thứ đó đều cần.

9 giờ tối. Họp tan. Ghế nhựa xếp lại. Bình trà đá hết sạch. Anh Tuấn dọn bàn, lẩm bẩm: "Cuộc họp đông nhất mà hao nước nhất."

Mọi người về nhà, nhưng không ai vội. Đèn gốc xoài chị Hạnh mắc vẫn sáng, chiếu vàng lên tán lá xanh. Đi chậm, nói chuyện rải rác. Chú Ba vỗ vai bác Tư: "Ông phân tích đội hình hay đó." Bác Tư cười: "Ông nói chuyện hàng xóm cũng được."

Ông Chín mang bộ cờ tướng về, đi ngang qua tôi, nói nhỏ:

– Khang ơi, cuộc họp tối nay hay hơn mọi ván cờ tôi từng chơi. Ai cũng ở cùng phe.

Mai đi ngang, dừng lại:

– Anh Khang, tối nay anh không cần soạn chương trình mà mọi người vẫn biết phải làm gì.

– Ừ. Lần đầu.

– Vì lần đầu mọi người sợ cùng 1 thứ.

Cô đi, Chà Bông chạy theo, đuôi vẫy.

30 hộ. 32 ghế nhựa. 47 người. 1 cuộc họp. 0 agenda. 0 cãi nhau. 100% đồng thuận. Lần đầu tiên trong 15 tháng, tôi mở sổ bìa xanh coban mà không cần ghi "tranh chấp" hay "mâu thuẫn". Tôi ghi:

"Vụ 103. Cuộc họp khẩn. 30/30 hộ tham dự. Nội dung: giải tỏa. Quyết định: kiến nghị tập thể. Đồng thuận: 100%."

Rồi ở dưới, tôi viết thêm, không phải biên bản:

"Lần đầu tiên tôi nhìn quanh mà thấy đủ mặt. Không thiếu ai."