Chương 34: Livestream họp dân

– Em Khang ơi, chị có ý tưởng.

Chị Hạnh nói câu này bằng giọng mà tôi đã học cách nhận ra sau hơn 5 tháng làm tổ trưởng: giọng của người sắp biến cuộc đời tôi thành phức tạp hơn mà vẫn cười tươi.

– Ý tưởng gì chị?

– Mình livestream cuộc họp tổ.

Tôi đặt ly cà phê xuống bàn, nhìn chị. Chị Hạnh ngồi đối diện tôi ở quán anh Tuấn, tóc cột cao, mặc áo thun hồng in dòng chữ "Hạnh Shop, mua là lời", và mắt sáng theo kiểu người vừa nhìn thấy cơ hội kinh doanh trong mọi tình huống, kể cả cuộc họp tổ dân phố.

– Livestream để làm gì chị?

– Minh bạch. Dân chủ. Ai không đi họp được thì xem trực tuyến. Em biết không, lần trước chị livestream 15 phút cuối cuộc họp đầu tiên, 200 lượt xem. 200 nha Khang. Cuộc họp tổ dân phố mà 200 người xem.

200 lượt xem cuộc họp tổ dân phố. Tôi không biết đó là thành tựu hay cảnh báo. Nhưng trong thế giới mà chị Hạnh sống, 200 lượt xem là 200 khách hàng tiềm năng, và mọi khách hàng tiềm năng đều xứng đáng được phục vụ.

– Chị à, cuộc họp tổ có nội dung nội bộ. Mình livestream ra ngoài thì...

– Nội bộ gì? Thu quỹ, sửa cống, loa kéo, cây xoài. Có gì bí mật đâu? Càng công khai càng minh bạch. Em nghĩ lại đi.

Tôi nghĩ lại. Chị Hạnh có lý ở một điểm: 32 hộ mà mỗi lần họp chỉ 15-20 người đến. Phát trực tiếp có thể giúp ai bận vẫn theo dõi được. Nhưng tôi cũng biết: khi có khán giả, mọi người sẽ diễn thay vì nói.

– Được rồi chị. Thử 1 lần.

Tôi vừa đồng ý livestream cuộc họp tổ dân phố. Sai lầm thứ 71 trong sổ ghi chép, và tôi chưa viết nó ra.

Tối thứ Bảy, nhà văn hóa phường, phòng họp tổ 17.

Chị Hạnh đến sớm 30 phút. Tôi đến sớm 15 phút, thấy phòng họp đã khác hoàn toàn. Chị mang theo: 1 đèn tròn lớn đặt trên chân đứng (loại dùng để phát trực tiếp bán hàng), 1 điện thoại gắn trên giá kẹp, 1 loa nhỏ kết nối qua bluetooth, và 1 tấm phông nền bằng vải xanh in chữ "Tổ 17, Hẻm Cụt, Thông Tin Chung" mà tôi chắc chắn chị tự thiết kế và in ở tiệm photo đầu đường.

– Chị Hạnh, sao có cả phông nền?

– Chuyên nghiệp phải có phông. Em đứng chỗ nào để chị canh góc đẹp?

– Em ngồi bàn chủ tọa như mọi khi...

– Bàn chủ tọa ngoài rìa, ánh sáng không đẹp. Em ngồi giữa đi, chị để đèn chiếu vào. Bà con ngồi hai bên.

Chị Hạnh vừa biến cuộc họp tổ dân phố thành trường quay. Tôi vừa mất quyền chọn chỗ ngồi trong cuộc họp do chính mình tổ chức.

Bà con đến dần. 19 người, đông nhất kể từ cuộc họp đầu tiên. Có lẽ vì biết cuộc họp được phát trực tiếp nên ai cũng muốn lên hình.

Chú Ba mặc áo sơ mi trắng, cà vạt xanh than. Tôi chưa bao giờ thấy chú đeo cà vạt. Chú ngồi bàn đầu, xoay ghế hơi nghiêng để mặt hướng về phía điện thoại quay.

Bác Tư mặc áo đội tuyển Việt Nam, loại chính hãng, không phải hàng chợ. Cô Hoa chắc ủi cho vì không có nếp nhăn nào.

Cô Lan mang theo 1 tập tài liệu dày, bìa nhựa, trông như luận văn thạc sĩ. Tiêu đề: "Đề xuất khu vui chơi trẻ em hẻm 17, bản cập nhật lần 3."

Bà Sáu mặc áo dài tím, kiểu áo mặc đi chùa. Tôi không biết bà nghĩ cuộc họp là sự kiện gì, nhưng bà đẹp nhất phòng.

19 người, 19 bộ trang phục đẹp nhất tủ. Lần trước họp, bác Tư mặc áo ba lỗ, chú Ba mặc đồ bộ, bà Sáu mặc đồ ở nhà. Hôm nay có khán giả, và khán giả thay đổi con người nhanh hơn bất kỳ quy trình nào tôi từng soạn.

8 giờ tối, chị Hạnh bấm nút "Phát trực tiếp" trên trang cá nhân có 12.000 người theo dõi.

– Xin chào bà con! Đây là buổi họp tổ dân phố số 17, phường 25, Bình Thạnh. Hôm nay mình livestream cho minh bạch nha. Tổ trưởng Khang, mời em.

Tôi nhìn vào điện thoại đang quay, nhìn 19 gương mặt ngồi trước mặt, nhìn cái đèn tròn chiếu thẳng vào mặt khiến tôi chớp mắt liên tục. Rồi bắt đầu:

– Dạ, chào bà con. Cuộc họp hôm nay có 5 mục...

Chị Hạnh chen: – Khang ơi, chào bà con trên mạng nữa. 47 người đang xem.

– Dạ, chào bà con đang xem. Hôm nay có 5 mục: thu quỹ tháng, sửa cống rãnh, lịch tiêm chủng, quy định đỗ xe, và ý kiến chung.

Bình luận bên ngoài bắt đầu chạy trên màn hình:

"Ông nào đeo cà vạt trông sang ghê."

"Bà áo dài tím là ai vậy?"

"Drama tổ dân phố real hơn phim."

"Tổ trưởng trẻ ghê. Bao nhiêu tuổi vậy?"

Chị Hạnh đọc bình luận rồi trả lời trong khi tôi đang nói:

– Chú Ba đeo cà vạt đó bà con. Bà Sáu áo dài tím, đẹp lắm. Tổ trưởng Khang 32 tuổi, độc thân nha.

Chị Hạnh vừa công bố tình trạng hôn nhân của tôi cho 47 người lạ trên mạng. Tôi không kịp phản ứng vì đang đọc mục 1: thu quỹ.

Mục 1: thu quỹ. 28/32 hộ đã đóng tháng này. 4 hộ chưa đóng. Tôi đọc tên 4 hộ.

Chú Ba đứng lên, quay mặt về phía điện thoại quay (không phải về phía tôi), giọng sang sảng:

– Theo góc nhìn vĩ mô, quỹ tổ dân phố là mô hình tài chính vi mô cấp cơ sở. 50 nghìn nhân 32 hộ nhân 12 tháng bằng 19 triệu 200 nghìn mỗi năm. Nếu đầu tư vào trái phiếu chính phủ lãi 6.5%, sau 5 năm quỹ sẽ tăng lên...

– Chú Ba, mình chỉ cần thu đủ thôi ạ.

– Nhưng bà con trên mạng cần biết. Minh bạch mà.

Bình luận: "Ông này nói hay quá. Sub!" "Chuyên gia kinh tế đây rồi." "Ông ơi, vàng bao giờ lên?"

Chú Ba lần đầu có khán giả ngoài hẻm 17. Và khán giả khen "hay". Tôi nhìn thấy trong mắt chú một thứ mà tôi chưa từng thấy: sự thỏa mãn. Chú nói hay hơn 20%, to hơn 30%, và dài hơn 50% so với bình thường.

Bác Tư không chịu thua. Mục 2 chưa đến lượt nhưng bác đứng lên:

– Nói đến tài chính, tôi xin nói luôn. Hẻm mình cần sân bóng mini. Chi phí ước tính khoảng...

– Bác Tư, chưa đến mục đó.

– Trận đấu hôm qua Việt Nam thua vì thiếu sân tập. Hẻm mình cũng thiếu. Liên quan mà Khang.

Bình luận: "Đúng rồi! Xây sân bóng đi!" "Ông này vui ghê." "Có bán áo đấu không?"

Chị Hạnh: – Ai cần áo đội tuyển Việt Nam, mẫu mới, inbox chị nha.

Chị Hạnh vừa chèn quảng cáo vào cuộc họp tổ dân phố đang phát trực tiếp cho hơn 100 người xem. Tôi muốn ngắt nhưng không dám, vì chị đang cầm điện thoại quay.

Cuộc họp kéo dài 2 tiếng 15 phút. Qua được 2/5 mục.

Mục 1 (thu quỹ): 45 phút, vì chú Ba giảng 20 phút về tài chính vi mô.

Mục 2 (sửa cống): 30 phút, vì bác Tư xen bóng đá 3 lần, cô Lan xen khu vui chơi trẻ em 2 lần, bà Sáu phán cống hướng Bắc phải sửa trước vì "nước chảy ngược phong thủy".

Mục 3, 4, 5: chưa đến. Hết giờ.

Nhưng lượt xem thì tăng đều. 100 người sau 30 phút. 500 sau 1 tiếng. 2.000 sau 1 tiếng rưỡi. Lúc kết thúc: 10.427 lượt xem.

10.427 người xem cuộc họp tổ dân phố.

Tôi không hiểu tại sao. Cuộc họp không giải quyết được gì. Nhưng có lẽ đó chính là lý do: người ta xem vì nó thật. Thật hơn phim. Thật hơn tọa đàm trên tivi. 19 người cãi nhau về cống rãnh và sân bóng mini, không diễn viên, không kịch bản, không biên tập. Và 10.427 người lạ thấy trong đó điều gì đó quen thuộc: cuộc họp nào cũng thế, ở đâu cũng vậy, 2 tiếng, 0 kết quả.

Chị Hạnh đọc tổng kết khi kết thúc:

– Cảm ơn bà con đã xem. 10.427 lượt xem, 347 bình luận, 89 lượt chia sẻ. Quý vị nào muốn theo dõi cuộc họp tổ 17 lần sau, nhấn theo dõi trang Hạnh Shop nha. À, ai cần mua combo rèm cửa chống nắng, inbox chị.

Hậu quả.

Chú Ba thay ảnh đại diện Zalo thành ảnh chụp từ buổi phát sóng, góc nghiêng, cà vạt xanh than, biểu đồ GDP trên bảng phía sau (thực ra là lịch tiêm chủng). Chú nhắn nhóm: "Bà con ơi, tui có 'người theo dõi' rồi. 23 người nha."

Bác Tư: "Tui cũng có. 15 người. Nhưng chất lượng hơn. Toàn dân bóng đá."

Cô Lan nhắn riêng tôi: "Khang, lần sau phải có thời gian cho giáo dục. Chị chuẩn bị 12 trang mà chưa nói được câu nào."

Bà Sáu: "Tui nói gì trên livestream vậy? Con gái tui nhắn hỏi sao mẹ phán phong thủy cống rãnh trên mạng."

Anh Hùng (không đi họp vì "bận"): "10.000 view. Nếu mình đăng đều đặn, có thể monetize. Em tính rồi, 1.000 view trên nền tảng X bằng khoảng..."

Bé Tin: "10.427 người xem. 0 người biết tổ 17 ở đâu. 0 vấn đề giải quyết. Nhưng chú Ba có 23 người theo dõi. Đáng."

Bé Tin 15 tuổi, tóm tắt mọi thứ trong 3 câu. Tôi ghi vào sổ mà không thêm gì, vì không có gì thêm được.

Tối hôm đó tôi ngồi ở bàn, mở sổ bìa xanh, ghi:

Vụ 71. Livestream cuộc họp tổ dân phố. Chị Hạnh đề xuất, tôi đồng ý (sai lầm). Setup: đèn tròn, giá kẹp điện thoại, phông nền tự in. 19 người dự, tất cả mặc đẹp hơn mọi khi. 10.427 lượt xem. 2 tiếng 15 phút, qua 2/5 mục. Chú Ba giảng tài chính vi mô 20 phút, lần đầu có khán giả khen hay, đổi ảnh đại diện. Bác Tư xen bóng đá 3 lần. Chị Hạnh quảng cáo 4 lần. Cô Lan không nói được câu nào. Bà Sáu phán phong thủy cống rãnh. Anh Hùng tính kiếm tiền từ lượt xem. Bé Tin: "0 vấn đề giải quyết."

Rồi tôi viết thêm, chữ nhỏ hơn:

10.000 người xem, 0 người biết hẻm 17 ở đâu. Nhưng chú Ba lần đầu có người nghe ngoài hẻm này, và ông cười cả buổi tối. Có lẽ "minh bạch" không quan trọng bằng "có ai đó nghe". Và có lẽ đó là thứ chú Ba thiếu nhiều hơn tiền vàng.

Bên ngoài, đèn đường nhấp nháy, hẻm yên tĩnh, không phát sóng, không bình luận, không lượt xem. Chỉ 32 hộ dân đang ngủ, hoặc đang lướt lại bản ghi cuộc họp trên trang chị Hạnh để tìm khoảnh khắc mình lên hình.