Thi đua khu phố kiểu mẫu

Tin nhắn phường gửi sáng thứ Hai, 7 giờ 12 phút: "Tổ 17 nằm trong danh sách đánh giá khu phố kiểu mẫu. Đoàn kiểm tra đến thứ Sáu. Đề nghị tổ trưởng chủ động chuẩn bị."

"Chủ động chuẩn bị" nghĩa là phường không giúp gì, tổ trưởng tự lo mọi thứ, và nếu trượt thì tổ trưởng chịu.

Hẻm 17 được chọn thi đua khu phố kiểu mẫu. 32 hộ dân cãi nhau mỗi ngày, 14 camera giám sát, 1 ông già phong thủy, 1 con mèo ăn cá nhà hàng xóm, và 0 dự án nào thành công quá 7 ngày. Kiểu mẫu.

Tôi đăng nhóm Zalo: "Bà con ơi, phường đánh giá khu phố kiểu mẫu thứ Sáu tuần này. Đoàn kiểm tra sẽ xuống. Mình cần dọn dẹp, chỉnh trang."

7 giờ 14: Chú Ba nhắn "Kiểu mẫu nghĩa là gì? Tiêu chí đánh giá? Thang điểm? Có bảng chấm không?"

7 giờ 15: Bác Tư nhắn "Kiểu mẫu giống VAR: chấm trên bàn, không ra sân."

7 giờ 16: Chị Hạnh nhắn "Em có combo dọn dẹp nhà cửa: chổi + cây lau + xô 189k. Ai mua inbox."

7 giờ 17: Cô Lan nhắn "Phần Lan không có thi đua khu phố kiểu mẫu. Họ xây dựng cộng đồng bền vững bằng giáo dục, không bằng chấm điểm."

7 giờ 18: Bà Sáu nhắn "Thứ Sáu hướng nào tốt? Đoàn đến từ hướng nào thì hẻm đón hướng đó."

7 giờ 19: Anh Hùng nhắn "Em tạo bảng trình bày kỹ thuật số cho đoàn. Slide, hình ảnh, QR code."

7 giờ 20: Bé Tin thả 😏.

7 tin nhắn trong 6 phút. Ai cũng phản ứng theo cách riêng. Chú Ba muốn số liệu. Bác Tư muốn phản biện. Chị Hạnh muốn bán hàng. Cô Lan muốn so sánh quốc tế. Bà Sáu muốn phong thủy. Anh Hùng muốn máy chiếu. Bé Tin muốn cười. Và tôi muốn thứ Sáu đừng đến.

Tối thứ Hai, quán anh Tuấn, 8 người họp khẩn.

Anh Cường cán bộ tư pháp phường gửi tôi bảng tiêu chí 2 trang. Tôi in ra, phát cho mọi người. 10 mục, thang điểm 100.

Mục 1: An ninh trật tự (15 điểm). Mục 2: Vệ sinh môi trường (15 điểm). Mục 3: Cảnh quan khu phố (10 điểm). Mục 4: Hoạt động văn hóa, thể thao (10 điểm). Mục 5: Tham gia đóng góp quỹ (10 điểm). Mục 6: Không có hộ vi phạm (10 điểm). Mục 7: Hệ thống tự quản (10 điểm). Mục 8: Sinh hoạt cộng đồng (10 điểm). Mục 9: Phòng chống tệ nạn (5 điểm). Mục 10: Ấn tượng chung của đoàn (5 điểm).

Chú Ba đeo kính, cầm bảng tiêu chí sát mặt:

– Tổng 100 điểm. Đạt kiểu mẫu cần bao nhiêu?

– 80. Tôi nói.

– Phải tối ưu. Mục 1 an ninh: ta có 14 camera. Ông Năm là tài sản chiến lược. 15 điểm chắc tay.

– Anh Ba, camera của ông Năm là camera cá nhân. Không phải hệ thống an ninh tổ.

– Nhưng nó vẫn quay.

Chú Ba gọi 14 camera ông Năm là "tài sản chiến lược." Ông Năm lắp camera vì cô đơn, nhưng trên giấy chấm điểm, cô đơn có giá trị 15 điểm.

Bác Tư:

– Mục 4 hoạt động văn hóa thể thao. Ta có giải bóng đá (bị hủy giữa chừng), hội thi văn nghệ (thua hạng 4/4), cuộc thi nấu ăn (hòa vì ông Năm chấm 7 điểm hết), và Trung thu (thành công, 4 vòng). Tính được không?

– Tính. Tôi ghi vào sổ. Miễn là đừng nói chi tiết.

Cô Lan:

– Mục 2 vệ sinh. Hẻm mình phân loại rác chưa?

Im lặng.

Phân loại rác. Vụ 43, ngày đầu tiên hẻm 17 thử phân loại. 3 thùng xanh vàng xám, dán nhãn ép nhựa, 1 tuần sau 3 thùng chứa y chang nhau. Bây giờ 3 thùng vẫn ở đó, nhãn đã tróc, rác vẫn chung.

– Mình phân loại... theo tinh thần, tôi nói.

– Tinh thần nào? cô Lan hỏi.

– Tinh thần là có thùng. Còn phân loại thì... ai rảnh thì phân.

Chị Hạnh:

– Mục 10 ấn tượng chung 5 điểm. Đoàn đến, nhìn đầu hẻm là biết hết. Mình sơn lại tường đầu hẻm, quét vôi, treo biển "Tổ 17, Khu phố kiểu mẫu", xong.

– Chưa đạt mà treo biển?

– Treo trước. Đạt sau. Tâm lý học: đoàn thấy biển, nghĩ mình nghiêm túc.

Chị Hạnh đề xuất treo biển "khu phố kiểu mẫu" trước khi đạt. Chiến thuật này gọi là gì? "Định vị thương hiệu trước sản phẩm." Hoặc gọi thẳng ra: nói dối có chuẩn bị.

Bé Tin ngồi cuối bàn, lướt điện thoại, nghe từ đầu:

– Nói thật, đoàn đến 1 buổi. Hẻm đẹp 1 buổi là đủ. Không cần đẹp mãi.

– Tin, đó là gian lận, cô Lan nói.

– Không phải gian lận. Là tối ưu thời gian. Khác nhau.

Bé Tin 15 tuổi phân biệt "gian lận" và "tối ưu thời gian" với sự bình tĩnh của người đã hiểu cách thế giới vận hành. Cô Lan nhìn bé Tin, rồi nhìn Phong con mình ở nhà, rồi thở dài.

Thứ Ba đến thứ Năm. 3 ngày dọn dẹp.

Ngày 1: Giấu.

Tôi phân công qua nhóm Zalo. 28 hộ phản hồi (4 hộ đi làm xa, gửi 👍 rồi biến mất).

Nhiệm vụ: giấu mọi thứ xấu.

Xe đỗ bừa bãi: 11 chiếc xe máy xếp thẳng hàng dọc tường, bác Tư chỉ huy như xếp đội hình 4-3-3. "3 xe hàng trên, 4 xe hàng giữa, 4 xe hàng dưới. Xe lead phải thẳng!" Chú Ba phản đối: "Hàng trên 4, hàng dưới 3. Giảm chi phí di chuyển khi lấy xe." Cãi 20 phút. Bé Tin xếp lại trong 5 phút bằng cách đo khoảng cách bằng bước chân.

Thùng rác: 3 thùng xanh vàng xám di chuyển vào góc khuất sau nhà 28. Nhãn dán mới, ép nhựa, chữ in rõ: "Hữu cơ", "Tái chế", "Còn lại." Rác bên trong vẫn lẫn. Nhưng nhãn mới.

3 thùng rác có nhãn mới. Rác cũ. Nhãn mới không làm rác cũ biến mất, nhưng làm đoàn kiểm tra cảm thấy dễ chịu hơn. Đây là triết lý thi đua khu phố kiểu mẫu: không cần sạch, cần nhìn sạch.

Dây điện rối: 7 sợi dây điện chằng chịt trước nhà 14 đến nhà 20. Không gỡ được (của điện lực). Giải pháp: chị Hạnh tài trợ 2 tấm bạt in hình cây xanh, che ngang. Bên dưới bạt: vẫn rối. Bên trên bạt: sạch đẹp.

Chuồng gà chú Ba: 2 con gà Messi và Ronaldo di tản sang nhà bác Tư 3 ngày. Bác Tư: "Mang gà sang đây, coi như cầu thủ nhập tịch." Cô Hoa vợ bác Tư: "Gà vào nhà tôi thì ông ngủ với gà."

Chú Ba ôm 2 con gà qua nhà bác Tư lúc 6 giờ chiều, camera ông Năm ghi lại. Ông Năm nhắn nhóm Zalo: "18:07, chú Ba mang 2 con gà từ nhà 7 sang nhà 18. Đã lưu."

Ông Năm ghi nhận việc di tản gà như ghi nhận an ninh quốc gia. 14 camera, 0 tội phạm, nhưng có 2 con gà di cư.

Ngày 2: Sơn.

Mai đề nghị vẽ tranh tường ở đầu hẻm. Bức tranh nhỏ, 1m x 2m, hình hẻm 17 kiểu hoạt hình, giống ảnh nhóm Zalo nhưng to hơn. Tôi phụ sơn nền (phần đơn giản, không cần tay nghề).

– Anh sơn nền trắng trước, Mai nói, đưa cọ to. Đừng ra ngoài viền.

– Anh biết sơn. Trung thu sơn mặt nạ ông địa, bé Na chọn.

– Bé Na 4 tuổi. Tiêu chuẩn khác, Mai cười nhẹ.

Mai cười, và tôi sơn chậm hơn vì muốn kéo dài buổi chiều.

Tôi sơn nền trắng 1 tiếng 20 phút, Mai vẽ tranh 3 tiếng. Hẻm 17 trên tường: 32 căn nhà chen nhau, gốc xoài ở giữa, 3 ghế đá, mèo Chà Bông trên nóc nhà, 14 lồng đèn Trung thu còn treo. Góc phải Mai vẽ 1 người cầm sổ đi giữa hẻm. Không vẽ mặt, nhưng người đó đeo kính cận.

Chị Hạnh đi ngang:

– Mai, đẹp quá. Vẽ thêm logo Hạnh Shop ở góc được không?

– Không.

– Nhỏ xíu thôi. Mã QR cũng được.

– Không, chị.

– Vậy vẽ thêm 1 sợi dây phơi có treo áo Hạnh Shop.

Mai nhìn chị Hạnh 3 giây. Rồi vẽ thêm 1 sợi dây phơi ở góc, có treo 1 cái áo. Không logo. Nhưng áo màu hồng, giống áo chị Hạnh hay mặc.

Chị Hạnh nhìn, cười:

– Được. Bà con thấy áo hồng là biết.

Chị Hạnh muốn quảng cáo trên tranh tường. Mai từ chối 3 lần, rồi nhượng bộ bằng 1 cái áo hồng không logo. Đây là thỏa hiệp ở hẻm 17: không ai được 100%, nhưng ai cũng nhận được đủ.

Ngày 3: Diễn tập.

Tôi soạn "kịch bản" cho đoàn kiểm tra. Nói thật ra: dặn bà con những gì nên nói và không nên nói.

Nên nói: "Tổ 17 sinh hoạt đều đặn, hàng xóm đoàn kết, quỹ thu đủ, an ninh tốt nhờ hệ thống camera."

Không nên nói: "32 hộ cãi nhau mỗi ngày." "Mạng chung mật khẩu DungDoiMatKhau123." "Có người đầu tư tiền ảo mất 73 triệu." "Loa kéo 92 decibel." "Con mèo ăn cá nhà hàng xóm." "3 thùng rác chung 1 loại rác."

Chú Ba đọc danh sách "không nên nói", gật:

– Tóm lại, nói thật thì trượt.

– Nói thật luôn trượt, anh Ba. Nhưng đây là thi đua, không phải tòa án.

Bác Tư:

– Giống phỏng vấn sau trận: thua thì nói "đã cố gắng", không nói "đội hình sai hết."

Bác Tư hiểu thi đua khu phố kiểu mẫu bằng bóng đá. Và đây là lần hiếm hoi bác đúng: phỏng vấn sau trận và thi đua đều là nghệ thuật nói thật một nửa.

Cô Lan:

– Tôi không đồng ý che giấu. Giáo dục Phần Lan dạy trẻ sống trung thực. Nếu hẻm chưa kiểu mẫu, thì nói chưa kiểu mẫu.

– Chị Lan, nếu nói chưa kiểu mẫu thì phường chấm 0 điểm mục 10 ấn tượng chung.

– 5 điểm đáng để bỏ đạo đức hả?

Cô Lan đặt đạo đức lên bàn cân với 5 điểm thi đua. Câu hỏi hay. Nhưng ở hẻm 17, 5 điểm mua được 1 bằng khen treo tường, và bằng khen treo tường mua được 30 phút tự hào. 30 phút tự hào chia 32 hộ = 56 giây/hộ. Mỗi hộ được 56 giây tự hào. Đáng không? Không biết. Nhưng 32 hộ vẫn dọn.

Ông Năm nhắn riêng tôi: "Khang, camera tôi để đâu trong lúc đoàn kiểm tra?"

"Dạ, để bình thường ông Năm. Camera là điểm cộng."

"Vậy tôi bật hết 14 cái. Cho đoàn thấy."

Ông Năm bật 14 camera cho đoàn thấy. Ông vui vì lần đầu tiên 14 camera được công nhận là "hệ thống an ninh," không phải "ông già rình hàng xóm."

Thứ Sáu. 9 giờ sáng.

Hẻm 17 sạch nhất lịch sử.

Tường sơn trắng (chỗ nào tróc thì dán bạt cây xanh). Xe máy thẳng hàng (4-3-3 phiên bản Tư, hoặc 3-4 phiên bản Ba, tùy góc nhìn). 3 thùng rác có nhãn mới (rác cũ). Chuồng gà trống (gà ở nhà bác Tư, cô Hoa đã đuổi gà ra ban công). Tranh tường đầu hẻm sáng rực. Biển "Tổ 17, Khu phố văn hóa" treo ngay dưới tranh (chị Hạnh in, 45k, ghi "Hạnh Print" ở góc dưới, cỡ chữ nhỏ nhất có thể).

Bà Sáu đốt nhang trước cửa nhà mình lúc 7 giờ: "Thổ Thần phù hộ, đoàn kiểm tra thấy tốt, chấm cao." Bé Tin đi ngang: "Bà Sáu, Thổ Thần có chấm điểm không?" Bà Sáu: "Thổ Thần chấm trước, đoàn chấm sau."

Bà Sáu nhờ Thổ Thần phù hộ thi đua. Phong thủy không có giới hạn, kể cả trong hệ thống chấm điểm 10 mục 100 thang của phường.

Đoàn kiểm tra đến lúc 9 giờ 15. 4 người: chị Thanh phó chủ tịch phường, anh Cường cán bộ tư pháp (quen, từ buổi chống lừa đảo), 1 cán bộ mặt trận, 1 người ghi chép.

Tôi đón đầu hẻm, mặc áo sơ mi trắng, quần tây, cầm bảng tóm tắt hoạt động tổ dân phố (2 trang A4, in 2 mặt, kẹp bìa nhựa xanh coban mua Fahasa, giống bìa sổ).

Chị Thanh nhìn hẻm:

– Sạch nhỉ.

– Dạ, bà con tự giác.

"Bà con tự giác" là câu tôi luyện tập 3 ngày. Thực tế: bà con tự giác sau khi tôi nhắn 47 tin, gọi 12 cuộc, và đi gõ cửa 9 nhà. Nhưng "tự giác" nghe hay hơn "bị ép."

Đi vào hẻm. 4 người đoàn, tôi dẫn, chú Ba theo sau (tự nguyện, không ai mời).

Chú Ba mở miệng ngay:

– Chị Thanh, tổ 17 năm nay có tăng trưởng toàn diện. Kinh tế hộ dân ổn định, GDP bình quân hẻm tăng ước tính...

– Chú Ba, tôi chen vào. Đoàn muốn xem thực tế.

– Thực tế có số liệu, Khang. Không có số liệu thì thực tế chỉ là cảm xúc.

Chị Thanh cười:

– Chú Ba vẫn vậy.

Chị Thanh biết chú Ba. Cả phường biết chú Ba. Chú Ba là tài sản chiến lược thứ 2 của hẻm 17, sau 14 camera ông Năm: ông già nào cũng phân tích kinh tế, nhưng chú Ba phân tích to nhất.

Đoàn qua nhà ông Năm: 14 camera, màn hình sáng, góc quay rõ ràng, ông Năm mặc áo trắng (lần đầu tôi thấy ông mặc áo không phải áo thun cũ). Ông trình bày 3 phút, ngắn gọn, dứt khoát: "14 camera, bao phủ 95% hẻm. Không mất cắp từ khi lắp. Tội phạm vào hẻm sẽ bị quay từ 3 góc."

Chị Thanh gật. Anh Cường ghi chép. Ông Năm bật camera số 6 cho đoàn xem trực tiếp: sân chung gốc xoài, 3 ghế đá, Chà Bông nằm phơi nắng, không có ai.

Ông Năm trình bày camera như trình bày vũ khí hạt nhân. Ngắn gọn, lạnh lùng, đầy tự tin. Và đoàn kiểm tra gật đầu vì trên đời này không ai cãi được người đàn ông 67 tuổi có 14 camera.

Đoàn qua sân chung. Tranh tường Mai vẽ ở đầu hẻm khiến chị Thanh dừng lại:

– Ai vẽ đây?

– Dạ, cư dân trong tổ. Họa sĩ trẻ.

– Đẹp. Ghi vào mục cảnh quan.

Người ghi chép ghi. Tôi nhìn bức tranh, nhìn người cầm sổ đeo kính cận trong tranh, và nghĩ: Mai vẽ tôi vào tường hẻm 17. Không vẽ mặt. Nhưng kính cận + sổ bìa xanh = chỉ có 1 người. Đoàn kiểm tra không biết. Tôi biết.

Đoàn đi hết hẻm, 97 mét, 25 phút. Không sự cố.

Chị Thanh tổng kết nhanh tại sân chung:

– Tổ 17 ổn. Vệ sinh khá, an ninh tốt (camera ấn tượng), cảnh quan có điểm nhấn (tranh tường), hoạt động cộng đồng đa dạng. Sổ sách rõ ràng. Có vài điểm cần cải thiện: phân loại rác chưa triệt để, dây điện còn rối.

Chú Ba:

– Chị Thanh, dây điện là của điện lực. Chúng tôi không chạm được vào tài sản công.

Chú Ba đổ lỗi dây điện cho tài sản công. Câu đúng nhất chú nói cả tuần.

Anh Cường nhắn riêng tôi lúc đoàn về: "85 điểm, đạt. Phường sẽ gửi bằng khen tuần sau."

85 điểm. Đạt khu phố kiểu mẫu.

Tôi đăng nhóm Zalo: "Bà con ơi, đạt rồi. 85 điểm."

47 tin nhắn trong 10 phút. 12 🎉, 8 👍, 3 ❤️, 6 bình luận chúc mừng, 2 yêu cầu tổ chức ăn mừng, 1 tin chị Hạnh bán combo "mừng khu phố kiểu mẫu giảm 10%", và 1 tin bà Sáu: "Thổ Thần phù hộ. Tôi đã nói."

30 phút sau đoàn về.

Hẻm 17 trở lại bình thường.

Xe máy: tràn ra lối đi trong vòng 15 phút. Bác Tư đỗ xiên, chú Ba đỗ chéo, anh Hùng đỗ giữa đường ("em đang vội, 5 phút").

Thùng rác: nhãn mới vẫn đó. Rác mới vẫn lẫn. Chị Yến nhà 11 ném 1 bịch rác vào thùng gần nhất mà không nhìn nhãn. Bé Na chạy theo mẹ: "Mẹ ơi, thùng xanh!" Chị Yến: "Con ơi, thùng nào cũng rác."

Bạt cây xanh che dây điện: gió thổi 1 góc bung ra. Dây điện lộ. Không ai sửa.

Chuồng gà: chú Ba mang Messi và Ronaldo về nhà lúc 10 giờ sáng, trước cả bạt che dây điện bung. 2 con gà kêu to hơn bình thường (vì bị nhốt 3 ngày nhà bác Tư, ăn cơm nguội thay cơm nóng, Messi giảm nửa ký).

Biển "Tổ 17, Khu phố văn hóa": vẫn treo, nhưng bé Tin chụp ảnh cận cảnh dòng chữ "Hạnh Print" ở góc, đăng nhóm Zalo: "Biển tổ dân phố mà có quảng cáo." Chị Hạnh: "Quảng cáo đâu? Đó là credit."

Hẻm 17 giữ được "kiểu mẫu" 30 phút. Xe máy xếp thẳng hàng 30 phút. Thùng rác phân loại 30 phút. Dây điện được che 30 phút. Gà được giấu 3 ngày nhưng gà là gà, gà phải về nhà.

Tối thứ Sáu, tôi ghi vào sổ bìa xanh coban: Vụ 93. Thi đua khu phố kiểu mẫu. Kết quả: 85 điểm, đạt. Chi phí: nhãn thùng rác 15k, bạt cây xanh 80k (Hạnh tài trợ), sơn tường 120k, biển treo 45k (Hạnh Print), cà phê mời đoàn 60k. Tổng: 320k. Thời gian chuẩn bị: 4 ngày. Thời gian duy trì: 30 phút. Lãi lỗ: không tính được, vì chú Ba sẽ tính sai.

Hẻm 17 đạt danh hiệu "khu phố kiểu mẫu." Giữ được 30 phút. Kỷ lục cũng là kỷ lục.

Mai nhắn tin tôi lúc 9 giờ tối: "Đạt rồi hả?"

"85 điểm."

"Tranh em vẽ giúp mấy điểm?"

"Không biết. Nhưng đoàn dừng lại nhìn lâu nhất."

"Lâu hơn camera ông Năm?"

"Lâu hơn. Nhưng đừng nói ông Năm."

"Đừng lo. Ông Năm cũng dừng nhìn tranh 3 lần rồi. Camera số 1 ghi lại."

Mai biết ông Năm nhìn tranh mình 3 lần qua camera số 1. Nghĩa là Mai xem camera ông Năm. Nghĩa là cô quan tâm ai nhìn tranh mình. Và tôi muốn hỏi: trong 3 lần ông Năm nhìn, ông có thấy người đeo kính cận trong tranh không? Nhưng tôi không hỏi. Vì có những câu hỏi mà câu trả lời tôi đã biết, và biết rồi thì không cần hỏi.