Nhóm chat yên lặng

Ngày thứ nhất không có ông Năm: 7 tin nhắn.

Bình thường nhóm Zalo tổ 17 có 60-90 tin nhắn mỗi ngày. Hôm nay: 7. Bác Tư gửi ảnh cháo cô Hoa mang vào viện. Chị Hạnh hỏi ai cần gì mang theo. Cô Lan hỏi giờ thăm bệnh chiều nay. Chú Ba gửi 1 link bài về dinh dưỡng cho người già (lần đầu gửi link không phải kinh tế). Bà Sáu gửi lời cầu nguyện 3 dòng. Anh Hùng hỏi có cần mang bộ sạc pin không. Bé Tin gửi ảnh Chà Bông nằm trước cửa nhà 12 lúc 6 giờ sáng.

7 tin nhắn. 7 tin liên quan ông Năm. 0 tin cãi nhau. 0 tin bán hàng. 0 tin phong thủy. 0 tin kinh tế vĩ mô. 0 tin bóng đá. Nhóm Zalo tổ 17 im lặng, nhưng khác kiểu im lặng hồi chiến tranh lạnh trước đây (giận, nghỉ chơi). Lần này im vì buồn. Im vì thiếu 1 người. Và cả hẻm mới nhận ra: người hay gửi tin nhất chính là ông Năm.

Tôi lướt lại lịch sử nhóm Zalo. Ông Năm gửi trung bình 8-12 tin mỗi ngày. Đa số là ảnh camera kèm chú thích ngắn: "2h sáng có xe lạ đầu hẻm, không vào." "Camera 6 ghi mèo mướp nhà 20 leo nóc nhà 19." "Sáng nay bé Na ra sân sớm, chị Yến chưa dậy."

Những tin nhắn không ai trả lời, hoặc 1-2 người thả 👍. Nhưng bây giờ nhìn lại, tôi hiểu: ông Năm là tai mắt của hẻm. Ông nhìn thay mọi người, ghi thay mọi người, và gửi thay cho câu "tôi vẫn ở đây" mà ông không nói thành lời.

Ông Năm gửi tin nhắn mỗi ngày không phải để thông báo. Mà để nói "tôi đang nhìn các người". Và "tôi đang nhìn" nghĩa là "tôi quan tâm". Chỉ là ông dùng camera thay cho miệng, dùng ảnh thay cho lời. Bây giờ nhóm Zalo mất 8-12 tin/ngày đó, và cả tổ mới thấy trống.

Ngày thứ hai: 4 tin nhắn.

Chị Hạnh cập nhật: "Ông Năm ổn. Bác sĩ nói mai cho về. Ổng hỏi camera suốt."

Bác Tư: "Ngày mai ai đón ông Năm? Tui sáng rảnh."

Bé Tin: "Camera vẫn quay bình thường. Em kiểm tra mỗi tối."

Cô Lan: "Ông Năm về thì mình nên xếp lịch ai ghé thăm hàng tuần. Ông sống một mình."

4 tin nhắn. Nhóm Zalo tổ 17 vốn có 60-90 tin/ngày, bây giờ 4. Giảm 95%. Chú Ba sẽ gọi đây là "suy thoái truyền thông nội bộ". Nhưng không ai phân tích. Không ai nói gì. Chỉ im.

Tôi ngồi quán anh Tuấn, nhìn điện thoại. Nhóm Zalo im. Hẻm im. Buổi chiều không có tiếng bác Tư bình luận bóng đá (không có trận). Không có chú Ba giảng kinh tế (chú đi thăm viện). Không có chị Hạnh phát trực tiếp bán hàng (chị nấu cháo). Tiếng quạt trần quay chậm, tiếng xe máy đi ngang đầu hẻm, tiếng Messi gáy nhà chú Ba (gà không biết buồn, gà chỉ biết gáy).

Anh Tuấn quán cà phê lau ly, nhìn tôi:

– Im quá hả Khang?

– Ừ.

– Ông Năm về chưa?

– Mai.

– Ông ổn không?

– Ổn. Nhưng hẻm không ổn.

Anh Tuấn gật đầu, kiểu gật đầu của người hiểu mà không cần giải thích. Anh mở quán ở đầu hẻm hơn 10 năm, nghe hết mọi câu chuyện, thấy hết mọi người đi qua, nhưng ít khi nói. Quán anh Tuấn giống camera ông Năm: luôn ở đó, luôn nhìn, luôn im.

– Hồi tui mới mở quán, anh Tuấn nói, rót cho tôi thêm trà đá, ông Năm mỗi sáng ra uống 1 ly đen nóng. Mỗi sáng. 10 năm. Rồi vợ ổng mất, ổng không ra nữa. Ổng đóng cửa, gắn camera, và nhìn từ trong nhà.

– 10 năm?

– 10 năm. Lúc đầu bà con tưởng ổng bệnh. Rồi tưởng ổng khùng. Rồi quen. Không ai hỏi nữa.

Không ai hỏi nữa. 10 năm, cả hẻm quen với việc ông Năm đóng cửa, đến mức quên hỏi tại sao. Quen là thứ nguy hiểm nhất: nó biến bất thường thành bình thường, biến "tại sao ông đóng cửa?" thành "ông Năm nó vậy đó". Và khi ông Năm ngất trên sàn, tay với điện thoại không tới, cả hẻm mới giật mình: mình quen quá lâu.

Tối ngày thứ hai. Tôi đi bộ qua sân chung.

Ghế đá sân chung trống, chú Ba và bác Tư không ngồi (chú Ba đi thăm viện, bác Tư xem bóng đá trong nhà nhưng tắt tiếng). Gốc xoài im. Bảng tin sân chung vẫn dán sơ đồ cây Mai, bảng rác cô Lan, ảnh trái ớt bé Tin. Lịch tưới cây ông Năm viết tay vẫn ở đó, chữ run, rõ: "Thứ 2-CN, 6h sáng, cây sân chung."

Ông Năm tưới cây sân chung mỗi sáng, 30 giây, từ mấy tháng nay. Hôm nay sáng không ai tưới. Cây héo chưa, tôi không biết. Nhưng lịch tưới viết tay vẫn dán trên bảng tin, và tôi nghĩ: mai ông về, ông sẽ lại tưới. Và nếu ông không tưới, ai sẽ tưới?

Lịch tưới cây ông Năm: 7 dòng, 7 ngày, chữ viết tay run rẩy. Mỗi dòng là 30 giây ông ra khỏi nhà. 30 giây x 7 ngày = 3 phút 30 giây mỗi tuần ông bước ra thế giới bên ngoài 4 bức tường và 14 camera. 3 phút 30 giây, cho cây sân chung, cho cái cớ để ra ngoài mà không cần nói "tôi cô đơn".

Anh Tuấn Anh đi ngang, thấy tôi, dừng lại:

– Anh Khang, hẻm hôm nay lạ quá. Yên quá.

– Ừ. Thiếu 1 người.

– Ông Năm?

– Ông Năm.

– Em mới đến 2 tuần, chưa biết ông nhiều. Nhưng mỗi sáng em ra cửa, có cái camera quay về phía em. Em tưởng bị theo dõi, hơi sợ. Giờ em hiểu rồi.

Anh Tuấn Anh mới đến 2 tuần mà đã biết camera xoay về phía mình mỗi sáng. Ông Năm chào hàng xóm mới bằng camera, kiểu chào mà không ai nhận ra là chào, cho đến khi ông nằm viện.

Tôi đi về, ngang nhà 12. Chà Bông vẫn nằm trước cửa, cuộn tròn, tai giật mỗi khi có tiếng bước chân. Con mèo chờ ông Năm, dù ông Năm không phải chủ nó, dù ông Năm chưa bao giờ cho nó ăn (ông Chín cho). Nhưng Chà Bông biết nhà này có người, và người đó đang vắng.

Mai nhắn tin tôi lúc 11 giờ đêm: "Chà Bông vẫn nằm ở đó. Em dụ về không chịu."

"Kệ nó. Mai ông Năm về."

"Em biết. Nhưng em lo."

"Lo gì?"

"Lo ông về rồi lại đóng cửa."

Mai lo ông Năm đóng cửa. Đó là nỗi lo đúng. Vì ông có thể về, ngồi lại ghế cũ, bật 4 màn hình, đóng cửa kín, và mọi thứ quay về như 10 năm qua. Và nếu lần sau ông ngất, Chà Bông có thể không ở đó.

Sáng ngày thứ ba, tôi dậy sớm, xuống sân chung lúc 6 giờ. Xách nước tưới cây. Cây sân chung, đất khô 3 ngày, lá hơi rũ. Tôi tưới 2 phút, lâu hơn ông Năm (ông tưới 30 giây, nhưng ông tưới mỗi ngày, tôi tưới gộp 3 ngày). Chị Hạnh đi ngang, nhìn tôi tưới cây, cười:

– Khang tưới cây?

– Ông Năm nằm viện, không ai tưới.

– Tưới đi. Mai ông Năm về, trả lại ông.

Chị Hạnh nói "trả lại ông" như nói về 1 món đồ mượn tạm. Tưới cây là việc của ông Năm, tôi chỉ thay thế 3 ngày, rồi trả. Giống mọi thứ ở hẻm 17: ai đó vắng, ai đó lấp, rồi khi người cũ về, trả lại chỗ cũ. Không ai chiếm, không ai quên.

Ngày thứ ba. Ông Năm về.

Bác Tư và tôi đón ở bệnh viện. Bác Tư lái xe máy, ông Năm ngồi sau, tay ôm lưng bác Tư, chậm, cẩn thận. Tôi chạy theo, mang túi đồ.

Xe về đến đầu hẻm, tôi thấy: 14 người đứng dọc 2 bên hẻm, từ đầu đến nhà 12.

Chị Hạnh đứng đầu, tay cầm túi trái cây. Chú Ba đứng cạnh, tay không (lần đầu không cầm gì để tính toán). Cô Lan và Phong đứng ngang nhà 3. Bà Sáu đứng ngang nhà 6, tay cầm nhang thắp sẵn ("xông trừ tà, ông nằm viện 3 ngày, khí bệnh nặng"). Anh Hùng đứng ngang nhà 9. Ông Chín đứng ngang nhà 30, gậy chống, tay cầm cặp lồng cá hấp (tất nhiên). Bé Tin đứng trước cửa nhà 12, đã mở khóa, quét nhà, lau bàn camera.

14 người đứng dọc hẻm đón ông Năm. Không ai hẹn, không ai gửi tin nhắn hẹn giờ. Chị Hạnh biết giờ về (tất nhiên), và thông tin lan qua cách mà hẻm 17 luôn hoạt động: truyền miệng, truyền mắt, truyền dép lê lết trên nền hẻm.

Ông Năm bước xuống xe bác Tư, nhìn 14 người dọc 2 bên. Mắt ông chớp. Không nói gì. Ông đi chậm, dép nhựa chạm nền, mỗi bước 2 giây.

Chị Hạnh đưa trái cây: "Ông Năm nghỉ ngơi. Cần gì gọi em."

Chú Ba vỗ vai: "Khỏe rồi, anh."

Chú Ba gọi ông Năm là "anh". Lần đầu tôi nghe. Bình thường chú gọi "ông Năm" như tất cả mọi người. Hôm nay chú gọi "anh", và tôi hiểu: chú và ông Năm cùng lứa, cùng thế hệ, chỉ là chú nói nhiều còn ông nói ít, chú phân tích kinh tế còn ông quay camera, và cả hai đều già đi ở hẻm 17 mà không ai để ý.

Bé Tin đứng trước cửa nhà 12, nói nhỏ:

– Ông Năm. Con kiểm tra camera mỗi tối. Camera 3 bị trễ 2 giây, con đã sửa. Camera 11 ở sân thượng bị mưa, con lau. Còn lại bình thường.

Ông Năm nhìn bé Tin. Gật đầu.

– Cảm ơn con.

Bé Tin cúi đầu, quay đi nhanh. Tôi thấy tai bé đỏ. Bé đi về phía nhà 21, không quay lại.

Bé Tin báo cáo camera cho ông Năm, giọng chuyên nghiệp, số liệu cụ thể, đúng kiểu bé: logic, gọn, không thừa. Nhưng tai bé đỏ, và bé quay đi nhanh, kiểu quay đi của người đang kìm lại gì đó. Bé Tin 15 tuổi, 3 ngày trước khóc lần đầu, hôm nay cứng lại, vì ông Năm đã về, và bé không muốn ông thấy bé khóc.

Ông Năm vào nhà. Ngồi xuống ghế mòn cạnh bàn camera. 4 màn hình sáng lên, 14 góc nhìn quen thuộc: đầu hẻm, giữa hẻm, sân chung, gốc xoài, nhà văn hóa, sân thượng nhà 28. Ông nhìn từng camera, chậm, như kiểm tra xem hẻm có thay đổi gì trong 3 ngày ông vắng.

Hẻm không thay đổi. Vẫn hẹp, vẫn 31 hộ, vẫn 1 cây xoài, vẫn 1 bãi đất trống nơi nhà 17 bị đập. Chỉ khác: bây giờ ông biết 14 người đứng đón ông, và ông biết 1 con mèo đã cứu ông, và ông biết 1 thằng nhỏ 15 tuổi đã khóc vì ông.

Ông Năm ngồi lại ghế cũ, trước 4 màn hình. Chà Bông nhảy lên đùi ông, cuộn tròn, kêu grừ grừ. Ông đặt tay lên lưng mèo, nhẹ, tự nhiên, như đã quen. Con mèo không phải của ông, nhưng nó chờ ông 3 ngày, và bây giờ nó ở đây, trên đùi ông, trước 14 màn hình camera đang chiếu cảnh hẻm chiều.

Ông Chín đặt cặp lồng cá hấp trên bàn ăn. "Cá tươi sáng nay. Ăn nóng nghen anh Năm." Ông Năm gật, nhìn ông Chín. 2 ông già, 1 mắt kém, 1 mới ra viện, đứng trong nhà 12 mét vuông, giữa 14 camera và 1 con mèo. Không ai nói thêm, nhưng ông Chín ngồi lại thêm 10 phút trước khi về, và 10 phút đó không có camera nào ghi, vì camera quay ra ngoài.

Ông Năm ngồi lại ghế cũ, trước 4 màn hình, và tôi biết ông sẽ ngồi đó cho đến tối, cho đến khi hẻm ngủ, cho đến khi camera chỉ còn ghi bóng mèo và ánh đèn đường nhấp nháy. Nhưng có gì đó khác. Không phải camera. Không phải ghế. Mà là cánh cửa: hôm nay ông không đóng hẳn. Ông khép hờ. Giống lúc ông ngất, nhưng lần này là chủ ý.

Tối. Nhóm Zalo sáng lại.

Chú Ba gửi tin đầu tiên sau 2 ngày im: "Ông Năm đã về nhà. Bác sĩ nói tuần sau tái khám. Ổng ổn rồi."

Không phân tích kinh tế. Không tính chi phí viện phí. Không so sánh với hệ số GDP nào hết. Không trích dẫn Paul Krugman. Chỉ đúng ba chữ giản dị: "Ổng ổn rồi."

31 ❤️.

Tất cả. 31 hộ. Lần đầu tiên trong lịch sử nhóm Zalo tổ 17, tất cả 31 hộ cùng thả trái tim trên 1 tin nhắn. Kể cả nhà 24 anh Tuấn Anh mới chuyển đến 2 tuần. Kể cả nhà 26 anh Phát, người gần như không bao giờ nhắn Zalo. Kể cả nhà 29 bác Mười, người chỉ biết gửi sticker hoa hồng.

31 trái tim đỏ trên 1 tin nhắn. Lần đầu tiên nhóm Zalo tổ 17 đồng ý 1 chuyện mà không cãi nhau. Không cần biểu quyết, không cần offside, không cần bỏ phiếu 16-16 rồi tổ trưởng phá hòa. Chỉ cần 1 tin nhắn "ổng ổn rồi", và tất cả cùng thả ❤️. Vậy thôi.

Tôi ghi vào sổ: Vụ 100. Ông Năm về nhà. Nhóm Zalo 3 ngày: 7→4→0 tin (trừ tin ông Năm). Ngày ông về: 31 ❤️ lần đầu tiên 100% hộ đồng ý. Hẻm thiếu ông 3 ngày: sân chung trống, cây chưa tưới, camera bé Tin coi. Ông Năm khép cửa hờ.

Vụ 100. Tròn 100 vụ trong sổ. Vụ đầu tiên là tiếng chổi bác Thành lúc 5h30 sáng, bây giờ bác Thành đã đi. Vụ 100 là ông Năm về nhà, cửa khép hờ. 100 vụ, 15 tháng, 1 cuốn sổ hết và 1 cuốn sổ đang viết, và tôi vẫn chưa biết vụ nào quan trọng nhất. Có lẽ tất cả đều quan trọng. Hoặc không vụ nào. Tùy cách nhìn.