Ngày Đầu Nhận Chức

Tôi đến hẻm 17 lúc 8 giờ sáng thứ Hai, mang theo một cặp hồ sơ, hai cây bút bi, và niềm tin rằng công việc tổ trưởng dân phố chỉ cần ba tiếng mỗi tuần.

Hẻm cụt. Nhỏ hơn tôi tưởng tượng nhiều. Từ miệng hẻm nhìn vào, thấy luôn đáy. Một dãy nhà san sát, tường rêu xen kẽ tường sơn mới, dây điện giăng ngang như mạng nhện, và cái cổng sắt cuối hẻm đã rỉ sét đến mức không ai nhớ nó từng mở ra hay đóng lại. Ba mươi hai hộ dân ép vào chưa đầy trăm mét chiều dài, hai bên hẻm cách nhau đúng ba bước chân. Tôi là bước chân thứ ba mươi ba.

Phường 25, quận Bình Thạnh. Địa bàn mới. Chức vụ mới. Lương thêm... không có.

Anh Tấn, tổ phó cũ, đứng đợi tôi ở quán cà phê đầu hẻm. Quán nhỏ, bốn cái bàn nhựa, một cái quạt trần quay chậm rãi như đã mệt từ đời tổ trưởng trước. Anh Tấn ngồi uống cà phê đen đá, trước mặt là một bịch ni lông đen căng phồng.

– Khang hả? Ngồi đi em.

Tôi ngồi. Anh Tấn đẩy bịch ni lông sang.

– Đây. Hồ sơ bàn giao.

Tôi nhìn bịch ni lông. Trong đó là một chồng giấy tờ nhàu nát, vài quyển sổ gáy đã bung, và một cái bút dạ hết mực. Ở cơ quan, tôi bàn giao hồ sơ bằng bảng tính Excel có đánh số, có mục lục, có người ký tên. Ở tổ dân phố, bàn giao bằng bịch ni lông.

Chuyên nghiệp.

– Anh Tấn, em hỏi thiệt, công việc này có gì cần lưu ý không ạ?

Anh Tấn nhấp cà phê, nhìn tôi kiểu nhìn một đứa trẻ sắp bước vào khu vui chơi mà nghĩ là thư viện.

– Lưu ý hả? Nhiều lắm. Nhưng nói gì cũng không chuẩn bị được đâu em.

Rồi anh cười. Cười kiểu người vừa thoát nạn.

– Chúc em may mắn.

Anh Tấn đứng dậy, để lại tôi với bịch ni lông, một ly trà đá chưa ai gọi, và cảm giác mơ hồ rằng mình vừa ký nhận một thứ gì đó không có hóa đơn đổi trả.

Tôi quyết định đi một vòng hẻm.

Ở cơ quan, khi nhận nhiệm vụ mới, bước đầu tiên là khảo sát hiện trạng. Tôi lấy sổ ra, cầm bút, chuẩn bị ghi chép nghiêm túc. Bước được năm mét, gặp chuyện đầu tiên.

Một ông già ngồi trước hiên nhà, bên cạnh là hai con gà. Không phải gà thả vườn, mà là gà được nuôi trong cái chuồng gỗ kê ngay cạnh chậu cây cảnh, trước cửa nhà, giữa hẻm Bình Thạnh năm 2025. Ông đang đọc to một bài báo trên điện thoại cho hai con gà nghe.

– ...lạm phát toàn cầu đang ở mức đáng lo ngại. Theo số liệu mới nhất từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế...

Hai con gà cúi đầu mổ thóc. Không rõ chúng có hiểu kinh tế vĩ mô không, nhưng chúng là khán giả trung thành nhất của ông.

Tôi dừng lại. Ông ngẩng lên.

– Em mới à?

– Dạ, em Khang. Tổ trưởng mới ạ.

Ông đặt điện thoại xuống, nhìn tôi từ đầu đến chân. Rồi gật.

– Chú Ba. Nhà số 7. Em cần tư vấn gì về kinh tế cứ hỏi chú.

Kinh tế. Tôi là tổ trưởng dân phố, không phải thống đốc ngân hàng.

– Dạ, cảm ơn chú.

– Theo góc nhìn vĩ mô, việc em nhận chức vào thời điểm này là khá mạo hiểm. Kinh tế đang suy thoái, ngân sách phường bị cắt giảm, quỹ tổ dân phố chắc cũng ảnh hưởng...

Chú Ba nói thêm bảy phút nữa. Tôi ghi được đúng một dòng vào sổ: "Nhà số 7, Chú Ba, nuôi gà, nói nhiều."

Đi tiếp. Mười mét nữa. Lần này là một ông già khác, đứng trên thang nhôm, đang lau camera an ninh gắn trên tường. Tôi đếm nhanh: quanh nhà ông có bốn cái camera nhìn ra hẻm, hai cái nhìn vào ngõ phụ, và ít nhất hai cái nữa tôi không thấy nhưng chắc là có. Ông lau camera bằng khăn mềm, nhẹ nhàng, tỉ mỉ, như lau kính cho trẻ sơ sinh.

– Chào chú. Em là Khang, tổ trưởng mới ạ.

Ông nhìn xuống. Mắt nheo lại, quan sát tôi ba giây. Tôi có cảm giác ông đã biết tôi đến từ khi tôi bước vào hẻm, biết tôi ngồi bao lâu ở quán cà phê, biết tôi nói chuyện với chú Ba bao nhiêu phút. Vì camera.

– Năm.

– Dạ?

– Tôi tên Năm. Nhà số 12.

Ông leo xuống thang, chùi tay vào quần, rồi nói thêm đúng một câu:

– Camera tôi ghi hết rồi. Em cần gì cứ hỏi.

Rồi ông xách thang đi vào nhà. Cửa đóng lại. Tôi đứng ngoài, nhìn bốn cái camera đang nhìn lại tôi.

Ghi vào sổ: "Nhà số 12, Ông Năm, nhiều camera, ít nói, biết hết."

Tiếp tục. Qua nhà số 18, một ông khoảng gần sáu mươi ngồi trước TV, cửa mở toang dù mới 9 giờ sáng. TV đang phát lại trận bóng đá từ đêm qua. Ông ngồi trên ghế nhựa, tay cầm ly trà, miệng bình luận to hơn bình luận viên.

– Chuyền đi chứ! Chuyền! Ai lại giữ bóng chỗ đó!

Tôi dừng lại ở cửa. Ông quay ra.

– À, tổ trưởng mới hả? Bác Tư. Em có xem bóng không?

– Dạ, thỉnh thoảng ạ.

– Thỉnh thoảng là không xem rồi. Phải xem mỗi ngày mới hiểu được chiến thuật. Bóng đá giống quản lý lắm em ơi. Phải biết xếp đội hình.

Ghi vào sổ: "Nhà số 18, Bác Tư, bóng đá, tin mọi thứ giống bóng đá."

Đi thêm vài bước, gặp một bà đang đốt nhang trước cửa nhà, nhìn tôi rồi nhíu mày.

– Con mới dọn tới hả?

– Dạ, con là tổ trưởng mới ạ.

Bà nhìn tôi, nhìn phòng trọ cuối hẻm, rồi lắc đầu.

– Phòng đó hướng Tây Nam. Tháng này sao Thái Bạch chiếu mệnh. Con nên đặt cái gương bát quái trước cửa.

– Dạ... cảm ơn bà.

– Bà Sáu. Nhà số 6. Có gì về phong thủy cứ hỏi bà.

Ghi vào sổ: "Nhà số 6, Bà Sáu, phong thủy, mọi thứ đều do hướng nhà."

Tôi đi hết một vòng hẻm trong bốn mươi phút. Ghi được tám dòng vào sổ, chào được sáu hộ, bị một bà bán nước mắm mời uống trà, bị một anh thanh niên mặc áo thun in chữ "AI Expert" hỏi tôi có biết dùng ChatGPT không, và bị một chị khoảng ba mươi tư tuổi tag tôi vào một nhóm Zalo trước khi tôi kịp nói "dạ chào chị".

Chị đó tên Hạnh. Nhà số 15. Bán hàng online. Tôi biết vì chị tự giới thiệu nhanh hơn tôi kịp hỏi:

– Em Khang hả? Chị Hạnh nè. Chị bán mỹ phẩm, máy hút bụi, đồ gia dụng, khóa học làm giàu. Em cần gì inbox chị. À mà chị add em vào nhóm Zalo tổ rồi nha. Nhóm quan trọng lắm, phải đọc mỗi ngày.

Chị nói xong thì đi, để lại tôi với một thông báo trên điện thoại:

"Chị Hạnh đã thêm bạn vào nhóm Tổ 17, Thông tin chung."

Tôi mở nhóm.

547 tin nhắn chưa đọc.

Năm trăm bốn mươi bảy.

Ở cơ quan tôi, cả tháng phòng hành chính gửi qua gửi lại chưa đến trăm. Nhóm Zalo tổ dân phố, một buổi sáng, 547.

Tôi cuộn lên đọc thử.

"Chú Ba: Bà con ơi, giá vàng sáng nay tăng 2%. Theo tôi phân tích thì..."

"Cô Lan: Trường tiểu học Nguyễn Văn Tăng sắp thay chương trình mới. Ai có con nhỏ nên đọc bài này..."

"Bác Tư: Trận tối qua thua vì hậu vệ dâng cao quá. Tôi đã nói rồi!"

"Chị Hạnh: Bà con ơi, combo 3 chai dầu gội thảo dược giá ưu đãi, inbox chị nha 💕"

"Bà Sáu: Tháng này sao Thái Bạch chiếu mệnh, ai nhà hướng Tây Bắc nên cẩn thận."

"Anh Hùng: Share cho bà con bài này về AI thay đổi thế giới. Đọc đi mọi người! 🔥🔥🔥"

Sáu tin nhắn liên tiếp, sáu chủ đề khác nhau, không tin nào liên quan đến nhau, và tất cả đều gửi trong vòng bốn phút. Tôi cuộn tiếp. Thêm 541 tin tương tự.

Đây không phải nhóm thông tin. Đây là sàn giao dịch hỗn loạn.

Tôi quyết định gửi tin nhắn đầu tiên với tư cách tổ trưởng.

"Khang: Chào bà con, em là Nguyễn Minh Khang, tổ trưởng mới của tổ 17. Em mới nhận nhiệm vụ hôm nay, mong bà con chỉ bảo. Em sẽ cố gắng hết sức ạ. 🙏"

Gửi xong. Chờ.

Ba mươi giây.

Chị Hạnh trả lời đầu tiên:

"Chào em Khang! Chào mừng em nha 🎉 À mà bà con ơi, ai chưa mua bộ nồi inox chống dính inbox chị, deal tháng này giảm 30%!!"

Vâng. Tôi vừa chào sân. Và chị Hạnh vừa biến lời chào của tôi thành cơ hội bán nồi.

Tôi nhìn điện thoại. Tin nhắn tiếp tục chạy. Chú Ba gửi link bài phân tích lãi suất ngân hàng. Bác Tư chia sẻ clip bàn thắng đẹp nhất tuần. Anh Hùng AI gửi sticker robot vẫy tay. Bà Sáu tag tôi: "Con ơi, nhà con hướng nào? Để bà xem phong thủy cho."

Cô Lan gửi một bài dài về "10 điều cần biết khi làm tổ trưởng dân phố, theo tiêu chuẩn quốc tế".

Tiêu chuẩn quốc tế. Cho tổ dân phố. Ở hẻm cụt Bình Thạnh.

Tôi tắt điện thoại, nhìn bịch ni lông hồ sơ, nhìn cuốn sổ ghi chép có tám dòng, rồi nhìn ra hẻm. Con hẻm ngắn, chật, đầy dây điện và tiếng chú Ba đang giảng kinh tế cho gà. Ông Năm leo lên thang lau camera lần thứ hai trong ngày. Anh Hùng AI đứng trước cửa nhà, đứng tạo dáng chụp ảnh, chắc chuẩn bị đăng Facebook với mấy cái hashtag tiếng Anh dài hơn bài viết.

Đây là địa bàn của tôi.

Đêm.

Tôi nằm trên giường, trong phòng trọ cuối hẻm, trần nhà thấp, quạt trần kêu cọt kẹt. Mùi cơm chiên tỏi từ nhà ai đó vọng qua cửa sổ, trộn với mùi nhang muộn của bà Sáu. Bên ngoài, ai đó đang hát karaoke bài "Đêm Lao Xao" lần thứ ba, chỗ lên cao thì hụt hơi, chỗ xuống thấp thì chìm luôn. Tiếng chó sủa xa xa. Tiếng xe máy lách qua hẻm, gương chiếu sáng loang loáng trên tường. Và tiếng TV nhà bác Tư vẫn chưa tắt, dù trận đã phát lại lần thứ hai.

Tôi mở điện thoại. Nhóm Zalo.

1.247 tin nhắn chưa đọc.

Sáng 547. Tối 1.247. Tăng 700 tin trong một ngày. Nếu tính theo tốc độ này, cuối tuần tôi sẽ có khoảng 5.000 tin chưa đọc. Chú Ba gọi đó là "tăng trưởng nóng".

Tôi cuộn lên, đọc từ đầu. Không phải vì tôi muốn. Mà vì tôi là tổ trưởng, và nếu tổ trưởng không đọc nhóm Zalo thì ai đọc?

"Chú Ba (10:15): Theo phân tích của tôi, lạm phát sẽ ảnh hưởng đến giá rau xanh trong quý tới..."

"Bác Tư (10:17): Ông Ba ơi, rau xanh gì? Tối nay bóng đá Ngoại hạng Anh, ai xem không?"

"Cô Lan (10:22): Trẻ con cần ăn rau xanh mỗi ngày. Theo nghiên cứu của Đại học Stanford..."

"Bà Sáu (10:25): Rau trồng hướng Đông mới tốt. Hướng Tây tà khí nhiều."

"Chị Hạnh (10:26): Bà con ơi, rau sạch organic hữu cơ, 50k/kg, inbox chị!!"

"Ông Năm (10:31): Camera số 3 ghi được ai đó để rác trước cổng nhà số 8 lúc 9h47 sáng. Bà con chú ý."

"Anh Hùng (10:32): Bà con nên dùng app quản lý rác thải thông minh. AI sẽ phân loại giúp."

"Bé Tin (10:45): Mấy người lớn, app đó fake nha. Đừng tải."

Tôi đọc. Đọc nữa. Đọc mãi. Mỗi tin nhắn là một thế giới quan. Mỗi người là một chuyên gia. Kinh tế, giáo dục, bóng đá, phong thủy, bán hàng, an ninh, công nghệ, và một đứa 15 tuổi chuyên đi gỡ bom.

Tôi tưởng tổ trưởng là công việc hành chính. Phát giấy tờ. Thu quỹ. Thông báo họp.

Thực tế: tôi đang quản lý 32 thế giới song song trong một con hẻm cụt dài chưa đến trăm mét.

Và tất cả 32 thế giới đó giao nhau tại một nơi duy nhất: nhóm Zalo.

Tôi đặt điện thoại xuống. Nhìn trần nhà. Quạt quay. Karaoke bên ngoài chuyển sang bài "Nỗi Buồn Hoa Phượng".

Sáng mai tôi vẫn phải đi làm ở cơ quan. Chiều về vẫn phải xử lý chuyện tổ. Lương tổ trưởng: không có. Quyền lợi: được thêm vào một nhóm Zalo có 1.247 tin nhắn mỗi ngày. Phúc lợi: được chú Ba tư vấn kinh tế vĩ mô miễn phí.

Tôi gấp cuốn sổ lại. Tám dòng ghi chép. Ngày đầu tiên.

Nhà số 7, Chú Ba, nuôi gà, nói nhiều. Nhà số 12, Ông Năm, nhiều camera, ít nói, biết hết. Nhà số 15, Chị Hạnh, bán mọi thứ, nhanh hơn Grab. Nhà số 9, Anh Hùng, AI Expert, hỏi ChatGPT cắm modem. Nhà số 3, Cô Lan, giáo dục Phần Lan, con cá biệt nhất phường. Nhà số 18, Bác Tư, VAR, tin VN vô địch World Cup. Nhà số 6, Bà Sáu, phong thủy, mọi thứ đều do hướng nhà. Nhà số 21, Bé Tin, 15 tuổi, người duy nhất hiểu công nghệ thật.

Tám dòng. Ba mươi hai hộ. Một con hẻm cụt.

Tôi tưởng tổ trưởng là công việc part-time.

Hóa ra nó full-time, overtime, không lương, và nhóm Zalo không bao giờ ngủ.