Tiếng khoan lúc trưa

12 giờ 03 phút trưa thứ Ba, tiếng khoan xé toạc hẻm 17.

Tôi đang nằm trên giường, mắt vừa nhắm, quạt trần quay ở số 3, tay còn cầm sổ bìa xanh chưa kịp đặt xuống. Giấc ngủ trưa với dân văn phòng là thánh thiện, ai xâm phạm người đó chịu. Và đúng 12 giờ 03, có kẻ xâm phạm.

BRRRRRRR.

Tiếng máy khoan bê tông rung lên từ đâu đó giữa hẻm, xuyên qua tường gạch, xuyên qua quạt trần, xuyên qua mí mắt tôi như dao xẻ thịt. Kiểu rung không chỉ nghe bằng tai mà cảm bằng xương sọ.

12 giờ 03. Tôi biết chính xác vì nhìn đồng hồ. Người ta khoan đúng lúc tôi vừa nhắm mắt. Không phải 11 giờ 59, không phải 12 giờ 10. 12 giờ 03 phút. Như có ai canh.

Điện thoại rung. Zalo.

Bác Tư: "Khoan cái gì vậy??? Tôi đang coi hiệp 2 chung kết cúp quốc gia phát lại!!!"

Cô Lan: "Trưa nay các bé cần ngủ. Ai khoan vậy? Tiếng ồn ảnh hưởng phát triển não bộ trẻ em."

Chú Ba: "Theo số liệu WHO, tiếp xúc tiếng ồn trên 85 decibel quá 8 tiếng sẽ gây tổn thương thính giác vĩnh viễn. Ai cho khoan?"

Chị Hạnh: "Nhà 19 sửa bếp. Thợ từ quận 12 xuống. Chị hỏi rồi."

Chị Hạnh biết trước cả tôi. Như mọi khi.

Tôi mặc áo, đi bộ ra giữa hẻm. Nhà số 19, đúng. Hai người thợ mặc áo cam, một người cầm máy khoan bê tông đang phá tường bếp, một người xúc xà bần vào bao. Bụi bay mù, tiếng khoan vọng khắp hẻm cụt 100 mét như đang khoan trong ống nước.

Hẻm cụt có đặc điểm: âm thanh không thoát ra được. Nó dội qua dội lại giữa hai dãy nhà, cộng hưởng, rồi nằm lại. Tiếng khoan ở nhà 19 nghe ở nhà 3 vẫn rõ mồn một.

Anh Tùng nhà 19 đứng trước cửa, mặc quần đùi áo thun, tay cầm ly cà phê đá, bình thản như đang nghe nhạc.

– Anh Tùng, thợ khoan từ mấy giờ rồi?

– 8 giờ sáng anh Khang. Từ sáng tới giờ. Tui sửa bếp, cần phá 1 mảng tường để mở rộng.

– 12 giờ rồi anh. Giờ nghỉ trưa.

– Ờ, mà thợ tính tiền theo ngày. Nghỉ 2 tiếng là tui mất tiền.

Lý do hợp lệ nhất thế giới: tiền. Không ai cãi được tiền. Tiền là ngôn ngữ chung của nhân loại, phổ quát hơn tiếng Anh.

12 giờ 20: Zalo nổ.

Ông Năm gửi 1 ảnh chụp màn hình: biểu đồ sóng âm từ camera số 6 (gần nhà 19). Bên dưới ghi: "12:03-12:20. Liên tục. Đỉnh 87dB."

Ông Năm dùng camera để đo âm thanh. Camera của ông giờ không chỉ nhìn, mà còn nghe. Nếu camera biết nói, hẻm 17 không cần tổ trưởng.

Bác Tư gọi tôi:

– Khang, bác không ngủ được. Tivi bác mở to nhất mà vẫn nghe tiếng khoan.

– Dạ, em biết rồi bác. Nhà 19 sửa bếp.

– Sửa bếp thì sửa, nhưng 12 giờ trưa ai khoan? Giống như giữa hiệp nghỉ mà trọng tài thổi còi cho đá tiếp. Phạm luật!

– Luật nào bác?

– Luật... luật nghỉ trưa! Luật con người!

Bác Tư không biết luật nào cấm khoan giờ trưa, nhưng bác biết cảm giác bị đánh thức giữa trưa nắng. Và cảm giác đó đủ thật để bác gọi tôi.

Tôi quay lại nhà 19. Lần này không một mình.

Cô Lan đi cùng, tay cầm điện thoại đã mở sẵn một bài viết: "Tiếng ồn ảnh hưởng đến giấc ngủ trưa của trẻ em, Nghiên cứu từ Viện Sức khỏe Trẻ em Phần Lan".

– Anh Tùng, theo nghiên cứu, trẻ em từ 3 đến 12 tuổi cần ít nhất 30 phút ngủ trưa không bị gián đoạn. Tiếng ồn trên 70 decibel sẽ kích hoạt phản ứng stress trong não bộ, dẫn đến...

Anh Tùng nhìn cô Lan, nhìn tôi, nhìn 2 người thợ đang dừng tay chờ.

– Cô Lan, nhà tui không có trẻ em.

– Nhưng hẻm có 14 đứa trẻ dưới 15 tuổi.

– Mà mấy đứa đang đi học. 12 giờ trưa chưa về.

Cô Lan mang nghiên cứu Phần Lan ra hẻm Bình Thạnh. Nghiên cứu đúng, thực tế sai. 14 đứa trẻ đang ở trường. Nhưng cô Lan không cần trẻ em có mặt, cô chỉ cần "trẻ em" như một khái niệm để hẻm đứng về phe mình.

Bác Tư đến sau, dép lê, tóc rối, mắt đỏ vì bị đánh thức.

– Tùng, sửa nhà thì sáng sửa. Trưa người ta ngủ.

– Sáng tui sửa rồi bác. Từ 8 giờ. Không ai phản đối.

– 8 giờ thì được. 12 giờ thì không.

– Mấy giờ thì được mấy giờ thì không? Có ai quy định không?

Cả hai nhìn tôi. Tôi lật sổ, giả vờ tìm quy định.

Không có quy định. Nghị định 167/2013 về xử phạt vi phạm hành chính về an ninh trật tự có đề cập tiếng ồn, nhưng áp dụng cho "gây tiếng ồn trong khoảng thời gian từ 22 giờ đến 6 giờ sáng". 12 giờ trưa nằm ngoài khung đó. Về mặt pháp lý, anh Tùng có quyền khoan. Về mặt hẻm cụt, anh Tùng đang phạm tội chống lại nhân loại.

– Anh Tùng, pháp luật không cấm khoan giờ trưa. Nhưng mình ở hẻm cụt, âm thanh dội. Anh có thể cho thợ nghỉ 12 giờ đến 1 giờ rưỡi được không?

– 1 tiếng rưỡi nghỉ? Thợ tính ngày, không tính giờ. Nghỉ 1 tiếng rưỡi thì chiều chỉ làm được 2 tiếng. Mà tui thuê 1 ngày rồi.

– Thì ngày mai thợ lại tới.

– Ngày mai 800 ngàn nữa.

Bác Tư:

– 800 ngàn? Mắc vậy? Hồi tui sửa nhà năm 2019 thợ có 500.

– 2019 bác Tư. Giờ 2026. Lạm phát.

Chú Ba, không biết xuất hiện từ lúc nào, chen vào:

– Đúng rồi, lạm phát xây dựng năm nay 7.3%. Tính từ 2019 thì giá thợ phải tăng ít nhất 35-40%. 800 ngàn là hợp lý, thậm chí hơi rẻ. Nhưng vấn đề ở đây không phải giá thợ, mà là chi phí cơ hội của giấc ngủ trưa toàn hẻm. Nếu tính 32 hộ, mỗi hộ trung bình 2 người cần ngủ trưa, thời gian mất ngủ trung bình 1.5 giờ, quy đổi theo năng suất lao động buổi chiều giảm 15%...

– Chú Ba.

– Gì?

– Thôi.

Chú Ba vừa tính chi phí cơ hội của giấc ngủ trưa cho 64 người. Tôi không biết con số cuối cùng là bao nhiêu, nhưng tôi biết nó không giải quyết được vấn đề. Số liệu không giải quyết được tiếng khoan. Chỉ có con người nói chuyện với con người mới giải quyết được.

1 giờ trưa: thỏa hiệp lần 1.

Sau 40 phút đàm phán (lâu hơn cuộc họp tổ dân phố), tôi đạt được thỏa thuận: thợ nghỉ từ 12 giờ đến 1 giờ. 1 tiếng, không phải 1 tiếng rưỡi.

Bác Tư: "1 tiếng? Tôi ngủ trưa ít nhất 1 tiếng rưỡi."

Cô Lan: "Trẻ em cần 30 phút tối thiểu, nhưng WHO khuyến nghị 45 phút."

Anh Tùng: "1 tiếng là tui nhường lắm rồi. Thợ ngồi chơi 1 tiếng, tui vẫn trả tiền."

Tôi ghi vào sổ: Vụ 78. Tiếng khoan nhà 19. Thỏa thuận: nghỉ 12h-13h. Không ai hài lòng. Dấu hiệu của thỏa hiệp thành công.

1 giờ trưa, tiếng khoan tắt. Hẻm yên tĩnh 60 phút. Ai đó thở phào. Ai đó ngủ tiếp. Ai đó mở Zalo nhắn "cảm ơn tổ trưởng" (chị Hạnh, kèm link bán nút bịt tai silicon 3 đôi 89k).

1 giờ chiều, tiếng khoan nổ lại. Đúng 1 giờ. Không 1 giờ 01, không 12 giờ 59. 1 giờ đúng. Anh Tùng giữ lời.

Ngày thứ 2: anh Tùng đổi lịch khoan.

Không ai bảo, anh tự đổi. Thay vì khoan buổi trưa, anh chuyển toàn bộ phần khoan bê tông sang sáng sớm, 6 giờ 30.

6 giờ 30 sáng thứ Tư, tiếng khoan xé toạc giấc ngủ sáng của hẻm 17.

Zalo nổ lần 2.

Bác Tư: "6 rưỡi sáng???? Tôi mới ngủ lại lúc 5 giờ sau khi thức coi Champions League!!"

Anh Hùng: "6h30??? Tôi họp trực tuyến 7 giờ, cần chuẩn bị!!!"

Chị Hạnh: "6h30 em đang phát sóng bán hàng sáng sớm!!! Khách nghe tiếng khoan tưởng nhà em sập!!!"

Bà Sáu: "Giờ Mão mà khoan? Khí xấu xung vào nhà toàn hẻm! Phải đợi qua giờ Thìn!"

Ông Năm gửi biểu đồ sóng âm mới: "6:30-7:15. Đỉnh 89dB. Cao hơn hôm qua 2dB."

Hôm qua khoan trưa, cả hẻm phản đối. Anh Tùng đổi sang sáng sớm, cả hẻm phản đối. Anh Tùng làm đúng theo đề nghị "sáng thì sửa", nhưng 6 giờ rưỡi cũng là sáng, và sáng sớm còn tệ hơn trưa vì người ta đang ngủ ngon nhất.

Tôi lại đi bộ ra nhà 19.

– Anh Tùng, 6 rưỡi sáng...

– Anh Khang, trưa không được, sáng không được. Chiều thì tối rồi. Tui khoan lúc nào?

– 8 giờ đến 11 giờ rưỡi. Rồi 1 giờ đến 5 giờ. Bỏ giờ trưa.

– 8 giờ? Mấy ông bà đi làm còn kẹt cửa, xe máy nổ. Tiếng xe máy còn ồn hơn tiếng khoan.

Anh Tùng có lý. 8 giờ sáng ở hẻm 17, tiếng xe máy nổ rền khi mọi người đi làm, tiếng la hét "dẹp xe vô, dẹp xe vô", tiếng chó sủa, tiếng bác Tư bình luận thể thao trên điện thoại. Hẻm 17 chưa bao giờ yên tĩnh. Chỉ là mọi người quen với tiếng ồn cũ, và ghét tiếng ồn mới.

Ngày thứ 3: tôi mang ứng dụng đo âm thanh ra hẻm.

Ý tưởng đến lúc 11 giờ đêm hôm trước, khi tôi nằm đọc lại tin nhắn Zalo và nhận ra: tất cả mọi người đều nói "ồn quá" nhưng không ai biết ồn bao nhiêu. Ông Năm đo bằng camera, nhưng camera ông cách nhà 19 chỉ vài mét. Tôi muốn biết ở các vị trí khác, tiếng khoan nghe thế nào.

Tải ứng dụng trên điện thoại, miễn phí, giao diện đơn giản, có cái kim chỉ số decibel nhảy nhảy. Đứng giữa hẻm lúc 12 giờ trưa, khi thợ đang khoan, đo: 85 decibel.

Đứng cùng chỗ lúc 8 giờ sáng, khi xe máy nổ: 78 decibel.

Đứng cùng chỗ lúc 8 giờ tối, bác Tư mở tivi xem bóng đá: 72 decibel.

Đứng trước nhà chị Hạnh lúc chị phát sóng bán hàng, loa bluetooth bật max: 81 decibel.

Đứng cạnh chuồng gà chú Ba lúc Messi gáy sáng: không đo được vì gà gáy xong rồi im, nhưng chú Ba bảo "Tiếng gà gáy là âm thanh thiên nhiên, không tính."

Tôi chụp 4 ảnh kết quả, gửi nhóm Zalo. Không bình luận gì. Để con số tự nói.

Cô Lan phản hồi đầu tiên: "85 decibel. Vượt ngưỡng an toàn WHO 70 decibel. Cần xử lý."

Bé Tin nhắn riêng tôi: "Anh Khang, 70dB là ngưỡng cho tiếp xúc liên tục 24 giờ. Tiếng khoan chỉ vài tiếng/ngày. Ngưỡng 8 tiếng là 85dB. Anh Tùng khoan đúng mức."

Bé Tin 15 tuổi, đọc đúng tiêu chuẩn WHO trong 2 phút. Cô Lan trích dẫn sai. Nhưng tôi không sửa cô Lan trên nhóm Zalo, vì sửa một bà mẹ trước mặt 32 hộ dân thì vụ tiếng khoan sẽ biến thành vụ "tổ trưởng coi thường phụ nữ".

Chú Ba nhảy vào phân tích: "Nếu 85dB trong 3 tiếng/ngày, nhân 5 ngày sửa nhà, tổng exposure là 15 giờ. Tương đương 1.875 giờ ở 70dB. Tính theo công thức mất năng suất của ILO..."

3 người thả icon 😴.

Bác Tư: "Chú Ba ơi, tôi không cần WHO, không cần ILO. Tôi cần ngủ trưa. Đơn giản vậy thôi."

Bác Tư nói câu thật nhất ngày hôm đó. Không ai cần tiêu chuẩn. Người ta cần ngủ. Đôi khi vấn đề đơn giản đến mức không cần giải pháp, chỉ cần kiên nhẫn.

Ông Năm nhắn riêng tôi: "Con đo tốt. Nhưng ứng dụng miễn phí sai số ±3dB. Camera ông đo 87, chính xác hơn."

Ông Năm vẫn tin camera hơn tất cả. Không sai. Camera không biết thiên vị.

Tối hôm đó, Mai nhắn tin cho tôi. Lần đầu tiên Mai chủ động nhắn chuyện không liên quan đến hẻm.

– Anh Khang, anh đo tiếng ồn cả hẻm rồi đăng lên nhóm mà không nói gì. Hay.

– Hay chỗ nào?

– Anh để con số tự nói. Không đổ lỗi ai. Mọi người tự nhìn rồi tự hiểu.

– Mai thấy gì?

– Thấy tiếng bán hàng chị Hạnh 81dB, gần bằng tiếng khoan. Mà không ai phản đối chị Hạnh bao giờ.

Mai nhìn thấy thứ tôi muốn mọi người nhìn thấy. 81 decibel phát sóng bán hàng, không ai nói gì. 85 decibel máy khoan, cả hẻm nổi loạn. Vì tiếng chị Hạnh là tiếng ồn quen. Tiếng khoan là tiếng ồn lạ. Và người ta ghét cái lạ hơn cái ồn.

Ngày thứ 4: thợ khoan xong phần bê tông.

Anh Tùng nhắn nhóm Zalo: "Bà con ơi, phần phá tường xong rồi. Từ mai chỉ còn xây lại, không khoan nữa. Cảm ơn bà con chịu đựng."

27 icon ❤️.

Bác Tư: "Cuối cùng cũng nghe tin vui. Như VN gỡ hòa phút 90."

Chú Ba: "Thời gian sửa nhà đúng như tôi dự đoán. 4 ngày cho phần phá dỡ."

Cô Lan: "Cảm ơn anh Tùng. Hy vọng lần sau thông báo trước cho tổ."

Chị Hạnh: "Anh Tùng, bếp mới cần mua đồ gì không? Chị có combo xoong nồi đang giảm giá."

Chị Hạnh. Bếp chưa xây xong, chị đã bán xoong nồi.

Tối đó, tôi ngồi ở quán cà phê anh Tuấn đầu hẻm, viết vào sổ bìa xanh.

Vụ 78. Tiếng khoan nhà 19. Anh Tùng sửa bếp, thợ khoan 4 ngày. Phe "quyền sửa nhà" vs phe "quyền ngủ trưa". Cả hai đều đúng. Ông Năm đo 87dB bằng thiết bị giám sát. Tôi đo 85dB bằng ứng dụng miễn phí. Cô Lan trích dẫn WHO sai (bé Tin sửa). Bác Tư cần ngủ, không cần tiêu chuẩn. Chú Ba tính chi phí cơ hội cho 64 người. Thỏa thuận: nghỉ khoan 12h-13h. Ngày 2 anh Tùng đổi sang 6h30 sáng, cả hẻm phản đối lần 2. Ngày 4 thợ xong phần khoan. 27 icon tim.

Rồi viết thêm, chậm:

Không có giờ nào yên tĩnh ở hẻm 17. 8 giờ sáng: xe máy. 12 giờ trưa: khoan. 6 giờ tối: nấu cơm. 8 giờ tối: tivi bác Tư. 10 giờ đêm: chị Hạnh phát sóng. 2 giờ sáng: mèo. 4 giờ sáng: gà Messi. Nhưng tôi bắt đầu nghe ra: tiếng ồn cũng là tiếng người ta đang sống. Hẻm yên tĩnh nhất vào lúc mọi người đi hết. Và hẻm yên tĩnh thì buồn lắm.