Chương 33: Robot giao hàng mắc kẹt

Tiếng bíp bíp vang giữa hẻm lúc 11 giờ trưa thứ Ba, đều đặn, kiên nhẫn, và hoàn toàn lạc lõng giữa tiếng xe máy, tiếng gà gáy nhà chú Ba, và tiếng quạt máy của quán cà phê anh Tuấn.

Tôi đang ngồi ở bàn viết báo cáo cho phường thì nghe tiếng. Bước ra cửa, nhìn xuống hẻm. Một cái hộp vuông màu trắng, cao ngang đầu gối, có 4 bánh xe nhỏ, đang đứng giữa hẻm, cách nhà số 18 khoảng 5 mét. Trên thân hộp có logo "GreenDrop Delivery" và dòng chữ "Giao hàng tự động, không tiếp xúc." Đèn xanh nhấp nháy trên nóc, và tiếng bíp phát ra đều đặn 3 giây một lần, bằng giọng điện tử lịch sự nhưng bất lực.

Tôi đã thấy nhiều thứ kẹt trong hẻm 17: xe máy, xe đạp, xe ba gác, thùng rác, chậu cây, 1 con chó hoang, và 47 ý kiến trong 1 cuộc họp. Nhưng đây là lần đầu tôi thấy robot kẹt.

Cả hẻm đổ ra xem trong 10 phút.

Đầu tiên là bé Tin, ngồi xổm trước robot, nhìn nó như nhìn một sinh vật biển dạt vào bờ. Em quay quanh nó một vòng, chụp ảnh, đọc dòng chữ trên thân.

– Anh Khang, đây là robot giao hàng thử nghiệm. Công ty GreenDrop đang chạy thí điểm ở mấy quận nội thành. Robot đi theo bản đồ, giao hàng tận nơi, không cần shipper.

– Sao nó vào hẻm mình?

– Chắc bản đồ ghi hẻm này là đường thông. Nó không biết hẻm cụt.

Robot đi theo bản đồ. Bản đồ ghi hẻm thông. Hẻm cụt. Robot kẹt. Một chuỗi logic hoàn hảo dẫn đến kết quả sai, giống mọi bài phân tích kinh tế của chú Ba.

Bác Tư đi ra, đứng chống nạnh nhìn robot:

– Cái gì đây? Xe không người lái hả?

– Robot giao hàng bác.

– Giao hàng kiểu gì mà đứng giữa đường? Như cầu thủ đứng ngoài biên không biết chạy vào.

Bác ngồi xổm cạnh robot, vỗ vỗ thân nó:

– Mày đi đi. Lùi ra đi. Quay đầu đi.

Robot bíp bíp. Không lùi. Không quay. Bánh xe quay nhẹ rồi dừng, quay ngược rồi dừng, như đang tính toán đường ra nhưng phía trước là cụt, phía sau có xe máy đỗ, hai bên là tường nhà. Nó kẹt theo nghĩa đen nhất của từ "kẹt".

Chú Ba đến, cầm ly cà phê, nhìn robot rồi quay sang tôi:

– Khang, chi phí một con robot giao hàng kiểu này khoảng 200 đến 300 triệu. Giá nhân công shipper trung bình 5 triệu/tháng. Vậy phải chạy 40 đến 60 tháng mới hoàn vốn. Nhưng nếu nó kẹt ở hẻm cụt mỗi ngày thì chi phí gỡ kẹt cộng thêm sẽ đẩy thời gian hoàn vốn lên 80 tháng.

– Chú Ba, giờ mình cần gỡ nó ra, không cần tính hoàn vốn.

– Tôi đang giải thích vì sao nó kẹt: vì người thiết kế không tính đến hẻm cụt. Đó là thiếu sót trong mô hình kinh doanh.

Chú Ba phân tích mô hình kinh doanh của robot đang kẹt giữa hẻm. Robot bíp bíp. Tôi bíp bíp trong đầu.

Chị Hạnh chạy ra, mắt sáng:

– Trời ơi, dễ thương ghê. Để chị livestream.

Chị bật điện thoại, quay robot từ mọi góc. 47 người xem trong 5 phút đầu. Chị vừa quay vừa nói: "Bà con ơi, robot giao hàng kẹt ở hẻm 17 nè. Dễ thương ghê. À nhân tiện ai cần mua hộp giữ nhiệt ship hàng, loại y như robot này đang chở, inbox chị nha."

Bà Sáu bước ra, nhìn robot, thở dài:

– Tui nói rồi, đồ máy móc đặt giữa hẻm là chắn khí. Phong thủy hẻm này vốn hẹp, khí lưu thông từ đầu hẻm vào, giờ bị chắn ở giữa, vận khí ứ đọng.

– Bà Sáu, nó đang kẹt, không phải đang đặt.

– Kẹt hay đặt đều chắn khí như nhau.

Ông Năm nhắn Zalo: "Camera số 4 ghi robot vào hẻm lúc 10:47. Đi thẳng, không rẽ, không dừng. Đến nhà số 18 thì kẹt. Đã 23 phút."

23 phút. Ông Năm đếm chính xác đến từng phút. Nếu hẻm 17 có giải thưởng "quan sát viên của năm", ông Năm sẽ thắng mọi năm kể từ khi ông lắp con mắt điện tử đầu tiên.

Mai đi bộ ra từ cuối hẻm, tay cầm ly trà đá, tai nghe treo cổ. Cô dừng lại trước robot, nghiêng đầu nhìn nó. Rồi ngồi xuống bậc thềm nhà số 16, mở iPad, bắt đầu vẽ.

Tôi đứng cạnh, nhìn cô vẽ. Nét bút mềm, nhanh, phác đường viền robot trước, rồi vẽ xung quanh: bác Tư đang vỗ robot, chú Ba đang giơ ly cà phê giảng bài, chị Hạnh đang livestream, bà Sáu đang chỉ tay phán phong thủy. Phía sau là con hẻm hẹp, tường hai bên, trời nắng, và robot nhỏ xíu ở giữa, đèn nhấp nháy, bất lực.

– Buồn cười ghê.

Mai nói, mắt vẫn nhìn màn hình iPad. Cô vẽ thêm Khang đứng phía sau, tay cầm sổ, mặt lo lắng. Tôi nhìn bức vẽ, nhìn mình trong đó, và không biết nên cười hay xấu hổ vì cô vẽ tôi giống thật đến mức tôi nhận ra mình lo lắng mà không tự biết.

– Tui vẽ robot mà vẽ thêm 32 người đứng cho ý kiến. Giống anh không?

– Giống gì?

– Giống anh mỗi lần có chuyện. Một mình đứng giữa, xung quanh ai cũng nói, không ai giúp.

Tôi cười, kiểu cười không có âm thanh, chỉ khẽ gật đầu. Mai nhìn tôi một lúc, rồi quay lại vẽ. Cô thêm mấy nét nhỏ: con mèo Chà Bông ngồi trên nóc tường nhìn xuống robot, và cây xoài nhà 14-16 phủ bóng lên một góc hẻm.

Mai nhìn thấy cái tôi không nhìn thấy. Hoặc cái tôi không muốn nhìn. Cô vẽ tôi đứng giữa hẻm, xung quanh là tiếng ồn, và tôi nhận ra rằng cô đúng: tôi giống cái robot đó. Đi vào hẻm cụt theo bản đồ, kẹt ở giữa, và không biết cách quay đầu.

Bé Tin giải quyết vấn đề trong 15 phút.

Em xem mã QR trên thân robot, quét bằng điện thoại, vào trang điều khiển từ xa. Nhập mã số hiển thị trên màn hình nhỏ của robot. Giao diện hiện lên, có nút "Manual Override" mà em dịch là "điều khiển tay".

– Anh Khang, robot này có chế độ điều khiển từ xa bằng điện thoại. Chắc dành cho kỹ thuật viên khi nó bị kẹt.

– Em điều khiển được?

– Được. Dễ như chơi xe điều khiển.

Bé Tin ngồi bệt xuống đất, lưng dựa tường, điện thoại cầm ngang, hai ngón tay điều khiển robot lùi từ từ. Robot bíp bíp, bánh xe quay ngược, lùi 1 mét. Bé Tin xoay robot 180 độ, cho nó chạy thẳng ra đầu hẻm. Robot lăn đều trên mặt đường, đèn xanh nhấp nháy, và cả hẻm vỗ tay như vừa xem bàn thắng.

Bác Tư: – Giỏi thiệt! Lái như Messi rê bóng qua 5 người!

Bác Tư so sánh mọi thứ với bóng đá. Nhưng lần này, bé Tin điều khiển robot lách qua 3 xe máy, 2 chậu cây, và 1 thùng rác đúng là giống rê bóng thật.

Robot ra đến đầu hẻm, dừng lại ở vỉa hè đường lớn. Bé Tin tắt chế độ điều khiển tay, robot tự nhận lại vị trí trên bản đồ, đèn chuyển sang vàng, rồi xanh, rồi nó tự chạy tiếp theo lộ trình mới, ra đường Nơ Trang Long, và biến mất khỏi con hẻm cụt mà nó không bao giờ nên vào.

15 phút sau, điện thoại tôi reo. Số lạ.

– Xin chào, tôi là Minh, bộ phận vận hành GreenDrop. Anh là tổ trưởng tổ 17 đúng không ạ?

– Đúng.

– Dạ, chúng tôi nhận được tín hiệu robot RG-204 bị điều khiển thủ công bởi thiết bị không nằm trong hệ thống. Anh có thể cho biết ai đã điều khiển và robot hiện ở đâu không?

– Robot đã ra khỏi hẻm rồi. Bạn trẻ trong hẻm giúp gỡ kẹt.

– Dạ, chúng tôi cần lập biên bản. Robot bị điều khiển ngoài hệ thống thuộc trường hợp vi phạm quy trình vận hành. Anh có thể ký xác nhận không ạ?

Biên bản. Robot kẹt giữa hẻm 45 phút, bé Tin cứu trong 15 phút, và giờ tôi phải ký biên bản vì "vi phạm quy trình vận hành". Tôi bắt đầu hiểu vì sao robot không biết quay đầu: vì quy trình của nó cũng không biết quay đầu.

Tôi ký. Ghi lý do: "Robot lạc vào hẻm cụt, bản đồ sai, cư dân hỗ trợ đưa ra." Người của GreenDrop cảm ơn, hứa cập nhật bản đồ, đánh dấu hẻm 17 là hẻm cụt.

Hẻm 17 chính thức được đánh dấu trên bản đồ của một công ty công nghệ giao hàng. Không phải vì chúng tôi đặt nhiều hàng, mà vì robot của họ kẹt ở đây. Đó có lẽ là cách duy nhất hẻm cụt 100 mét này được công nghệ ghi nhận: bằng một vụ kẹt.

Tối hôm đó, Mai gửi cho tôi bức vẽ hoàn chỉnh qua Zalo. Robot ở giữa hẻm, đèn nhấp nháy, xung quanh là 12 người đứng cho ý kiến: bác Tư vỗ vai robot, chú Ba cầm cà phê giảng bài, chị Hạnh livestream, bà Sáu chỉ tay, ông Năm đứng xa nhìn qua điện thoại, bé Tin ngồi bệt cầm điện thoại điều khiển. Và tôi, đứng phía sau, tay cầm sổ bìa xanh, mặt vừa lo vừa buồn cười.

Dưới bức vẽ, Mai viết: "Robot kẹt ở hẻm cụt. Giống anh không?"

Tôi nhìn bức vẽ lâu hơn cần thiết. Nhìn cái robot nhỏ xíu giữa hẻm, xung quanh là 32 hộ dân, mỗi người một ý kiến, không ai giúp (trừ bé Tin). Và nhìn mình trong bức vẽ, đứng phía sau, cầm sổ, ghi chép, không biết phải làm gì.

Giống. Giống quá.

Tôi nhắn lại: "Giống. Nhưng robot được gỡ kẹt rồi."

Mai: "Anh cũng vậy mà. Chỉ là anh chưa nhận ra."

Tôi đặt điện thoại xuống bàn, mở sổ bìa xanh, ghi:

Vụ 70. Robot giao hàng GreenDrop lạc vào hẻm cụt, kẹt 45 phút. Bác Tư huấn luyện robot. Chú Ba tính hoàn vốn. Chị Hạnh livestream. Bà Sáu phán chắn khí. Bé Tin điều khiển từ xa, gỡ robot trong 15 phút. Tôi ký biên bản "vi phạm quy trình vận hành". Hẻm 17 được đánh dấu trên bản đồ GreenDrop: hẻm cụt.

Ở cuối trang, tôi viết thêm, nét chữ chậm hơn:

Mai vẽ robot kẹt giữa hẻm, hỏi "Giống anh không?" Giống. Robot đi vào hẻm cụt theo bản đồ, kẹt ở giữa, xung quanh 32 người cho ý kiến, không ai giúp. Tôi vào tổ 17 theo quyết định phân công, kẹt ở giữa, xung quanh 32 hộ cho ý kiến. Nhưng có một người nhìn thấy, và vẽ lại.