Nhóm Chat Đầu Tiên Bùng Nổ

Thứ Tư, tám giờ mười ba phút sáng. Tôi đang ngồi ở bàn làm việc cơ quan, soạn công văn, thì điện thoại rung.

Nhóm Zalo.

"Chị Hạnh (08:13): Bà con ơi! Sale sốc hôm nay! Máy lọc không khí mini giá 299k, đặt cạnh giường ngủ tốt cho sức khỏe! 🔥🔥🔥 Link đặt hàng: [link]"

"Chị Hạnh (08:13): [ảnh sản phẩm]"

"Chị Hạnh (08:14): [ảnh sản phẩm khác]"

"Chị Hạnh (08:14): Ai mua 2 cái giảm thêm 50k nha bà con! Inbox chị!"

Bốn tin nhắn trong một phút. Nhóm Zalo tổ dân phố, không phải nhóm mua sắm. Nhưng với chị Hạnh, ranh giới đó mỏng hơn sợi chỉ.

"Cô Lan (08:16): Chị Hạnh ơi, nhóm này là nhóm thông tin tổ dân phố, không phải chợ ạ. Chị đăng bán hàng ở đây làm trôi thông báo quan trọng."

"Chị Hạnh (08:17): Ơ, chị đăng cho bà con tiện thôi mà! Mọi người trong tổ mua chị giao tận nhà, ship gì đâu! Tiện thì sao không dùng?"

"Cô Lan (08:18): Nhưng đây là nhóm công vụ. Chị muốn bán hàng thì lập nhóm riêng."

"Chị Hạnh (08:18): Lập nhóm riêng thì ai vào? Mọi người ở nhóm này hết rồi!"

Chị Hạnh nói đúng. Và đó mới là vấn đề.

Tôi đặt điện thoại xuống, quay lại soạn công văn. Được hai phút.

"Chú Ba (08:20): Máy lọc không khí 299k thì chất lượng không đảm bảo. Theo phân tích của tôi, các sản phẩm giá rẻ Trung Quốc không đạt tiêu chuẩn lọc HEPA. Nếu tính chi phí thay lõi lọc hàng năm thì giá thành thực tế cao hơn 30%..."

"Chị Hạnh (08:21): Chú Ba ơi! Máy này của Hàn Quốc chứ không phải Trung Quốc! Chị bán hàng chính hãng!"

"Chú Ba (08:22): Hàn Quốc hay Trung Quốc thì vẫn phải xem chứng nhận CE, FCC..."

"Bác Tư (08:23): Tôi mua cái quạt gắn cổ hôm trước ở chỗ chị Hạnh, xài được. Quạt tốt như cầu thủ chạy cánh vậy, nhỏ mà hiệu quả."

"Bà Sáu (08:24): Máy lọc không khí để đầu giường? Hướng nào? Nếu đặt hướng Tây thì hút khí xấu vào người đó!"

Mười một tin nhắn. Mười một phút. Tôi chưa gõ chữ nào.

Mười giờ sáng. Tôi tranh thủ giờ nghỉ, gõ một thông báo chính thức vào nhóm:

"Khang (10:02): THÔNG BÁO, Bà con ơi, thứ Bảy tuần sau mình có lịch tiêm phòng cúm miễn phí tại nhà văn hóa phường, từ 8h-11h sáng. Ai đăng ký thì trả lời 'có' dưới tin nhắn này ạ. Cảm ơn bà con."

Gửi xong. Gắn ghim.

Hai phút sau, thông báo đã trôi xuống dưới bốn tin nhắn mới.

"Chị Hạnh (10:03): Tiêm cúm hả? Bà con ơi, tiêm xong về đắp mặt nạ collagen cho da phục hồi nha! Chị có hộp 10 miếng 120k!"

"Anh Hùng (10:03): Tiêm phòng cúm thì nên dùng app theo dõi sức khỏe sau tiêm. Để tôi gửi link."

"Chú Ba (10:04): Vắc-xin cúm năm nay là chủng nào? Theo WHO, chủng H3N2 đang biến thể..."

"Bà Sáu (10:04): Tuần sau là tuần có Tam Nương, không nên tiêm. Chờ qua ngày xấu."

Thông báo của tôi đã bị chôn. Tin ghim vẫn ở trên nhưng không ai cuộn lên đọc. Tất cả đang bận bình luận.

Tôi gắn ghim một thông báo. Nó tồn tại được ba phút trước khi biến thành nền cho quảng cáo mặt nạ collagen.

Mười một giờ. Anh Hùng gọi riêng cho tôi.

– Anh Khang, tôi có giải pháp cho vấn đề nhóm Zalo. Dùng bot.

– Bot gì?

– Chatbot tự động. Cài vào nhóm, nó sẽ tự xóa tin nhắn quảng cáo, giữ lại thông báo chính thức. Tôi vừa tìm được một con bot miễn phí trên mạng. AI-powered.

Anh Hùng vừa nói "AI-powered". Lần nào anh nói câu đó, sự việc đều kết thúc bằng thảm họa.

– Anh Hùng, để em suy nghĩ...

– Không cần suy nghĩ! Tôi cài xong rồi! Khoảng năm phút nữa nó hoạt động.

– Anh cài rồi?!

– Rồi! Disruption, anh Khang ơi! Phải hành động nhanh!

Tôi nhìn điện thoại. Trong nhóm Zalo xuất hiện một thành viên mới: "TDP17-Bot 🤖".

"Anh Hùng (11:05): Bà con ơi, tôi vừa thêm bot quản lý nhóm! Từ giờ bot sẽ tự động xóa tin nhắn quảng cáo, spam. Nhóm mình sẽ sạch sẽ, chuyên nghiệp! Welcome to the future! 🚀"

"Chị Hạnh (11:06): Bot gì? Nó xóa tin chị hả???"

"Anh Hùng (11:06): Chỉ xóa quảng cáo thôi chị! Tin bình thường không sao!"

Chị Hạnh gửi thử một tin:

"Chị Hạnh (11:07): Test nha. Bà con ơi, combo 3 chai dầu gội 150k, inbox chị!"

Ba giây sau. Tin nhắn biến mất. Bot xóa.

"Chị Hạnh (11:07): !!!! NÓ XÓA TIN CHỊ!!!!"

"Anh Hùng (11:08): Đúng rồi chị! Nó hoạt động! Tin quảng cáo bị xóa tự động!"

"Chị Hạnh (11:08): Ai cho phép nó xóa tin chị?! Chị kiếm cơm bằng cái nhóm này!"

"Cô Lan (11:09): Hay quá! Vậy từ giờ nhóm sạch rồi!"

"Chị Hạnh (11:09): Sạch cái gì! Chị bán hàng nuôi con! Bot gì mà ác vậy!"

Cuộc chiến giữa chị Hạnh và con bot bắt đầu.

Chị Hạnh gửi quảng cáo. Bot xóa. Chị Hạnh đổi cách viết, không dùng từ "mua", "bán", "inbox". Bot vẫn xóa. Chị Hạnh gửi bằng ảnh. Bot không xóa được ảnh. Chị Hạnh gửi liên tiếp năm tấm ảnh sản phẩm. Cô Lan phản đối. Anh Hùng nói sẽ nâng cấp bot để nhận diện ảnh. Chị Hạnh nói sẽ "gỡ con bot này bằng mọi giá".

Cuộc chiến người vs máy. Phiên bản hẻm 17.

Rồi thảm họa xảy ra.

Mười hai giờ trưa. Tôi gửi thông báo nhắc lại lịch tiêm cúm:

"Khang (12:01): NHẮC LẠI, Tiêm phòng cúm miễn phí thứ Bảy tuần sau, 8h-11h, nhà văn hóa phường. Đăng ký bằng cách trả lời 'có' ạ."

Ba giây.

Tin nhắn biến mất.

Bot xóa thông báo chính thức của tổ trưởng.

Con bot. Xóa. Tin nhắn. Của tổ trưởng.

"Chị Hạnh (12:02): HAHAHAHAHA! Nó xóa cả tin tổ trưởng! Ai bảo cài bot cho đáng! 😂😂😂"

"Anh Hùng (12:02): Ơ... đợi tí, để tôi chỉnh lại..."

"Cô Lan (12:03): Anh Hùng ơi, bot xóa nhầm rồi kìa! Thông báo chính thức mà!"

"Chú Ba (12:03): Tôi đã nói rồi, công nghệ miễn phí thì chất lượng không đảm bảo. Đầu tư vào bot cũng như đầu tư chứng khoán penny, rủi ro cao, lợi nhuận thấp."

"Bà Sáu (12:04): Robot mà cũng xóa tin tổ trưởng. Ác nghiệp. Máy móc không có đạo đức."

"Bé Tin (12:05): Anh Hùng, cái bot đó là spam bot nha. Nó xóa dựa trên từ khóa, không phải AI gì hết. 'Miễn phí' là từ khóa quảng cáo nên nó xóa. Để con gỡ."

"Anh Hùng (12:06): Đợi đã! Để tôi fix!"

"Bé Tin (12:06): Con gỡ rồi."

"TDP17-Bot 🤖 đã rời nhóm."

Cuộc chiến kết thúc. Bot tồn tại được đúng một tiếng.

Tôi gửi lại thông báo tiêm cúm lần hai. Lần này thêm dòng: "Đây là thông báo chính thức từ tổ trưởng, không phải quảng cáo."

"Bác Tư (12:10): Tiêm cúm hả? Được. Nhưng sao không tổ chức vào Chủ Nhật? Thứ Bảy có bóng đá Ngoại hạng Anh lúc 10 giờ."

"Cô Lan (12:11): Bác Tư ơi, sức khỏe quan trọng hơn bóng đá."

"Bác Tư (12:12): Cô Lan ơi, bóng đá cũng liên quan sức khỏe! Tinh thần khỏe thì thể chất mới khỏe!"

"Chú Ba (12:13): Nhân nói chuyện tiêm phòng, tôi xin chia sẻ bài phân tích của Bloomberg về thị trường vắc-xin toàn cầu năm nay..."

Mười hai giờ mười lăm phút. Thông báo tiêm cúm lần hai đã bị chôn dưới bài phân tích thị trường vắc-xin dài bảy đoạn của chú Ba.

Ở cơ quan, tôi đăng thông báo lên bảng tin, ai cũng đọc. Ở nhóm Zalo, tôi đăng thông báo, nó sống được ba phút rồi chết đuối trong biển tin nhắn.

Nhưng drama thì mới bắt đầu.

Chiều, nhóm Zalo bùng nổ. Hai trăm mười bảy tin nhắn trong hai tiếng. Chủ đề: AI có nên quản lý con người không?

Phe "AI tốt": anh Hùng (một mình).

Phe "con người tốt hơn": tất cả những người còn lại.

"Anh Hùng (14:10): Bà con ơi, bot lỗi là do tôi chưa cấu hình đúng. Bản chất AI vẫn là giải pháp tương lai!"

"Chị Hạnh (14:11): Tương lai gì! Nó xóa tin chị! Nó xóa tin tổ trưởng! AI mà không phân biệt được quảng cáo với thông báo thì thua cả bà Sáu!"

"Bà Sáu (14:12): Thua tôi là phải rồi. Tôi phán bằng phong thủy, chưa lần nào sai."

"Bé Tin (14:15): Thật ra nếu cấu hình đúng thì bot hoạt động được. Nhưng cái bot anh Hùng cài là bot rác, không phải AI."

"Anh Hùng (14:16): Nó ghi là AI-powered trên trang web mà!"

"Bé Tin (14:16): Anh ơi, con gà nhà chú Ba cũng ghi là 'organic' nếu dán nhãn lên."

"Cô Lan (14:20): Bà con ơi, vấn đề không phải AI hay không AI. Vấn đề là ai kiểm soát công nghệ. Giống như giáo dục, công cụ tốt nhưng nếu người dùng không hiểu thì phản tác dụng."

"Bác Tư (14:22): Đúng! Giống VAR trong bóng đá! Công nghệ hỗ trợ trọng tài nhưng quyết định cuối cùng vẫn là con người!"

"Chú Ba (14:25): Tôi đồng ý với bác Tư. Thị trường tài chính cũng vậy. Giao dịch thuật toán chiếm 60% khối lượng nhưng vẫn cần con người giám sát. Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ kinh tế hành vi..."

"Bà Sáu (14:27): Mấy người nói gì tôi không hiểu. Nhưng tôi biết một điều: máy móc không có linh hồn. Không có linh hồn thì không có đạo đức. Không có đạo đức thì xóa tin người ta là đúng rồi."

"Chị Hạnh (14:28): BÀ SÁU NÓI ĐÚNG! 💯"

Lần đầu tiên chị Hạnh và bà Sáu đồng ý một chuyện. Phong thủy và bán hàng, hai thế giới song song, đã tìm được kẻ thù chung: một con bot.

Tôi ngồi ở bàn cơ quan, điện thoại rung liên tục, không dám mở. Đồng nghiệp bên cạnh liếc nhìn. Tôi úp điện thoại xuống, cố tập trung vào công văn. Được năm phút thì không chịu nổi, lật lên. Thêm bốn mươi ba tin.

Bốn mươi ba tin trong năm phút. Tôi thở dài.

Năm giờ chiều, tan làm. Tôi ngồi trên xe buýt về, mở Zalo. Nhóm đã có ba trăm sáu mươi hai tin nhắn mới kể từ sáng. Cuộc tranh luận AI vs con người đã mở rộng sang: quyền riêng tư dữ liệu (chú Ba), ảnh hưởng công nghệ lên trẻ em (cô Lan), robot có thể thay thế trọng tài bóng đá không (bác Tư), và liệu AI có phong thủy không (bà Sáu, nghiêm túc hỏi).

Xe buýt dừng trạm. Tôi xuống, đi bộ vào hẻm 17. Ngang qua nhà anh Hùng, thấy anh ngồi trước cửa, laptop trên đùi, mặt buồn như vừa thua cược bóng đá (trích lời bác Tư). Anh ngẩng lên nhìn tôi.

– Anh Khang, tôi xin lỗi vụ bot.

– Không sao, anh Hùng.

– Tôi chỉ muốn nhóm gọn gàng hơn thôi.

Anh nói giọng thật, không có "disruption", không có "AI-powered". Chỉ là một người muốn giúp ích nhưng cách giúp chưa đúng. Tôi vỗ vai anh, đi tiếp.

Về phòng. Ngồi xuống. Mở Zalo. Gõ thông báo tiêm cúm lần thứ ba. Lần này không dùng từ "miễn phí" (dù bot đã bị gỡ) và gắn ghim ngay.

"Khang (17:30): THÔNG BÁO QUAN TRỌNG, Lịch tiêm phòng cúm thứ Bảy tuần sau, 8h-11h, nhà văn hóa phường. Ai đăng ký trả lời 'có' ạ."

Gắn ghim. Chờ.

"Chị Hạnh (17:31): Có! À mà em Khang ơi, ai tiêm xong cần mua khẩu trang y tế không? Chị có hộp 50 cái 65k!"

Thông báo tôi sống sót được một phút trước khi biến thành bàn đạp bán khẩu trang.

Tối. Tám giờ. Tôi nằm trên giường, điện thoại trên bụng, nhìn trần nhà. Bên ngoài, tiếng chị Hạnh livestream bán hàng vọng qua tường mỏng, giọng chị tươi tỉnh như chưa bao giờ có cuộc chiến bot nào xảy ra. Mùi cơm chiên tỏi quen thuộc từ nhà ai đó. Tiếng quạt trần kêu cọt kẹt nhịp đều.

Tôi mở Zalo, cuộn từ đầu ngày đến giờ. Tổng cộng hôm nay: bốn trăm hai mươi bảy tin nhắn. Một cuộc chiến bot. Một cuộc tranh luận AI vs con người. Ba lần đăng thông báo tiêm cúm. Số người đăng ký: bốn.

Tôi bấm nút tắt tiếng nhóm Zalo. Màn hình hiện lên: "Tắt tiếng trong 8 giờ?"

Tám giờ. Tám giờ yên tĩnh. Không tin nhắn. Không quảng cáo. Không phong thủy. Không lạm phát. Không AI.

Tôi bấm xác nhận.

Bốn mươi bảy phút.

Bốn mươi bảy phút bình yên. Tôi gần thiếp đi thì điện thoại reo. Cuộc gọi. Số chị Hạnh.

– Em Khang ơi, sao em không trả lời Zalo? Chị gửi em bảng giá combo tiêm cúm kèm khẩu trang rồi mà!

– Dạ... em tắt tiếng nhóm ạ.

– Tắt tiếng? Vậy ai xử vụ nhà số 8 đổ rác trước cổng nhà số 10? Chị vừa đăng trong nhóm!

Tôi mở Zalo. Bật tiếng lại. Mười hai tin nhắn mới trong bốn mươi bảy phút tắt tiếng, bao gồm một vụ rác, một bài phân tích kinh tế rác thải của chú Ba, và một lời phán rằng nhà số 8 đổ rác do "hướng cổng xung khắc" của bà Sáu.

Tôi tắt tiếng nhóm Zalo. Được bốn mươi bảy phút bình yên.

Rồi ai đó gọi điện: "Sao tổ trưởng không trả lời Zalo?"

Bài học: tổ trưởng không có quyền tắt tiếng. Tổ trưởng là người phải nghe hết.

Và nhóm Zalo, giống như con hẻm 17, không bao giờ ngủ.

Tôi đặt điện thoại lên ngực. Quạt quay. Tiếng livestream chị Hạnh ngoài kia vẫn rõ từng chữ. Đâu đó, chú Ba chắc đang soạn bài phân tích kinh tế rác thải. Bác Tư chắc đang xem bóng đá. Bà Sáu chắc đang đốt nhang. Và bé Tin chắc đã ngủ từ lâu, vì thằng nhỏ là người duy nhất trong tổ biết khi nào nên tắt điện thoại.