Dự báo giá vàng

– Khang, qua nhà chú gấp. Chú có chuyện quan trọng.

Giọng chú Ba vang lên trong điện thoại lúc 7 giờ sáng thứ Hai, nghiêm trọng theo kiểu người vừa khám phá bí mật quốc gia. Ly cà phê trên bàn tôi còn bốc khói, ngụm đầu tiên chưa kịp chạm môi.

– Quan trọng kiểu nào chú?

– Kiểu cứu cả tổ khỏi lạm phát.

Tôi bỏ ly cà phê trên bàn, đi bộ sang nhà chú Ba. Messi và Ronaldo đang gáy ngoài sân, tiếng gáy vang cả đoạn hẻm. Hai con gà sau vụ khởi nghiệp IoT thất bại giờ sống tự do hoàn toàn, không sensor, không quạt USB, chỉ có cơm thừa và ánh nắng.

Messi và Ronaldo là hai con gà hạnh phúc nhất Bình Thạnh. Chúng không biết mình từng là đối tượng của một dự án công nghệ trị giá hơn 1 triệu đồng.

Chú Ba ngồi ở bàn ăn, trước mặt là 3 tờ giấy A4 viết tay kín hai mặt, 1 cây bút đỏ, và cái điện thoại đang mở trang giá vàng. Chú mặc áo sơ mi trắng có cổ, cài nút tận trên cùng, như thể chuẩn bị bước vào phòng họp cổ đông chứ không phải đang ngồi bàn ăn cạnh hai con gà.

– Ngồi đi Khang. Chú phân tích xong rồi.

– Phân tích gì chú?

– Giá vàng.

Chú đẩy 3 tờ A4 về phía tôi. Tôi cầm lên xem. Biểu đồ vẽ tay, mũi tên đỏ chỉ lên trên, chú thích bằng chữ nhỏ li ti. Có ghi "FED cắt lãi suất", "USD yếu", "bất ổn địa chính trị", "nhu cầu châu Á tăng". Góc phải có phương trình trông giống bậc hai nhưng các biến toàn chữ viết tắt tôi không hiểu, kiểu VN/GD nhân P/E rồi chia cho một ký hiệu giống mũi tên quay ngược.

6 mặt giấy phân tích, nhiều hơn bất kỳ bài thi đại học nào tôi từng làm. Chú Ba dành cho giá vàng sự nghiêm túc mà hầu hết mọi người chỉ dành cho kỳ thi cuối đời.

– Chú Ba, chú tính mấy cái này từ lúc nào?

– Từ thứ Sáu tuần trước. 3 đêm liền.

3 đêm. 3 tờ A4. 1 kết luận. Tôi có linh cảm không tốt.

– Khang à, chú nói ngắn gọn. Giá vàng sắp tăng mạnh. Tất cả các chỉ số đều chỉ về một hướng.

Chú lật tờ thứ hai, chỉ vào một bảng số viết bằng mực xanh, gạch chân bằng mực đỏ:

– GDP quý trước giảm 0.2%, lạm phát tăng, FED có dấu hiệu cắt lãi suất. Khi FED cắt lãi suất, đồng đô la yếu đi, vàng tăng. Lịch sử 40 năm, xác suất 78%.

– 78% chú tính bằng gì?

– Bằng kinh nghiệm.

78% kinh nghiệm. Không phải 78% thống kê. Hai thứ đó khác nhau rất xa, nhưng trong vũ trụ của chú Ba, kinh nghiệm và thống kê là song sinh, và chú không thấy cần phải phân biệt.

Chú vỗ bàn, hai con gà ngoài sân giật mình ngừng gáy:

– Giá vàng hiện tại 82 triệu/lượng. Trong 3 đến 4 tuần tới sẽ lên 85 đến 87 triệu. Chú khuyên bà con mua ngay. Trước khi lên.

– Chú định nói trong nhóm Zalo?

– Đương nhiên. Chú chịu trách nhiệm bằng uy tín cá nhân.

"Uy tín cá nhân" là cụm từ chú Ba dùng thường xuyên đến mức tôi nghi nó đã mất giá nhanh hơn bất kỳ đồng tiền nào. Nhưng chú nói bằng giọng chắc nịch, mắt sáng, và tôi biết không ai cản được chú Ba khi chú đã tin vào một con số.

10 giờ sáng, chú Ba gửi lên nhóm Zalo bài phân tích dài 847 chữ. Tôi đếm. Bài viết có 4 phần: "Tình hình kinh tế vĩ mô", "Phân tích kỹ thuật giá vàng", "Dự báo xu hướng", và "Khuyến nghị hành động". Phần cuối viết in đậm: "Mua vàng ngay. Giá hiện tại 82 triệu/lượng. Dự kiến 3-4 tuần tới lên 85-87 triệu. Tôi chịu trách nhiệm bằng uy tín cá nhân."

Tôi nhắn nhóm: "Bà con cân nhắc kỹ trước khi quyết định. Chú Ba phân tích theo kinh nghiệm cá nhân, không phải tư vấn tài chính chuyên nghiệp."

Chú Ba nhắn ngay: "Kinh nghiệm cá nhân của chú hơn 30 năm theo dõi thị trường."

30 năm theo dõi. Không phải 30 năm đầu tư thành công. Hai thứ đó cũng khác nhau, nhưng chú Ba không thấy cần phải tách bạch.

Ngày đầu tiên, 3 hộ mua vàng. Chú Ba mua 2 chỉ, 16.4 triệu. Chị Hạnh mua 1 chỉ, nhưng chị nói "mua để bán, không phải đầu tư", bằng giọng của người luôn phân biệt rõ ràng giữa niềm tin và lợi nhuận. Hùng mua 5 phân, 4.1 triệu, gọi đó là "thử nghiệm trước khi tăng vốn".

Ngày thứ hai, thêm 2 hộ. Chị Ngọc nhà 31 mua 1 chỉ. Cô Hai nhà 25 mua 2 chỉ "để dành cho con gái lấy chồng". Tổng cộng 5 hộ, số tiền đầu tư ước tính khoảng 50 triệu đồng.

5 hộ, 50 triệu, 1 bài phân tích 847 chữ. Mỗi chữ của chú Ba trị giá khoảng 59 nghìn đồng.

Ngày thứ hai: giá vàng tăng nhẹ 200.000 đồng/lượng. Chú Ba gửi emoji 🔥 kèm: "Đúng như dự đoán."

200.000 đồng trên 1 lượng. Chú Ba mua 2 chỉ, tức lời 40.000 đồng. Chưa đủ mua ly cà phê ở quán anh Tuấn. Nhưng chú gửi biểu tượng lửa như thể vừa trúng xổ số.

Ngày thứ ba: giá vàng giảm. Giảm 500.000 đồng/lượng so với ngày mua. Chú Ba không nhắn nhóm buổi sáng. Đến trưa, chị Ngọc hỏi: "Chú Ba ơi, giá giảm rồi. Sao vậy?"

Chú Ba nhắn sau 47 phút: "Biến động ngắn hạn. Bình thường. Xu hướng dài hạn vẫn tăng."

47 phút im lặng, khoảng thời gian dài nhất chú Ba không phản hồi kể từ ngày tôi nhận chức tổ trưởng. Tôi ngờ chú dành 47 phút đó để nhìn chằm chằm vào màn hình giá vàng.

Ngày thứ tư: giá vàng giảm tiếp. Giảm thêm 700.000 đồng/lượng. Chú Ba nhắn: "FED chưa họp. Chờ cuộc họp FED tuần sau."

Cô Hai nhà 25: "Chú Ba ơi, tui mua 2 chỉ cho con gái, giờ lỗ mấy trăm ngàn rồi. Con gái tui còn chưa có người yêu."

Con gái cô Hai chưa có người yêu, nhưng đã có 2 chỉ vàng đang mất giá. Có những thứ đến trước khi cần, và vàng của cô Hai thuộc loại đó.

Ngày thứ năm: giá vàng giảm thêm. Tổng cộng giảm 1.5 triệu/lượng so với ngày mua. 5 hộ lỗ ước tính khoảng 3.2 triệu đồng cộng lại.

Chị Ngọc: "Chú Ba nói chịu trách nhiệm bằng uy tín cá nhân. Uy tín bây giờ âm rồi."

Tối thứ Sáu, tôi ghé nhà chú Ba. Chú ngồi trước 3 tờ A4, bút đỏ gạch bỏ mấy mũi tên chỉ lên, vẽ thêm mũi tên ngang. Messi và Ronaldo đã vào chuồng, im lặng như thể chúng cũng biết hôm nay không phải ngày để gáy.

– Chú Ba, bà con lo.

Chú thở dài, bỏ bút xuống bàn.

– Tui biết. Nhưng Khang à, tui không lừa ai. Tui phân tích thiệt, tui tin thiệt. Chỉ là thị trường chưa phản ánh đúng.

– Chú có cân nhắc nói bà con bán không? Cắt lỗ.

Chú nhìn tôi như thể tôi vừa đề nghị ông đốt 3 tờ A4 trước mặt.

– Cắt lỗ là chấp nhận mình sai. Tui chưa sai, Khang. Thị trường chưa phản ánh đúng thôi.

"Thị trường chưa phản ánh đúng." Câu này tôi nghe nhiều lần trong đời, từ những người tin rằng mình đúng còn cả thế giới sai. Chú Ba không phải người xấu. Chú chỉ là người tin vào bản thân nhiều hơn tin vào thực tế, và khoảng cách giữa hai thứ đó bằng đúng 1.5 triệu đồng mỗi lượng.

– Chú à, mấy người mua vàng không phải nhà đầu tư. Cô Hai mua cho con gái lấy chồng. Chị Ngọc mua bằng tiền để dành. Họ không chờ được "dài hạn".

Chú im lặng. Tay xoay cây bút đỏ trên mặt bàn, một vòng, hai vòng. Rồi gật đầu chậm.

– Tui biết. Tui sẽ nhắn nhóm.

Ông Năm nhắn: "Camera ghi chú Ba ra tiệm vàng đường Phan Đình Phùng lúc 9:12 sáng hôm qua. 9:47 về. Hôm nay chưa ra."

Ông Năm không bình luận giá vàng lên hay xuống. Ông chỉ ghi nhận sự kiện, thời gian, địa điểm. Tôi đôi khi nghĩ ông Năm mới là người thông minh nhất hẻm này, vì ông quan sát tất cả mà không đưa ra lời khuyên nào.

Tối hôm đó chú Ba gửi tin nhắn thoại 2 phút 34 giây. Giọng chú trầm hơn bình thường, không có số liệu, không có biểu đồ, không có con số phần trăm nào.

"Bà con ơi, chú Ba xin lỗi. Chú phân tích sai. Giá vàng không lên như chú dự đoán. Ai muốn bán thì bán, đừng chờ. Chú không muốn ai thiệt hại vì nghe chú. Số tiền lỗ của bà con, chú sẽ bù. Chú tính ra rồi, mỗi người lỗ khoảng mấy trăm ngàn, chú chịu hết."

Nhóm Zalo im lặng 4 phút. Lâu nhất từ trước đến giờ.

4 phút im lặng trong nhóm Zalo hẻm 17 tương đương 4 giờ im lặng ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Đó là khoảng thời gian mọi người cần để nghe xong một lời xin lỗi thật sự, và quyết định mình cảm thấy gì.

Bác Tư nhắn đầu tiên: "Thôi, anh Ba. Thua thì nhận. Anh nhận là anh đàng hoàng."

Cô Hai: "Thôi chú Ba, tui không lấy tiền bù đâu. Vàng tui để đó, con gái tui chưa có người yêu thì vàng cũng chưa cần bán."

Cô Hai biến 2 chỉ vàng lỗ thành khoản đầu tư dài hạn cho tương lai hôn nhân của con gái, dù tương lai đó chưa có ứng viên. Đó là cách cô giữ thể diện cho chú Ba và cho chính mình cùng lúc, bằng một câu nói nhẹ tênh mà tôi không biết có ai trong nhóm nhận ra.

Chị Ngọc: "Lỗ mấy trăm ngàn thôi. Chú đừng bù. Lần sau đừng khuyên nữa là được."

Hùng: "Em cũng không sao. Coi như học phí."

Chị Hạnh: "Ai cần bán vàng, nhắn riêng chị. Chị biết chỗ mua lại giá tốt, phí chênh ít hơn tiệm."

Chị Hạnh luôn tìm được cách biến mọi tình huống thành dịch vụ. Người ta bán vàng cắt lỗ, chị tìm được chỗ mua lại phí thấp. Có lẽ chị là người duy nhất trong tổ không bao giờ lỗ, vì chị không đầu tư, chị kết nối.

Thứ Bảy tôi gặp chú Ba ở quán cà phê đầu hẻm. Anh Tuấn chủ quán pha sẵn ly đen đá cho chú, không hỏi. Chú ngồi bàn quen, cái bàn nhựa sát tường, nhìn ra đường. Tờ A4 không mang theo. Nắng sáng chiếu xiên qua mái hiên, rọi lên mặt bàn những vệt sáng không đều.

– Khang à.

– Dạ chú.

– Tui tính rồi. 5 hộ lỗ tổng cộng khoảng 3.2 triệu. Tui muốn bù.

– Mọi người nói không lấy rồi mà chú.

– Tui biết. Nhưng tui nói "chịu trách nhiệm bằng uy tín cá nhân". Uy tín mà không bù bằng hành động thì là uy tín giấy.

Chú Ba hay nói nhiều, hay phân tích sai, hay tự tin thái quá. Nhưng chú là người duy nhất trong tổ nói "tôi chịu trách nhiệm" rồi thật sự muốn móc ví ra chịu. Điều đó không cứu được giá vàng, nhưng cứu được cái gì đó khó gọi tên hơn.

– Chú à, bà con không cần chú bù tiền. Bà con cần chú lần sau cẩn thận hơn.

Chú gật đầu. Uống hết ly cà phê, đá kêu lách cách trong ly nhựa. Anh Tuấn đi ngang, rót thêm nước đá vào ly chú Ba, nói nhỏ:

– Hồi tui mới mở quán, tính mở thêm chi nhánh. Lỗ sạch. Giờ giữ một quán thôi, sống khỏe.

Chú Ba gật đầu, nhưng tôi biết chú không nghe. Mắt chú đang nhìn ra đường, nơi xe máy chạy qua chạy lại, nơi thế giới vận hành theo những quy luật mà 3 tờ A4 viết tay không tóm hết được. Rồi chú nói nhỏ, bằng giọng của người vừa thua một trận nhưng chưa chịu rời sân:

– Nhưng theo góc nhìn dài hạn, tui vẫn nghĩ vàng sẽ tăng.

Tôi cười. Không phải cười chê. Cười vì chú Ba là chú Ba, và chú sẽ không bao giờ thay đổi. Như bác Tư không bao giờ ngừng nói về bóng đá, bà Sáu không bao giờ ngừng xem phong thủy, Hùng không bao giờ ngừng hỏi máy. Mỗi người có một thứ họ tin, và thứ đó định nghĩa họ nhiều hơn họ tưởng.

Chú Ba tin vào kinh tế vĩ mô. Chú sai 78% thời gian. Nhưng 22% còn lại, chú nhắc mọi người rằng có những thứ lớn hơn con hẻm 100 mét này. Lạm phát, lãi suất, giá vàng thế giới, những thứ không ai trong hẻm cần biết nhưng chú Ba cứ kể. Và đôi khi, giữa những con số sai bét, chú khiến người ta nhìn ra xa hơn chút.

Tối hôm đó tôi ngồi ở bàn, mở sổ bìa xanh, ghi:

Vụ 66. Chú Ba dự báo giá vàng. 3 tờ A4 kín hai mặt, 3 đêm thức trắng, 1 kết luận: vàng sẽ tăng từ 82 lên 85-87 triệu/lượng trong 3-4 tuần. 5 hộ mua, tổng ~50 triệu. Giá tăng nhẹ ngày 2 rồi giảm 3 ngày liên tiếp, tổng giảm 1.5 triệu/lượng. Lỗ ~3.2 triệu. Chú Ba gửi tin nhắn thoại 2 phút 34 giây xin lỗi, đề nghị bù tiền, mọi người từ chối. Chị Hạnh tìm được chỗ mua lại giá tốt. Cô Hai giữ vàng cho con gái, con gái chưa có người yêu. "Theo góc nhìn dài hạn", câu thần chú biến mọi sai lầm thành tầm nhìn chiến lược.

Rồi tôi lật lại mấy trang trước, nhìn dòng ghi vụ 63, hội thảo chống lừa đảo, chú Ba mất 10 triệu tiền số. Cùng một người, cùng một sự tự tin, cùng một kết quả. Nhưng vụ 63 chú Ba giấu, vụ 66 chú Ba xin lỗi công khai bằng 2 phút 34 giây giọng run.

Có lẽ người ta không thay đổi được cái họ tin. Nhưng thay đổi được cách họ chịu trách nhiệm khi cái họ tin sụp đổ. Và sự thay đổi đó, nhỏ thôi, đủ để 4 phút im lặng trong nhóm Zalo kết thúc bằng "thôi, anh Ba" chứ không phải "tui không tin anh nữa".

Ở cuối trang, tôi ghi thêm một dòng nhỏ, nét chữ nghiêng hơn mấy dòng trước vì tôi viết chậm lại:

Tiền số chú Ba đầu tư hôm buổi chống lừa đảo, 10 triệu, đợi 30 ngày rút. Hôm nay ngày thứ 19. Còn 11 ngày.

Tôi gấp sổ. Bên ngoài, tiếng xe máy thưa dần. Đèn đường nhấp nháy ở cuối hẻm, sáng rồi tắt, tắt rồi sáng, đều đặn và vô cảm như giá vàng thế giới.

11 ngày. Tôi không biết 10 triệu đó sẽ về hay sẽ mất. Nhưng tôi biết chú Ba đang đếm ngược mỗi ngày, bằng cái cách chú đếm mọi thứ trên đời, với 78% kinh nghiệm và 22% hy vọng rằng lần này, lần này thôi, con số sẽ đứng về phía mình.