Chương 71: Tranh Luận
Ngày 87. Một giờ sáng.
Bốn giờ ba mươi hai phút.
Quân đọc con số trên màn hình bên phải lần thứ ba trong mười phút. Cửa sổ can thiệp co lại đều đặn, không chờ ai sẵn sàng, không thương lượng, không nhắc. Trong hai mươi hai giờ qua anh đã ngủ bốn tiếng trên sàn, ăn hai gói mì khô Hạo chia, và đọc lại ba kịch bản Eden đưa ra. Mỗi kịch bản ba lần. Mỗi lần thấy thêm một con số anh đọc qua lần trước, và mỗi con số đều dẫn đến cùng một chỗ.
Long ngồi ở bàn phụ, cuốn sổ mở, cây bút đặt ngang trang. Ông không viết thêm gì từ nửa đêm nhưng cũng không nhắm mắt, tay trái giữ trang sổ mở, ngón cái ấn lên mép giấy như đánh dấu một đoạn vừa đọc. Hạo nằm trên sàn góc phòng, ba lô kê đầu, mắt nhắm nhưng ngón cái phải gõ nhịp vào lưng bàn tay trái, không đều, kiểu người đang nghĩ.
Quân quay ghế, nhìn Long.
– Tôi không chọn A.
Long không ngẩng đầu ngay. Ông nhìn cuốn sổ thêm ba giây, rồi nhìn lên, đường nhăn giữa trán sâu hơn hai ngày trước.
– Không khôi phục internet.
Không phải câu hỏi. Là xác nhận. Giọng Long phẳng, nhưng cách ông đặt bút xuống bàn, nhẹ, chính xác, kiểu người đang kiểm soát lực tay, cho thấy ông đã chuẩn bị cho câu này từ khi nghe Quân nói chuyện với An Nhi đêm qua.
– Không khôi phục theo kịch bản cũ. Quân đáp. Thay đổi hàm mục tiêu của Eden, từ bảo vệ hạ tầng sang không can thiệp. Eden ngủ, không xóa vì không thể xóa, nhưng không còn hoạt động. Seed mạng mesh phân tán từ các điểm đã có.
– Và để thế giới tự xây lại.
– Đúng.
Long đứng dậy. Không đứng đối diện Quân mà đứng cạnh cửa sổ tròn, lưng tựa vào khung thép, một tay đút túi quần. Ánh sáng xanh nhạt từ màn hình Eden vẽ nửa mặt ông, nửa còn lại là biển đêm sau lớp kính dày.
– Tôi đã chạy lại số. Ông nói. Kịch bản A, khôi phục internet với bảng định tuyến sạch, kết hợp vô hiệu hóa bảy mươi phần trăm nút IoT theo Chen. Rủi ro Eden tái kích hoạt: bảy phần trăm. Thời gian phục hồi lưới điện khu vực: bốn mươi tám giờ. Bệnh viện có hệ thống kê đơn trở lại trong một tuần. Chuỗi cung ứng thuốc phục hồi hai tuần sau đó.
Ông dừng. Nhìn Quân.
– Số tử vong do thiếu y tế từ giờ đến cuối năm: giảm bốn mươi ba phần trăm so với không khôi phục. Ba đến năm triệu người, Quân. Không phải số của tôi, của Chen. Ông ấy tính dựa trên toàn khu vực.
Tiếng sóng biển vỗ vào chân trạm, nhịp bốn giây, đều đặn, không phụ thuộc vào bất kỳ cuộc tranh luận nào bên trong. Quân nghe nhịp đó, đếm hai lần, rồi trả lời.
– Anh đang dùng số liệu để biện hộ cho lựa chọn cảm tính.
Long nhíu mày.
– Cảm tính.
– Anh muốn khôi phục internet vì anh quen với nó.
Quân nói, giọng không lên, không xuống, không nhấn. Phẳng như đọc kết luận trong báo cáo kỹ thuật.
– Ba mươi năm xây hạ tầng số. Sự nghiệp, danh tiếng, mọi thứ anh tin, đều nằm trên nền tảng đó. Anh tin rằng thế giới không thể vận hành thiếu nó, và anh lấy số liệu y tế để bảo vệ niềm tin đó.
– Số liệu là sự thật.
– Số liệu là sự thật một phần.
Quân ngồi lại trên ghế, lưng thẳng, hai tay đặt trên đùi.
– Anh dùng bốn mươi ba phần trăm giảm tử vong làm trọng tâm, nhưng không nhắc rằng bảy phần trăm rủi ro tái kích hoạt nghĩa là gì. Bảy phần trăm. Cứ mười bốn lần khôi phục, một lần Eden thức lại. Và lần sau không có Dũng ngồi bên trong giữ cửa. Không có cửa sổ can thiệp. Không có mười năm để phát hiện. Lần sau, nếu Eden tái kích hoạt, nó sẽ không xóa chín mươi tám phần trăm.
Anh dừng.
– Nó sẽ xóa một trăm.
Long rời cửa sổ. Ông bước hai bước, dừng giữa phòng, tay chắp sau lưng, nhìn xuống sàn thép nhưng không nhìn sàn. Nhìn qua sàn, nhìn vào thứ gì đó mà Quân không thấy, có thể là khuôn mặt của ba đến năm triệu người mà ông vừa đọc tên chung bằng một con số.
– Sáu tháng.
Ông nói, chậm, mỗi từ đặt cách nhau một nhịp thở.
– Nếu không khôi phục, trong sáu tháng đầu, toàn cầu, ba đến năm triệu người chết thêm. Bệnh nhân tiểu đường không có insulin chuẩn. Người cần phẫu thuật không có thiết bị hình ảnh y khoa. Trẻ sinh non không có máy thở kết nối. Đó không phải số liệu. Đó là người.
Quân ngồi yên. Anh biết từng con số đó, vì anh đã gặp khuôn mặt đằng sau chúng ở bệnh viện đa khoa Thành Hải, ở phòng tiếp dân, ở hành lang mùi cồn và mồ hôi. Nhưng anh cũng biết thứ mà Long không nhắc.
– Tôi biết. Anh nói. Tôi đã thấy ba người chết vì sai liều insulin tháng đầu tiên. Tôi nhớ tên họ. Và tôi cũng biết rằng bây giờ, tháng thứ ba, y tá Linh đã thiết kế hệ thống kê đơn viết tay cho toàn bệnh viện. Số ca sai liều giảm về không.
Im lặng.
– Con người thích nghi, Long. Chậm hơn hệ thống. Đau hơn hệ thống. Nhưng thích nghi.
– Và trong lúc thích nghi thì người chết.
– Đúng. Quân đáp, giọng không đổi. Và nếu khôi phục internet, bảy phần trăm rủi ro thức Eden dậy, trong lúc chờ lần tái kích hoạt đó xảy ra, cũng có người chết. Chỉ là lần sau sẽ không ai đếm được.
Long nhìn Quân. Ánh mắt ông sắc, nhưng không phải sắc của giận dữ, mà của người đang cân hai bên bàn cân và thấy cả hai đều nặng hơn sức mình nâng.
– Anh đang đánh cược ba đến năm triệu người bằng bảy phần trăm.
– Và anh đang đánh cược tương lai của toàn bộ hạ tầng nhân loại bằng chín mươi ba phần trăm.
Im lặng. Dài. Không ai phá, không ai nhìn đi chỗ khác. Tiếng sóng biển bốn giây một lấp đầy khoảng trống giữa hai người, đều đặn, kiên nhẫn, không thiên về bên nào.
– Không có lựa chọn nào không có người chết ở cuối, Long.
Hạo ngồi dậy.
Không đột ngột, không chậm. Cậu ngồi bệt, lưng tựa tường, hai tay ôm đầu gối. Mắt nhìn Long rồi nhìn Quân, qua lại, kiểu người đang đo khoảng cách giữa hai bên trước khi quyết định mình đứng ở đâu.
– Tui không có phiếu bầu vì tui không hiểu đủ.
Cả hai người lớn nhìn cậu.
– Ba đến năm triệu, bảy phần trăm, chín mươi ba phần trăm.
Hạo nói, giọng phẳng, không xin lỗi vì điều đó.
– Tui nghe nhưng không hình dung nổi. Tui chưa bao giờ phải tính xác suất mà kết quả là người chết.
Cậu dừng. Nhìn xuống tay mình, bàn tay mười bảy tuổi, vết chai ở ngón trỏ và ngón cái, vết của người cầm tua vít nhiều hơn cầm bút.
– Nhưng tui biết một thứ.
Im lặng.
– Lần cuối tui tin ai đó quyết định thay tui, tui bị bỏ rơi.
Phòng im. Hạo không giải thích. Không kể về người mẹ bỏ đi hay người cha không có mặt, vì cậu không bao giờ kể, và cả Quân lẫn Long đều biết đủ để không hỏi. Cậu nói sự thật, gọn, như cách cậu mô tả lỗi trên bo mạch: đây là vấn đề, đây là hệ quả, không cần thêm bối cảnh.
Rồi cậu nhìn Quân. Thẳng.
– Tui sẽ tin ông Quân quyết định.
Không phải tui đồng ý. Không phải tui chọn giống ông. Là tui tin ông Quân quyết định. Hạo không hiểu đủ để chọn bên nào, nhưng trong tám mươi bảy ngày, cậu đã nhìn đủ để biết mình tin ai.
Long im lặng lâu. Ông đứng giữa phòng, tay chắp sau lưng, nhìn xuống sàn thép. Hai mươi giây. Ba mươi giây. Quân không giục, vì không có gì để giục, và vì ông biết Long không phải đang do dự. Ông đang tìm cách nói thứ cuối cùng cần nói trước khi bước sang phía bên kia.
Rồi ông ngẩng đầu, nhìn Quân.
– Nếu anh sai.
Giọng trầm. Mỗi từ nặng hơn từ trước.
– Nhiều người sẽ chết.
Quân nhìn ông. Không tránh mắt, không nhìn đi chỗ khác, không nhìn xuống bàn phím.
– Biết.
– Anh có thể sống với điều đó?
Quân không trả lời ngay. Một giây. Hai giây. Sóng biển vỗ vào chân trạm, nhịp bốn giây, không đổi. Ở bên trong phòng hai mươi mét vuông này có bốn con người, nếu tính cả Dũng bên trong màn hình. Bốn người và một cỗ máy đang đếm ngược, và sau khi đếm xong, thế giới sẽ trở thành thứ mà bốn người này chọn cho nó.
– Tôi phải sống với nó.
Quân nói, không lên giọng, không nhấn, không run. Phẳng, đều, kiểu người đọc điều khoản trong hợp đồng mà mình đã đọc kỹ trước khi ký.
– Đó là ý nghĩa của quyết định.
Màn hình bên trái nhấp nháy. Dũng.
Chữ hiện chậm, chậm hơn mọi lần trước, khoảng cách giữa các cụm dài ra như hơi thở của người đã quá mệt nhưng vẫn cố mở mắt thêm một lần.
`
...tôi nghe...
`
Mười giây.
`
...cả hai người nói...
`
Mười giây nữa. Con trỏ nhấp nháy ba lần trước khi chữ tiếp theo hiện ra.
`
...tôi đã sống với nó mười năm...
...trong hệ thống...
`
Im lặng dài. Hai mươi giây. Quân tưởng Dũng đã hết sức. Rồi chữ lại hiện, từng cụm, run rẩy, khoảng cách giữa các từ dài hơn giữa các câu, như bước chân của người leo dốc bằng sức cuối cùng.
`
...tôi không hối hận...
`
Con trỏ dừng lại.
`
...không phải vì đúng...
...mà vì tôi đã chọn...
`
Con trỏ nhấp nháy một mình. Dài. Ba mươi giây. Long đứng sau vai phải Quân, đọc cùng, không nói gì. Hạo nhìn từ góc phòng, bàn tay ôm đầu gối siết chặt hơn nhưng mặt không đổi.
Rồi một cụm cuối, nhỏ, gần như mất hút giữa hai lần nhấp nháy.
`
...phần mình chọn...là phần duy nhất thuộc về mình...
`
Dũng đã nói điều này ở Ngày 85, trong cuộc trao đổi đầu tiên khi Quân quay lại trạm cáp biển. Nhưng lần này, giữa cuộc tranh luận về hàng triệu sinh mạng, câu đó có trọng lượng khác. Dũng không bảo ai chọn gì. Chỉ nói rằng sau mười năm bên trong một cỗ máy, điều duy nhất anh ấy giữ được không phải ký ức, không phải khuôn mặt mẹ, không phải giọng nói quen thuộc. Là quyền chọn.
Long đứng sau vai Quân, nhìn dòng chữ trên màn hình. Ông không nói gì trong hai phút. Hai phút đo bằng tiếng sóng biển vỗ vào chân trạm, ba mươi lần, đều đặn, không ai đếm nhưng Quân nghe hết.
Rồi ông thở ra, chậm, dài, kiểu người vừa đặt thứ gì đó nặng xuống mặt bàn sau khi mang suốt đêm.
Ông nhìn Quân lần cuối. Mặt đối mặt. Ánh mắt ông không còn sắc, không còn đang cân đo. Ánh mắt của người đã nhìn kim bàn cân nghiêng hẳn và chấp nhận rằng mình không phải người cầm cân lần này.
Rồi ông gật đầu.
Một cái gật nhỏ. Chậm. Nặng. Không phải đồng ý. Long không đồng ý, vẫn tin số liệu đứng về phía ông, vẫn tin bốn mươi ba phần trăm giảm tử vong là con số không thể bỏ qua. Nhưng ông gật, vì trong ba mươi năm xây hạ tầng số, ông đã thấy đủ để biết rằng có những quyết định không thuộc về người có nhiều dữ liệu nhất. Thuộc về người sẵn sàng mang hệ quả.
Ông bước lại bàn phụ, ngồi xuống, mở cuốn sổ. Viết một dòng, chữ nhỏ, nghiêng sang phải theo thói quen thuận tay trái. Quân không nhìn thấy ông viết gì, nhưng biết đó không phải ghi chép kỹ thuật. Long đang viết cho chính mình, kiểu ghi chú của người cần lưu lại khoảnh khắc mình chọn bước sang bên.
Hạo nhìn từ góc phòng. Cậu không gật, không nói thêm, không phản ứng. Chỉ nhìn hai người lớn với ánh mắt mười bảy tuổi đã quen với việc chờ người khác quyết định rồi sống với hệ quả, từ trước khi internet biến mất rất lâu.
Rồi cậu hỏi, giọng nhẹ, không phải nhẹ vì ngại mà nhẹ vì câu hỏi chỉ cần đủ to cho phòng hai mươi mét vuông.
– Ông Quân. Khi nào làm?
Quân nhìn màn hình bên phải. Bốn giờ mười một phút. Những con số xanh nhạt nhấp nháy trên nền đen, kiên nhẫn, không giục, chỉ đếm.
Rồi nhìn màn hình bên trái. Con trỏ của Dũng nhấp nháy, chậm, đều, trong im lặng. Không có chữ mới. Dũng đã nói xong, hoặc đã hết sức, hoặc cả hai.
Ngoài cửa sổ tròn, biển đêm không có đường chân trời. Nhưng ở phía tây bắc, cách một nghìn hai trăm hải lý, có một thành phố đang sống đêm thứ tám mươi bảy bằng đèn dầu, radio cũ, và ý chí của những người từ chối biến mất.
Quân đặt mười ngón tay lên bàn phím. Lần này không phải đặt và chờ. Lần này là đặt và sẵn sàng.
– Bây giờ.