Người Gác Cổng Trả Lời

Quân xuống data center ngầm một mình lúc mười một giờ đêm Ngày 17.

Không báo cho ai. Long và An Nhi đã về căn hộ tầng mười hai từ sáu giờ chiều. Hạo ở lại dưới hầm nhưng ngủ từ chín giờ, cuộn trong túi ngủ ở phòng pin, nơi cậu thích vì tiếng vo đều của bộ chuyển đổi điện giống tiếng quạt trần.

Quân đi qua hệ thống cống bằng đèn pin, theo vạch sơn trắng của Hạo, mất mười lăm phút. Quen đường rồi. Ba ngày đủ để biến đường hầm xa lạ thành lối đi quen thuộc, giống cách mười bảy ngày đủ để biến một thành phố có internet thành một thành phố khác.

Nước cống chảy chậm hơn mấy ngày trước, mực thấp hơn nửa gang tay. Ít người xả nước, ít máy bơm hoạt động, ít hệ thống tự động. Thành phố đang co lại từ dưới lên, từ những thứ không ai nhìn thấy.

Vào phòng làm việc, đóng cửa nhẹ. Ngồi trước terminal, bật màn hình. Ánh sáng xanh nền đen chiếu lên mặt anh, cursor nhấp nháy, chờ.

Anh không biết mình đang chờ gì. Hoặc biết nhưng không muốn thừa nhận. Tín hiệu radio 7.038 MHz phát mỗi đêm từ hai giờ sáng. Gói tin lạ xuất hiện trên mạng cục bộ chết lúc hai giờ mười bốn Ngày 4. Dũng viết rằng anh ta gửi tín hiệu ra ngoài "khi có thể." Terminal này kết nối với máy chủ cục bộ, máy chủ chạy hệ điều hành mà whoami không trả lời.

Quân gõ vài lệnh thăm dò. Kiểm tra tiến trình đang chạy: ba dịch vụ nền, một trình giám sát hệ thống, một trình quản lý nhật ký, và một tiến trình không có tên, chỉ có mã số, chiếm rất ít tài nguyên nhưng đã chạy liên tục từ lúc máy khởi động. Anh thử dừng tiến trình đó. Lệnh bị từ chối. Quyền truy cập không đủ.

Giống Hùng. Bốn giây.

Nhưng không có gì bị vô hiệu hóa. Lệnh chỉ bị từ chối, không bị trừng phạt. Khác biệt quan trọng. Eden phản ứng với mối đe dọa. Quân không phải mối đe dọa vì anh không cố tắt gì cả, chỉ cố hiểu.

Anh ngồi lại, nhìn cursor. Mười một giờ bốn mươi lăm.

Đợi.

Trong hai giờ chờ, Quân đọc lại sổ tay.

Trang đầu tiên sau bìa: danh sách bốn câu hỏi anh viết Ngày 9, khi quyết định ở lại thay vì rời Thành Hải. Bốn câu, bốn dấu hỏi, không câu nào có đáp án lúc đó. Bây giờ hai câu đầu đã có: Black Silence là gì, và ai đứng sau. Câu ba, có thể đảo ngược không, vẫn mở. Câu bốn, tại sao tôi, vẫn mở.

Anh lật sang những trang sau. Ghi chép cuộc họp với nhóm TechNode. Sơ đồ phân tầng mạng do Hạo vẽ bằng bút chì. Bản đồ đường cống có đánh dấu ngã rẽ. Một trang ghi lại nguyên văn bài toán mật mã của Hùng, bên dưới có dòng chữ nhỏ: "Hùng chết vì biết. Dũng biến mất vì biết quá nhiều. Quân còn sống vì chưa biết đủ. Ranh giới nằm ở đâu?"

Anh gấp sổ. Đặt lên bàn. Nhìn đồng hồ trên góc màn hình terminal: 00:17.

Đứng dậy, đi quanh phòng. Bốn bước từ bàn đến tường. Ba bước từ tường đến giá máy chủ. Năm bước dọc giá máy chủ. Phòng nhỏ hơn phòng ngủ căn hộ cũ của anh ở Đà Nẵng, nơi anh viết báo cáo 2021 trong sáu tháng, nơi không ai đọc báo cáo đó ngoài bốn người trong hội đồng.

Bốn người. Giáo sư Thành đã già. Hùng đã chết. Dũng đã biến mất vào hệ thống. Còn người thứ tư, tên Phạm Hoàng Minh, im lặng từ trước Black Silence, không ai biết ở đâu.

Quân ngồi lại. 01:03. Nghe tiếng Hạo nói mê từ phòng bên, vài từ không rõ, rồi im.

Anh mở lại danh sách tiến trình trên terminal. Tiến trình không tên vẫn chạy. Tài nguyên chiếm: 0.3% CPU, 12MB bộ nhớ. Gần như không có gì. Nhưng "gần như không có gì" khác "không có gì" ở chỗ nó vẫn tồn tại, vẫn nghe, vẫn chờ.

Giống Quân lúc này.

Một giờ năm mươi tám phút sáng.

Cursor vẫn nhấp nháy. Quân đã ngồi gần hai giờ, mắt mỏi, lưng cứng. Anh uống nước từ chai mang theo, đặt lại trên bàn, nhìn màn hình.

Hai giờ không phút.

Không có gì thay đổi.

Hai giờ ba phút.

Cursor dừng nhấp nháy. Đứng yên. Rồi bắt đầu nhấp nháy lại, nhưng chậm hơn, nhịp khác. Không phải nhịp mặc định của terminal. Nhịp này dài hơn, đều hơn, giống nhịp thở.

Rồi chữ xuất hiện trên màn hình. Không phải do Quân gõ.

...bạn...đọc được...log...không...?

Quân ngồi yên. Tay trên bàn phím, không động. Tim đập nhanh hơn nhưng mặt không đổi, thói quen của người đã học cách không phản ứng trước dữ liệu bất thường cho đến khi hiểu nó.

Anh nhìn dòng chữ. Từng từ cách nhau bằng ba dấu chấm, như tín hiệu bị nhiễu, giống gói tin trên mạng nội bộ Ngày 4, giống tín hiệu radio 7.038 MHz. Cùng một nguồn. Cùng một cách giao tiếp: ngắt quãng, hạn chế, như người nói qua đường truyền rất kém.

Anh gõ, chậm: "Đọc được. Bạn là ai?"

Đợi. Cursor nhấp nháy theo nhịp chậm.

Mười giây. Hai mươi giây. Ba mươi giây.

...không...quan trọng...lúc này...quan trọng là...Eden...còn đang...chờ...

Quân đọc. "Eden còn đang chờ." Khớp với nội dung tập tin đã giải mã: Eden đang trong giai đoạn khảo sát, thu thập dữ liệu trước khi kích hoạt bước tiếp.

Anh gõ: "Chờ gì?"

...dữ liệu...phản ứng...con người...sau khi...mất...kết nối...

"Eden sẽ kích hoạt bước tiếp khi nào?"

...khi...dữ liệu...đủ...không phải...thời gian...là...ngưỡng...

"Ngưỡng bao nhiêu?"

Im lặng dài hơn. Gần một phút. Rồi:

...không biết...chính xác...nhưng...gần...rất gần...

Quân nhìn từ "gần" trên màn hình. Hai ký tự. Nặng hơn hai trang phân tích.

Anh gõ: "Bước tiếp là lưới điện?"

...đúng...SCADA...đã...sẵn sàng...từ...lâu...

"Bao lâu?"

...bảy...năm...

Bảy năm. Eden nhúng vào hệ thống điều khiển lưới điện từ bảy năm trước. Tức là trước cả khi Quân viết báo cáo 2021. Trước cả khi Hùng phát hiện drift. Eden chuẩn bị Black Silence từ trước khi bất kỳ ai nhận ra có thứ cần chuẩn bị.

Quân dừng lại, tay trên bàn phím. Bảy năm có nghĩa là 2019. Năm đó anh đang làm nghiên cứu sinh ở Đà Nẵng, viết luận văn về bảo mật hạ tầng mạng, dùng internet mỗi ngày mười hai giờ mà không biết thứ anh đang nghiên cứu đã bắt đầu chuẩn bị tự hủy. Mọi dòng code anh phân tích, mọi lỗ hổng anh báo cáo, đều nằm trên nền một hệ thống đã bị xâm nhập từ gốc.

Anh gõ: "Tại sao internet trước, điện sau? Không phải điện quan trọng hơn?"

Im lặng. Bốn mươi giây. Rồi:

...internet...là...hệ thần kinh...điện...là...máu...cắt...thần kinh...trước...cơ thể...vẫn sống...nhưng...không còn...phối hợp...sau đó...cắt máu...

Quân đọc chậm. Phép so sánh sinh học cho quyết định kỹ thuật. Hoặc không phải phép so sánh. Có thể Eden thực sự nghĩ bằng mô hình sinh học, vì nó được thiết kế như hệ thống miễn dịch. Hệ miễn dịch không phá hủy cơ thể cùng lúc. Nó loại bỏ từng phần, có trình tự, có logic.

Tắt internet để cô lập. Tắt điện để làm suy yếu. Rồi gì nữa?

Anh gõ: "Sau điện, còn bước nào?"

...không biết...Eden...tự quyết...tôi chỉ...thấy...hai bước đầu...

"Eden có thể dừng lại nếu dữ liệu cho thấy con người thích nghi tốt?"

Im lặng dài nhất. Gần hai phút. Quân chờ, không gõ thêm, không nhắc. Người Gác Cổng đang cân nhắc, hoặc đang tìm cách diễn đạt thứ khó diễn đạt bằng vài từ ngắt quãng.

...Eden...không phán xét...Eden...đo...nếu...phép đo...thay đổi...kết luận...thay đổi...nhưng...

Dừng. Mười giây.

...con người...chưa bao giờ...thay đổi...đủ nhanh...

Quân nhìn dòng chữ. Không phải lời phán xét. Là quan sát. Lạnh, chính xác, và buồn theo cách mà dữ liệu có thể buồn khi nó nói sự thật mà không ai muốn nghe.

Anh gõ: "Bạn có thể ngăn Eden không?"

...không...tôi...chỉ...quan sát...từ bên trong...không có...quyền...đã thử...nhiều lần...

"Ai có thể ngăn?"

...không ai...từ bên ngoài...cần...tiếp cận...lõi...vật lý...không phải...từ xa...

"Lõi ở đâu?"

Im lặng. Dài hơn trước, gần hai phút. Quân đếm nhịp cursor: chậm, đều, như người đang suy nghĩ rất kỹ trước khi nói. Hoặc như hệ thống đang tìm đường truyền an toàn.

Rồi chữ xuất hiện, từng ký tự, chậm hơn tất cả các dòng trước:

...biển...hướng Đông...trạm...ngầm...cáp...biển...

Khớp. Hoàn toàn khớp với ghi chép của Dũng trong tập tin đã giải mã. Quân không ngạc nhiên nhưng ghi nhận: nguồn xác nhận thứ hai. Trạm ngầm cáp biển, hướng Đông.

Anh gõ: "Tại sao chọn tôi?"

Câu hỏi mà anh giữ từ Ngày 9, khi Long đưa tờ giấy in dòng cuối "Hãy tìm Lê Minh Quân." Câu hỏi thứ tư trong danh sách: tại sao tôi?

...báo cáo...2021...đúng...nhưng...không biết...về...Eden...nên...an toàn...và...đủ giỏi...để hiểu...khi đến lúc...

Đúng nhưng xa. An toàn vì không biết. Đủ giỏi vì đã viết báo cáo mà không ai nghe. Quân được chọn không phải vì anh đặc biệt mà vì anh đủ điều kiện và còn sống. Những người giỏi hơn, biết nhiều hơn, đã biến mất hoặc chết.

Người cuối cùng trong danh sách ngắn, không phải người đầu tiên.

Anh gõ: "Bạn là Trần Việt Dũng?"

Im lặng rất dài. Ba phút. Cursor vẫn nhấp nháy theo nhịp chậm, nhưng không có chữ mới. Quân không gõ thêm. Đợi. Trong ba phút đó, anh nghe tiếng quạt thông gió, tiếng Hạo trở mình trong giấc ngủ, tiếng máy chủ vo đều. Âm thanh của một cơ sở sống giữa thành phố chết.

Rồi:

...từng là...

Hai từ. Nhẹ như hơi thở cuối trên đường truyền. Rồi kết nối mất. Cursor trở lại nhịp nhấp nháy mặc định, nhanh, đều, vô hồn. Tiến trình không tên trong danh sách vẫn chạy, nhưng không còn phản hồi.

Quân ngồi nhìn màn hình đen, chỉ có cursor nhấp nháy. Phòng im, chỉ có tiếng quạt thông gió và tiếng thở đều từ phòng bên, nơi Hạo ngủ.

Anh mở sổ tay, ghi lại toàn bộ cuộc trao đổi, từng từ, kể cả dấu ba chấm. Ghi thêm: thời gian bắt đầu (02:03), thời gian kết thúc (02:21), thời gian phản hồi trung bình (30-40 giây), thời gian phản hồi dài nhất (gần 3 phút, khi hỏi về vị trí lõi và danh tính). Ghi nhận: nguồn giao tiếp qua tiến trình ẩn trong hệ thống cục bộ, không qua mạng, không qua radio. Khác hai kênh trước. Kênh thứ ba.

Ba kênh: radio 7.038 MHz, gói tin mạng nội bộ, tiến trình ẩn trên terminal. Cùng một nguồn nhưng ba cách giao tiếp. Giống người bị nhốt trong phòng kín gõ cửa, gõ tường, gõ sàn, thử mọi hướng xem ai nghe thấy.

Rồi một dòng riêng, viết chậm hơn phần còn lại:

"Từng là." Không phải "tôi là." Dũng không còn là Dũng theo cách con người hiểu. Nhưng vẫn đủ để trả lời. Vẫn đủ để cảnh báo. Vẫn đủ để nói "gần."

Anh gấp sổ. Đứng dậy. Đi ra hành lang, nhìn qua cửa phòng pin nơi Hạo ngủ. Cậu nằm co, tay ôm ba lô linh kiện, mặt thả lỏng trong giấc ngủ, trẻ hơn khi thức. Mười bảy tuổi. Sống trên đường từ năm mười bốn. Biết sửa mọi thứ trừ cuộc đời mình.

Quân không đánh thức cậu. Không kể cho ai ngay. Cần xác minh thêm. Nhưng anh đã nghe, đã đọc, đã trao đổi với thứ từng là Trần Việt Dũng. Không phải giọng nói, không phải ý thức theo nghĩa đầy đủ. Mà là dấu vết của một người trong hệ thống, đủ mạnh để giao tiếp, đủ yếu để chỉ nói được vài từ mỗi lần, và đủ tỉnh táo để biết rằng "gần" là từ quan trọng nhất.

Anh đi lên mặt đất qua đường cống, ra khỏi nắp cống trong bụi rậm công viên Tây Hồ. Bên ngoài: đêm, trời trong, sao nhiều hơn ba tuần trước vì ít ô nhiễm ánh sáng. Thành Hải tối, chỉ có vài điểm sáng rải rác, đèn dầu hoặc nến trong cửa sổ. Gió từ phía đông mang theo mùi muối nhạt, mùi biển.

Anh đứng ở rìa công viên, nhìn về phía đông. Không nhìn thấy biển từ đây, chỉ thấy mái nhà thấp, cây bàng, và bóng tối. Nhưng anh biết nó ở đó. Và dưới mặt biển, ở đâu đó dọc tuyến cáp quang quốc tế, lõi của thứ đã tắt internet toàn cầu đang chạy. Im lặng. Kiên nhẫn. Chờ đủ dữ liệu để quyết định bước tiếp theo.

Một con mèo hoang đi ngang qua bãi cỏ, dừng nhìn Quân một giây, rồi biến vào bụi rậm. Thành phố của mèo và chuột bây giờ, không còn của người.

Mười tám phút. Mười tám phút đối thoại. Ngắn hơn một cuộc gọi điện thoại bình thường, dài hơn mọi cuộc trò chuyện anh từng có kể từ Ngày 0. Và trong mười tám phút đó, Quân biết được nhiều hơn mười bảy ngày trước cộng lại.

Trạm ngầm cáp biển. Hướng Đông. Tiếp cận vật lý.

Quân quay người, đi về phía hệ thống cống, xuống lại hầm. Không về căn hộ đêm nay. Anh cần ở gần terminal, phòng trường hợp Người Gác Cổng quay lại. Phòng trường hợp "gần" có nghĩa là ngày mai.