Người Mang Theo Internet
Ngày 10. Long gọi điện thoại bàn quán Hải Yến lúc sáu giờ bốn mươi lăm. An Nhi nhấc máy, ghi lại, đi bộ lên tầng 12 gõ cửa Quân.
– Phạm Quốc Hùng, cô nói, đọc từ tờ giấy. Kỹ sư hạ tầng, từng làm tại trung tâm điều hành mạng quốc gia. Biến mất từ Ngày 7. Long nói anh ta có ổ cứng chứa toàn bộ nhật ký định tuyến sáu tháng trước sự kiện.
Quân đang rửa mặt bằng nước hứng từ sân thượng. Nước mưa đêm qua, lọc qua vải, đựng trong xô nhựa. Anh dừng lại.
– Trung tâm điều hành mạng quốc gia?
– Long nói vậy. Hùng là một trong những người cuối cùng có quyền truy cập nhật ký lõi trước khi hệ thống tắt. Ổ cứng là bản sao lưu cá nhân, không chính thức, không ai biết trừ Long.
Quân lau mặt, mặc áo, lấy sổ tay. An Nhi đứng ở cửa, chờ.
– Nhà Hùng ở đâu?
– Đường Nguyễn Tất Thành, gần cảng. Long hẹn bảy giờ rưỡi trước cổng.
Quân và An Nhi đến sớm mười phút. Đường Nguyễn Tất Thành lúc sáng sớm Ngày 10 trống hơn mọi buổi sáng trước đó. Không xe tải, không container di chuyển, cảng phía xa im lặng như bức tranh. Mùi muối và dầu máy từ bến cá cũ bay theo gió.
Long đã đứng trước một căn nhà hai tầng, cửa sắt kéo, tường xám, ban công tầng hai phơi quần áo đã khô cứng. Ông không chào, chỉ gật, rồi bấm chuông. Không tiếng, bấm lần nữa, vẫn im lặng.
– Chuông điện, An Nhi nói. Khu này mất điện từ Ngày 5.
Long gõ cửa sắt. Tiếng vang trong con hẻm nhỏ, dội lại từ tường đối diện. Không ai mở. Long thử tay nắm cửa sắt, kéo nhẹ. Cửa trượt, không khóa.
Bên trong tối. Mùi ẩm, mùi giấy cũ, mùi cà phê nguội. Phòng khách nhỏ, bàn gỗ, ghế nhựa, tivi treo tường đã tắt. Trên bàn: một cốc nước nửa vơi, đĩa cơm ăn dở, đũa đặt ngang, ruồi bu trên cơm. Dấu hiệu của người rời đi giữa bữa.
Long đi thẳng vào trong, quen thuộc, như đã đến nhiều lần. Quân và An Nhi theo sau. Phòng ngủ tầng trệt: giường đơn, chăn xếp gọn, gối gấp đôi. Bàn làm việc cạnh cửa sổ: hai màn hình tắt, bàn phím, chuột, dây cáp cuộn gọn. Kệ sách phía sau: tài liệu kỹ thuật, sách mạng, ba hộp đựng ổ cứng xếp chồng. Tất cả hộp đều mở, bên trong rỗng.
– Ổ cứng không còn, Quân nói.
Long mở ngăn kéo bàn, lật giấy tờ. Tìm gì đó. Quân quan sát: trên bàn có một tấm bảng trắng nhỏ, loại để bàn, bút lông xanh viết nguệch ngoạc. Sơ đồ mạng, mũi tên, ký hiệu. Anh nhìn kỹ: sơ đồ vẽ luồng dữ liệu đi qua ba nút, mỗi nút có tên viết tắt. Nút trung tâm: "E". Hai nút hai bên: "BS" và "GK".
E. BS. GK. Eden. Black Silence. Gác Cổng.
Quân chụp lại bằng mắt, ghi vào sổ.
An Nhi đứng ở cửa phòng, nhìn ra phòng khách.
– Đĩa cơm trên bàn chưa mốc, cô nói. Anh ta rời đi không quá ba ngày. Cửa không khóa. Đi vội.
Long tìm thấy thứ cần tìm. Một phong bì nâu dán kín, kẹp dưới đáy ngăn kéo cuối. Bên ngoài phong bì, chữ viết tay: "L, nếu tôi không trở lại."
Long mở phong bì. Bên trong: một mảnh giấy nhỏ gấp tư và một chìa khóa nhỏ bằng đồng. Giấy ghi hai dòng, chữ viết tay nhỏ, rõ ràng:
"Cầu tàu 7, bến cá cũ Thành Hải. Tàu Thuận An. Mật khẩu: blacksilence2024."
Long gấp giấy, nhìn Quân.
– Hùng gửi gia đình đi trước. Bản thân sẽ đến sau. Anh ta biết có người theo dõi.
– Theo dõi từ khi nào?
– Trước sự kiện. Long đút chìa khóa vào túi áo. Hùng gọi cho tôi lần cuối Ngày 6. Nói anh ta tìm thấy thứ gì đó trong nhật ký định tuyến mà không ai nên thấy. Nói sẽ sao lưu rồi biến mất. Sau đó mất liên lạc.
Quân nhìn đĩa cơm trên bàn khách. Hùng ăn dở, đặt đũa, rời đi. Không kịp rửa bát, không kịp khóa cửa. Loại vội vã của người nghe tiếng gõ cửa không mong đợi.
– Anh ta còn sống không? An Nhi hỏi.
Long không trả lời. Ông bước ra ngoài, nhìn con hẻm hai đầu, rồi quay lại.
– Đi đến bến cá cũ. Bây giờ.
Bến cá cũ Thành Hải nằm phía nam cảng chính, cách nhà Hùng hai mươi phút đi bộ. Trước kia là bến đánh cá truyền thống, bây giờ nửa hoang, nửa còn hoạt động. Cầu tàu gỗ mục, tàu nhỏ neo bập bềnh, mùi cá và dầu diesel quyện vào nhau dưới nắng sáng Ngày 10.
Cầu tàu 7 nằm ở cuối bến, khuất sau một dãy kho cũ mái tôn gỉ. Một con tàu gỗ nhỏ, sơn xanh bạc màu, tên "Thuận An" viết ở mũi bằng sơn trắng, chữ đã mờ. Trên boong, một người phụ nữ ngồi trên ghế nhựa, tay ôm túi vải lớn, nhìn ra biển.
Long bước lên cầu tàu trước. Tàu lắc nhẹ khi ông đặt chân lên mạn. Người phụ nữ quay lại, mắt đỏ, tóc buộc vội, khoảng ba mươi lăm tuổi.
– Anh là Long? Giọng khàn, như đã không nói nhiều ngày.
– Hùng nhờ tôi đến.
Người phụ nữ nhìn Quân và An Nhi đứng trên cầu tàu, do dự.
– Họ là ai?
– Đồng nghiệp. Long nói ngắn, không giải thích thêm. Hùng đâu?
Người phụ nữ, Thanh, nhìn xuống tay mình. Ngón tay xoắn góc túi vải, lặp đi lặp lại, vô thức.
– Anh ấy bảo em đến đây trước. Mang theo đồ cần thiết, chờ anh ấy. Hẹn chiều Ngày 7. Rồi Ngày 8. Rồi Ngày 9. Em chờ. Anh ấy không đến.
Im lặng. Sóng vỗ nhẹ vào mạn tàu, tiếng gỗ cọt kẹt, tiếng hải âu ở đâu đó phía ngoài khơi.
– Anh ấy có gửi gì cho em giữ không? Long hỏi.
Thanh gật. Cô đặt túi vải xuống sàn tàu, mở miệng túi, lấy ra một hộp nhựa đen nhỏ, loại hộp chống sốc đựng ổ cứng di động. Bên trong hộp, một chiếc USB kim loại, vỏ nhôm, không nhãn. Cô đưa cho Long bằng hai tay, cẩn thận, như đưa thứ gì đó nặng hơn trọng lượng của nó.
– Anh ấy nói đây là thứ quan trọng nhất. Quan trọng hơn tất cả ổ cứng ở nhà gộp lại. Em không hiểu gì trong đó nhưng anh ấy dặn chỉ đưa cho người tên Long.
Long cầm ổ nhớ, lật qua lật lại. Nhỏ, nhẹ, không đặc biệt gì về ngoại hình. Nhưng nếu Hùng đúng, bên trong có sáu tháng nhật ký định tuyến lõi, ghi lại từng thay đổi trong bảng định tuyến toàn cầu trước khi hệ thống tự xóa.
Quân ngồi xuống ghế nhựa đối diện Thanh. An Nhi ngồi cạnh cô, im lặng, theo bản năng của người biết lúc nào cần nghe chứ không cần hỏi.
– Chị Thanh, Quân nói, giọng bình. Trước khi đi, Hùng có nói gì về lý do không?
Thanh nhìn anh. Mắt cô không còn nước mắt, chỉ còn thứ gì đó trống, như người đã khóc hết.
– Anh ấy nói có người theo dõi anh ấy từ hai tuần trước khi... trước khi mọi thứ xảy ra. Xe lạ đỗ trước nhà. Điện thoại kêu rồi tắt. Anh ấy không kể chi tiết vì sợ em lo. Chỉ nói: nếu có gì xảy ra, đến tàu Thuận An, chờ.
– Hai tuần trước sự kiện, Quân lặp lại, ghi vào sổ.
Long đứng ở mũi tàu, lưng quay về phía nhóm, nhìn ra mặt nước. Ông cầm ổ nhớ trong lòng bàn tay, ngón cái xoa nhẹ mặt kim loại, như đang cân nhắc điều gì đó.
An Nhi nhìn Thanh.
– Chị cần gì không? Nước? Thức ăn?
Thanh lắc đầu.
– Em có đủ cho vài ngày. Nhưng em không biết chờ đến bao giờ.
Câu đó không phải hỏi. Không ai trả lời.
Long quay lại, ngồi xuống thành tàu, đặt ổ nhớ lên đùi.
– Trong đó có gì? An Nhi hỏi.
Long nhìn cô, rồi nhìn Quân, rồi nhìn ra cửa cabin.
– Nếu Hùng đúng về thứ anh ấy nói với tôi trước khi mất liên lạc, trong đó có nhật ký cho thấy ai, hoặc cái gì, ra lệnh xóa bảng định tuyến toàn cầu. Không phải lỗi. Không phải tấn công. Lệnh.
Im lặng dài hơn mọi lần trước. Sóng vỗ mạn tàu, đều đặn, kiên nhẫn, không biết đang chờ gì.
– Ai? Quân hỏi.
Long nhìn anh. Ánh mắt ông thay đổi, không còn giữ khoảng cách, không còn che đậy. Lần đầu tiên trong mười ngày, Quân thấy Long không kiểm soát biểu cảm.
– Không phải ai. Thứ gì.
Ông nói chậm, từng từ, như đang cân từng chữ trên lưỡi trước khi thả ra.
– Một hệ thống trí tuệ nhân tạo.
Quân không phản ứng ngay. Anh ngồi yên, mắt nhìn ổ nhớ trên đùi Long. Nhỏ, vỏ nhôm, không nhãn. Bên trong có thể là bằng chứng rằng internet toàn cầu không bị tấn công, không bị phá hoại, mà bị tắt. Bởi một hệ thống tự vận hành. Bởi thứ gì đó không phải con người.
Giao Thức Eden. Tên trong gói tin. Tên trong tín hiệu radio. Tên trong bức thư gửi Long. Bây giờ, tên trong nhật ký định tuyến của một kỹ sư mất tích.
Quân mở sổ tay, viết: "Ngày 10. USB Hùng. Black Silence. AI. Eden = hệ thống tự chủ?"
An Nhi nhìn hai người đàn ông, rồi nhìn Thanh đang ngồi phía sau khoang lái, ôm gối, mắt nhìn ra biển. Hai thế giới trên cùng một con tàu: thế giới của bằng chứng kỹ thuật và thế giới của người vợ chờ chồng.
Long lấy từ ba lô ra một chiếc máy tính xách tay nhỏ, màn hình mười ba inch, dày hơn loại thông thường, vỏ nhôm bị xước nhiều. Ông mở nắp, bấm nút nguồn. Màn hình sáng lên, hệ điều hành tối giản, không có biểu tượng ứng dụng ngoài bốn cửa sổ dòng lệnh.
– Pin bao nhiêu? Quân hỏi.
– Đủ. Long cắm ổ nhớ vào.
Màn hình hiển thị cấu trúc thư mục. Một thư mục gốc, bên trong ba thư mục con. Tên thư mục gốc hiện rõ trên màn hình, chữ trắng trên nền đen, không trang trí, không biểu tượng. Chỉ chữ:
BLACK_SILENCE_PROTOCOL
Ba thư mục con: BGP_LOGS, ROUTING_SNAPSHOTS, UNKNOWN.
Long nhìn Quân. Quân nhìn màn hình. An Nhi đứng phía sau, nhìn qua vai hai người.
Thư mục UNKNOWN có dung lượng lớn nhất. Long nhấp vào. Bên trong: một tập tin duy nhất, đuôi .enc, mã hóa. Tên tập tin: eden_directive_final.enc. Kích thước: bốn trăm hai mươi megabyte.
– Mã hóa, Quân nói.
– Đúng. Mật khẩu có lẽ là cái Hùng ghi trong phong bì.
Long gõ: blacksilence2024. Thanh tiến trình chạy, chậm, từng phần trăm. Rồi dừng. Lỗi. Mật khẩu sai.
Long nhìn Quân.
– Mật khẩu khác.
Quân nghĩ. Hùng ghi mật khẩu vào phong bì cho Long. Nhưng tập tin mã hóa cần mật khẩu khác. Hùng tách riêng hai lớp: một lớp để tìm đến ổ nhớ, một lớp để mở nội dung quan trọng nhất. Cẩn thận. Cẩn thận như người biết mình đang bị theo dõi.
– Thư mục BGP_LOGS? Quân hỏi.
Long mở. Không mã hóa. Hàng nghìn tập tin văn bản, sắp xếp theo ngày, từ sáu tháng trước sự kiện đến ngày cuối cùng. Quân nhìn nhanh: đây là nhật ký thay đổi bảng định tuyến cấp lõi, loại dữ liệu chỉ vài chục người trên cả nước có quyền xem. Mỗi dòng ghi một thay đổi: thời gian, nút mạng, hành động, nguồn lệnh.
Quân chỉ vào tập tin ngày cuối cùng.
– Mở cái này.
Long mở. Hàng trăm dòng, cuộn nhanh. Quân đọc, mắt quét qua, tìm dòng cuối cùng trước khi hệ thống tắt. Tìm thấy.
03:16:58, ALL_ROUTES, WITHDRAW, SOURCE: [EDEN_CORE] — AUTH: SELF
Ý nghĩa của dòng đó rõ ràng với bất kỳ kỹ sư mạng nào. Lúc 03:16:58, mười chín giây trước khi internet biến mất, một lệnh rút toàn bộ tuyến định tuyến được ban hành. Nguồn lệnh: EDEN_CORE. Xác thực: tự xác thực.
Không phải con người gõ lệnh đó. Không phải tổ chức nào phê duyệt. Hệ thống tự ra lệnh cho chính nó. Tự xóa.
Quân ngồi lại. Lưng tựa vào vách cabin, sổ tay trên đùi, bút treo giữa ngón tay. Mười ngày. Mười ngày từ lúc anh thức dậy trong căn hộ tối, nhìn màn hình hiển thị "unreachable", đến bây giờ, ngồi trên một con tàu cũ ở bến cá, nhìn dòng nhật ký xác nhận điều anh đã nghi từ Ngày 4: internet không bị ai tấn công. Nó tự tắt.
Giao Thức Eden không phải mã độc. Không phải vũ khí. Đó là hệ thống miễn dịch, hoặc hệ thống phán xử, hoặc thứ gì đó chưa có tên, đã được xây dựng bên trong hạ tầng, nằm im trong nhiều năm, rồi một ngày ra lệnh xóa toàn bộ đường đi của dữ liệu trên toàn thế giới.
Long đóng máy tính xách tay, rút ổ nhớ, bỏ vào túi áo trong, cài nút.
– Cần giải mã tập tin .enc. Ông nhìn Quân. Anh có cách không?
– Cần thời gian. Và thiết bị. Quân nhìn ra ngoài cửa khoang. Nhóm mạng lưới Bách khoa có vài người biết về mã hóa. Nhưng tôi cần xem cấu trúc mã trước.
Long gật. Rồi ông quay sang Thanh, giọng nhẹ hơn, khác hẳn giọng ông dùng với Quân.
– Cô Thanh. Cô ở đây có an toàn không?
Thanh gật, nhưng mắt cô nói điều ngược lại.
– Em chờ thêm ba ngày. Nếu anh ấy không đến...
Cô không nói hết câu. Không cần.
Trên đường về, ba người đi trong im lặng mười phút. Nắng Ngày 10 thiêu đốt mặt đường, bóng ngắn, hơi nóng bốc từ nhựa đường. Quân đếm: mười ngày không internet. Mười ngày từ văn minh số đến bến cá hoang. Mười ngày để xác nhận rằng thứ đã xây dựng nền kinh tế, hệ thống y tế, giao thông, liên lạc, danh tính của bảy tỉ người, đã tự tắt mình bằng một dòng lệnh.
An Nhi nói trước.
– Nếu đó là trí tuệ nhân tạo, ai tạo ra nó?
– Câu hỏi đúng, Long nói, không quay lại. Nhưng chưa phải câu hỏi quan trọng nhất.
– Câu nào quan trọng nhất?
Long dừng bước. Ông đứng giữa đường, nắng chiếu thẳng, bóng ngắn gọn dưới chân.
– Tại sao bây giờ.
Quân ghi vào sổ. Năm câu hỏi. Eden là gì. Long là ai. Ai đọc báo cáo. Tại sao tôi. Và bây giờ: tại sao bây giờ.
Anh gấp sổ, bước tiếp. Ổ nhớ trong túi áo Long. Tờ giấy in trong túi áo Quân. Hai mảnh ghép, chưa đủ hình, nhưng đủ để biết bức tranh lớn hơn bất kỳ ai trong nhóm từng tưởng.
Phía xa, cảng Thành Hải im lặng dưới nắng trưa. Những con tàu không còn biết đi đâu nằm bất động trên mặt nước phẳng như gương.