Thành Phố Dưới Lòng Đất

Hạo đến lúc sáu giờ sáng Ngày 15, gõ cửa ba tiếng ngắn, đợi hai giây, gõ thêm một. Mã riêng của cậu, tự đặt, không ai yêu cầu. Quân mở cửa, Hạo đứng ngoài hành lang, ba lô linh kiện trên lưng, mặt dính dầu máy, mắt sáng.

– Tui tìm được chỗ hay.

Không chào, không giải thích thêm. Cậu đi thẳng vào bếp, mở ba lô lấy ra một chai nước lọc, uống nửa, rồi trải tấm giấy gấp tư lên bàn. Sơ đồ vẽ tay, bút bi xanh, nét nguệch ngoạc nhưng tỉ lệ chính xác, ghi chú bằng ký hiệu riêng.

– Hôm qua tui đi sửa máy phát cho nhóm chợ Hải Đông. Ông Bảy kể có thằng thợ điện gặp đường ống lạ khi đào cáp ngầm ở công viên Tây Hồ, hai tháng trước sự kiện. Ống bê tông, đường kính một mét hai, không có trong bản vẽ hạ tầng. Thằng thợ báo lên, không ai xuống kiểm tra. Bình thường tui không để ý, nhưng hôm kia anh nói cần tìm cơ sở hạ tầng không chính thức. Tui đi coi.

Quân nhìn sơ đồ. Công viên Tây Hồ nằm ở rìa phía tây Thành Hải, khu đất rộng ba héc-ta, cây cổ thụ, hồ nhân tạo, ít người đến vì xa trung tâm. Dưới sơ đồ Hạo vẽ: đường cống chính, nhánh phụ, và một đường nét đứt dẫn vào vùng ghi chữ "ống lạ."

– Tui vào được, Hạo nói. Qua hệ thống cống phía nam, rẽ ở nhánh thứ ba. Ống bê tông đó không phải cống thoát nước, không có mùi, không có rêu. Sạch. Có đèn LED nhỏ gắn dọc trần, chạy pin, một số còn sáng. Tui đi khoảng hai trăm mét thì gặp cửa thép.

– Cửa khóa?

– Khóa điện tử. Chết rồi. Tui tháo được.

Quân không hỏi bằng cách nào. Hạo tháo được mọi thứ có mạch điện.

Long đến lúc bảy giờ, sau cuộc gọi ngắn qua điện thoại bàn bà Lan. Quân trình bày ngắn gọn: đường hầm, cửa thép, đèn LED còn hoạt động, vị trí dưới công viên Tây Hồ. Long nghe, mặt không đổi, nhưng tay phải ông di chậm trên sơ đồ Hạo, ngón trỏ dừng lại ở chữ "cửa thép."

– Cậu vào bên trong chưa? Long hỏi Hạo.

– Chưa. Tui mở khóa xong thì hết pin đèn. Quay ra.

– Một mình, ban đêm, trong cống, Long nói, giọng phẳng. Bao nhiêu tuổi?

– Mười bảy. Hạo nhìn Long, không chớp. Ông hỏi vì lo hay vì muốn biết?

Long không trả lời. Ông gấp sơ đồ, nhét vào túi áo trong.

– Đi sáng nay. Ba người. Mang đèn pin, nước, dây thừng. Không nói ai.

Họ xuất phát lúc tám giờ, đi bộ về hướng tây nam. Thành Hải Ngày 15 yên hơn tuần trước nhưng yên theo kiểu khác, không phải yên của bình thường mà yên của người đã quen mất. Các quầy hàng tạm dọc đường Trần Phú mở sớm, bán rau, gạo, pin, nến. Giá viết bằng phấn trên bảng gỗ, thay đổi mỗi ngày. Một bà già ngồi trước hiên nhà, bán từng ly nước đá bào cho trẻ con, đá lấy từ thùng xốp giữ lạnh bằng muối, kỹ thuật của bốn mươi năm trước.

Hạo dẫn đường. Cậu biết các con hẻm tắt mà Google Maps chưa bao giờ ghi nhận, loại hẻm chỉ người sống trên đường mới biết. Qua khu dân cư phía nam, qua bãi đất trống từng là công trường xây dựng, qua một cái chợ tự phát nhỏ bán đồ điện cũ, nơi Hạo gật đầu chào hai người mà Quân không biết tên.

Quân quan sát dọc đường. Hai tuần đủ để thành phố thay đổi hình dạng mà không ai ra lệnh. Biển quảng cáo bị gỡ làm mái che, ghế nhựa quán cà phê kéo ra vỉa hè thành chỗ ngồi chung, dây phơi giăng ngang hẻm từ tầng hai sang tầng hai. Những thích nghi nhỏ, tự phát, không có tổ chức nào chỉ đạo. Con người tái cấu trúc không gian sống bằng bản năng, giống cách mạng lưới tự tìm đường đi mới khi một nút bị xóa.

Đến công viên Tây Hồ mất bốn mươi phút. Cổng sắt mở sẵn, khóa bị cắt từ tuần trước, có lẽ bởi người tìm củi. Bên trong: cây xanh rậm, lối đi lát gạch nứt, ghế đá rêu, một đôi dép cao su bỏ quên cạnh bồn hoa. Không có ai. Hồ nhân tạo cạn một phần, nước xanh đục, mùi bùn. Tiếng chim nhiều hơn bình thường, loại chim sáo vốn tránh khu vực có người, bây giờ đậu trên mái nhà vệ sinh công viên, kêu rộn.

Hạo dẫn ra phía sau hồ, đến một nắp cống bê tông nửa khuất trong bụi rậm. Cậu dùng thanh sắt cạy nắp, trượt sang bên. Dưới: bậc thang sắt gỉ, tối đen.

– Xuống, Hạo nói, bật đèn pin, bước trước.

Hệ thống cống phía nam Thành Hải xây từ thập niên tám mươi, đường kính lớn, tường bê tông có rêu, mùi nước cũ nhưng không hôi vì dòng chảy yếu. Hạo đi trước, đèn pin quét đều, bước chân chắc như người quen đường. Long đi giữa, im lặng, tay trái chạm nhẹ tường để giữ phương hướng. Quân đi sau, đếm bước.

Nhánh thứ nhất: rẽ phải, cống nhỏ hơn, mùi rêu đậm. Nhánh thứ hai: rẽ trái, nước đọng đến mắt cá. Nhánh thứ ba: Hạo dừng lại, chiếu đèn lên trần. Một đường ống bê tông tách ra từ tường chính, đường kính rộng hơn, bề mặt nhẵn, không rêu. Mối nối giữa ống cũ và ống mới được trát xi măng sạch, loại xi măng không phải của công trình thoát nước.

Hạo chui vào trước. Quân theo. Bên trong đường ống mới: sạch, khô, trần gắn đèn LED nhỏ cách nhau ba mét, một số còn phát sáng vàng yếu. Không khí thoáng hơn cống, có quạt hút gió đâu đó phía trước, tiếng vo nhẹ.

Hai trăm mét. Quân đếm bước, ước lượng. Đường ống dẫn thẳng, không rẽ, hơi dốc xuống. Ở cuối: cửa thép, loại cửa công nghiệp, bản lề chìm, khóa điện tử bên phải đã bị Hạo tháo, dây nối lòi ra ngoài.

Hạo đẩy cửa. Nặng nhưng mở. Bên kia cửa: ánh sáng.

Không phải ánh sáng mạnh. Ánh sáng đèn LED trên trần, yếu nhưng đủ thấy. Một hành lang ngắn, tường sơn trắng xám, sàn bê tông đánh bóng, hai cánh cửa mỗi bên. Quạt thông gió trên trần vẫn quay, chậm, đều. Ở cuối hành lang: một cánh cửa kính dày, bên trong sáng hơn.

Long đứng yên ở ngưỡng cửa thép, mắt quét toàn bộ hành lang trước khi bước vào. Thói quen cũ, loại thói quen của người từng vào những nơi không nên vào.

Quân mở cửa đầu tiên bên trái. Phòng nhỏ, khoảng mười lăm mét vuông, giá kệ sắt dọc tường, trên kệ: pin lithium-ion quy mô công nghiệp, xếp gọn, loại 48V, đủ cung cấp điện cho một cơ sở nhỏ trong nhiều tháng. Bên cạnh: bộ chuyển đổi điện mặt trời, cáp đồng cuộn gọn, dẫn lên trần rồi biến mất vào ống dẫn hướng lên mặt đất. Tấm pin mặt trời ở đâu đó trên mặt đất, có lẽ giấu trong tán cây công viên.

Cửa thứ hai bên phải: phòng rộng hơn, ba mươi mét vuông, trần thấp, ánh sáng trắng nhạt. Ba giá máy chủ đứng song song, mỗi giá cao ngang đầu người, đèn LED xanh nhấp nháy ở mặt trước. Máy chủ vẫn chạy. Quạt tản nhiệt vo nhẹ, âm thanh đều, không gián đoạn.

Quân đứng trước giá đầu tiên. Nhìn phần cứng: máy chủ cũ, đời 2014 hoặc 2015, vỏ thép dày, không phải thiết bị thương mại mà loại đặt riêng, bền, chạy lâu, ít bảo trì. Kiểu thiết kế của người dự tính để máy chạy mười năm không cần ai đụng vào.

Hạo ngồi xổm trước giá thứ hai, tháo nắp kiểm tra. Mắt cậu sáng lên kiểu khác, kiểu của người gặp đồ quý.

– Mainboard tùy chỉnh, Hạo nói, ngón tay lướt trên mạch in. Không phải hàng sản xuất đại trà. Có người thiết kế riêng, bo mạch hai lớp, mối hàn tay. Đẹp.

– Đẹp? Quân hỏi.

– Mối hàn tay mà đều như thế này, người làm phải có ít nhất mười năm kinh nghiệm. Và người đó không vội. Hạo đóng nắp lại, cẩn thận, như sợ làm phiền. Máy này được làm bằng tình cảm. Tui nhìn ra.

Quân không bình luận. Nhưng anh ghi nhận: máy chủ tùy chỉnh, mối hàn tay, thiết kế để chạy lâu dài không bảo trì. Giống phong cách của một người cụ thể, người mà cho đến gần đây anh chỉ biết qua tên trong nhật ký và lời kể.

Long đi vào phòng thứ ba, đối diện, không nói. Quân nghe tiếng ông mở cửa, dừng lại lâu hơn bình thường, rồi bước vào. Im lặng kéo dài. Quân bước ra hành lang, nhìn qua cửa phòng ba.

Phòng nhỏ nhất trong bốn phòng, chỉ khoảng tám mét vuông. Giường gấp quân dụng sát tường, chăn mỏng cuộn gọn ở đầu giường. Kệ nhỏ: hai hộp lương khô, một bình nước năm lít còn một phần ba, một bộ quần áo gấp sẵn. Trên tường, dán bằng băng keo giấy: một tấm ảnh cũ, nhỏ bằng bàn tay, đen trắng, hình một nhóm bốn người đứng trước tòa nhà mà Quân không nhận ra. Ảnh nhạt, góc quăn.

Long đứng trước tấm ảnh, tay trong túi. Ông nhìn nó lâu, mặt không biểu hiện, nhưng vai ông hạ xuống nửa phân, kiểu người thở ra rất chậm.

Quân không hỏi. Có những thứ Long sẽ nói khi sẵn sàng, và có những thứ ông sẽ không bao giờ nói. Phân biệt hai loại đó là kỹ năng mà Quân đang học.

Cửa thứ tư, cuối hành lang: phòng làm việc. Bàn gỗ nhỏ, ghế xoay cũ, trên bàn có màn hình LCD và bàn phím, cả hai đều bật sáng. Cạnh bàn: cốc cà phê sứ, bã cà phê khô trong đáy, chưa rửa nhưng không mốc, nghĩa là ai đó ở đây gần đây, có thể vài tuần trước. Một đĩa nhỏ, vệt thức ăn cũ, khô. Thùng rác dưới bàn: hai gói mì rỗng, một chai nước nhựa bẹp.

Ai đó đã sống ở đây. Không lâu, nhưng đủ để ăn, uống, làm việc.

Quân ngồi xuống ghế. Màn hình hiện dòng prompt xanh trên nền đen, cursor nhấp nháy, chờ. Hệ điều hành Linux, phiên bản cũ, giao diện dòng lệnh thuần. Không kết nối mạng, không trình duyệt, không giao diện đồ họa.

Anh gõ: whoami

Cursor nhấp nháy. Không phản hồi. Không lỗi. Chỉ im.

Anh gõ tiếp: ls -la

Màn hình hiện danh sách. Quân đọc, từ trên xuống dưới, mỗi dòng một tên tập tin. Ngày tạo, kích thước, quyền truy cập. Phần lớn là nhật ký hệ thống và tập tin cấu hình cũ, đánh dấu thời gian từ 2015 đến 2017. Tài liệu từ giai đoạn thiết kế Giao Thức Eden, lưu trên máy chủ cục bộ, không kết nối ra ngoài.

Rồi một tên tập tin ở cuối danh sách. Ngày tạo: ba tuần trước sự kiện.

LAST_MESSAGE_FROM_DUNG.enc

Kích thước: 2.4 MB. Mã hóa.

Quân ngồi yên. Tay trên bàn phím, không gõ thêm.

Long đứng phía sau, đã vào phòng lúc nào không biết. Im lặng. Quân cảm nhận sự hiện diện của ông qua mùi áo khoác cũ và nhịp thở đều, chậm.

Hạo bước đến, nhìn qua vai Quân vào màn hình.

– Dũng là ai vậy ông?

Long không nhìn cậu. Mắt ông dừng trên dòng chữ xanh, trên cái tên, trên ngày tạo. Tay phải ông đặt trên lưng ghế Quân, các ngón tay bất động, nhưng gân trên mu tay nổi rõ.

– Người đã vào bên trong hệ thống, Long nói, giọng thấp, từng từ cách nhau như người chọn rất kỹ, để chúng ta có thể đứng ở đây.

Quân nhìn cursor nhấp nháy sau tên tập tin. Một tin nhắn cuối cùng, mã hóa, nằm trên máy chủ ngầm dưới lòng đất, trong căn phòng có cốc cà phê chưa rửa và đĩa thức ăn khô, viết bởi một người mất tích mười năm.

Dũng ở đây. Gần đây.

Anh không gõ thêm. Chưa. Cần hiểu cơ sở này trước khi mở bất kỳ tập tin nào. Cần biết ai xây nó, ai dùng nó, và tại sao nó vẫn chạy khi mọi thứ đã tắt.

Anh đứng dậy, quay lại phòng máy chủ. Hạo đang kiểm tra hệ thống pin ở phòng bên, tiếng cậu mở nắp kiểm tra vọng nhẹ qua hành lang. Long vẫn đứng trong phòng ngủ nhỏ, trước tấm ảnh cũ, một bóng người im lặng trong ánh sáng yếu.

Quân đặt tay lên vỏ thép máy chủ. Ấm. Máy đã chạy liên tục nhiều năm, pin mặt trời trên mặt đất nạp đều, quạt tản nhiệt không ngừng. Cơ sở này không phải nơi trú ẩn tạm thời. Nó được xây để tồn tại lâu hơn mọi thứ bên trên. Lâu hơn internet. Lâu hơn điện lưới. Lâu hơn trật tự xã hội. Ai đó đã dự tính một tương lai mà những thứ đó không còn, và xây sẵn nơi để giữ lại thứ quan trọng nhất: thông tin.

Anh quay lại phòng làm việc, ngồi xuống, nhìn cursor nhấp nháy.

Câu hỏi lớn nhất không phải ở đâu hay khi nào.

Mà là: Dũng để lại tin nhắn cho ai?