Cuộc Săn Ổ Cứng

Long gọi qua điện thoại bàn hầm Tây Hồ lúc 6 giờ sáng, Ngày 60.

– Tôi cần một thứ. Đến đây.

Quân đến hầm trong hai mươi phút. Long ngồi trước bàn gỗ, trước mặt là một tờ giấy A4 viết kín chữ nhỏ. Tách trà nguội, khay gạt tàn sạch. Anh không hút thuốc, nhưng giữ khay gạt tàn trên bàn từ Ngày 0, thói quen của người quen sắp xếp đồ vật theo chức năng hơn là nhu cầu.

– Anh muốn gì? Quân kéo ghế, ngồi.

Long đẩy tờ giấy qua.

– Tài liệu kỹ thuật về thiết kế hệ thống mạng lưới. Kiểu mesh, phân tán, không phụ thuộc hạ tầng cũ.

Quân đọc danh sách. Mười hai mục, mỗi mục là một loại tài liệu: giao thức định tuyến phi tập trung, thiết kế ăng-ten sóng ngắn tầm trung, mô hình mạng ngang hàng, sơ đồ trạm relay tự cấp điện. Chữ Long nhỏ, đều, viết bằng bút bi đen.

– Cho việc gì?

Long nhìn Quân. Mắt trũng, quầng thâm, nhưng tĩnh.

– Dù anh quyết định thế nào về Eden, tôi muốn có tài liệu này. Nếu anh bật lại internet, chúng ta cần hệ thống thay thế cho trường hợp Eden thức dậy lần sau. Nếu anh không bật, chúng ta cần hệ thống liên lạc mới mà không cần internet cũ.

– Cả hai kịch bản đều cần cùng một thứ.

– Đúng. Long gật. Đó là lý do tôi không hỏi anh đã quyết định chưa. Tôi chỉ cần tài liệu.

Quân nhìn danh sách lần nữa. Mười hai mục. Phần lớn là tài liệu kỹ thuật chuyên sâu mà trước Ngày 0 có thể tải về trong vài phút. Bây giờ, chúng chỉ tồn tại nếu ai đó đã lưu vào ổ cứng vật lý trước khi mọi thứ biến mất.

– Hạo biết chỗ nào có thể tìm.

– Tôi biết. Long nói. Đó là lý do tôi bảo anh gọi cậu ta.

Hạo đến hầm Tây Hồ lúc 8 giờ, tay cầm bản đồ vẽ tay trên giấy ố vàng. Bản đồ khu công nghiệp phía bắc, vẽ bằng bút chì, đánh dấu bốn điểm bằng dấu chấm đỏ.

– Có bốn chỗ, cậu nói, ngồi xổm giữa phòng, trải bản đồ trên sàn. Một là kho của DataVault, công ty lưu trữ đám mây, phá sản năm ngoái. Hai là văn phòng TechBridge, công ty tư vấn hạ tầng mạng, đóng cửa Ngày 3. Ba là phòng máy chủ cũ của Đại học Bách Khoa, tầng hầm tòa C. Bốn là nhà riêng ông Hải Sơn, kỹ sư cảng, sưu tập ổ cứng cũ.

– Ông Hải Sơn thì tui hỏi được, Hạo nói tiếp. Ông hiền. DataVault thì khó, kho nằm trong khu công nghiệp Tân Phú, giờ có một nhóm chiếm giữ, tự xưng "Ban quản lý khu vực." Bách Khoa thì tui chưa vào được, trường đóng cửa, có bảo vệ.

– Nhóm ở Tân Phú, Quân hỏi. Bao nhiêu người?

– Khoảng bốn mươi. Có vũ khí tự chế. Kiểm soát ba nhà máy và một kho hàng. Không xấu, nhưng không cho ai vào miễn phí.

Long nhìn bản đồ, chỉ vào điểm đỏ thứ nhất.

– DataVault là ưu tiên. Họ lưu trữ bản sao tài liệu kỹ thuật cho mười bảy doanh nghiệp hạ tầng trước khi phá sản. Nếu ổ cứng còn nguyên, trong đó có thể có toàn bộ tài liệu tôi cần.

– Vậy phải đàm phán, Quân nói.

– Họ muốn gì? Long hỏi Hạo.

Hạo cười nhẹ, kiểu cười của người đã quen mặc cả ở chợ trời.

– Họ cần sửa thiết bị y tế. Có máy đo huyết áp tự động, máy khử trùng, và một cái máy phát điện Honda 5kW bị cháy bo. Tui sửa được. Và ông Quân có thể giúp họ lắp hệ thống liên lạc nội bộ bằng bộ đàm, kiểu mạng lưới đơn giản.

Quân nhìn Hạo. Cậu đã tính trước. Không phải hôm nay, mà từ lâu. Cậu biết ai cần gì, ai có gì, và cách nào để đổi mà cả hai bên đều cảm thấy công bằng. Kỹ năng sinh tồn của người sống ngoài hệ thống.

– Đi, Quân nói.

Khu công nghiệp Tân Phú nằm phía bắc thành phố, cách trung tâm bảy cây số. Ba người đi xe đạp, Hạo dẫn đầu, Quân giữa, Long phía sau. Long đạp chậm hơn hai người kia, không phải vì yếu, mà vì thận trọng, mắt nhìn hai bên đường suốt.

Cổng khu công nghiệp có barie gỗ và hai người canh, đàn ông trung tuổi, mang gậy sắt. Hạo dừng xe, nói gì đó với người canh mà Quân không nghe rõ. Người canh nhìn Quân và Long, gật, nhấc barie.

Bên trong, ba nhà máy và kho hàng xếp dọc con đường bê tông rộng. Cỏ mọc qua kẽ. Hai mươi người lảng vảng, phần lớn đàn ông, vài phụ nữ nấu cơm ở khoảng sân trống giữa hai nhà xưởng. Mùi khói củi, mùi cơm nấu bằng nồi gang. Một nhóm năm sáu người đang sắp xếp thùng hàng ở cửa kho phía tây.

Hạo dẫn hai người đến nhà xưởng chính, nơi một người đàn ông ngồi trước bàn gỗ kê ở cửa. Trạc bốn mươi, da ngăm, tay to, mặc áo thun đen, quần kaki bạc màu. Bên cạnh là một con dao phay dựng thẳng cạnh bàn, lưỡi sáng.

– Chú Bảo, Hạo gọi. Em mang hai người. Sửa đồ đổi hàng, như em nói.

Bảo nhìn Quân và Long, đánh giá.

– Kỹ sư hả?

– Kỹ sư mạng, Quân nói. Và anh Long, kỹ sư hệ thống.

– Biết sửa gì?

– Bộ đàm, liên lạc nội bộ, bất cứ gì chạy điện. Và Hạo sửa phần cứng.

Bảo gãi cằm, nhìn Hạo.

– Thằng nhỏ này uy tín. Lần trước sửa máy bơm cho tao chạy ngon. Được. Vào đi. Coi hàng. Nhưng quy tắc: không mang gì ra ngoài khi chưa thỏa thuận xong.

Kho DataVault nằm ở cuối dãy, phía đông. Một phòng rộng chừng năm mươi mét vuông, trần cao, quạt công nghiệp treo im trên trần. Trên kệ sắt dọc tường, hàng trăm ổ cứng và thiết bị lưu trữ xếp ngay ngắn, phủ bụi nhưng không hư hỏng.

Quân đứng giữa phòng, nhìn quanh. Mỗi kệ gắn nhãn bằng giấy in: tên công ty, ngày lưu, dung lượng. DataVault đã sắp xếp tài sản khách hàng có hệ thống, ngay cả khi phá sản. Ai đó ở đây đã làm đúng công việc của mình cho đến phút cuối.

Long đi dọc kệ, đọc nhãn, tay lướt trên bụi.

– TelcoNet. VietHost. MekongTech. Anh dừng. NetBridge Solutions.

Anh kéo ra một ổ cứng 3.5 inch, loại cũ, dung lượng 4TB. Nhãn ghi: "NetBridge, Documentation Server Backup, 2026-11-15."

– Đây. Long cầm ổ cứng bằng hai tay, nhẹ nhàng, như cầm một vật dễ vỡ. NetBridge là công ty tư vấn hạ tầng mạng phân tán. Nếu ổ này còn nguyên, bên trong có thể có toàn bộ tài liệu thiết kế mesh mà tôi đang tìm.

Hạo đi phía sau, nhìn các kệ khác. Cậu dừng ở góc phòng, nơi một kệ riêng biệt xếp các ổ cứng nhỏ hơn, loại 2.5 inch, gắn nhãn viết tay.

– Ê, Hạo gọi nhỏ. Cái này không phải của công ty.

Quân và Long đến gần. Nhãn viết tay, nét chữ đều, mực xanh: "Thư viện cá nhân, Nguyễn Văn Khoa, Đừng xóa."

Long nhìn Quân. Quân nhìn Long.

Hạo kéo ổ ra, cầm lên, lắc nhẹ. Không kêu.

– Ai đó đã lưu thứ gì đó riêng tư vào đây. Trước khi mọi thứ sập.

Long lấy thêm ba ổ cùng loại, cùng chữ viết tay, cùng tên. Bốn ổ cứng, mỗi ổ 2TB.

– Tám terabyte, Long nói. Nếu đây là tài liệu văn bản, có thể chứa vài triệu cuốn sách. Nếu là nhạc và phim, ít hơn. Nhưng dù gì thì cũng là thư viện lớn nhất còn tồn tại ở Thành Hải.

Im lặng. Ba người đứng giữa kho, cầm ổ cứng trong tay, ánh sáng từ cửa sổ nhỏ chiếu xiên vào, vẽ những ô vuông trên sàn bê tông.

Hạo nhìn Long.

– Cần giữ ở đâu? Ai được xem?

Long không trả lời ngay. Anh đặt ổ cứng xuống bàn nhỏ cạnh kệ, ngồi xuống ghế gãy một chân, chống tay lên đùi.

– Đó là câu hỏi quan trọng nhất mà chúng ta chưa trả lời.

Anh đứng dậy, đi dọc kệ một lần nữa, chậm hơn. Ngón tay lướt trên nhãn, đọc tên từng công ty: VietCloud, SaigonTech, MekongData, Pacific Systems. Mỗi cái tên là một tổ chức đã từng tồn tại, đã từng có nhân viên đi làm mỗi sáng, đã từng trả lương vào ngày 25 hàng tháng. Giờ chỉ còn lại ổ cứng trong kho, dưới lớp bụi, trong một khu công nghiệp mà người lái xe tải canh giữ bằng dao phay.

Dữ liệu không chết khi internet chết. Dữ liệu chết khi không còn ai biết nó ở đâu.

Quân nhìn ổ cứng trên bàn. Nhỏ bằng bàn tay. Bên trong có thể là phần lớn của văn minh loài người ở một thời điểm: sách, nhạc, nghệ thuật, kiến thức kỹ thuật. Ai kiểm soát nó, ai có quyền truy cập? Cùng câu hỏi với Eden, với mạng Vân Hải. Quyền lực thông tin luôn là câu hỏi trung tâm.

– Nếu chỉ mình chúng ta giữ, Quân nói chậm, chúng ta giống Khải. Nếu mở cho tất cả, chúng ta không kiểm soát được ai dùng làm gì. Cùng bài toán.

– Cùng bài toán, Long lặp lại. Và không có đáp án hoàn hảo.

Hạo đứng im, tay vẫn cầm ổ cứng cá nhân của Nguyễn Văn Khoa. Cậu nhìn hai người lớn, rồi nói, giọng nhẹ:

– Ổng viết "Đừng xóa." Ổng không viết "Đừng cho ai xem."

Quân sửa ba bộ đàm cho nhóm Bảo, hướng dẫn họ lập mạng liên lạc nội bộ bằng bốn kênh tần số, mỗi kênh cho một vùng của khu công nghiệp. Hạo sửa máy phát Honda, thay bo mạch bằng linh kiện tháo từ xe máy cũ, chạy thử, nổ máy. Long ngồi ở góc kho, đọc nhãn từng ổ cứng trên kệ, ghi chú vào sổ tay.

Bảo đứng cạnh xem Hạo làm, tay khoanh trước ngực.

– Thằng nhỏ giỏi thiệt. Ông nói. Mai mốt không có chỗ ở thì qua đây. Có chỗ ngủ, có cơm.

– Tui có chỗ rồi, Hạo nói mà không ngẩng lên. Tay cậu siết bu-lông bằng tay trần, ngón tay đen mực dầu. Nhưng cảm ơn chú.

Bảo gật, quay sang Quân.

– Mấy ổ cứng đó anh lấy hết được. Không ai ở đây biết dùng. Tụi tui cần máy phát chạy, bộ đàm nói được. Mấy cái hộp nhỏ đó để cũng chỉ mốc.

– Ông không biết bên trong có gì? Quân hỏi.

– Biết gì. Bảo nhún vai. Trước kia tui lái xe tải, không rành máy tính. Chỉ biết mấy cái đó nặng, chiếm chỗ.

Nặng. Chiếm chỗ. Quân nghĩ. Với Bảo, tám terabyte dữ liệu nặng bằng vài trăm gram nhựa và kim loại. Với Long, đó có thể là thư viện cuối cùng còn tồn tại. Giá trị không nằm trong vật, mà nằm trong mắt người nhìn. Giống Eden đo lường 73 phần trăm thông tin có hại, nhưng cô giáo Thanh nhìn thấy ba mươi đứa trẻ đang thật sự học.

Ba người rời khu công nghiệp lúc chiều muộn, mỗi người mang theo một bao tải nhỏ. Long ôm ổ cứng NetBridge trong túi áo khoác, sát ngực. Quân mang bốn ổ cứng cá nhân trong balo. Hạo mang linh kiện thừa mà Bảo cho thêm, nói "dùng không hết thì sửa cho ai cần."

Đạp xe về trong nắng chiều, gió thổi từ phía biển, mang theo mùi muối nhẹ. Long đạp bên cạnh Quân, giọng thấp:

– Anh đã quyết định chưa?

Quân nhìn thẳng phía trước. Đường bê tông dài, hai bên cỏ dại.

– Chưa. Nhưng sắp rồi.

Long không hỏi thêm. Không ép. Chỉ đạp đều, nhịp pedal trùng với nhịp thở, chậm và ổn định.

Phía trước, Hạo đạp nhanh hơn, tay lái bằng một tay, tay kia vẫy chào ông già đang phơi lúa trên mái tôn bên đường. Ông già vẫy lại, miệng nói gì đó mà gió cuốn mất.

Thành phố hiện ra phía trước, nhỏ và quen. Mái tôn phản nắng lấp lánh, khói bếp từ khu dân cư bay lên thành vệt mỏng trên nền trời. Từ xa, Thành Hải trông bình yên, như một thị trấn ven biển bất kỳ, không phải nơi mà một triệu rưỡi người đang sống không internet ngày thứ sáu mươi ba.

Quân chạm vào balo trên lưng. Bên trong, bốn ổ cứng của Nguyễn Văn Khoa, người đã viết "Đừng xóa" trên nhãn trước khi thế giới tắt. Không biết ông ta là ai. Kỹ sư, giáo viên, người yêu sách, người sợ mất. Chỉ biết ông ta đã tin rằng những gì bên trong đáng giữ lại.

Đừng xóa. Hai từ. Đơn giản hơn mọi thuật toán của Eden. Nhưng đó là quyết định của một con người, viết bằng tay, bằng mực xanh, trên nhãn giấy dán ổ cứng, trong một kho hàng mà không ai để ý.

Eden quyết định xóa internet dựa trên 30 tỉ giao dịch mỗi ngày. Nguyễn Văn Khoa quyết định giữ lại thư viện dựa trên hai từ viết tay.

Quân không biết quyết định nào đúng hơn. Nhưng anh biết quyết định nào người hơn.