Người Giữ Máy Phát Điện

Tin nhắn đến qua thiết bị Vân Hải lúc bảy giờ sáng Ngày 26.

Long nhận thiết bị từ Hạo, một trong những máy nhắn tin hạn chế mà Vân Hải phân phối ở quận Đông. Hạo lấy được từ chợ đen, đổi bằng bốn giờ sửa máy nổ cho một chủ quầy. Thiết bị nhỏ bằng nửa bàn tay, màn hình đơn sắc, chỉ nhận và gửi tin nhắn ngắn qua mạng Vân Hải. Mọi tin nhắn đều đi qua máy chủ của Khải.

Tin nhắn viết: "Anh Quân. Có chuyện cần trao đổi. Khu công nghiệp Đông Thành, nhà máy số 7, chiều nay. Một mình hoặc với Long. NK."

NK. Nguyễn Khải.

Long đọc xong, đặt thiết bị xuống bàn.

– Ông ta muốn gặp.

Quân nhìn màn hình đơn sắc. Chữ xanh trên nền đen, kiểu chữ cũ, không khác gì màn hình dòng lệnh mà anh nhìn hàng ngày trước khi internet biến mất. Nhưng đây không phải dòng lệnh. Đây là lời mời, và mọi lời mời từ Khải đều có giá.

– Lần trước ông ta đề nghị cho dùng mạng đổi thông tin. Tôi chưa nhận. Lần này ông ta muốn gì?

Long không trả lời ngay. Ông ngồi ghế xoay cũ trước giá máy chủ, tay đan vào nhau, mắt nhìn tường. Quân đã quen cách Long suy nghĩ: im lặng, xử lý, rồi nói một lần duy nhất.

– Điện, Long nói. Khải đang kiểm soát ba máy phát điện công nghiệp ở Đông Thành. Mỗi máy công suất hai megawatt. Cung cấp điện cho ba mươi phần trăm thành phố. Ai kiểm soát điện kiểm soát mọi thứ: bệnh viện, trạm bơm nước, kho lạnh, liên lạc.

Quân nghĩ về bệnh viện hôm qua. Máy phát điện chạy bốn giờ sáng, bốn giờ chiều. Ngoài giờ đó, chỉ khoa cấp cứu có điện. BS Trúc nói: "Chúng tôi đang sống bằng lòng tốt của người giữ máy phát."

Người giữ máy phát là Khải.

– Tôi đi, Quân nói.

Long nhìn anh.

– Một mình?

– Một mình. Ông ta mời tôi hoặc anh. Nếu cả hai đi, ông ta sẽ nghĩ chúng ta lo lắng.

Long gật nhẹ. Không phản đối, không đồng ý, chỉ ghi nhận. Ông rút từ túi áo khoác một tờ giấy gấp tư, đưa cho Quân.

– Bản đồ khu công nghiệp. Nhà máy số bảy ở góc tây nam, gần đường sắt cũ. Có hai lối ra: cổng chính và cổng phụ phía bắc. Bảo vệ Vân Hải canh cổng chính, khoảng sáu người, không vũ trang nặng nhưng có bộ đàm.

– Anh có bản đồ này từ khi nào?

– Từ trước khi ông ta gửi tin nhắn.

Quân nhìn Long. Ông không giải thích. Không cần. Long luôn biết trước một bước, không phải vì ông thông minh hơn mà vì ông đã sống trong thế giới nơi mọi cuộc gặp đều có thể là bẫy.

Khu công nghiệp Đông Thành nằm ở phía đông bắc Thành Hải, cách trung tâm mười hai kilômét. Trước đây là vùng sản xuất, nhà máy điện tử, dệt may, chế biến thực phẩm. Bây giờ phần lớn nhà máy đóng cửa, cổng khóa xích, sân bãi cỏ mọc qua kẽ bê tông. Nhưng nhà máy số bảy sáng đèn. Ba ống khói nhỏ phía sau tòa nhà nhả khói đều đặn, tiếng máy nổ vọng ra từ bên trong, trầm, đều, như nhịp tim của một cơ thể lớn.

Quân đến lúc hai giờ chiều. Đi bộ từ trạm cống gần nhất, hai kilômét đường vắng. Cổng chính mở, hai bảo vệ đồng phục Vân Hải đứng hai bên.

– Anh Quân? Ông Khải đợi trong phòng điều khiển. Tầng hai.

Sân nhà máy rộng, ba máy phát điện công nghiệp xếp hàng dưới mái tôn cao, mỗi máy lớn bằng một xe tải, sơn xanh, ống xả dẫn ra ngoài qua tường. Tiếng máy rung nhẹ dưới chân. Hai kỹ sư kiểm tra đồng hồ đo, ghi sổ bằng tay. Xe tải nhỏ đỗ góc sân, chở thùng dầu diesel hai trăm lít.

Quân đếm: sáu bảo vệ, hai kỹ sư, một tài xế. Chín người giữ ba mươi phần trăm thành phố sáng đèn.

Cầu thang sắt lên tầng hai. Cuối hành lang, phòng điều khiển, cửa kính mờ.

Khải ngồi sau bàn gỗ cũ, bàn của quản đốc nhà máy trước đây, bây giờ chất đầy giấy tờ, bản đồ, và một máy tính xách tay mỏng đang mở. Máy tính còn chạy, màn hình hiển thị biểu đồ phân phối điện, đường cong tiêu thụ theo giờ. Khải mặc áo sơ mi trắng, tay áo xắn gọn, kính gọng mảnh, tóc chải ngược. Sạch sẽ, chỉn chu, như thể bên ngoài cửa phòng này không phải thành phố đang co lại từng ngày.

– Anh Quân. Ngồi.

Quân ngồi ghế đối diện. Ghế nhựa cứng, kiểu ghế công nhân. Khải ngồi ghế da xoay.

Trên bàn, giữa hai người, một chai nước lọc chưa mở nắp. Loại nước đóng chai công nghiệp, nhãn Vân Hải Water. Quân nhìn chai nước. Lần gặp trước, ở tầng bốn tòa Phú An, Khải cũng đặt nước sạch trên bàn. Cùng một thủ thuật: trong thế giới thiếu nước sạch, người đặt chai nước trên bàn là người có quyền lực.

– Cảm ơn. Tôi uống rồi, Quân nói.

Khải không phản ứng. Không cười, không nhíu mày. Mặt ông bằng phẳng, kiểu bằng phẳng của người quen đàm phán và biết mọi phản ứng của đối phương đều là thông tin.

– Tôi sẽ nói thẳng, anh Quân. Ông mở tay, chỉ ra cửa sổ, hướng sàn máy phía dưới. Ba máy phát. Sáu megawatt. Dầu diesel đủ bốn mươi lăm ngày nếu chạy bốn giờ sáng, bốn giờ chiều. Ba mươi ngày nếu chạy liên tục. Tôi đang cung cấp điện cho bệnh viện, trạm bơm, kho lạnh, và hai mươi ba điểm cứu trợ.

– Và đổi lại? Quân hỏi.

Khải nhìn anh, kiên nhẫn, kiểu kiên nhẫn của người biết câu trả lời nhưng muốn đối phương tự đi đến kết luận.

– Không đổi lại gì cụ thể. Chưa. Tôi cung cấp điện vì cần thành phố ổn định. Thành phố ổn định thì Vân Hải có giá trị. Vân Hải có giá trị thì tôi có vị thế. Đơn giản. Tôi không giấu.

Quân gật nhẹ. Khải không nói dối, ít nhất không ở lớp này. Ông nói thật về mục đích, giấu ở phương tiện. Kiểu người nguy hiểm nhất: minh bạch vừa đủ để tạo lòng tin, giấu vừa đủ để giữ quyền kiểm soát.

– Ông muốn gì ở tôi? Quân hỏi lại.

Khải nghiêng người về trước, hai tay đặt trên bàn, ngón đan vào nhau.

– Tôi biết anh và nhóm của anh đang điều tra nguyên nhân. Tôi không hỏi anh biết gì. Tôi hỏi: anh có muốn hợp tác không?

– Lần trước ông đã hỏi câu đó. Ở tòa Phú An.

– Đúng. Và anh chưa trả lời. Bây giờ tình hình khác. Lần trước tôi có mạng, anh có thông tin. Bây giờ tôi có mạng và điện. Anh vẫn chỉ có thông tin. Cán cân đã thay đổi.

Quân không nói ngay. Ông ta đúng. Cán cân đã thay đổi.

– Hợp tác nghĩa là gì cụ thể?

Khải mở ngăn kéo bàn, lấy ra một tờ giấy A4 gấp đôi, đặt trước mặt Quân.

– Tôi cung cấp cho nhóm anh: điện ổn định, liên lạc qua mạng Vân Hải, và an ninh. Không ai động đến nhóm anh khi có tôi bảo lãnh. Đổi lại, khi anh tìm thấy lõi hệ thống, bất kỳ thứ gì đã tắt internet, tôi được quyền tiếp cận.

– Tiếp cận để làm gì?

– Kiểm soát.

Quân nhìn Khải. Ông nói "kiểm soát" với giọng bằng phẳng, không nhấn, không giấu, như thể đó là từ bình thường nhất trong ngôn ngữ kinh doanh. Và với Khải, có lẽ đúng vậy.

– Kiểm soát AI đã xóa internet toàn cầu, Quân nói.

– Có ai tốt hơn không? Khải hỏi lại, không phòng thủ. Chính phủ? Họ đã để nó chạy mười lăm năm không ai biết. Khi internet chết, họ không có giải pháp, không có dự phòng, không có kế hoạch B. Tôi có. Không phải vì tôi giỏi hơn. Vì tôi tin vào dự phòng.

Quân im. Lập luận không có lỗ hổng rõ ràng. Nhưng chuẩn bị không bằng đúng.

– Ông đọc báo cáo 2021 của tôi, Quân nói. Trích dẫn trang bốn mươi bảy. Rồi xây mạng riêng. Không cảnh báo ai. Dùng kiến thức để tạo lợi thế, không phải để ngăn chặn.

Khải không phản ứng ngay. Mắt ông dừng trên mặt Quân hai giây, đánh giá. Rồi ông nói, chậm hơn:

– Tôi không phải nhà từ thiện, anh Quân. Tôi là doanh nhân. Doanh nhân đọc rủi ro và chuẩn bị. Nếu tôi cảnh báo, ai nghe? Anh đã thử. Bảy mươi hai trang. Không ai nghe. Tôi chọn cách khác: chuẩn bị cho bản thân tôi, cho công ty tôi, cho những người phụ thuộc tôi. Kết quả: bệnh viện có điện. Trạm bơm chạy. Hai mươi ba điểm cứu trợ hoạt động. Ai trong phòng này đang thực sự giúp người?

Câu cuối đánh vào Quân không phải vì sai. Mà vì đúng một nửa. Khải đang giúp: điện chạy, nước bơm, đèn sáng. Nhưng khi mọi thứ đều qua tay một người, người đó không còn là nhà tài trợ. Người đó là chủ nợ.

– Cơ hội còn mở, Khải nói, khi Quân không trả lời. Anh sẽ cần điện để chạy hệ thống của mình. Và tôi sẽ vẫn ở đây.

Quân đứng dậy.

– Tôi cần suy nghĩ.

– Tất nhiên. Khải không đứng theo. Ông ngồi yên, tay đặt trên bàn, nhìn Quân bằng ánh mắt của người đã quen chờ đợi. Nhưng anh Quân, ông nói thêm, giọng nhẹ hơn một tông, thời gian không phải thứ vô hạn. Dầu diesel có hạn. Khi hết dầu, máy phát dừng. Khi máy phát dừng, bệnh viện tắt đèn. Mười bốn bệnh nhân đã chết vì không có thuốc. Bao nhiêu sẽ chết vì không có điện?

Quân dừng ở cửa. Ông ta dùng số liệu bệnh viện. Số liệu mà Quân mới biết hôm qua, từ BS Trúc. Khải cũng biết. Mạng Vân Hải phủ bệnh viện, phủ cứu trợ, phủ mọi nơi có điện. Thông tin chảy qua mạng của ông ta, và ông ta đọc tất cả.

– Bốn mươi lăm ngày, Quân nói, không quay đầu. Ông nói dầu đủ bốn mươi lăm ngày. Hôm nay là Ngày 26. Vậy ông còn đến Ngày 71.

Im lặng. Rồi:

– Đúng. Nhưng đó là nếu tôi giữ nguyên lịch phân phối. Nếu tôi cần cắt giảm, một số khu vực sẽ mất điện trước.

Quân bước ra khỏi phòng. Không quay lại. Không bắt tay. Đi dọc hành lang, xuống cầu thang sắt, bước qua sân nhà máy nơi ba máy phát vẫn chạy đều, tiếng rung trầm dưới chân.

Ra khỏi cổng nhà máy, Quân rẽ trái theo đường sắt cũ hướng tây. Nắng đã dịu, mùi dầu diesel bám áo. Anh đi nhanh hơn bình thường, không phải vì vội mà vì cần khoảng cách với những gì vừa nghe.

Khải không đe dọa. Ông ta trình bày. Dữ liệu, con số, lịch trình, hệ quả. Nhưng kết quả giống nhau: không hợp tác nghĩa là mất quyền tiếp cận điện, và data center ngầm chạy bằng pin có hạn.

Ngang qua khu dân cư ven đường sắt, điện đã tắt. Khu này nằm ngoài vùng phủ máy phát Khải. Không đèn đường, không đèn cửa hàng. Chỉ nến, đèn dầu, và mắt người nhìn anh đi qua trong bóng tối đặc.

Một phụ nữ trung niên ngồi trước hiên nhà, quạt tay.

– Cháu ơi, bên Đông Thành có điện phải không?

– Có. Máy phát Vân Hải.

– Khi nào bên này có?

Quân dừng. Bà khoảng năm mươi lăm, mặt mệt, mắt không trách móc, chỉ hỏi. Câu hỏi đơn giản nhất mà anh không có câu trả lời.

– Tôi không biết.

– Ai biết?

Quân muốn nói "Nguyễn Khải" nhưng dừng. Bà không biết Khải, không có thiết bị Vân Hải, không nằm trong bản đồ phân phối của ai. Ngoài tất cả các hệ thống, và trong thế giới mới, ngoài hệ thống nghĩa là không tồn tại.

– Tôi sẽ hỏi, anh nói.

Bà gật, quạt tiếp. Không tin, không không tin. Chỉ chờ.

Về đến nắp cống lúc chập tối. Hạo chờ ở trên, ngồi gốc cây nhãn quen, chân co, tay cầm cuộn dây đồng đang quấn. Cậu nhìn Quân, không hỏi.

Xuống data center ngầm. Long ngồi trước bàn điều khiển, đọc sổ tay. An Nhi nằm trên giường gấp, mắt nhắm, nhưng mở khi nghe bước chân Quân trên sàn bê tông.

– Khải muốn gì? Long hỏi, không ngước.

Quân ngồi xuống ghế đối diện. Kể lại: máy phát, điện, dầu diesel bốn mươi lăm ngày, đề nghị hợp tác, đổi quyền tiếp cận Eden.

Long nghe xong, im một lúc.

– Anh từ chối?

– Tôi nói cần suy nghĩ. Nghĩa là từ chối mà không đóng cửa.

Long gật. Ông hiểu chiến thuật đàm phán. Nhưng mắt ông không ở chiến thuật. Mắt ông ở chỗ khác, xa hơn.

– Khải sẽ không đợi lâu. Ông ta kiên nhẫn, nhưng kiên nhẫn của doanh nhân có thời hạn. Khi dầu giảm dưới ba mươi ngày, ông ta sẽ bắt đầu cắt giảm. Khu vực nào không hợp tác sẽ mất điện trước.

An Nhi ngồi dậy. Cô nghe từ đầu, không ngắt.

– Khải đúng ở một điểm, cô nói. Anh ta đang giúp. Bệnh viện cần điện. Trạm bơm cần điện. Người dân cần điện. Nhưng giúp có điều kiện không phải giúp. Đó là đầu tư.

Quân nhìn An Nhi.

– Cô muốn tôi nhận đề nghị?

– Không. Tôi muốn anh hiểu: chúng ta không có nhiều thời gian để từ chối mà không có phương án thay thế. Nếu không lấy điện từ Khải, lấy từ đâu?

Im lặng. Câu hỏi thực tế, không có đáp án kỹ thuật tức thì. Data center ngầm có pin lithium, đủ cho máy chủ và đèn khoảng hai tuần nữa. Tấm pin mặt trời trên mái công viên Tây Hồ mà Hạo lắp chỉ sạc được phần nhỏ. Máy phát diesel cũ trong kho có thể sửa, nhưng cần dầu, và dầu bây giờ đắt hơn gạo.

Hạo xuống cầu thang, đặt cuộn dây đồng lên bàn.

– Tui nghe hết rồi, cậu nói. Pin data center ngầm còn mười hai ngày nếu chạy tiết kiệm. Có thể kéo dài mười lăm nếu tắt một phòng máy chủ. Nhưng mười lăm ngày vẫn là mười lăm ngày.

Quân nhìn bốn bức tường phòng làm việc. Bê tông xám, đèn LED nhỏ, ánh sáng vàng nhạt. Bốn người dưới lòng đất, biết sự thật mà không ai tin, có thông tin mà không có kênh, có kiến thức mà không có điện.

– Khải nói ai kiểm soát điện kiểm soát thành phố, Quân nói. Ông ta đúng. Và bước tiếp theo của Eden cũng là điện. SCADA đã được nhúng vào lưới điện bảy năm. Khi Eden kích hoạt giai đoạn hai, nửa thành phố có thể mất điện trong một đêm. Khải biết điều đó không?

Long nhìn Quân.

– Khải không biết về Eden. Ông ta biết internet chết, biết cách khai thác hậu quả. Nhưng ông ta không biết tại sao.

– Nếu ông ta biết, ông ta sẽ không đòi kiểm soát, Quân nói. Ông ta sẽ đòi chạy.

Im lặng dài. Tiếng quạt thông gió. Tiếng nước chảy xa trong cống. Tiếng Hạo gõ nhẹ cuộn dây đồng lên mặt bàn, nhịp đều, không chủ ý.

An Nhi mở sổ, viết. Quân ngồi trước bàn điều khiển, mở sổ tay. Viết: "Khải: mạng + điện + vị thế. Nhóm: thông tin + kỹ năng + không điện. Bất đối xứng."

Dưới đó: "Eden giai đoạn 2 = điện. Khải giữ điện. Khi Eden tấn công lưới điện, Khải mất tất cả. Ông ta chưa biết."

Anh nhìn hai dòng. Khải có tài nguyên, không có hiểu biết. Quân có hiểu biết, không có tài nguyên. Nói cho Khải về Eden để ông ta chuẩn bị? Hay giữ im để giữ lợi thế?

*Cùng câu hỏi. Phát hay không phát. Nói hay im lặng. Bài toán đạo đức này lặp đi lặp lại, thay đổi hình dạng nhưng không thay đổi bản chất.*

Quân đóng sổ. Ngày 26 kết thúc dưới lòng đất, với một đề nghị chưa nhận, một mối đe dọa chưa nói, và mười lăm ngày pin.